Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2020/25, K.2020/15 Sayılı Karar - 06/05/2020

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2020/25

KararSayısı:2020/15

KararTarihi:6/5/2020

R.G. Tarih –Sayı:Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 16. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 26/9/2004tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılıKanun’un 68. maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 191. maddesine27/3/2015 tarihli ve 6638 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen (10) numaralıfıkranın Anayasa’nın 2., 5., 13., 19. ve 38. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY:Sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak suçunuişlediği iddiasıyla açılan kamu davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 191. maddesişöyledir:

 “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satınalmak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddekullanmak

Madde 191- (Değişik: 18/6/2014 – 6545/68 md.)

 (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satınalan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanankişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

 (2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüphelihakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 incimaddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasınınertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, ertelemesüresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasaklarıihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusundauyarır.

 (3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari biryıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyetsavcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir.Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlindedenetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.

 (4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;

a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanantedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,

b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı maddesatın alması, kabul etmesi veya bulundurması,

c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

 (5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak içintekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veyabulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkrauyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusuyapılmaz.

 (6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasındansonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılansoruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesikararı verilemez.

 (7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkradabelirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediğitakdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

 (8) Bu Kanunun;

a) 188 inci maddesinde tanımlananuyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,

b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcımadde kullanılmasını kolaylaştırma,

suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçunmünhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bumadde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıverilir.

 (9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde,Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 incimaddesi hükümleri uygulanır.

 (10) (Ek:27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane,kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplubulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veyabenzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakınmesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek cezayarı oranında artırılır.”

II. İLK İNCELEME

1. AnayasaMahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısındabaşvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜN tarafından hazırlanan ilkinceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacakbir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasınınciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın dao davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5237sayılı Kanun’un 191. maddesinin (10) numaralı fıkrasının iptalini talepetmiştir.

4. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı sanıkhakkında 18/6/2018 tarihinde kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı maddebulundurmak suçundan soruşturma başlatmıştır. Söz konusu soruşturmada14/7/2018 tarihinde Kanun’un 191. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince beşyıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmiştir. Bukarar 26/10/2018 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Denetim süresi içinde sanığın birortaokulun bahçe duvarına yaklaşık elli metre mesafede yakalandığı ve üzerindeuyuşturucu madde bulunduğu 21/6/2019 tarihli tutanakla tespit edilmiştir. Bunedenle sanık hakkındaki kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı Kanun’un191. maddesinin (4) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca 22/10/2019 tarihindekaldırılmış ve aynı yer Cumhuriyet başsavcılığının 21/6/2019 tarihindegerçekleşen olay nedeniyle başlattığı soruşturma kamu davasının açılmasınınertelenmesi kararının kaldırıldığı ilk soruşturma dosyasıyla birleştirilmiştir.Bu soruşturmalar hakkında 25/10/2019 tarihli iddianame düzenlenmiştir.

6. Sözkonusu iddianamede cezalandırılması kamu adına talep edilen suç 18/6/2018tarihinde işlendiği iddia edilen kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı maddesatın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddekullanmak suçudur. Nitekim Kanun’un 191. maddesinin (5) numaralı fıkrasında buhusus “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucuveya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya dauyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedenisayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.” şeklindedüzenlenmiştir. Dolayısıyla sanığın bir ortaokulun bahçe duvarına yaklaşık ellimetre mesafede uyuşturucu madde ile yakalanması eylemiyle ilgili açılmış birkamu davası bulunmamaktadır.

7. Bu itibarla bakılmakta olan davadakovuşturma konusu olan suç 18/6/2018 tarihinde gerçekleştirildiği iddia edilensuçtur. Başvuru kararında ise sanığın 21/6/2019 tarihinde bir ortaokulun bahçeduvarına yaklaşık elli metre mesafede üzerinde uyuşturucu madde bulunmasınedeniyle 21/6/2019 tarihli olay yönünden itiraz konusu kuralın davada uygulanmaimkânının bulunduğu kabul edilmiştir. Mahkemenin önündeki davada 21/6/2019tarihli olay ile ilgili kovuşturma yapılması mümkün olmadığından anılan olaylailgili olarak itiraz konusu kuralın davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

8. Öte yandan bakılmakta olan davaya konu18/6/2018 tarihli eyleme ilişkin olarak dosya arasında bulunan tutanakta sanığaisnat edilen fiilin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi,eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunlarınvarsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenensınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açıkyerlerde işlendiğine dair kesin bir tespitin veya buna ilişkin dosyada başkacabir belirlemenin bulunmadığı gözetildiğinde kuralın kovuşturmaya konu eylembakımından uygulanacak kural niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır.

9. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralailişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

III. HÜKÜM

26/9/2004 tarihli ve5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68.maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 191. maddesine 27/3/2015 tarihlive 6638 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen (10) numaralı fıkranın itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bufıkraya ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 6/5/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.