ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2019/67
Karar Sayısı : 2019/49
Karar Tarihi : 26/6/2019
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy2. Aile Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001 tarihli ve 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 300. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’nın2., 5., l0., 13., 17. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Tanımanın iptali davasında itirazkonusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 300. maddesişöyledir:
“3. Hak düşürücü süreler
Madde 300- Tanıyanın dava hakkı, iptal sebebininöğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak biryıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
İlgililerin dava hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğunbabası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâldetanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
Çocuğun dava hakkı, ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekledüşer.
Yukarıdaki süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan sebepvarsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör CengizERTEN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olanmahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda anılanfıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesinegöndereceği kurala bağlanmış; fıkranın (a) bendinde “İptali istenenkuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçelibaşvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği”, (c) bendinde “Dava dilekçesi, iddianameveya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri” Mahkemeyegönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasındaise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itirazbaşvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizingerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”,(b) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler iledosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri”, (c) bendinde “Davadosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığıdizi pusulası” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasındasayılmıştır.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendindeise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerinbulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir.
5. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin aynı kurala ilişkin daha önceAnayasa Mahkemesine yaptığı başvuru, Anayasa Mahkemesinin 14/3/2019 tarihli veE.2019/26, K.2019/9 sayılı kararıyla, başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hanginedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığıbelirtilerek 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddedilmiştir. İçtüzük’ün 49.maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca Mahkemenin eksiklikleri tamamlayarakyeniden itiraz başvurusunda bulunması mümkündür. Bu durumda Anayasa Mahkemesineaynı kurala ilişkin olarak yapılacak başvuru önceki başvurunun devamımahiyetinde olmayıp yeni bir başvuru niteliği taşıdığından söz konusubaşvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. ve İçtüzük’ün 46. maddelerinde belirtilenyönteme uygun olarak yapılması gerekmektedir.
6. Başvurunun incelenmesi neticesinde Anayasa Mahkemesinin14/3/2019 tarihli ve E.2019/26, K.2019/9 sayılı kararından sonra yeniden itirazyoluna başvuran Mahkemece bu yönde yeni bir karar alındığına ilişkin birtutanağa başvuru belgeleri arasında yer verilmediği anlaşılmaktadır. Bukapsamda Mahkemenin 29/5/2019 tarihli gerekçeli başvuru kararıyla yenidenAnayasa Mahkemesine başvurduğu görülmekle birlikte söz konusu karara ilişkintutanağın, dava dilekçesinin ve dosyanın ilgili bölümlerinin onaylıörneklerinin dosyada bulunmadığı, ayrıca başvuruya ilişkin belgelerin dizipusulasına bağlanmadığı görülmüştür.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentleri ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine aykırıolduğu anlaşılan itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeyegeçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 300.maddesinin birinci fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeyegeçilmeksizin REDDİNE 26/6/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU