Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2019/38, K.2022/148 Sayılı Karar - 30/11/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 2019/38

Karar Sayısı: 2022/148

Karar Tarihi: 30/11/2022

R.G.Tarih-Sayı: 14/6/2023-32221

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte137 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 4/2/2019 tarihli ve (30) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 3. maddesiyle15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 178. maddesinin değiştirilen (6) numaralı fıkrasının,

B. 13. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 451. maddesine eklenen (2)numaralı fıkranın,

C. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 481. maddesinin (3) numaralıfıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…” ibaresinin “…merkez, taşra veyurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…ve yurtdışı…”ibaresinin,

Ç. 19. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 483. maddesinin değiştirilen(1) numaralı fıkrasında yer alan “…ve yurtdışı…” ibaresinin,

D. 21. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığıyla birlikte değiştirilen485. maddesinin,

E. 23. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 488. maddesinin (3) numaralıfıkrasına “Tapu müdürlükleri …” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen“…ve yurtdışı teşkilatı…” ibaresinin,

F. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 561. maddesine eklenen (4)numaralı fıkranın ikinci cümlesinin,

G. 28. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 586. maddesine eklenen (4)numaralı fıkranın,

Ğ. 31. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 644. maddesinin (2) numaralı fıkrasınındeğiştirilen (b) bendinde yer alan “…ve diğer mevzuatta…” ibaresinin,

H. 34. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 649/A maddesinin (2)numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

I. 39. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 759. maddesinin (1) numaralıfıkrasına eklenen cümlenin,

İ. Geçici 1.maddesinin ikinci fıkrasının,

Anayasa’nın 2., 6., 8., 104., 106., 123. ve 128.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK)iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;

A. 3. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 178. maddesinin değiştirilen (6)numaralı fıkrası şöyledir:

“(6) (Değişik: RG-5/2/2019-30677-CK-30/3)Yönetim Kurulu başkan ve üyelerine 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek29 uncu maddesine göre ayda üçten fazla olmamak üzere her bir toplantı için(9000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacakmiktarda huzur hakkı ödenir.”

B. 13. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 451. maddesine eklenen (2)numaralı fıkra şöyledir:

“(2) (Ek:RG-5/2/2019-30677-CK-30/13)Yönetim Kurulunun teşkiline ilişkin usul ve esaslar Gençlik ve SporBakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”

C. 18. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin ibaredeğiştirilen (3) numaralı fıkrası şöyledir:

“(3) Genel Müdür, merkez, taşra ve yurtdışıteşkilatının faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli veyetkilidir …”

Ç. 19. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 483. maddesinin değiştirilen (1)numaralı fıkrası şöyledir:

“(1)(Değişik:RG-5/2/2019-30677-CK-30/19) Genel Müdürlük; merkez, taşra ve yurtdışıteşkilatından oluşur…”

D. 21. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın başlığıyla birlikte değiştirilen485. maddesi şöyledir:

“Yurtdışı teşkilatı

MADDE 485-(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-5/2/2019-30677-CK-30/21)

(1) Genel Müdürlük, yurtdışında bulunan Türkvatandaşları ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin ülkemizde bulunantaşınmazlara ilişkin tapu ve kadastro işlemlerini bulundukları ülkedenyapabilmelerini sağlamak amacıyla gerekli gördüğü ülkelerde yurtdışı teşkilatıkurmaya yetkilidir.

(2) Tapu sicili ve kadastro işlemlerinin yurtdışındayürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklebelirlenir.”

E. 23. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 488. maddesinin ibare eklenen(3) numaralı fıkrası şöyledir:

“(3) Tapu müdürlükleri ve yurtdışı teşkilatı,hak sahibinin talebi üzerine, kendi yetki alanı dışında bulunan taşınmazlarlailgili tapu işlemlerini, taşınmazın bulunduğu tapu müdürlüğünden yetki almak vekanunen bir engel olmadığını tespit etmek suretiyle yapmaya yetkilidir. Bufıkraya göre yapılacak tapu işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.”

F. 27. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 561. maddesine eklenen (4)numaralı fıkra şöyledir:

“(4) (Ek:RG-5/2/2019-30677-CK-30/27)Enstitünün özel bilgi ve uzmanlık gerektiren uygunluk değerlendirme faaliyetlerindegörev yapmak üzere heyetler oluşturulabilir. Bu heyetlerde Enstitü dışındangörevlendirilenlerden uhdesinde kamu görevi bulunanlara, 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesine göre, ayda dört defadan fazlaolmamak üzere, her bir toplantı günü için (2000) gösterge rakamının memur aylıkkatsayısıyla çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.”

G. 28. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 586. maddesine eklenen (4)numaralı fıkra şöyledir:

“(4) (Ek: RG-5/2/2019-30677-CK-30/28) YönetimKurulu üyelerine 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesinegöre ayda ikiden fazla olmamak üzere her bir toplantı için (9000) göstergerakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzurhakkı ödenir.”

Ğ. 31. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 644. maddesinin (2) numaralıfıkrasının değiştirilen (b) bendi şöyledir:

“(b) Kurumun bu CumhurbaşkanlığıKararnamesinde ve diğer mevzuatta belirlenen faaliyetlerine ilişkinkararnameleri ve diğer düzenleyici işlemler ile ilgili kararlar almak,”

H. 34. maddesiyle(4) numaralı CBK’ya eklenen 649/A maddesinin (2)numaralı fıkrası şöyledir:

“(2) Kurumda 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesine göreAtom Enerjisi Denetçisi ve Atom Enerjisi Denetçisi Yardımcısı istihdamedilebilir. Bunlar mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük haklarıbakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarıncabağımsız genel müdürlük müfettiş ve müfettiş yardımcılarına denktir.”

I. 39. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 759. maddesinin cümle eklenen(1) numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Enstitüde hizmetler, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu’na tabi personel eliyle yürütülür. Enstitüde 657 sayılıKanunun ek 41 inci maddesine göre Nadir Toprak Elementleri Uzmanı ve NadirToprak Elementleri Uzman Yardımcısı istihdam edilebilir. Nadir ToprakElementleri Uzmanı ve Nadir Toprak Elementleri Uzmanı Yardımcısı 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca Adalet Uzmanı ve AdaletUzmanı Yardımcısına denktir.”

İ. Geçici 1.maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteTürkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunda “Sağlık Başdenetçisi”,“Sağlık Denetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında bulunanlar,kadro dereceleriyle durumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “MüfettişYardımcısı” kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır.Bunların “Sağlık Başdenetçisi”, “Sağlık Denetçisi” ve“Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında geçirdikleri süreler, “Başmüfettiş”,“Müfettiş” ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarında geçmiş sayılır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,Engin YILDIRIM, Hasan Tahsin GÖKCAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, BurhanÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Kadir ÖZKAYA, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Yıldız SEFERİNOĞLU’nun katılımlarıyla 15/5/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, RaportörCengiz ERTEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı KararnamelerininAnayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’larınanayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha öncekikararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’larınyargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetkikurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin;yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nınBirinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönündenherhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimiyapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/01/2020, §§ 3-13; E.2019/31,K.2020/5, 23/01/2020, §§ 3-13; E.2018/119,K.2020/25, 11/06/2020, §§ 3-13; E.2018/155,K.2020/27, 11/06/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 178. Maddesinin Değiştirilen (6) NumaralıFıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

4. Dava dilekçesinde özetle; Anayasa’nın 128. maddesindememurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev veyetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlükişlerinin kanunla düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, bu kapsamda HelalAkreditasyon Kurumunun (HAK) yönetim kurulu üyelerinin mali haklarına ilişkinkonuların CBK ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı belirtilerek kuralınAnayasanın 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

5. Dava dilekçesinde konu bakımındanyetki yönünden kuralın Anayasa’nın 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğuileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımındanyetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

6. Dava konusu kuralla HAK Yönetim Kurulu başkan veüyelerine 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) ek29. maddesine göre ayda üçten fazla olmamak üzere her bir toplantı için (9000)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacakmiktarda huzur hakkı ödenmesi öngörülmüştür.

7. AnayasaMahkemesi kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesikapsamında huzur hakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha önce değerlendirmiştir.Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomik değer ifade ettiğinden Anayasa’nınİkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’ndeyer alan 35. maddesinde güvenceye bağlanan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna,dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasakalanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022,§§161-166).

8. HAKYönetim Kurulu başkan ve üyelerine yapılacak huzur hakkı ödemelerine ilişkindüzenleme öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.

9. Açıklanan nedenlerle kuralAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

C. CBK’nın 13. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 451. Maddesine Eklenen (2) NumaralıFıkranın İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

10. Spor Toto Teşkilat Başkanlığının (Başkanlık)kurulmasına, teşkilatı ile görev ve yetkilerine ilişkin hususlar (4) numaralı CBK’nın 448. ila 468. maddelerinde düzenlenmiştir. Bukapsamda anılan CBK’nın 448. maddesinde BaşkanlığınGençlik ve Spor Bakanlığına (Bakanlık) bağlı ve tüzel kişiliğe sahip olduğubelirtilmiştir. Söz konusu maddede Başkanlığınhaiz olduğu tüzel kişiliğin kamu tüzel kişiliği olduğuna dair açık bir hükmeyer verilmemiş ise de anılan CBK’nın adı geçenBaşkanlığın kuruluşu, teşkilatı, görev veyetkileri ile personel yapısına ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğindebunun kamu tüzel kişiliği olduğu anlaşılmaktadır.

11. CBK’nın 451. maddesinin (1)numaralı fıkrasında Başkanlık yönetim kurulunun görev ve yetkileri düzenlenmiş,dava konusu (2) numaralı fıkrasında ise yönetim kurulunun teşkiline ilişkinusul ve esasların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirleneceğiöngörülmüştür.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

12. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallaBaşkanlığın yönetim kurulunun teşkiline ilişkin usul ve esasların Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmeliğe bırakılmasının idarenin yasama yetkisi ile donatılmasıanlamına geldiği, bu durumun hukuk güvenliği ilkesini açık bir biçimdezedeleyeceği, yürütme organının Anayasa’da öngörülmüş durumlar dışındakanunların düzenlemediği bir alanda kendiliğinden kural koyamayacağı, idareyegenel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisi verildiği belirtilerekkuralın Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisinedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönünden incelenmiştir.

14. Kuralla Başkanlık yönetim kurulunun teşkili düzenlenmekteolup anılan hususun yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

15. Kural Anayasa’nın CBKile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birincive İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyleDördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi birdüzenleme içermemektedir.

16. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK’lar bakımındanaranan bir diğer husus, CBK kuralının Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesigereken konulara ilişkin olmaması gereğidir. Anayasa koyucunun bir konununkanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanın münhasıran kanunladüzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasa bir konunun kanunladüzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz. Bununla birlikteAnayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olaraköngörülen konulara ilişkin Anayasa hükümlerinin açıkça izin verdiği hususlarda CBK’larla düzenleme yapılması mümkündür (AYM, E.2018/127, K.2021/18, 18/3/2021, § 40).

17. Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündürve kanunla düzenlenir” denilmiştir. Anayasa’nın anılan maddesindedüzenlenen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının kanunladüzenlenmesini gerekli kılar. Ancak Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasında kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağı hükmebağlanmış, dolayısıyla kamu tüzel kişiliğinin CBK ile de kurulmasına açıkçaizin verilmiştir. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 12/6/2020 tarihli veE.2019/105, K.2020/30 sayılı kararında da belirtildiği üzere anılan fıkrada yeralan “…kurulur.” ibaresinin CBK ile kurulan bir kamu tüzel kişiliğininCBK ile düzenlenmesini de içerdiği anlaşılmaktadır. Zira Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasındaki koşullara bağlı olmak kaydıyla kamu tüzel kişiliğiningörevleri, yetkileri ve yapısı gibi unsurların CBK’yladüzenlenemeyeceğinin kabulü, kamu tüzel kişiliğinin CBK’ylakurulmasını mümkün kılan anayasal hükmü işlevsiz, dolayısıyla anlamsızkılabilecektir (anılan kararda bkz. § 45).

18. Bu itibarla bir kamu tüzelkişiliğinin kurulması ve düzenlenmesi Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesini ayrıcave özel olarak öngördüğü konulardan olduğundan kamu tüzel kişisi niteliğindekiBaşkanlığın yönetim kurulunun teşkiline ilişkin konunun düzenlenmesinin kanunlayapılmamasının Anayasa’ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

19. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz” denilmiştir. Buna göre CBK’larınanılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alandahüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabuledilmiş bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

20. Bu çerçevede kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

21. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

22. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 123. maddesi yönündenincelenmiştir.

23. Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı idarenin teşkilatlanması konusunda Anayasa’nıntemel ilkelerine ve bu alanla ilgili öngördüğü kurallarına bağlı kalmakkoşuluyla CBK ile kurulan bir kamu tüzel kişisinin teşkilat yapısının neşekilde olacağını belirleme hususunda takdir yetkisine sahiptir. Anayasa’nınanılan maddesi hükmü uyarınca CBK’ya bırakılan buasli yetkinin başka bir idari organ tarafından kullanılması mümkün değildir.Bununla birlikte yürütme organının CBK çıkarmaya yetkili olduğu konuya ilişkinher türlü ayrıntıyı CBK ile düzenlemesi ve bu düzenlemelerin gereğini bizzatyerine getirmesi gerekli olmayıp CBK ile konuya ilişkin temel kurallarıbelirledikten ve genel çerçeveyi çizdikten sonra bu çerçevenin içinde kalanhususları, düzenleyici nitelikteki diğer işlemlerle belirleme yetkisini ilgiliidareye bırakması mümkündür (benzer yönde değerlendirme için bkz. AYM,E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 36; E.2018/124, K.2020/56, 15/10/2020, §25).

24. Davakonusu kuralda Başkanlığın yönetim kurulunun teşkiline ilişkin usul veesasların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenmesi öngörülmekle birlikteyönetim kurulunun teşkiline ilişkin genelçerçeve ve temel kurallar CBK ile belirlenmeksizin Bakanlığa sınırlarıbelirsiz bir düzenleme yetkisinin verildiği görülmektedir.

25. Bu itibarla kural Anayasa’nın söz konusu alandayürütme organına tanıdığı CBK’yla asli düzenlemeyetkisinin idareye devredilmesi sonucunu doğurmaktadır.

26. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 123. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 2. maddesine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususlarınAnayasa’nın 123. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında elealınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Ç. CBK’nın 18. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 481. Maddesinin (3) NumaralıFıkrasında Yer Alan “…merkez ve taşra…” İbaresinin “…merkez, taşra veyurtdışı…” Şeklinde Değiştirilmesinde Bulunan “…ve yurtdışı…”İbaresinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

27. Dava dilekçesinde özetle; Anayasa’nın 123. maddesininbirinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğunun vekanunla düzenleneceğinin genel ilke olarak belirlendiği, bu ilkenin ikiistisnasının bulunduğu, bunlardan ilkinin Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında yer verilen ve bakanlıkların kurulmasının, kaldırılmasının,görev ve yetkilerinin, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarınınkurulmasının CBK ile düzenlenmesini öngören hüküm, diğerinin ise Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen hüküm olduğu, Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatının CBK ile dahi kurulması mümkündeğilken dava konusu kuralla genel müdürün yetkilerinin yurt dışı teşkilatınıda kapsayacak şekilde genişletilmesinin Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

28. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden ve 6216sayılı Kanun’un 43. maddesi gözetilerek kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasıyönünden incelenmiştir.

29. (4) numaralı CBK’nın Otuzdördüncü Bölümü’nde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğününkuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları ile teşkilatlanmasına ilişkin usul veesaslar düzenlenmiştir. CBK’nın 478. maddesindeanılan Genel Müdürlüğün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınınbağlı kuruluşu olduğu ifade edilmiştir.

30. CBK’nın 481. maddesinindava konusu kuralın da yer aldığı (3) numaralı fıkrasında Tapu ve KadastroGenel Müdürünün merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatının faaliyetlerini,işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkili olduğubelirtilmiştir. Dava konusu kural anılan fıkrada yer alan “…ve yurtdışı…”ibaresidir.

31. Belirli bir kamuhizmetini yürütmek üzere kurulan kamu kurum ve kuruluşlarının personeliningörev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkin düzenlemeler, kurumun teşkilatyapısıyla ve o hizmet alanında yerine getirmesi gereken görevler ve bu amaçlakullanabileceği yetkilerle ilgili olup dolayısıyla idarenin teşkilat yapısı ilegörev ve yetkilerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır (AYM,E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 21).

32. Personelin görev veyetkilerinin kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapısı ile görev veyetkilerine ilişkin olduğu ve kuralla Tapu ve Kadastro Genel Müdürünün görev ve yetkilerine ilişkin düzenleme öngörüldüğügözetildiğinde kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğuanlaşılmaktadır.

33. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklananİkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme de içermemektedir.

34. Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında “Bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” denilmiş olup bu kapsamda gerekbakanlıkların gerekse onlara bağlı kuruluşların kurulması, kaldırılması, görevve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasıAnayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK iledüzenlenebileceği özel olarak belirtilen konulardandır (aynı yöndekideğerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 39).

35. Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş olup Bakanlığın teşkilat yapısıiçinde yer almaktadır. Bu çerçevede, kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında CBK ile düzenlenmesi öngörülen Çevre, Şehircilik veİklim Değişikliği Bakanlığının teşkilat yapısıile görev ve yetkilerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Zira yukarıda dabelirtildiği üzere kamu kurum ve kuruluşlarının dolayısıyla personelin görev veyetkileri ile teşkilat arasında yakın bir ilişki olup görev ve yetkilerbelirlenmeden bir kurum ve kuruluşun teşkilatlanmasından söz edilmesi zordur.Bu itibarla bakanlığa bağlı bir kuruluşun genel müdürünün görev ve yetkilerineilişkin düzenleme öngören kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (benzer yöndeki karar için bkz.AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 27).

36. Kuralla aynı alandahüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

37. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

38. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden deincelenmiştir.

39. Anayasa’nın2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insanhaklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adilbir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan,Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendinibağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

40. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilirve nesnel olmasını gerektirmektedir.

41. Anılan ilkeninyürütmenin asli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK’larbakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.

42. Kural Tapu veKadastro Genel Müdürünün kurumun yurt dışı teşkilatının faaliyetlerini,işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkili olmasıyla ilgilidir.Kuralın düzenlenme amacı ve kapsamı açıkçabelirlenmiş olup hem kişiler hem de idare yönünden belirli ve öngörülebilirolduğundan kuralda belirsizlik bulunmamaktadır. Diğer taraftan kuraldakidenetim görev ve yetkisinin yurt dışı faaliyetlerin etkin ve düzenli birşekilde yürütülmesine, dolayısıyla kamu yararına hizmet edeceği şüphesizdir.

43. Öte yandan Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğuve kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. İdarenin bütünlüğü, idari görevleriyerine getiren kurumlar arasında birliğin sağlanması ve idari yapı içinde yeralan kurumların bir bütünlük içinde çalışmasını öngörmektedir. İdaredebütünlüğü sağlamak için başlıca iki hukuksal araç hiyerarşi ve idarivesayet kullanılmaktadır. Hiyerarşi, hem merkezî yönetim içinde yer alanörgütler ve bunlara bağlı birimler arasındaki hem de yerinden yönetimkuruluşlarının kendi içindeki bütünleşmeyi sağlamaktadır. Aynı zamanda okurumun görevlileri arasındaki astlık-üstlük durumunu ifade eden hiyerarşiilişkisi yönetme yetkisinden doğmaktadır. Hiyerarşik ilişkide üstün astüzerinde sahip olduğu hiyerarşi yetkisi denetleme yetkisini de içermektedir(AYM E.2018/123, K. 2022/138, 9/11/2022, §353; E.2020/72, K.2022/160,13/12/2022, §129). Kural aynı genel müdürlükiçerisindeki denetim yetkisini düzenlemektedir. Bu itibarla genel müdürün yurtdışı teşkilatı üzerindeki hiyerarşik yetkisinin bir tezahürü olan kuralınAnayasa’nın 123. maddesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır.

44. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. ve 123.maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

D. CBK’nın 19. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 483. Maddesinin Değiştirilen (1)Numaralı Fıkrasında Yer Alan “…ve yurtdışı…” İbaresinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

45. Dava dilekçesindeözetle; (4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin(3) numaralı fıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…” ibaresinin “…merkez,taşra ve yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…ve yurtdışı…”ibaresine yönelik gerekçelerle Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatının CBK ile kurulmasının mümkünolmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

46. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden ve 6216sayılı Kanun’un 43. maddesi gözetilerek kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrası yönünden incelenmiştir.

47. (4) numaralı CBK’nın 483.maddesinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün teşkilatı düzenlenmektedir.Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında Genel Müdürlüğün; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluştuğu belirtilmiştir. Dava konusu kural anılan fıkradayer alan “…ve yurtdışı…” ibaresidir.

48. Kuralın Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bağlı kuruluşu olan Tapu veKadastro Genel Müdürlüğünün teşkilatlanmasına dair bir düzenleme öngördüğü buitibarla yürütme yetkisine ilişkin olduğu açıktır (AYM, E. 2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, §17; AYM, E. 2018/124, K. 2020/56, 15/10/2020, §17).

49. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklananİkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme de içermemektedir.

50. Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğuve kanunla düzenleneceği belirtilmiş; 106. maddesinin on birinci fıkrasında isebakanlıkların kurulmasının, kaldırılmasının, görev ve yetkilerinin, teşkilatyapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasının CBK ile düzenleneceğihükme bağlanmıştır. Dolayısıyla anılan fıkra kapsamındaki konular Anayasa’nınCBK ile düzenlenmesini ayrıca ve özel olarak öngördüğü konulardır.

51. Anılanfıkrada yer alan “…teşkilat yapısı…” kavramı, belirli bir hizmetiyürütmek üzere kurulan kamu kurum ve kuruluşlarının bu amaçla üstlendiklerigörev ve yetkilerin ifa edilebilmesi için oluşturulan ve söz konusu hizmetinyürütülmesinde doğrudan ya da dolaylı olarak rol alan, aynı kurum bünyesindekifarklı düzey ve nitelikteki birimlerin bütününü ifade etmektedir. Bu itibarlabir kurumun bu mahiyetteki merkez ve taşra teşkilatının yanı sıra yurt dışıteşkilatı da teşkilat yapısı kavramına dâhildir (AYM,E. 2019/105, K. 2020/30, 12/6/2020, §21; AYM, E. 2018/124, K. 2020/56,15/10/2020, §21).

52. Dava konusu kuralda, Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatının yanı sıra yurt dışı teşkilatından daoluşması öngörülmektedir. Dolayısıyla kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında CBK ile düzenlenmesi özel olarak öngörülen konulardan biriolan bakanlıkların teşkilat yapısına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır (AYM, E. 2019/105, K. 2020/30, 12/6/2020, §22).

53. Bu itibarla kuralda öngörülendüzenlemenin Anayasa’nın 106. maddesi uyarınca CBK ile yapılmasında Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesini ihlal eden bir yönbulunmamaktadır.

54. Diğer yandan kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

55. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşü katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

56. Anayasa’nın 106.maddesinin on birinci fıkrası hükmü uyarınca Cumhurbaşkanı CBK’ylaidarenin teşkilatlanması alanında Anayasa'nın temel ilkelerine ve bu alanlailgili öngördüğü kurallarına bağlı kalmak koşuluyla bakanlıkların ve bukapsamda onun bağlı kuruluşlarının teşkilat yapısının ne şekilde olacağınıbelirleme hususunda takdir yetkisine sahiptir. Bu bağlamda yürütülen hizmetinniteliği de dikkate alınarak bir bakanlık bağlı kuruluşunda yurt dışıteşkilatının oluşturulmasına ihtiyaç bulunup bulunmadığını belirlemek deCumhurbaşkanının takdir alanındadır. Dolayısıyla Cumhurbaşkanı’nın Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca kendisine tanınan takdir yetkisinikullanarak dava konusu kural uyarınca Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü içinyurt dışı teşkilatı oluşturmasında Anayasa’nın anılan maddesine aykırı bir yönbulunmamaktadır (benzer yöndeki karar için bkz.AYM,E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 35).

57. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 106. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe farklı gerekçeylekatılmıştır.

E. CBK’nın 21. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın Başlığıyla Birlikte Değiştirilen485. Maddesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

58. Dava dilekçesindeözetle; (4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin(3) numaralı fıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…” ibaresinin “…merkez,taşra ve yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…ve yurtdışı…”ibaresine yönelik gerekçelerle Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatının CBK ile kurulması mümkündeğilken tapu işlemlerinin merkez, taşra teşkilatları yanında yurt dışıteşkilatı eliyle de yapılmasına imkân tanındığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

59. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden ve 6216sayılı Kanun’un 43. maddesi gözetilerek kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrası yönünden incelenmiştir.

60. (4) numaralı CBK’nın davakonusu 485. maddesinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatıdüzenlenmektedir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında Genel Müdürlüğün yurtdışında bulunan Türk vatandaşları ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerinülkemizde bulunan taşınmazlara ilişkin tapu ve kadastro işlemlerinibulundukları ülkeden yapabilmelerini sağlamak amacıyla gerekli gördüğüülkelerde yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkili olduğu belirtilmiş; (2) numaralıfıkrasında da tapu sicili ve kadastro işlemlerinin yurt dışında yürütülmesineilişkin usul ve esasların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür.

61. (4) numaralı CBK’nın 483.maddesinin değiştirilen (1) numaralı fıkrasında yer alan “…ve yurtdışı…”ibaresinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimibölümünde belirtilen gerekçeler mahiyetine uygun olduğu ölçüde dava konusukural için de geçerlidir.

62. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

63. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıhükmü uyarınca bakanlıkların ve bu kapsamda onların bağlı kuruluşlarınınteşkilatı kapsamında yurt dışı teşkilatının kurulması yetkisi CBK’ya tanınmış olup CBK’yatanınan bu asli yetkinin, başka bir idari işleme bırakılması mümkün değildir.Bununla birlikte yürütme organının CBK çıkarmaya yetkili olduğu konuya ilişkinher türlü ayrıntıyı CBK ile düzenlemesi ve bu düzenlemelerin gereğini bizzatyerine getirmesi gerekli olmayıp CBK ile konuya ilişkin temel kurallarıbelirledikten ve genel çerçeveyi çizdikten sonra bu çerçevenin içinde kalanhususları, düzenleyici nitelikteki diğer işlemlerle belirlemesi ve budüzenlemeler kapsamında yerine getirilmesi gerekli tasarrufları da ilgiliidareye bırakması mümkündür (benzer yöndeki karar için bkz. (AYM, E.2019/105,K.2020/30, 12/6/2020, § 36).

64. Dava konusu kuralın (1) numaralı fıkrasındaTapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yurt dışında bulunan Türk vatandaşları ileyabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin ülkemizde bulunan taşınmazlarailişkin tapu ve kadastro işlemlerini bulundukları ülkeden yapabilmelerinisağlamak amacıyla gerekli gördüğü ülkelerde yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkiliolduğu belirtilmektedir.

65. (1) numaralı fıkrada geçen yurt dışıteşkilatının kurulması kavramının CBK ile oluşturulan söz konusu teşkilatınfiilen faaliyete geçirilmesi için gerekli idari tasarrufların Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmesini ifade ettiği anlaşılmaktadır.Ayrıca kural söz konusu teşkilatın, yurt dışında bulunan Türk vatandaşları ileyabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin ülkemizde bulunan taşınmazlarailişkin tapu ve kadastro işlemlerini bulundukları ülkeden yapabilmelerinisağlamak amacıyla kurulacağını bizzat düzenlemiş dolayısıyla anılan teşkilatıngörev ve yetki alanı gibi konuları belirleme yetkisini de idareyebırakmamıştır.

66. Dava konusu kuralın (2) numaralı fıkrasında tapusicili ve kadastro işlemlerinin yurt dışında yürütülmesine ilişkin usul veesasların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacakyönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür.

67. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun üçüncü kısım ikinci bölümünde 997 ila 1027 maddeleri arasında tapusicili düzenlenmiştir. Tapu sicilinin, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ilebunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşacağı; tapuidarelerinin kuruluşu, sorumlulukları; tapu işlemlerinin konusu; tescilintasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı;tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesinin,istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasınıgerektirdiği, kütüğe tescillerin, istem tarihine ve sırasına göre yapılacağı,sicildeki kaydın bir örneğinin isteyen ilgiliye verileceği gibi hususlarayrıntılı şekilde gösterilmiştir. 22/12/1934 tarihli ve 2644 sayılı TapuKanunu’nun özellikle 26. maddesinde, mülkiyete, mülkiyetten başka ayni haklarave taşınmazla ilgili diğer işlemlere ilişkin resmi senet düzenleneceği,taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerde, tarafların farklı tapumüdürlükleri veya yurt dışı teşkilatında bulunmaları hâlinde, tarafiradelerinin resmî görevliler tarafından ayrı ayrı alınarak sözleşmenintamamlanabileceği, resmi senede tarafların kimlik bilgileri ile birlikte vergikimlik numaralarının da kaydedileceği, resmi senedin, taraflar ile hazırlayantapu sicil müdürlüğü görevlilerince imzalanacağı, tapu sicil müdürü veyagörevlendirilen memurun onaylayacağı, tarafların kimliklerinde şüpheye düşülenhallerde tanık getirilmesi istenebileceğine dair hususlar belirtilerek tapusicili işlemlerin nasıl yapılacağı öngörülmüştür.21/6/1987 tarihli ve 3402sayılı Kadastro Kanunu’nun 1. maddesinde de Kanun’un amacının ülke koordinatsistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasınadayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterekhukukî durumlarını tespit etmek suretiyle tapu sicilinin kurulması, mekânsalbilgi sisteminin alt yapısını oluşturmak olduğu ifade edilmiştir.

68. Kural uyarınca tapu sicili ve kadastro işlemlerininyurt dışında yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenirkenyukarıda yer verilen kanun hükümlerinin gözönündebulundurulması gerekeceği açıktır. Bu itibarladava konusu kuralla anılan hususlarla ilgili düzenleme yetkisi yönetmeliğebırakılırken konuya ilişkin genel çerçevenin ve temel kuralların belirlendiğianlaşılmaktadır.

69. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 106. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe farklı gerekçeylekatılmıştır.

Selahaddin MENTEŞ kuralın (2) numaralı fıkrası yönündenbu görüşe katılmamıştır.

F. CBK’nın 23. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 488. Maddesinin (3) NumaralıFıkrasına “Tapu müdürlükleri …” İbaresinden Sonra Gelmek Üzere Eklenen“…ve yurtdışı teşkilatı…” İbaresinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

70. Dava dilekçesinde özetle; (4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin(3) numaralı fıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…” ibaresinin “…merkez,taşra ve yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…ve yurtdışı…”ibaresine yönelik gerekçelerle Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatının görev ve yetkilerine ilişkindüzenlemelerin CBK ile yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

71. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden ve 6216sayılı Kanun’un 43. maddesi gözetilerek kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrası yönünden incelenmiştir.

72. (4) numaralı CBK’nın 488.maddesinin (3) numaralı fıkrasında tapu müdürlükleri ve yurt dışı teşkilatının,hak sahibinin talebi üzerine kendi yetki alanı dışında bulunan taşınmazlarlailgili tapu işlemlerini, taşınmazın bulunduğu tapu müdürlüğünden yetki almak vekanunen bir engel olmadığını tespit etmek suretiyle yapmaya yetkili olduğuhüküm altına alınmıştır. Dava konusu kural anılan fıkrada yer alan “…veyurtdışı teşkilatı…” ibaresidir.

73. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yurt dışıteşkilatının görev ve yetkilerine dair bir düzenleme öngören kuralın yürütmeyetkisine ilişkin olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasıyla bağlantılı olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alanailişkin olmadığından Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı açıktır.

74. Diğer yandan kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme de tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

75. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

76. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural,ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

77. Kuralla Tapu veKadastro Genel Müdürlüğünün yurt dışı teşkilatına verilen görevin kapsamve niteliğinin hem kişiler hem de idare yönündenherhangi bir tereddüde yer bırakmayacak şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir biçimde düzenlendiği, bu itibarlakuralın belirsizlik içermediği görülmektedir. Diğer taraftan kuralın kamuyararı dışında bir amaçla çıkarılması da söz konusu değildir.

78. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

G. CBK’nın 27. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 561. Maddesine Eklenen (4) NumaralıFıkranın İkinci Cümlesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

79. Dava dilekçesindeözetle; kuralın (4) numaralı CBK’nın 178. maddesinindeğiştirilen (6) numaralı fıkrasına yönelikgerekçelerle Anayasa’nın 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

80. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

81. (4) numaralı CBK’nın 561.maddesinin (4) numaralı fıkrasının dava konusu ikinci cümlesinde TürkStandartları Enstitüsünde görevlendirilen heyetlerde Enstitü dışındangörevlendirilenlerden uhdesinde kamu görevi bulunanlara 375 sayılı KHK’nin ek29. maddesine göre ayda dört defadan fazla olmamak üzere her bir toplantı günüiçin (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucundabulunacak miktarda huzur hakkı ödenmesi öngörülmüştür.

82. CBK’nın 3. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 178. maddesinin değiştirilen (6)numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk denetimibölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden degeçerlidir.

83. Dava konusu kural uyarınca yapılacak ödemeler sözkonusu kişilere ekonomik menfaat temin etmeyi içerdiğinden “mülkiyet hakkı”kapsamındadır. Bu nedenle kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nınİkinci Bölümü’nde yer alan mülkiyet hakkına ilişkin bir düzenleme içerdiğindenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBKile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kalmaktadır.

84. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesineaykırıdır. İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

Ğ. CBK’nın 28. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 586. Maddesine Eklenen (4) NumaralıFıkranın İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

85. Dava dilekçesindeözetle; kuralın (4) numaralı CBK’nın 178. maddesinindeğiştirilen (6) numaralı fıkrasına yönelikgerekçelerle Anayasa’nın 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

86. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

87. (4) numaralı CBK’nın 586.maddesinin dava konusu (4) numaralı fıkrasında TÜBİTAK Yönetim Kurulu üyelerine375 sayılı KHK’nin ek 29. maddesine göre ayda ikiden fazla olmamak üzere herbir toplantı için (9000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımısonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenmesi öngörülmüştür.

88. CBK’nın 3. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 178. maddesinin değiştirilen (6)numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk denetimibölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden degeçerlidir.

89. Dava konusu kural uyarınca yapılacak ödemeler sözkonusu kişilere ekonomik menfaat temin etmeyi içerdiğinden “mülkiyet hakkı”kapsamındadır. Bu nedenle kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nınİkinci Bölümü’nde yer alan mülkiyet hakkına ilişkin bir düzenleme içerdiğindenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBKile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kalmaktadır.

90. Açıklanan nedenlerlekural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesineaykırıdır. İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

H. CBK’nın 31. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 644. Maddesinin (2) NumaralıFıkrasının Değiştirilen (b) Bendinde Yer Alan “…ve diğer mevzuatta…”İbaresinin İncelenmesi

91. (4) numaralı CBK’nın davakonusu ibarenin de yer aldığı 644. maddesi 27/3/2020 tarihli (57) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

92. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurala ilişkiniptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

I. CBK’nın 34. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’ya Eklenen 649/A Maddesinin (2) NumaralıFıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi

93. (4) numaralı CBK’nın davakonusu cümlenin de yer aldığı 649/A maddesi (57) numaralı CBK’nın1. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

94. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurala ilişkiniptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

İ. CBK’nın 39. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın 759. Maddesinin (1) NumaralıFıkrasına Eklenen Cümlenin İncelenmesi

95. (4) numaralı CBK’nın davakonusu cümlenin de yer aldığı 759. maddesi (57) numaralı CBK’nın16. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

96. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurala ilişkiniptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

J. CBK’nın Geçici 1. Maddesininİkinci Fıkrasının İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

97. (4) numaralı CBK’nın506. maddesinde Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunun (Kurum) SağlıkBakanlığına bağlı, özel bütçeli, kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurum olduğubelirtilmiştir.

98. Anılan CBK’nın 518.maddesinde Kurumda sağlık denetçileri ve denetçi yardımcıları istihdamedilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmekte iken (30) numaralı CBK’nın 26. maddesinin (ç) bendi ile anılan maddede yeralan “sağlık denetçileri ve denetçi yardımcıları” ibaresi “müfettişve müfettiş yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan budeğişiklikle Kurumda sağlık denetçisi ve denetçi yardımcısı istihdamına sonverilerek müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilmesi öngörülmüştür.

99. Dava konusu kuralla da maddenin yürürlüğe girdiğitarihte Kurumda “Sağlık Başdenetçisi”, “SağlıkDenetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında bulunanlarınkadro dereceleriyle durumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş”ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarına başkaca bir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılacağı, önceki görevlerinde geçirmiş olduklarısürelerin yeni kadrolarında geçmiş sayılacağı belirtilmiştir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

100. Dava dilekçesinde özetle; kuralla kamugörevlilerinin görev ve unvanları ile kadrolarının değiştirilerek yenigörevlere atandıkları, kamu görevlilerinin görevlendirilmeleri ve atanmalarınailişkin usul ve esasların münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği, 14/7/1965tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda sağlık denetçileri ve denetçiyardımcılarının ayrı bir kategori olarak tanımlanarak özlük haklarının düzenlendiği,yine anılan Kanun’un 91. maddesinde genel olarak kadroları kaldırılanmemurların hangi kadrolara atanacağına ilişkin usul ve esaslara yer verildiği,dolayısıyla kuralın kanunda açıkça düzenlenen hususlara ilişkin düzenlemeyaptığı belirtilerek Anayasa’nın 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

101. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralınAnayasa’nın 128. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki incelemeanılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

102. Anayasa Mahkemesi kamu tüzel kişiliklerininkadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larlayapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığıhususunu daha önce değerlendirmiştir. Bu kapsamda kamu tüzel kişiliklerininkadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısıile ilgili olup yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı veAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunlaveya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükmüylebağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2018/119,K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28).

103. Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapısı içindeyer alan kadro unvanlarındaki değişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrounvanları arasında gerçekleştirilen atama işlemleri de idarenin teşkilat yapısıylailgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla, kadro ihdas ve iptalineilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin olarak yukarıda yerverilen değerlendirmeler bu tür düzenlemeler bakımından da aynen geçerlidir.

104. Kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurum olan Türkiyeİlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunda sağlık başdenetçisi,sağlık denetçisi ve sağlık denetçi yardımcısı kadrolarında bulunanların kadrodereceleriyle durumlarına uygun başmüfettiş, müfettiş ve müfettiş yardımcısıkadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılacağını, öncekigörevlerinde geçirmiş oldukları sürelerin yeni kadrolarında geçmiş sayılacağınıöngören dolayısıyla anılan Kurumun teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenlemegetiren dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.

105. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

106. 657sayılı Kanun’un 91. maddesinin birinci fıkrasında kadrosu kaldırılanmemurların, en geç altı ay içinde kendi kurumlarında niteliklerine uygun birkadroya atanacakları ve kurumlarında atama imkânı bulunmaması hâlinde aynı süreiçinde başka bir kurumdaki kadrolara atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığınabildirileceği öngörülmektedir. Kuralda ise kadro kaldırılarak niteliklerineuygun bir kadroya atanma söz konusu olmayıp, “sağlık denetçileri ve denetçiyardımcıları” ibaresi “müfettiş ve müfettiş yardımcıları” şeklindedeğiştirildiğinden Kurumda “Sağlık Başdenetçisi”,“Sağlık Denetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarındabulunanların kadro dereceleriyle durumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş”ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarına başkaca bir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılacağı düzenlenmektedir. Dolayısıyla kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmayaesas olabilecek nitelikte, kanunla yapılanherhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanundaaçıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

107. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

108. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural,ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

109. Dava konusu kuralda düzenlemeye konu olan bu alandahukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin gereğiolarak kurallaştırmanın yapıldığından söz edilebilmesi için kuralın personelinatanması ve istihdamı ile bununla bağlantılı olarak hukuki statülerine ilişkintemel ilkelerin hem kişiler hem de idareyönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiş olması gerekir.

110. Bu bağlamda söz konusu kuralda kurumda “Sağlık Başdenetçisi”, “Sağlık Denetçisi” ve “SağlıkDenetçi Yardımcısı” kadrolarında bulunanların kadro dereceleriyledurumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “MüfettişYardımcısı” kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmışsayılacağı belirtilerek ilgili personelin atanması ve istihdam edildiklerikadrolara ilişkin usul ve esasların açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekilde saptanmışolduğu görüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlikiçermemektedir.

111. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

112. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekligördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı gündenbaşlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzereayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

113. CBK’nın3. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 178. maddesinindeğiştirilen (6) numaralı fıkrasının iptaledilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edeceknitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğundoldurulabilmesi amacıyla TBMM tarafındangerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğincebu fıkraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

114. CBK’nın 13. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 451. maddesine eklenen (2) numaralıfıkranın iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlaledecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğundoldurulabilmesi amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından gerekli düzenlemelerinyapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkraya ilişkin iptalhükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasındanbaşlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

115. CBK’nın 27. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 561. maddesine eklenen (4) numaralıfıkranın ikinci cümlesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşlukkamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortayaçıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TBMM tarafından gereklidüzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu cümleyeilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

116. CBK’nın 28. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 586. maddesine eklenen (4) numaralıfıkranın iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlaledecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğundoldurulabilmesi amacıyla TBMM tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması içinAnayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkraya ilişkin iptal hükmününkararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarakdokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

117. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kurallarınuygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceğibelirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

4/2/2019tarihli ve (30) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlarile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 1. 3. maddesiyle 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan(4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile DiğerKurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin178. maddesinin değiştirilen (6) numaralı fıkrasına,

2. 13. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 451. maddesine eklenen (2) numaralıfıkraya,

3. 27. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 561. maddesine eklenen (4) numaralıfıkranın ikinci cümlesine,

4. 28. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 586. maddesine eklenen (4) numaralıfıkraya,

yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu fıkralarave cümleye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. 18. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin481. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…”ibaresinin “…merkez, taşra ve yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan“…ve yurtdışı…” ibaresine,

2. 19. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 483. maddesinin değiştirilen (1) numaralıfıkrasında yer alan “…ve yurtdışı…” ibaresine,

3. 21. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığıyla birlikte değiştirilen 485.maddesine,

4. 23. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 488. maddesinin (3) numaralı fıkrasına “Tapumüdürlükleri…” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “...ve yurtdışıteşkilatı...” ibaresine,

5. Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasına,

yönelik iptal talepleri 30/11/2022 tarihli ve E.2019/38,K.2022/148 sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkralara ve ibarelere ilişkinyürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

C. 1. 31. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 644. maddesinin (2) numaralı fıkrasınındeğiştirilen (b) bendinde yer alan “…ve diğer mevzuatta…” ibaresine,

2. 34. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’ne eklenen 649/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikincicümlesine,

3. 39. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 759. maddesinin (1) numaralı fıkrasınaeklenen cümleye,

yönelik iptal talepleri hakkında 30/11/2022 tarihli veE.2019/38, K.2022/148 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına kararverildiğinden, bu cümlelere ve ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtalepleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

30/11/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

VI. HÜKÜM

4/2/2019 tarihli ve (30) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 178. maddesinin değiştirilen(6) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin(3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDANBAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. 13. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 451. maddesine eklenen (2) numaralıfıkranın;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. EminKUZ’un karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎGAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

C. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 481. maddesinin (3) numaralı fıkrasındayer alan “…merkez ve taşra…” ibaresinin “…merkez, taşra ve yurtdışı…”şeklinde değiştirilmesinde bulunan“…veyurtdışı…” ibaresinin;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

Ç. 19. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 483. maddesinin değiştirilen (1) numaralıfıkrasında yer alan “…ve yurtdışı…” ibaresinin;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. EminKUZ’un karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

D. 21. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninbaşlığıyla birlikte değiştirilen 485. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. EminKUZ’un karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

2. (2) numaralı fıkrasının;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. EminKUZ’un karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Selahaddin MENTEŞ’in karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

E. 23. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin488. maddesinin (3) numaralı fıkrasına “Tapu müdürlükleri…” ibaresindensonra gelmek üzere eklenen “...ve yurtdışı teşkilatı...” ibaresinin;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. EminKUZ’un karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

F. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin561. maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın ikinci cümlesinin konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎGAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

G. 28. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin586. maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAKDOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

Ğ. 31. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin644. maddesinin (2) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendinde yer alan “…vediğer mevzuatta…” ibaresine ilişkin iptal talebi hakkında KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

H. 34. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 649/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesine ilişkin iptaltalebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

I. 39. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin759. maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen cümleye ilişkin iptal talebihakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

İ. Geçici 1.maddesinin ikinci fıkrasının;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

30/11/2022 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (30) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin (CBK), 18. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın481. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan “… ve yurtdışı…”ibaresi ile geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığınakarar vermiştir.

2. Dava konusu kurallardan ilki, Tapu ve Kadastro GenelMüdürünün merkez ve taşra teşkilatının yanında yurtdışı teşkilatınınfaaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetleme görev ve yetkisine sahipolduğunu belirtmektedir.

3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesi uyarınca Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konulardaCBK çıkarılamaz. Anayasa’nın 128. maddesine göre memurların ve diğer kamugörevlilerinin görev ve yetkileri kanunla düzenlenir. Anayasa Mahkemesinin2018/123 esas sayılı kararına yazdığımız muhalefet şerhimizde açıklandığıüzere, kamu görevlilerinin görev ve yetkileri münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken bir konu olduğundan CBK ile düzenlenemez. Bu sebeple,kamu görevlisi olduğu hususunda tereddüt bulunmayan Tapu ve Kadastro GenelMüdürünün görev ve yetkilerine ilişkin düzenleme içeren CBK kuralı Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır (aynı yöndebkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, KarşıoyGerekçesi, §§ 9-12).

4. Diğer yandan CBK’nın dava konusugeçici 1. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, maddenin yürürlüğe girdiğitarihte Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunda “Sağlık Başdenetçisi”,“Sağlık Denetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarındabulunanlar, kadro dereceleriyle durumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş”ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarına başkaca işleme gerek kalmaksızınatanmış sayılacak, bunların önceki kadrolarında geçirdikleri süreler atanmışsayıldıkları yeni kadrolarında geçmiş sayılacaktır.

5. Anayasa’nın 128. maddesi memur ve kamu görevlilerinin -görevve yetkileri yanında- nitelikleri, atanmaları ve özlük işlerinin dekanunla düzenlenmesini öngörmektedir. Buna göre kamu görevlilerinin kadrolarınave atanmalarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi anayasal birzorunluluktur. Bu sebeple, CBK’nın bir kamugörevlisinin görev ve yetkilerini düzenleyen kuralı gibi (§ 3), bazı kamugörevlilerinin atanmalarını düzenleyen dava konusu hükmü de Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

6. Açıklanan gerekçelerle dava konusu kuralların konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun aksi yöndekikararına katılmıyorum.

Başkan

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 30 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 18.Maddesiyle 4 numaralı CBK’nın 481. maddesinin 3.Fıkrasında yer alan “…ve yurt dışı” ibaresi : Mahkememizin bir kararında belirtildiği (2019/71 E. –2020/82, 30.12.2020, par. 26) üzere Cumhurbaşkanının Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasına göre bakanlıkbünyesinde kurarak teşkilatını düzenleyebileceği bir kurumu bağlı kurum veyakuruluşu kurması anayasaya aykırı olarak değerlendirilemez. Başka deyişleanılan 106/11. madde uyarınca bakanlıkların kurulması ve teşkilatlandırılmasınailişkin yetki bakanlıkların veya Cumhurbaşkanlığının bağlı kuruluşlarıbakımından da geçerlidir. Bununla birlikte bu yetki yalnızca kurma veteşkilatlandırma ile sınırlıdır. Anayasanın 128. maddesi uyarınca memurlar ilediğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklarıve ödenekleri, yükümlülükleri kanunla düzenlenir. Dolayısıyla anılan kuraldamünhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususlar açıkça belirtilmiştir. Bunamukabil incelenen kuraldaki ibare ile kurulan yurtdışı teşkilatınındenetlenmesine ilişkin olarak bu teşkilatın faaliyet ve görevlerini denetlemeşeklinde yeni bir görev ilk elden CBK ile düzenlenmektedir. Bu durumdaAnayasanın 104. maddesinin münhasıran kanunla düzenlenen konularda CBKçıkarılamayacağına ilişkin 17. fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan yasakalanda düzenleme yapılması nedeniyle kuralın iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

2. Geçici 1. Maddenin 2. Fıkrası : Kural ile, maddenin yürürlüğünden önce mevcut bazıkadrolarda bulunanların yürürlükten sonra başka işleme gerek kalmaksızınmaddede belirtilen kadrolara atanmış sayılacakları ve bunların görevdegeçirdikleri sürelerin yeni kadro sıfatlarında geçmiş olarak kabul edileceğidüzenlenmektedir. İlk olarak hukuki bir zorunluluk bulunmadığı hallerdeyargısal denetimi ortadan kaldırır biçimde düzenleyici işlemlerle bireyselişlem tesisinin hukuken mümkün olmayacağı, bu yöndeki kuralların Anayasanın36., 13. maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesinin gerekeceği belirtilmelidir.Diğer taraftan Anayasanın 128. maddesi uyarıncada memurlar ile diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev veyetkileri, hakları ve ödenekleri, yükümlülükleri kanunla düzenlenir. İncelenenkuralda ise münhasıran kanunla düzenlemeye ilişkin Anayasal zorunluluklaraaykırı biçimde (36, 13, 128; 104/17-3.c) düzenleme yapılması nedeniyle iptaledilmesi gerektiği görüşündeyim.

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 30 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) 18.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin (3)numaralı fıkrasında yer alan “…ve yurtdışı…” ibaresinin iptali talepedilmektedir. Dava konusu kural, Tapu ve Kadastro Genel Müdürüne bazı görev veyetkiler vermektedir. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasına görebakanlıkların sadece merkez ve taşra teşkilatları CBK ile kurulabilir. Buradayurtdışı teşkilatından söz edilmemektedir. Dolayısıyla kural, konu yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırılık taşımaktadır.

2. CBK’nın Geçici 1. maddesinin ikincifıkrası kadar değişikliğinden kaynaklanan atama ve özlük haklarınıdüzenlemektedir. Anayasa’nın 128. maddesininikinci fıkrasının birinci cümlesinde de “Memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir”hükmü yer almaktadır. Dava konusu kural, kamu görevlilerinin Kadro ihdası vekaldırılması kamu görevlilerinin statüsü ve özlük hakları ile yakındanbağlantılı olduğundan bu konunun 128. madde gereğince kanunla düzenlenmesigerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu kural 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık taşımaktadır.

Üye

Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ VE FARKLI GEREKÇE

(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK)(30) numaralı CBK ile değişik bazı hükümlerinin Anayasaya aykırı olmadığına veiptal talebinin reddine karar verilmiştir.

1. Anayasaya aykırı olmadığı sonucuna ulaşılan aşağıdakihükümlerle ilgili konu yönünden red kararlarınıngerekçelerinde; anılan kurallarda öngörülen hususların yürütme yetkisineilişkin konulardan olduğu, kuralların Anayasanın İkinci Kısmının Birinci veİkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle DördüncüBölümünde yer alan siyasî haklara ve ödevlere ilişkin düzenleme içermediği,Anayasanın 123. maddesinin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevlerininkanunla düzenleneceği hükme bağlansa da, 106. maddesinin son fıkrasındabakanlıklar için öngörülen istisnanın bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları dakapsaması ve 123. maddesinin son fıkrasında kamu tüzelkişiliğinin CBK ilekurulmasına imkân veren hükmün, kurma yetkisinin niteliği itibariyledüzenlemeyi de içermesinden dolayı bunların organları, teşkilâtı, görev veyetkileri ile personelinin CBK ile düzenlenmesini mümkün kılması sebebiylebütün bu hususların da CBK ile düzenlenmesinin Anayasaya aykırılık teşkiletmediği, ayrıca bu konuların daha önce kanunlarda açıkça düzenlenmediğibelirtilerek, kuralların konu yönünden Anayasanın 104. maddesine aykırıolmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu karar da dahil olmak üzere konuya ilişkinkararlarımızın, CBK’ların anayasal çerçevesineilişkin genel açıklamalar bölümlerinde ifade edildiği üzere, 6771 sayılıKanunla yapılan Anayasa değişikliği ile hukuk sistemimize giren CBK’ların esasları Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlenerek Cumhurbaşkanına yürütmeyetkisine ilişkin konularda CBK ile düzenleme yapma yetkisi verilmiştir. Ancakaynı fıkranın üçüncü cümlesinde, Anayasada kanunla düzenlenmesi öngörülenkonularda CBK çıkarılamayacağı belirtilmiştir.

CBK’nın 451. maddesine eklenen (2) numaralı fıkrada, Gençlik veSpor Bakanlığının bağlı kuruluşu olan ve kamu tüzelkişiliği bulunan Spor TotoTeşkilatı Başkanlığının Yönetim Kurulunun teşkiline ilişkin usûlve esasların Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; 483.maddesinin değiştirilen (1) numaralı fıkrasında Çevre, Şehircilik ve İklimDeğişikliği Bakanlığının bağlı kuruluşu olan Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün merkez, taşra ve yurtdışı teşkilâtından oluşacağı; 481. maddesinindeğişiklik yapılan (3) numaralı fıkrasında, Genel Müdürün bütün teşkilâtınfaaliyet, işlem ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkili olduğu; 485.maddesinde, Genel Müdürlüğün gerekli gördüğü ülkelerde yurtdışı teşkilâtıkurmaya yetkili olduğu ve tapu sicili ve kadastro işlemlerinin yurtdışındayürütülmesine ilişkin usûl ve esasların Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; 488. maddesinin ibare eklenen (3) numaralıfıkrasında, yurtdışı teşkilâtının kendi yetki alanı dışındaki tapumüdürlüklerinden yetki almak kaydıyla tapu işleri yapmaya yetkili bulunduğu ve(30) numaralı CBK’nın geçici 1. maddesinin ikincifıkrasında, Sağlık Bakanlığının kamu tüzelkişiliğini haiz bağlı kuruluşu olanTürkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunda bazı kadrolarda bulunanların maddedebelirtilen kadrolara atanmış sayılacakları hükme bağlanmıştır.

Öncelikle benzer konulardaki kararlarımızla ilgili karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak belirtilensebeplerle, Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında geçen “bakanlık” kavramıkapsamında değerlendirilemeyecek olan mezkûr Genel Müdürlük ve Başkanlıklarınorganları ile teşkilât, görev ve yetkilerinin Anayasanın 123. maddesininbirinci fıkrasına göre kanunla düzenlenmesi gerektiğinden ve bu hususunAnayasanın 106. maddesinin son fıkrasında bakanlıklar için belirtilenistisnalar kapsamında kabul edilmesi mümkün olmadığından, incelenen hükümlerAnayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır (geniş açıklama için bkz. 30/12/2020 tarihli ve E.2019/71,K.2020/82 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem).

Aynı şekilde, yukarıda açıklandığı üzere bağlı kuruluşolan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasındageçen “bakanlık” kavramı kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi yurtdışıteşkilâtının kurulması bakanlıklar için bile Anayasanın söz konusu hükmünde tahdidî olarak sayılan konular arasında yer almadığı vekanunla düzenlenmesi gerektiği için 481., 483., 485. ve 488. maddelerinincelenen hükümleri bu yönden de Anayasanın 104. maddesinin onyedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır (bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105,K.2020/30 sayılı; 13/10/2021 tarihli ve E.2018/133, K.2021/70 sayılı kararlarailişkin karşıoy gerekçelerim).

Diğer taraftan, adı geçen Başkanlıkların kamutüzelkişiliğine sahip olmasından dolayı Anayasanın 123. maddesinin sonfıkrasında belirtilen istisna kapsamında olduğu ve anılan fıkradaki “kurulur”ibaresinin tüzelkişiliğin organları ile görev ve yetkilerinin, ayrıca teşkilâtyapısı içindeki kadrolara yapılan atamalara ilişkin hususların da CBK iledüzenlenmesine imkân verdiği yönündeki çoğunluk görüşüne daha önceki karşıoy gerekçelerimde de ayrıntılı olarak açıkladığımüzere katılmak mümkün değildir (bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30sayılı; 15/10/2020 tarihli ve E.2018/124, K.2020/56 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim).

Anayasanın 128. maddesi uyarınca memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri ile görev ve yetkilerinin, hakları veyükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin yanındaatanmalarının da kanunla düzenlenmesi gerektiğinden 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre CBK iledüzenlenmesi mümkün değildir (geniş açıklama için bkz. 23/1/2020 tarihli veE.2019/78, K.2020/6 sayılı karara ilişkin karşıoygerekçem). Bu itibarla, geçici 1. madde de Anayasanın bu hükmüne aykırıdır.

Sonuç olarak, yukarıda açıklanan sebeplerle, mezkûrkuralların konu bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu ve iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluğun bunlara ilişkin redkararlarına karşıyım.

2. Çoğunluğun, CBK’nın 483.maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki “…ve yurtdışı…” ibaresi ile 485.maddesinin içerik yönünden Anayasaya aykırı olmadığı sonucuna ulaşırken yerverdiği gerekçelere (§§ 56, 63) yukarıda kısaca belirttiğim ve konuya ilişkinönceki karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarakaçıkladığım sebeplerle katılmamakla birlikte, anılan kuralların Anayasayaaykırı olmadığı görüşüne ve iptal talebinin reddi sonucuna, 15/10/2020 tarihlive E.2018/124, K.2020/56 sayılı karara ilişkin farklı gerekçemdeki açıklamalardoğrultusunda farklı gerekçeyle katılıyorum (bkz. anılan farklı gerekçenin (2)numaralı paragrafındaki açıklamalar).

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 4/2/2019 tarihli ve (30)numaralı BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve KuruluşlarınTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Genel Kadro ve UsulüHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 18. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin481. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan “…merkez ve taşra…”ibaresinin “…merkez, taşra ve yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesindebulunan“…ve yurtdışı…” ibaresinin ve Geçici 1. maddesinin ikincifıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin reddine ilişkin kararına katılmamaktayım.

2. İptali gerektiği kanaatinde olduğum dava konusu “veyurtdışı” ibaresinin yer aldığı (3) numaralı fıkra şu şekildedir: “GenelMüdür, merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatının faaliyetlerini, işlemlerini vehesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir”. Görüldüğü gibi esasındafıkrada sadece yurtdışı teşkilatı kurma değil aynı zamanda kamu görevlisiningörev ve yetkileri de düzenlenmektedir.

3. Kamu personelinin görev ve yetkileri yürütme yetkisibağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilecek konular arasındayer alsa ve Anayasa’nın 104. maddesinin onyedincifıkrasının ikinci cümlesi bağlamında yasak alanda bir düzenleme içermese dahi“görev ve yetki”lerin Anayasa’da münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken konulardan birisi olduğu noktasında kuşku bulunmamaktadır.

4. Anayasa’nın 128. maddesinin ikincifıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir” şeklide bir kurala yer verilmektedir. Bu hüküm gereğince dava konusu kuralda yurtdışıteşkilatındaki görev ve yetkilerle ilgili düzenlemelerin Anayasa’nın 128.maddesinin ikinci fıkrası gereğince münhasıran kanunla yapılması gerekmektedir.

5. Bu nedenle dava konusu ibareninAnayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırılıktan dolayı konu bakımından yetki yönü ile iptaligerekmektedir.

6. İkinci olarak (30) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Geçici 1.maddesinde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Türkiye İlaç ve Tıbbi CihazKurumunda “Sağlık Başdenetçisi”, “Sağlık Denetçisi”ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında bulunanların kadro dereceleriyledurumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “Müfettiş Yardımcısı”kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılacağı ve bunların“Sağlık Başdenetçisi”, “Sağlık Denetçisi” ve “SağlıkDenetçi Yardımcısı” kadrolarında geçirdikleri sürelerin “Başmüfettiş”,“Müfettiş” ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarında geçmiş sayılacağı hükmüne yerverilmiştir.

7. Görüldüğü gibi esasında dava konusu kuralla kamugörevlilerinin hem kadroları hem de atanmasına ilişkin düzenlemeleryapılmaktadır. Bu nedenle Geçici 1. maddenin de niteliği itibariyle hem yürütmeyetkisine girmeyen kadro gibi bir konuda düzenleme yapması nedeniyle hem de Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrası bağlamındamünhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuyu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiile düzenlemesinden hareketle Anayasanın 104. maddesinin onyedincifıkrasının birinci ve üçüncü cümlelerine aykırılıktan dolayı konu bakımındanyetki yönü ile iptali gerekmektedir.

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY GEREKÇESİ

4/2/2019 tarih 30 numaralı Bakanlıklara bağlı ilgiliilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kurum ve kuruluşların teşkilatı hakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile genel kadro ve usulü hakkında Cumhurbaşkanlığıkararnamesinde değişiklik yapılmasına dair Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 18.Maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 481. Maddesinin (3)numaralı fıkrasında yer alan “… merkez ve taşra…” ibaresinin “… merkez, taşrave yurtdışı…” şeklinde değiştirilmesinde bulunan “…ve yurtdışı… ibaresininiptal talebinin yetki yönünden reddine karar verilmiştir. Aşağıda belirttiğimgerekçelerle saygın çoğunluğun görüşüne katılmadım.

4/2/2019 tarih 30 numaralı Bakanlıklara bağlı ilgiliilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kurum ve kuruluşların teşkilatı hakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile genel kadro ve usulü hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde değişiklik yapılmasına dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 18.Maddesiyle (4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 21. Maddesiylekararnamenin 485. Maddesinin içerik itibariyle Anayasaya aykırı olmadığınakarar verilmiştir. Belirttiğim gerekçelerle kuralın içerik yönüyle Anayasayaaykırı olması nedeniyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmadım.

4 numaralı CBK’nın 478 ve 488maddeleri arasında Tapu kadastro genel müdürlüğü düzenlenmiştir. 1 ve 2.Fıkralarda genel müdürlüğün merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluştuğuifade edilmiş devam eden maddelerle merkez teşkilatını hizmet birimlerinigörevleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Temel ilkeler konmadan yeterli çerçeve çizmeden belirsizbir alan idarenin düzenlenmesine bırakılmıştır. Dava konusu kural ileCumhurbaşkanının CBK ile düzenlemesi gereken konulardaki yetkisini idareyedevretmiştir. Bu sebeple dava konusu kural Anayasanın 106. Maddesinin 11.Fıkrasına aykırıdır ve iptali gerekir.

Üye

Selahaddin MENTEŞ

KARŞI OY

1. 4/2/2019 tarihli ve (30) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili,İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 18.maddesi ile (4) numaralı CBK’nın 481. maddesinin (3)numaralı fıkrasına ilişkin değişikliğe konu “…ve yurtdışı…” şeklindeki davayakonu ibarenin “konu bakımından yetki yönünden” Anayasa’ya aykırı olmadığına dairçoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

2. Dava konusu ibarenin de yer aldığı (3) numaralı fıkrada TapuKadastro Genel Müdürünün, merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatınınfaaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkiliolduğu belirtilmiştir. Dava konusu kural bu fıkrada yeralan “…ve yurtdışı…” ibaresidir.

3. Anayasa'nın 128. maddesinde Devletin, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş;memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev veyetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerininkanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

4. Anayasa’nın 128. maddesine göre memurlar ve diğer kamugörevlilerinin görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin kanunladüzenlenmesi gerekmekte olup kuralla Tapu Kadastro Genel Müdürünün görev veyetkilerine yönelik bir düzenleme öngörülmektedir.

5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine göre “Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konulardaCumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.”

6. Bu itibarla Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasırankanunla düzenlenmesi gereken görev ve yetkilerle ilgili bir konuda düzenlemeyapan kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı olduğu ve iptali gerektiği kanaati ile iptal talebinin reddinedair çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.

7. (30)numaralı CBK’nın Geçici 1. maddesinin “Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihte Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumunda “Sağlık Başdenetçisi”, “Sağlık Denetçisi” ve “Sağlık DenetçiYardımcısı” kadrolarında bulunanlar, kadro dereceleriyle durumlarına uygun“Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarına başkaca birişleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır. Bunların “Sağlık Başdenetçisi”,“Sağlık Denetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında geçirdiklerisüreler, “Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “Müfettiş Yardımcısı” kadrolarında geçmişsayılır.” şeklindeki davaya konu ikinci fıkrasının “konu bakımından yetkiyönünden” Anayasa’ya aykırı olmadığına dair çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

8. (4)numaralı CBK’nın Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu(Kurum) ile ilgili 518. maddesinde sağlık denetçileri ve denetçi yardımcılarıistihdam edilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmekte iken (30) numaralı CBK’nın 26. maddesinin (ç) bendi ile anılan maddeninbaşlığı ile maddede değişiklik yapılarak uzman ve müfettiş istihdamı şeklindeve maddede yer alan “sağlık denetçileri ve denetçi yardımcıları” ibaresi de“müfettiş ve müfettiş yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.

9. Yapılan değişiklikle Kurumda sağlık denetçisi ve denetçiyardımcısı istihdamına son verilerek, müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdamedilmesi öngörülmüştür.

10. (4)numaralı CBK’nın 506. maddesinde Türkiye İlaç veTıbbî Cihaz Kurumu’nun Sağlık Bakanlığına bağlı, özel bütçeli, kamu tüzelkişiliğini haiz bir kurum olduğu belirtilmiştir. Dava konusu kuralla dahalihazırda Kurumda “Sağlık Başdenetçisi”, “SağlıkDenetçisi” ve “Sağlık Denetçi Yardımcısı” kadrolarında bulunanların kadrodereceleriyle durumlarına uygun “Başmüfettiş”, “Müfettiş” ve “MüfettişYardımcısı” kadrolarına başkaca bir işleme gerek kalmaksızın atanmışsayılacağı, önceki görevlerinde geçirmiş oldukları sürelerin yeni kadrolarındageçmiş sayılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla kuralda kadro değişikliğindenkaynaklanan atama ve özlük hakları düzenlenmektedir.

11. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında “Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerisaklıdır.” hükmüne yer verilerek memurlar ve diğer kamu görevlilerininnitelikleri ve atanmalarına ilişkin hususların münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülmüştür.

12. Kural daha önce sağlık denetçisi kadrosunda görev yapanlarınsağlık müfettişi kadrosuna atanmasını öngörmektedir. Dolayısıyla kamugörevlilerinin bir kadrodan başka bir kadroya atanması ise Anayasa’nın 128.maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.

13. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu ve iptali gerektiği kanaatiile iptal talebinin reddine dair çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.

Üye

Kenan YAŞAR

Full & Egal Universal Law Academy