Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2020/4, K.2022/147 Sayılı Karar - 30/11/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2020/4

Karar Sayısı : 2022/147

Karar Tarihi : 30/11/2022

R.G. Tarih - Sayı : 2/6/2023- 32209

 

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ilebirlikte 129 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 6/11/2019 tarihli ve (49) numaralı Coğrafi BilgiSistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. TümününAnayasa’nın 20. ve 104. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline veyürürlüğünün durdurulmasına,

B. 1. 11. maddesinin,

2. 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,

3. 14. maddesinin (4) numaralı fıkrasının,

4. 18. maddesinin;

a. (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,

b. (2) numaralı fıkrasının,

Anayasa’nın Başlangıçkısmı ile 2., 7., 10., 13., 20., 48., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesitalebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VEİLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALLARIA. İptali İstenen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Kuralları

İptali talep edilen CumhurbaşkanlığıKararnamesi (CBK) şöyledir:

 “COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HAKKINDA CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İlkeler

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin amacıcoğrafi bilgi sistemleri ile Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ve altyapısınailişkin; kamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonun sağlanması, hedef vestratejilerin oluşturulması, coğrafi veri temaları içinde yer alan coğrafi verive bilginin üretilmesi ve güncelliğinin sağlanması, yönetilmesi, kullanılması,erişimi, güvenliğinin sağlanması, paylaşılması ve dağıtımına yönelik usul, esasve standartlar ile bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında oluşturulankurulların, kamu kurum ve kuruluşlarının, gerçek ve tüzel kişilerin görev,yetki ve sorumluluklarının belirlenmesidir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla sınırlı olmak üzere, kamukurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri ve bunların faaliyetlerinikapsar.

 (2) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisinde yer almayan coğrafi veriler bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesininkapsamı dışındadır.

Tanımlar

MADDE 3- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesinin uygulanmasında;

a) Ağ hizmetleri: Elektronik ortamdaveri erişimi, paylaşımı ve kullanımı için coğrafi veri ve veri bilgisininaranması, görüntülenmesi, dönüştürülmesi, indirilmesi ve bedelli veya bedelsizveri paylaşımına imkân sağlayan hizmetleri,

b) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim DeğişikliğiBakanlığını,

c) Birlikte çalışabilirlik: Farklıişlevsel birimler arasında, bu birimlerin benzersiz karakteristiği hakkındabilgi sahibi olmadan ya da en az bilgiyle, iletişim kurabilme, programyürütebilme, veri gönderebilme ve alabilme yeteneğini,

ç) Coğrafi bilgi: Öznitelik bilgisi vetopolojik bilgiyi içeren nitelik kazandırılmış coğrafi veriyi,

d) Coğrafi bilgi sistemi: Her türlücoğrafi verinin; üretilmesi, temini, depolanması, işlenmesi, yönetilmesi,analiz edilmesi, paylaşılması, sunulması ve güncel tutulması için gerekli olandonanım, yazılım, insan kaynağı, standartlar ve yöntemler bütününü,

e) Coğrafi veri: Konum bilgisi içerenher türlü veriyi,

f) Coğrafi veri hizmeti: Coğrafi veri veveri bilgisinin standartlara uygun olarak paylaşımına yönelik iş ve işlemleri,

g) Coğrafi veri teması: Belirli birkonuya ilişkin olarak ulusal veya uluslararası standartlara uygun hazırlanancoğrafi veri topluluğunu,

ğ) Çalışma heyeti: Coğrafi bilgihizmetleri kapsamında veri tanımlama dokümanı hazırlama, inceleme, araştırma,geliştirme, projelendirme ve danışmanlık faaliyetlerini yürüten heyeti,

h) Genel Müdürlük: Coğrafi BilgiSistemleri Genel Müdürlüğünü,

ı) Kamu kurum ve kuruluşları: Coğrafiveri üreten, paylaşan ve kullanan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri veözel bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, düzenleyici vedenetleyici kurumlar, sosyal güvenlik kurumları, kamu iktisadi teşebbüsleri vebunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmeleri, il özel idareleri,belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurduğu veya üyesi olduğu mahalliidare birlikleri, müessese, işletme ve bunların döner sermayeli kuruluşları ileözel kanunla kurulan kamu şirket ve kuruluşlarını,

i) Kurul: Türkiye Coğrafi Bilgi SistemiKurulunu,

j) Sorumlu kurum: Coğrafi verisorumluluk matrisinde yer alan coğrafi veri temasının üretim, uyumlaştırma,güncelleme, güvenlik ve paylaşımından sorumlu olan ve ilgili temaya ait veriyiüreten diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerekli koordinasyonu sağlayan kamukurum ve kuruluşunu,

k) Tanımlama dokümanı: Coğrafi veritemalarına ilişkin uygulama kurallarını, teknik esasları ve standartlarıbelirleyen dokümanı,

l) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu:Bakanlık tarafından oluşturulan e-Devlet kapısına entegre elektronik altyapıyı,

m) Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi: Coğrafiverilere, veri setlerine ve veri servislerine erişimi ve paylaşımıkolaylaştırmak amacıyla ulusal kaynakların verimli bir şekilde kullanılması,bilgi teknolojilerinden istifade edilmesi ile süreç, koordinasyon ve takipmekanizmalarının işletilmesi için gerekli düzenlemelerin ve planlamanınyapılması ve bunların icra edilmesini sağlayan sistemi,

n) Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi:Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin; coğrafi veriye erişim,paylaşım ve kullanım yetkilerini tanımlayan matrisi,

o) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi: Coğrafi veri temaları ile bu temalardan sorumlu olan kamu kurum vekuruluşlarını gösteren matrisi,

ö) Veri bilgisi: Coğrafi veri hakkındakitanımlayıcı ve açıklayıcı bilgileri, metaveriyi,

p) Yürütme Kurulu: Türkiye Coğrafi BilgiSistemi Yürütme Kurulunu,

ifade eder.

İlkeler

MADDE 4- (1) Coğrafi bilgi sistemlerihizmet ve uygulamalarına ilişkin tüm faaliyetlerde;

a) Kamu kaynaklarının etkin ve verimlikullanılması için coğrafi verinin toplanmasında, üretilmesinde, depolanmasındave paylaşımında mükerrerliğin önlenmesi,

b) Coğrafi verinin toplanmasında,üretilmesinde, depolanmasında, paylaşımında, kullanımında ve sunumunda ulusalstandartlara uyulması,

c) Coğrafi verinin ve veri bilgisinindoğru ve kaliteli üretilmesinin, güncelliğinin, güvenliğinin, sürekliliğinin vepaylaşılmasının sağlanması,

ç) Ulusal güvenliğe, kişisel verilerinkorunmasına, fikri, sınai ve ticari haklara ilişkin mevzuat hükümleri ilemilletlerarası andlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla her türlü coğrafiverinin erişilebilir, paylaşılabilir ve kullanılabilir olması,

d) Birlikte çalışabilirliğin vekatılımcılığın sağlanması,

e) Ülke düzeyinde nitelikli insankaynağı ve kapasitesinin geliştirilmesi,

f) Araştırma, geliştirme ve yenilikfaaliyetlerinin teşvik edilmesi,

g) Standartların belirlenmesinde kamukurum ve kuruluşlarının ihtiyaçlarının dikkate alınması,

ilkeleri gözetilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki ve Sorumluluk

Bakanlığın görev ve yetkileri

MADDE 5- (1) Coğrafi bilgi sistemlerikapsamında Bakanlığın görev ve yetkileri şunlardır:

a) Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminine-Devlet kapısına entegrasyonuna ilişkin iş ve işlemleri yürütmek ve sisteminişleyişine yönelik izleme raporlarını hazırlamak.

b) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunukurmak, yönetmek, güvenliğini ve sürdürülebilirliğini sağlamak.

c) Coğrafi veri teması listelerinin,Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisinin, Ulusal Coğrafi Veri PaylaşımMatrisinin, kararların ve tanımlama dokümanlarının yayımlanmasını sağlamak.

ç) Coğrafi bilgi sistemlerine ilişkinülke genelinde nitelikli insan kaynağı ve kapasitesinin artırılması ilearaştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerini teşvik etmek.

d) Coğrafi bilgi sistemlerininaltyapısını ve kapasitesini geliştirmek üzere proje ve programlar hazırlamak,gerekli görülmesi durumunda araştırma ve geliştirme merkezleri, enstitüler velaboratuvarlar kurmak veya kurulmasını teşvik etmek.

e) Gerçek ve tüzel kişilerden gelenUlusal Coğrafi Bilgi Sistemine ilişkin faaliyetlerle ilgili talepleri almak.

f) Özel kurum, kuruluşlar veüniversiteler ile veri paylaşımı, veri madenciliği ve yeni veri üretimikonularında, işbirliğine konu veriyi üreten kurumların da katılımıyla çalışmalaryapmak.

g) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde coğrafi bilgi sistemleri ile ilgiliolarak Bakanlığa verilen görevleri yapmak.

Kamu kurum ve kuruluşlarının görev veyetkileri

MADDE 6- (1) Kamu kurum ve kuruluşlarıbu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında üretiminden sorumlu olduklarıcoğrafi verilerin ve veri bilgilerinin;

a) Mükerrer üretiminin önlenmesi içingerekli tedbirleri almakla,

b) Doğruluğunu, kalitesini,güncelliğini, güvenliğini ve gizliliğini sağlamakla,

c) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesikapsamında belirlenen ilke, usul, esas ve standartlara uyumlaştırılmasını vepaylaşılmasını sağlamakla,

ç) Erişim ve paylaşımını sağlamak içingerekli sistem altyapısını kurmak, işletmek ve güvenliğini sağlamakla,

d) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunasunulmasını sağlamakla,

görevli ve yetkilidir.

 (2) Kamu kurum ve kuruluşları buCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında oluşturulan çalışma heyetlerinekonusunda yetkin kişilerin katılımını sağlar.

 (3) Kamu kurum ve kuruluşları buCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında yürütülecek iş ve işlemler için ihtiyaçduydukları teknik ve idari danışmanlık hizmetlerine yönelik olarak çalışmaheyeti oluşturulmasını Bakanlıktan talep edebilir.

 (4) Kamu kurum ve kuruluşları UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde yer almasını istedikleri coğrafi verilerinbu matrise dahil edilmesi için Bakanlığa talepte bulunabilir.

 (5) Kamu kurum ve kuruluşları UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde yer alan ve üretmekle yükümlü olduklarıcoğrafi verilerin üretim planlamasını yapar.

 (6) Kamu kurum ve kuruluşları UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verilerin gerçek ve tüzelkişilere satışı ile ilgili ücret tarifelerini her yıl Şubat ayında Bakanlığabildirir.

 (7) Kamu kurum ve kuruluşları kurumsalplatformları üzerinden yaptıkları veri paylaşımlarının istatistik bilgisini herayın ilk iş günü Bakanlığa bildirir.

Gerçek ve tüzel kişilerin yetki vesorumlulukları

MADDE 7- (1) 14 üncü maddenin dördüncüfıkrasına göre izin almakla yükümlü olanlar topladıkları, ürettikleri,paylaştıkları ya da sattıkları coğrafi verilere ilişkin veri bilgilerini UlusalCoğrafi Bilgi Platformuna kaydetmekle ve güncellemekle yükümlüdür.

 (2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesikapsamında yürütülecek iş ve işlemlere ilişkin faaliyetlerde bulunan gerçek vetüzel kişilerin yetki ve sorumlulukları ile uyması gereken usul ve esaslarBakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kurullar, Çalışma Heyetleri ve Uzmanİstihdamı

Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu

MADDE 8- (1) Kurul, Cumhurbaşkanıtarafından görevlendirilen Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında; Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığının, Hazine ve Maliye Bakanlığının, İçişleri Bakanlığının, Kültür veTurizm Bakanlığının, Milli Savunma Bakanlığının, Sağlık Bakanlığının, Sanayi veTeknoloji Bakanlığının, Tarım ve Orman Bakanlığının, Ulaştırma ve AltyapıBakanlığının ilgili Bakan Yardımcılarından, Dijital Dönüşüm Ofisinin ve Türkiyeİstatistik Kurumunun Başkanlarından, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığınınve Strateji ve Bütçe Başkanlığının ilgili Başkan Yardımcılarından oluşur.

 (2) Kurulun görüşeceği konularınmahiyetinin gerektirdiği durumlarda, Kurula konu ile ilgili kurum temsilcileride çağrılabilir.

 (3) Kurulun sekretaryası Genel Müdürlüktarafından yürütülür.

 (4) Kurulun görevleri şunlardır:

a) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesikapsamındaki ulusal hedefleri belirlemek ve ülke çapında uygulanmasını sağlamak.

b) Yürütme Kurulu tarafından teklifedilen Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi ve Ulusal Coğrafi Veri PaylaşımMatrisini onaylamak, sorumlu kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonusağlamak.

c) Yürütme Kurulu tarafından teklifedilen coğrafi veri temalarını onaylamak.

ç) Gerekli gördüğü hallerde, birdenfazla kamu kurum ve kuruluşunu kapsayan coğrafi bilgi hizmetleri ile ilgiliortak projelerin yürütülmesi için Yürütme Kurulunu görevlendirmek.

d) Yürütme Kurulu tarafından sunulanacil, afet ve olağanüstü durumlara ilişkin coğrafi veri üretim ve paylaşımesaslarını onaylamak.

 (5) Kurul her yıl Nisan ayında olağanolarak toplanır. Kurul Başkanı ihtiyaç halinde Kurulu olağanüstü toplantıyaçağırabilir.

 (6) Kurulun ilanı gerektiren kararlarıResmî Gazete’de yayımlanır.

 (7) Kurulun çalışma usul ve esaslarıBakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi YürütmeKurulu

MADDE 9- (1) Yürütme Kurulu, CoğrafiBilgi Sistemleri Genel Müdürünün başkanlığında; Harita Genel Müdürü, Tapu veKadastro Genel Müdürü ve Yerel Yönetimler Genel Müdürü doğal üye olmak üzeregündem maddesine göre Başkan tarafından üye olarak çağrılacak Ulusal CoğrafiVeri Sorumluluk Matrisindeki sorumlu kurumların Genel Müdür ve dengi yöneticilerindenoluşur.

 (2) Yürütme Kurulu her yıl Şubat,Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık aylarında olağan olarak toplanır ancakihtiyaç halinde Başkan Yürütme Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırabilir.

 (3) Toplantının gündemine göre ilgilikamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile sivil toplumkuruluşlarının yetkili temsilcileri ya da uzmanları görüşleri alınmak üzereBaşkanın daveti ile toplantıya çağrılabilir.

 (4) Yürütme Kurulu en az üç üyeninkatılımıyla toplanır. Kararlar toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ilealınır. Oylarda eşitlik olması halinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluksayılır.

 (5) Yürütme Kurulunun sekretaryahizmetleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür.

 (6) Yürütme Kurulunun görevlerişunlardır:

a) Kurul tarafından belirlenenhedeflerin ülke çapında uygulanmasını izlemek ve Kurula raporlamak.

b) Coğrafi bilgi hizmetlerininuygulanmasına yönelik koordinasyonu sağlamak.

c) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi ve Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisini hazırlayarak Kurulun onayınasunmak.

ç) Coğrafi veri temalarını güncellemekve yeni coğrafi veri temalarını tespit ederek Kurulun onayına sunmak.

d) Bakanlık tarafından hazırlanan izlemeraporlarını incelemek, gerekirse tavsiye kararı almak ve Kurula raporlamak.

e) Çalışma heyetleri tarafındanhazırlanan tanımlama dokümanlarını ve raporları inceleyerek Bakanlığagöndermek.

f) Acil, afet ve olağanüstü durumlarailişkin coğrafi veri üretim ve paylaşım esaslarını belirlemek ve Kurulunonayına sunmak.

g) Kamu kurum ve kuruluşları tarafındanücreti belirlenmemiş verilerle ilgili ücret tarifesi belirlemek.

ğ) Kurul tarafından verilen benzerigörevleri yapmak.

 (7) Yürütme Kurulunun çalışma usul veesasları Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Çalışma heyetleri

MADDE 10- (1) Çalışma heyetleri; GenelMüdürlük tarafından yapılacak çalışma konusunda yetkin kişilerden oluşturulur.Çalışma heyetleri Genel Müdürlüğe karşı sorumludur.

 (2) Çalışma heyetlerinin görevlerişunlardır:

a) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisinde yer alan coğrafi veri temalarına ait tanımlama dokümanlarınıhazırlamak ve Genel Müdürlüğe sunmak.

b) Görevlendirildikleri konularla ilgiliinceleme, araştırma, geliştirme, projelendirme ve danışmanlık faaliyetleriniyapmak.

 (3) İhtiyaç duyulması halinde çalışmaheyetlerine bağlı alt çalışma grupları oluşturulabilir.

 (4) Çalışma heyetlerinin çalışma usulve esasları Bakanlık tarafından düzenlenir.

Uzman istihdamı

MADDE 11- (1) Bakanlıklar ile bağlı,ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında buCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamındaki görevleri yürütmek üzere, personelistihdam yapısına uygun olarak 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun ek 41 inci maddesine ya da 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin ek 23 üncü maddesine göre Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı veCoğrafi Bilgi Sistemi Uzman Yardımcısı istihdam edilebilir.

 (2) Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı veCoğrafi Bilgi Sistemi Uzman Yardımcıları mali ve sosyal hak ve yardımlar ilediğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30uncu maddesi uyarınca Adalet Uzmanı ve Adalet Uzman Yardımcısına denktir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı

Coğrafi veri temaları

MADDE 12- (1) Coğrafi veri temaları, buCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekve tüzel kişilerin ihtiyaçları doğrultusunda, ulusal ve uluslararasıstandartlara uygun olarak belirlenir ve güncellenir.

 (2) Ekli (1) sayılı listede gösterilencoğrafi veri temalarının güncellenmesi ve yeni coğrafi veri temalarınıntanımlanması gerektiğinde, yeni liste Yürütme Kurulu tarafından Kurula sunulur.

 (3) Coğrafi veri temalarına aittanımlama dokümanları Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.

 (4) Tanımlama dokümanlarının yürürlüğegirmesini müteakiben sorumlu kurum, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisindekiaynı temada coğrafi veri üreten diğer kamu kurum ve kuruluşları ilekoordinasyonu sağlar ve coğrafi verinin üretilmesi, güncellenmesi ve paylaşılmasıiçin gerekli faaliyetleri yürütür.

 (5) Coğrafi veri, coğrafi veri temalarıve Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi ile ilgili faaliyetler, Bakanlıktarafından belirlenen birlikte çalışabilirlik esasları ve tanımlamadokümanlarına uygun olarak yapılır.

Coğrafi veri hizmetleri, veri bilgisi

MADDE 13- (1) Coğrafi veri hizmetleri,elektronik ortamda ve güncel teknolojilere uygun olarak yürütülür.

 (2) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisinde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, coğrafi veri hizmetlerini ağhizmetleri altyapısı vasıtasıyla Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna kesintisizolarak sunar.

 (3) Kamu kurum ve kuruluşları ilegerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak ulusal düzeydekullanılacak veri görüntüleme ve paylaşım arayüzü Bakanlık tarafındangeliştirilir. Bakanlığa bilgi verilerek kurumlarca da veri görüntüleme vepaylaşım arayüzleri geliştirilebilir.

 (4) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunasunulacak coğrafi verilerin, coğrafi veri servislerinin ve veri bilgilerinintanımlama dokümanlarındaki standartlara uygunluğu Bakanlık tarafından kontroledilerek Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunda yayımlanır.

 (5) Veri bilgisi, coğrafi verininüretimi aşamasında Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve güncel olarakelektronik ortamda üretilir ve Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna sunulur.

 (6) Bu maddenin uygulanmasına ilişkinusul ve esaslar Bakanlık tarafından düzenlenir.

Ulusal coğrafi bilgi platformu, coğrafiveri erişimi, paylaşımı ve kullanımı

MADDE 14- (1) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının bu matristeki coğrafi veri veveri bilgileri, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinde yapılan yetkilendirmeçerçevesinde, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden paylaşılır. Kamu kurumve kuruluşları coğrafi veri ve veri bilgilerini kendi kurumsal veri paylaşımplatformlarından da paylaşabilir.

 (2) Kamu kurum ve kuruluşları,uluslararası üyelikleri ve işbirlikleri kapsamında uluslararası ağ sistemleriüzerinden temin ettikleri ya da paylaştıkları coğrafi verileri, milletlerarasıandlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla, veri tanımlama dokümanlarındabelirlenecek şartlarda Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden de paylaşmaklayükümlüdür.

 (3) Gerçek ve tüzel kişilerin kamukurum ve kuruluşlarına ait coğrafi veri ve veri bilgisi taleplerinin UlusalCoğrafi Bilgi Platformu üzerinden karşılanması esastır. Kurumlara yapılantalepler kurumsal platformlardan da karşılanabilir.

 (4) Gerçek ve tüzel kişilerin UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması,üretmesi, paylaşması veya satması; Bakanlıkça gerek görülmesi halinde güvenliksoruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması ve ticarifaaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli belgelere sahip olması şartı ile Bakanlıkiznine tabidir.

 (5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkinusul ve esaslar Bakanlık tarafından düzenlenir.

İzleme ve raporlama

MADDE 15- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi kapsamında yürütülen görev ve hizmetlere ilişkin izleme veraporlama faaliyetlerine ait usul, esas ve performans göstergeleri GenelMüdürlük tarafından hazırlanır.

Birlikte çalışabilirlik

MADDE 16- (1) Kamu kurum ve kuruluşlarıcoğrafi verinin erişimi, paylaşımı ve kullanımına yönelik kurumsal ağhizmetleri altyapısı ve koordinasyon çalışmalarını Bakanlık tarafındanbelirlenen birlikte çalışabilirlik esasları doğrultusunda yürütür.

Güvenlik ve gizlilik

MADDE 17- (1) Ulusal Coğrafi VeriSorumluluk Matrisi ve Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinde yer alan kamukurum ve kuruluşları sorumlulukları altındaki coğrafi verilerin bilgi güvenliğiönlemlerini alır, doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlar.

 (2) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformundakiveri bilgisi ve coğrafi veri hizmetlerinin güvenliğini ve gizliliğini Bakanlıksağlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Mali hükümler

MADDE 18- (1) Ulusal Coğrafi VeriSorumluluk Matrisinde yer alan coğrafi verilerin üretimi ve paylaşımı amacıylakamu kurum ve kuruluşları tarafından ihtiyaç duyulan proje ödenekleri, ilgilikamu kurum ve kuruluşunun bütçesine konulur. Bu kapsamda yürütülen projelerBakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun olarak Ulusal Coğrafi BilgiPlatformuna kaydedilir.

 (2) Çalışma heyetlerindegörevlendirilen üyelere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesinegöre ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı için uhdesinde kamugörevi bulunanlara (1000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevibulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımısonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı Bakanlık tarafından ödenir.

 (3) Ulusal Coğrafi Bilgi Platformununkurulumu, bakımı, idamesi, geliştirilmesi ve işletilmesine ait tüm yazılım,donanım ve danışmanlık giderleri ile Kurul, Yürütme Kurulu ve çalışmaheyetlerine ait sekretarya, huzur hakkı, ulusal ve uluslararası çalıştay,sempozyum, toplantı ve benzer etkinlik giderleri Bakanlığın bütçesine konulacaködenekten ve/veya Bakanlık Döner Sermaye İşletmesinden karşılanır.

 (4) Özel kurum, kuruluşlar veüniversiteler ile yapılacak veri paylaşımı, veri madenciliği ve yeni veriüretimi konularındaki işbirlikleri kapsamında yapılan iş ve işlemlerneticesinde elde edilen veri, üçüncü şahıslar ile Bakanlık tarafındanbelirlenen bedel karşılığında paylaşılır.

Kadrolar

MADDE 19- (1) Ekli (2) sayılı listedeyer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Çevre, Şehircilik ve İklimDeğişikliği Bakanlığı bölümüne eklenmiştir.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Ulusal Coğrafi VeriSorumluluk Matrisi bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren bir yıl içinde, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi ise herbir tanımlama dokümanının onayını takiben bir yıl içinde Yürütme Kurulutarafından hazırlanarak Kurulun onayına sunulur.

 (2) Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisinde belirlenen kurumlar, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlüktarihinden önce ürettikleri elektronik ortamdaki coğrafi veriyi, her birtanımlama dokümanının yayımlanmasını takip eden üç yıl içinde ilgili tanımlamadokümanına uygun hale getirerek Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden sunar.

 (3) Kamu kurum ve kuruluşları kendisistemleri üzerinden sundukları ve tanımlama dokümanlarına uygun olan coğrafiveriyi, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yayımı tarihinden itibaren altı ayiçinde Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden sunar.

 (4) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesindeöngörülen yönetmelikler ile diğer düzenleyici işlemler, bu CumhurbaşkanlığıKararnamesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde çıkarılır.

 (5) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesigereğince hazırlanacak yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar Bakanlıktarafından hazırlanmış olan mevcut mevzuat hükümlerinin bu CumhurbaşkanlığıKararnamesine aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Yürürlük

MADDE 20- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 21- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

(1) SAYILI LİSTE

COĞRAFİ VERİ TEMALARI

1. Koordinat Referans Sistemleri veCoğrafi Grid Sistemleri

2. İdari Birimler

3. Coğrafi Yer Adları

4. Kadastro

5. Bina

6. Adres

7. Yükseklik

8. Ortogörüntü

9. Ulaşım Ağları

10. Hidrografya

11. Jeoloji

12. Arazi Örtüsü

13. Arazi Kullanımı

14. Toprak

15. Koruma Bölgeleri

16. Doğal Risk Bölgeleri

17. Altyapı

18. Enerji Kaynakları

19. Madenler

20. İnsan Sağlığı ve Güvenliği

21. Nüfus Dağılımı – Demografi

22. Çevre İzleme Tesisleri

23. Sanayi Tesisleri

24. Tarım Tesisleri

25. Kamu Yönetim Bölgeleri

26. Tür Dağılımı

27. Habitat Bölgeleri

28. Biyocoğrafya Bölgeleri

29. Deniz ve Tuzlu Su Alanları

30. Atmosfer Verileri

31. Meteoroloji Verileri

32. İstatiksel Raporlama Bölgeleri”

B. İlgili Görülen Kanun Hükmü ve Kanun Hükmünde KararnameKuralları

1. 14/7/1965tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi şöyledir:

 “Ek Madde 41- (Ek: 11/10/2011 –KHK-666/3 md.)

 (Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarınailişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görevalanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında,Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvetkomutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdamedilebilir.

Uzman yardımcılığına atanabilmek için;48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavındabaşarılı olma ve (…)(1) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasalbilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bubakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde enaz dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretimkurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabuledilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartıaranır.

Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışmasınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarınagöre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenimdalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavıiçin, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavdaalınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, girişsınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı,atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılmasıhâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilenkadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göreyönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmişpuandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusundabelirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav,adayların;

a) Sınav konularına ilişkin bilgidüzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifadeyeteneği ve muhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranışve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,

d) Özgüveni, ikna kabiliyeti veinandırıcılığı,

e) Genel yetenek ve genel kültürü,

f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelereaçıklığı,

yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrıpuan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.

Adaylar, komisyon tarafından üçüncüfıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerinher biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrıtutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıtsistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmeliklebelirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyonbaşkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetikortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydanbaşlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadrosayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılıolmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadrosayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedekadayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.

Uzman yardımcılığına atananlar, en az üçyıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konulardahazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabuledilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresiiçinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmalarıveya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir.Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, KamuPersoneli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), DışişleriUzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlaradenkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeyeyeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır.Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerlimazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kezsınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikincidefa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarıgösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dilyeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederlerve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.

Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavıile uzman ve uzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikledüzenlenir.

İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci vealtıncı fıkralarda yer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler”bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzmanyardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye BüyükMillet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzmanyardımcıları ile 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III)sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların uzman ve uzmanyardımcıları hakkında da uygulanır.

 (Değişik fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarıbakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzman yardımcılarıiçin mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncımaddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendihükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.

 (Ek fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/174 md.)Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarınateşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyladiğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul ve esaslarçerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturmayaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gerekengizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibrazetmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde denetimlegörevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına ve incelemesineyardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş, denetim,inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları, görevlerisırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçekve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeyeyetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesizorunludur. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme vesoruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır.Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.”

2. 27/6/1989tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı TürkSilahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu,2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığıve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin(375 sayılı KHK);

a. Ek 23. maddesişöyledir:

 “İş mevzuatına tabi veya sözleşmeyleuzman istihdamı

Ek Madde 23- (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178md.)

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamındapersonel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkinCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanınagiren konularda çalıştırılmak üzere 657 sayılı Kanun ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idarihizmet sözleşmesiyle ya da iş mevzuatına tabi olarak uzman ve uzman yardımcısıistihdam edilebilir.

Bu madde kapsamında uzman ve uzmanyardımcısı istihdamında 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinin ikinci,üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları hükümleri kıyasen uygulanır. Ancak uzmanyardımcılarından verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defahazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarıgösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile yabancı dil yeterliğişartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler vekurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar.

Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğealınmaları, sınavları, nitelikleri, yetiştirilmeleri ve çalışma usul veesasları ile istihdamlarına ilişkin diğer hususlar Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

İş mevzuatına tabi uzman ve uzmanyardımcılarına ilişkin tüm ihtilaflar iş mahkemelerinde görülür.”

b. Ek 30. maddesi şöyledir:

 “Unvan itibarıyla ilk kez ihdasedilen kadro ve pozisyonlara karşılık belirlenmesi

Ek Madde 30- (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.)

Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle unvanitibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro veya pozisyonların, mevzuatta yer alankadro veya pozisyonlardan hangisine mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğerözlük hakları bakımından karşılık geldiği Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindegösterilir. İhdas edilen kadro veya pozisyonlarda bulunanlara, karşılıkgösterilen kadro veya pozisyonda bulunan emsali personele mali ve sosyal hak veyardımlar ile diğer özlük hakları kapsamında yapılan ödemeler aynı usul veesaslar çerçevesinde ödenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ,Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL,Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla22/1/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esasinceleme aşamasında karara bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör AbdullahTEKBAŞ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi veYargısal Denetimi

3. 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Anayasa’nın bazımaddelerinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerle yeni bir hükûmetsistemine geçilmiş ve buna bağlı olarak Cumhurbaşkanı’nın görev ve yetkileriyeniden düzenlenmiştir. Anayasa’nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevininCumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna ait olduğu ifade edilmekte iken maddedeyapılan değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırılarak yürütme yetkisi ve görevi tekbaşına Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Anayasa’da Bakanlar Kuruluna verilen görevve yetkilere ilişkin maddelerde de aynı doğrultuda değişiklik yapılarak dahaönce Bakanlar Kuruluna ait olan görev ve yetkilerin Cumhurbaşkanı tarafındanyerine getirilmesi öngörülmüştür.

4. Yeni hükûmet sisteminin en önemli özelliklerinden biriCumhurbaşkanı’na Cumhurbaşkanlığı kararnamesi adı altında düzenlemeyapma yetkisinin tanınmasıdır. CBK’ların en belirgin özelliği ise Cumhurbaşkanı’nabelirli konularda ilk elden düzenleme yapma yetkisinin verilmiş olmasıdır.Yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarak CumhurbaşkanıAnayasa’da belirlenen yetki çerçevesinde herhangi bir kanuna dayanmadan ya dayasama organının onayı olmadan CBK’lar yoluyla düzenleme yapabilecektir.

5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınbirinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBKçıkarabileceği hüküm altına alınmıştır. Düzenlemeyle yürütme yetkisineilişkin olmak kaydıyla CBK çıkarma konusunda Cumhurbaşkanı’na genel biryetki verilmiştir. Maddenin gerekçesinde, yeni hükûmet sistemi gözetilerekgenel siyasetin yürütülmesinde yürütme yetkisi ile ilgili olarak ihtiyaçduyduğu konularda Cumhurbaşkanı’na CBK çıkarabilmesine imkân tanımak amacıylailk elden düzenleme yapma yetkisinin tanındığı ifade edilmiştir.

6. Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisine ilişkin konulardaCBK çıkarma yetkisinin genel olarak verilmesinin yanı sıra Anayasa’nın diğerbazı maddelerinde belirtilen kimi konuların da CBK ile düzenleneceği ayrıcaifade edilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasındaüst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların; 106.maddesinin on birinci fıkrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarınınkurulmasının; 108. maddesinin dördüncü fıkrasında Devlet Denetleme Kurulununişleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin; 118. maddesinin altıncıfıkrasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı vegörevlerinin CBK’larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ilekurulacağı belirtilmiştir.

7. Anayasa’nın 148. maddesinde CBK’ların şekil ve esasbakımdan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesi öngörülmüş, yargısal denetimgörev ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine verilmiştir.

8. Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBK çıkarma yetkisiverilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir. Kanunlardan farklı olarakAnayasa’da CBK’yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konu bakımındanyetki yönünden getirilen bu sınırlamalar Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ilk dört cümlesinde düzenlenmiştir.

9. Anılan fıkranın birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütmeyetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği ifade edilmiştir. Buna göreyürütme yetkisine ilişkin konular dışında CBK ile düzenleme yapılması mümkündeğildir.

10. Fıkranın ikinci cümlesinde “Anayasa’nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin” CBK’yladüzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca belirtilen alanlarda CBK iledüzenleme yapılamaz.

11. Fıkranın üçüncü cümlesinde de Anayasa’da münhasırankanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altınaalınmıştır. Ancak Anayasa’da hangi konuların münhasıran kanunla düzenleneceğineilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesininyerleşik içtihadında anayasa koyucunun kanunla düzenlenmesini öngördüğükonuların bu kapsamda görülmesi gerektiği kabul edilmektedir (AYM, E.2016/150,K.2017/179, 28/12/2017, § 57; E.2016/180, K.2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51,K.2017/163, 29/11/2017, § 13; E.2016/139, K.2016/188, 14/12/2016, § 9;E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013). Buna göre Anayasa’da kanunla düzenleneceğibelirtilen alanlarda Cumhurbaşkanı’nın CBK çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.

12. Fıkranın dördüncü cümlesinde ise kanunda açıkçadüzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ifade edilmiştir. Anılan hükmegöre Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabilmesiiçin CBK’yla düzenlenecek konunun kanunlarda açıkça düzenlenmemiş olmasıgerekir.

13. CBK’ların yukarıda belirtilen konu bakımından yetkikurallarına uygun olarak çıkarılması gerekmektedir. Aksi takdirde içeriğiAnayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile bu düzenlemelerin Anayasa’yauygunluğundan söz edilemez. Dolayısıyla CBK’ların yargısal denetimindeöncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekir. Anılan fıkrayönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defaCBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır.

14. CBK’nın tümüne yönelik aykırılık iddiaları üzerineyapılacak Anayasa’ya uygunluk denetiminde ise CBK’da yer alan hükümlerinbütünsel bir yaklaşımla ele alınarak CBK’nın temel düzenleme alanının/konusunun ortaya konulması vedenetimin de belirlenen bu alan üzerinden gerçekleştirilmesi gerekir. Bununlabirlikte CBK’nın tümü bakımından yapılan denetim neticesinde CBK’nın tümününAnayasa’ya uygun olduğu yönünde ulaşılabilecek sonucun, ayrıca iptali talepedilen her bir CBK kuralına ilişkin olarak yapılacak anayasallık denetimiüzerinde bağlayıcı bir etkisi bulunmamaktadır.

B. CBK’nın Tümünün İncelenmesi

15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43.maddesinin (3) numaralı fıkrasında “Mahkemenin, kanunların, Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasayaaykırılığı hususunda ileri sürülen gerekçelere dayanma zorunluluğu yoktur.Mahkeme, taleple bağlı kalmak şartıyla başka gerekçeyle de Anayasaya aykırılıkkararı verebilir.” denilmiştir. Buna göre Anayasa Mahkemesi iptal ve itirazdavalarında yapacağı incelemede taleple bağlı bulunmaktadır.

16. Dava dilekçesinde CBK’nın tümü yönündengeçerli olabilecek bazı gerekçelere dayanılarak (49) numaralı CBK’nın tümünün,ayrıca konu ve içerik yönünden Anayasa’ya aykırı oldukları gerekçesiyle bazı madde,fıkra veya cümlelerin iptali talep edilmiştir. Bunun dışında CBK kurallarınınher birinin ayrı ayrı Anayasa’ya aykırılığını ileri süren bir talebe yerverilmemiştir. Buna göre ayrıca dava konusu edilen kurallar dışında CBK, tümüyönünden incelenmiş; CBK’da düzenlenen her bir kurala ilişkin ayrıca birinceleme yapılmamıştır. Dolayısıyla CBK’nın tümü yönünden aşağıda ulaşılacaksonucun her bir CBK kuralı yönünden yapılacak inceleme neticesinde verilecekkararın sonuçlarını doğurmayacağının vurgulanması gerekir.

1. GenelAçıklama

17. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 97. ila 126. maddelerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınınkuruluş ve teşkilatı ile görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

18. Anılan CBK’nın 97. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(i) bendinde ulusal coğrafi bilgi sisteminin kurulmasına, kullanılmasına vegeliştirilmesine dair iş ve işlemleri yapmak, yaptırmak, mahalli idarelerinplanlama, harita, altyapı ve üstyapıya ilişkin faaliyetleri ile ilgili kentbilgi sistemlerinin kurulması, kullanılması ve ulusal coğrafi bilgi sistemi ileentegre olmasını desteklemek, adı geçen Bakanlığın görevleri arasındasayılmıştır.

19. Aynı CBK’nın 99. maddesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünün adı geçenBakanlığın hizmet birimlerinden biri olduğu hüküm altına alınmış; 108. maddesinde de ulusalcoğrafi bilgi sisteminin kurulmasına, kullanılmasına ve geliştirilmesine dairiş ve işlemleri yapma ve yaptırmanın söz konusu Genel Müdürlüğün görev veyetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.

20. Yukarıda yer verilen düzenlemeler birliktedeğerlendirildiğinde coğrafi bilgi sistemlerininkuruluş ve işletiminin idari teşkilat yapısıiçinde belirli bir kamu hizmet alanıylailişkilendirilmiş olduğu ve bu hizmet alanının da Çevre, Şehircilik ve İklimDeğişikliği Bakanlığının görev, yetki ve sorumluluğu dâhilinde bulunduğuanlaşılmaktadır.

2. Anlam ve Kapsam

21. Dava konusu CBK, coğrafi bilgi sistemleri ile ulusalcoğrafi bilgi sisteminin oluşturulması ve bunun altyapısına ilişkin hususlarındüzenlenmesi amacıyla çıkarılmıştır.

22. CBK’nın 3. maddesinde coğrafi bilgi sisteminin her türlü coğrafi verinin üretilmesi, temini,depolanması, işlenmesi, yönetilmesi, analiz edilmesi, paylaşılması, sunulmasıve güncel tutulması için gerekli olan donanım, yazılım, insan kaynağı,standartlar ve yöntemler bütününü ifade ettiği belirtilmiş; ulusal coğrafibilgi sistemi ise coğrafi verilere, veri setlerine ve veri servislerineerişimi ve paylaşımı kolaylaştırmak amacıyla ulusal kaynakların verimli bir şekildekullanılması, bilgi teknolojilerinden istifade edilmesi ile süreç, koordinasyonve takip mekanizmalarının işletilmesi için gerekli düzenlemelerin veplanlamanın yapılması ve bunların icra edilmesini sağlayan sistem olaraktanımlanmıştır.

23. Bu kapsamda dava konusu CBK hükümleriyle anılansistemlere ve onların altyapısına ilişkin olarakkamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonun sağlanması, hedef vestratejilerin oluşturulması, coğrafi veri temaları içinde yer alan coğrafi verive bilginin üretilmesi ve güncelliğinin sağlanması, yönetilmesi, kullanılması,erişimi, güvenliğinin sağlanması, paylaşılması ve dağıtımına yönelik usul, esasve standartların belirlendiği, ayrıca bu kapsamda oluşturulan kurullar ile kamukurum kuruluşlarının ve gerçek/ tüzel kişilerin görev, yetki vesorumluluklarının düzenlendiği görülmektedir.

24. Bu bağlamda madde hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde CBK’nın temel konusunun, farklı alanlarda kullanılabileceknitelik ve standarttaki coğrafi verilerin kamu gücü ve denetimi altında eldeedilmesi ve işletilmesi amacıyla ulusal bir bilgi sisteminin kurulmasınınhukuksal temelinin oluşturulması olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla CBK’da yeralan düzenlemelerin her biri esas itibarıyla idari yapı içinde böyle bir sistemehukuki varlık ve işleyiş kazandırılması amacına hizmet etmektedir.

3. İptal Talebinin Gerekçesi

25. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu CBK’nınkonusunu oluşturan coğrafi bilgi sisteminin pek çok bakımdan kişisel veriniteliği taşıyan verilerin toplanması, işlenmesi, saklanması ve paylaşılmasınailişkin hususları ilgilendirdiği, CBK’ya ekli (1) sayılı listede yer alan “adres”,“insan sağlığı ve güvenliği” ve “nüfus dağılımı-demografi” gibitemaların doğrudan kişisel veri niteliği taşıdığı, diğer temaların isekişilerle ilişkilendirilmesi hâlinde kişisel veri niteliği kazanacağı,dolayısıyla CBK’nın hükümlerinin tamamının doğrudan ya da dolaylı olarakkişisel verilerle, başka bir anlatımla temel hak ve özgürlüklerle ilgili olduğubelirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 20. ve 104. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

4. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

26. Dava dilekçesinde CBK’nın tümüne yönelik ilerisürülen aykırılık iddialarının özü CBK çıkarılamayacak bir alanda CBK iledüzenleme yapıldığıdır. Bu husus ise CBK’nın konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya uygunluk denetimiyle ilgilidir. Bu itibarla dava dilekçesinde CBK’nın Anayasa’nın 20. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkinkonu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

27. Dava konusu CBK’nın idariusul ve esaslar çerçevesinde bir bilgi sisteminin kurulması ve işletilmesininhukuksal temelini oluşturmak suretiyle bu alana ilişkin kamu hizmetiningörülmesine yönelik düzenlemeler öngördüğü, bu itibarla yürütme yetkisineilişkin bir hususu düzenlediği anlaşılmaktadır.

28. Belirtilen düzenleme alanı itibarıyla CBK,Anayasa’nın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nınBirinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenlemeiçermemektedir.

29. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK’lar bakımından aranan bir diğerhusus, CBK kuralının Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekenkonulara ilişkin olmaması gereğidir. Anayasa koyucunun bir konunun kanunladüzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanın münhasıran kanunladüzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasa bir konunun kanunladüzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz. Bununla birlikteAnayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olarak belirtilen konularda CBK’larladüzenleme yapılması mümkündür (AYM,E.2018/127, K.2021/18, 18/3/2021, § 40).

30. Anayasa’nın 123. maddesinin birincifıkrasına göre “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunladüzenlenir.” Ancak Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.”denilmek suretiyle bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri veyetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasıAnayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK iledüzenlenebileceği özel olarak belirtilen konular kapsamında kalmaktadır (AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 25).

31. Coğrafi bilgi sistemlerininÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yürütmekle yükümlü olduğukamu hizmeti alanıyla ilgili olduğu dikkate alındığında ulusal coğrafi bilgi sistemin kurulmasının hukuksal temelininoluşturulmasına yönelik dava konusu CBK’nın bakanlıkların görev ve yetkileriyle ilgili bir hususailişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 106.maddesinin on birinci fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır.

32. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde kanunda açıkça düzenlenen konularda CBKçıkarılamayacağı kurala bağlanmıştır. Bu bağlamda yapılacak incelemedeöncelikle CBK ile karşılaştırmaya esas olabilecek daha önce çıkarılmış birkanun olup olmadığı tespit edilmeli, sonrasında ise -böyle bir kanun varsa-incelenen CBK’nın kanunun açıkça düzenlediği konuyu düzenleyip düzenlemediğibelirlenmelidir. Bu değerlendirme yapılırken önce ilgili kanunun CBK’yladüzenlenen alanda hüküm ifade edip etmediğinin belirlenmesi, ardından dakanundaki düzenlemenin açık olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Bubağlamda CBK olmasaydı karşılaştırmaya esas alınan kanun hükmünün CBK’yladüzenleme yapılan konuya uygulanacak olup olmaması, CBK’nın kanun iledüzenlenen konuda çıkarılıp çıkarılmadığına dair bir gösterge olacaktır (benzeryöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, § 17).

33. Dava konusu CBK’dan daha önce çıkarılmış olan3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesinin birincifıkrasının (a) bendinin birinci cümlesinde coğrafi ve kent bilgi sistemlerihizmetlerini yapmak veya yaptırmak belediyenin görev ve sorumlulukları arasındasayılmış, bununla birlikte söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmesi yürütülecekhizmetin mahallî ve müşterek nitelikteolması şartına bağlı kılınmıştır. Dava konusu CBK’da ise ulusal nitelikte bir coğrafi bilgi sistemi düzenlenmektedir.Buna göre dava konusu CBK olmasaydı, karşılaştırmaya esas alınan Kanun hükmününCBK ile düzenleme yapılan konuya uygulanacağı söylenemez. Bu sebeple anılanKanun hükmünün dava konusu CBK’yla aynı alanda hüküm ifade etmedikleri, başkabir deyişle aynı konuyu düzenlemedikleri görülmektedir.

34. Diğer yandan 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun’da ve söz konusu Kanun’la bazı hükümlerindedeğişiklikler yapılan 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nda dacoğrafi bilgisi sistemlerine ilişkin birtakım düzenlemelerin bulunduğugörülmekle birlikte bu yasal düzenlemelerin dava konusu CBK’nın çıkarıldığı6/11/2019 tarihinden sonra çıkarıldıkları görüldüğünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının dördüncü cümlesi kapsamında yapılacak denetim bakımından değerlendirmeyeesas alınması mümkün değildir.

35. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

C. CBK’nın 11. Maddesinin İncelenmesi

1. 11. Maddenin(1) Numaralı Fıkrası

a. İptal Talebinin Gerekçesi

36. Dava dilekçesinde özetle; kurumlarda görev yapacakcoğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzman yardımcılarının istihdamlarına ilişkin hususlarınkanunla düzenlenmesinin zorunlu olduğu, münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekenbir hususta CBK ile düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek kuralınAnayasa’nın 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönündenİncelenmesi

37. Dava dilekçesinde konu bakımındanyetki yönünden kuralın Anayasa’nın 128. maddesine de aykırı olduğu ilerisürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

38. Kural; bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkilikurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında bu CBK kapsamındaki görevleriyürütmek üzere personel istihdam yapısına uygun olarak 657 sayılı Kanun’un ek41. maddesine ya da 375 sayılı KHK’nın ek 23. maddesine göre coğrafi bilgisistemi uzmanı ve uzman yardımcısı istihdam edilebileceğini öngörmektedir.

39. Kamu kurum ve kuruluşlarının kadrolarının ihdası veyaiptali, başka bir deyişle kadro usulüne ilişkin düzenlemeler idarenin teşkilatyapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş ve görevlerinin belirlenmesinin birparçasını oluşturmaktadır (AYM, E.1965/32, K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 18; E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, § 17).

40. Kural; bakanlıklarile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarındacoğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzman yardımcısı istihdamını öngörmektedir. Personel istihdamı da kadro ihdasının doğalbir sonucu olduğundan idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluşve görevlerinin bir parçasını teşkil etmektedir. Bu yönüyle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci cümlesi kapsamında yürütme yetkisine ilişkin bir konuyu düzenlemektedir(benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM,E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 55).

41. Kural, Anayasa’nın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

42. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasındabakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenlemeyapılmasına açıkça izin verilmiştir.

43. Bu bağlamda Anayasa’nın CBK tarafındandüzenleneceğini özel olarak öngördüğü yukarıda belirtilen bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması ile düzenlenmesi kapsamında, bu konularlasınırlı olmak üzere Anayasa’nın 106. maddesinin anılan hükmünde belirtilenhususlarda CBK ile düzenleme yapılabilir.

44. Bu çerçevede,kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında CBK ile düzenlenmesiöngörülen bakanlıklar ile bağlı, ilgili veilişkili kurum ve kuruluşların teşkilat yapısına ilişkin olduğu görülmektedir. Yukarıda da belirtildiği üzere CBK ileihdas edilen kadrolarda personel istihdam edilmesi ile teşkilat arasında yakınbir ilişki olup istihdam hususu düzenlenmeden bir kurum ve kuruluşunteşkilatlanmasından söz edilmesi zordur. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 106.maddesinin on birinci fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (benzer yöndekideğerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 58).

45. Dava konusu CBK kuralının atıftabulunduğu 657 sayılı Kanun’un ek 41. ve 375 sayılı KHK’nın ek 23. maddelerininbirinci fıkralarında anılan maddeleruyarınca personel istihdam edilmesi ilgili kurumun teşkilatlanmasına ilişkinCBK’da bu hususun öngörülmüş olması şartına bağlanmıştır. Diğer bir ifadeyle657 sayılı Kanun’un ek 41. ve 375 sayılı KHK’nın ek 23. maddeleri kamu kurum vekuruluşlarında coğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzman yardımcısı istihdam edilmesine yönelik doğrudan bir düzenlemeöngörmemektedir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

46. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

47. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

48. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukigüvenliği sağlayan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

49. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biribelirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha genişanlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesindeasıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukukdüzeninde öngörülebilir olmasıdır. Yasal düzenlemeye dayanılarak erişilebilir,bilinebilir ve öngörülebilir olması koşuluyla yargısal içtihatlar ile de hukukibelirlilik sağlanabilir. Asıl olan, muhtemel muhataplarının mevcut şartlaraltında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerinimümkün kılacak bir normun varlığıdır.

50. Anayasa’nın 2. maddesi kapsamında hukuk devletiilkesinin unsurları arasında yer alan hukuki güvenlik ilkesi kişilerinhukuki güvenliğini sağlamayı amaçlarken belirlilik ilkesi ise kanunlar gibiCBK’ların da hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını,ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesiniifade etmektedir.

51. Belirlilik ilkesi, düzenlenenkonudan yalnız kavram, ad ve kurum olarak söz edilmesini değil bunların CBKmetninde kurallaştırılmasını gerekli kılar. Kurallaştırma ise düzenlenen alandatemel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder. Bunakarşılık söz konusu düzenlemelerin tamamının aynı CBK’da yapılması zorunluolmayıp incelenen CBK dışındaki CBK’lar ya da kanunlarla yapılmış olması dabelirlilik ilkesi açısından yeterli bulunmaktadır.

52. Dava konusu kuralla bakanlıklar ile bağlı, ilgili veilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında coğrafi bilgi sistemiuzmanı ve uzman yardımcısı istihdamınailişkin usul ve esaslar hakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41. ve 375 sayılıKHK’nın ek 23. maddelerine atıf yapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuraldadüzenlemeye konu olan bu alanda hukuk devletinin temel unsurlarından biri olanbelirlilik ilkesinin gereği olarak kurallaştırmanın yapıldığından sözedilebilmesi için kuralın atıfta bulunduğu Kanun ve KHK hükmünde anılanpersonelin istihdamına ve bununla bağlantılı olarak hukuki statülerine ilişkintemel ilkelerin hem kişiler hem de idareyönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarakbelirlenmiş olması gerekir.

53. Bu bağlamda gerek 657 sayılı Kanun’un ek 41.maddesinde gerekse 375 sayılı KHK’nın ek 23. maddesinde, anılan maddelerkapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel şekilde saptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kuralbu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

54. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

2. 11.Maddenin (2) Numaralı Fıkrası

a. Anlam ve Kapsam

55. Kuralda coğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzmanyardımcılarının mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük haklarıbakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca adalet uzmanı ve adaletuzman yardımcısına denk olduğu hükme bağlanmıştır.

56. 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesinde CBK’lar ileunvan itibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro veya pozisyonların mali ve sosyalhak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından mevzuatta yer alan kadroveya pozisyonlardan hangisine karşılık geldiğinin CBK’larda gösterileceği veihdas edilen kadro veya pozisyonlarda bulunanlara, karşılık gösterilen kadroveya pozisyonda bulunan emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar ilediğer özlük hakları kapsamında yapılan ödemelerin aynı usul ve esaslar çerçevesindeödeneceği belirtilmiştir.

57. Buna göre CBK ile ilk kez ihdas edilen kadro veyapozisyonların mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük haklarıbakımından hangi kadro veya pozisyonlara karşılık geldiği yine CBK iledüzenlenecektir. Dava konusu kuralla bakanlıklarile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında istihdam edilen coğrafibilgi sistemi uzmanı ve uzman yardımcılarınınadalet uzmanı ve adalet uzman yardımcılarına tanınan mali ve sosyal hak ve yardımlarıile diğer özlük haklarına sahip olması öngörülmüştür.

b. İptal Talebinin Gerekçesi

58. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlükhaklarının münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralınAnayasa’nın 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

59. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 128. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

60. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerindeyer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yeralan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesindeise münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hükümaltına alınmıştır.

61. Anayasa Mahkemesi; memurlar ve diğer kamugörevlilerinin mali ve sosyal haklarıyla ilgili hükümlerin mülkiyet hakkınailişkin düzenleme içerdiğine, özlük işlerinin de Anayasa’nın 128. maddesigereğince kanunla düzenlenmesi gerektiğine bu nedenle bu hususların Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri uyarınca CBKile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138,9/11/2022, §§ 74-79). Dava konusukuralda da coğrafi bilgi sistemi uzmanı veuzman yardımcılarının mali ve sosyal haklarıyla diğer özlük işlerine ilişkindüzenlemeye yer verildiğinden anılan karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmamaktadır.

62. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıcakonu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

Ç. CBK’nın 12. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi1. Genel Açıklama

63. CBK’nın 8. ve 9. maddelerinde Türkiye Coğrafi BilgiSistemi Kurulu (Kurul) ile Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Yürütme Kurulunun(Yürütme Kurulu) kuruluş usul ve esasları düzenlenmiştir.

64. 8. maddede Kurulun oluşumu ile görev ve yetkilerineilişkin hükümlere yer verilmiştir. Buna göre Kurul, Cumhurbaşkanı tarafındangörevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında Çevre, Şehircilik veİklim Değişikliği Bakanlığının, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının, Hazineve Maliye Bakanlığının, İçişleri Bakanlığının, Kültür ve Turizm Bakanlığının,Milli Savunma Bakanlığının, Sağlık Bakanlığının, Sanayi ve TeknolojiBakanlığının, Tarım ve Orman Bakanlığının, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınınilgili bakan yardımcılarından, Dijital Dönüşüm Ofisinin ve Türkiye İstatistikKurumunun başkanlarından, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığının ve Stratejive Bütçe Başkanlığının ilgili başkan yardımcılarından oluşmaktadır.

65. Kurulun başlıca görevleri arasında CBK kapsamındakiulusal hedefleri belirlemek ve ülke çapında uygulanmasını sağlamak, YürütmeKurulu tarafından teklif edilen Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi veUlusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi’ni onaylamak, sorumlu kurum ve kuruluşlararasında koordinasyonu sağlamak ve Yürütme Kurulu tarafından teklif edilencoğrafi veri temalarını onaylamak yer almaktadır.

66. 9. maddede de Yürütme Kurulunun oluşumu ile görevleridüzenlenmiştir. Buna göre Yürütme Kurulu; coğrafi bilgi sistemleri genelmüdürünün başkanlığında harita genel müdürü, tapu ve kadastro genel müdürü veyerel yönetimler genel müdürü doğal üye olmak üzere gündem maddesine göreBaşkan tarafından üye olarak çağrılacak Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi’ndeki sorumlu kurumların genel müdür ve dengi yöneticilerindenoluşmaktadır. Maddenin (6) numaralı fıkrasının (ç) bendinde coğrafi veritemalarını güncellemek ve yeni coğrafi veri temalarını tespit ederek Kurulunonayına sunmak Yürütme Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

67. Dava dilekçesinde özetle; coğrafi veri temalarınınbir konuya ilişkin konum bilgilerini ifade ettiği, CBK’ya ekli (1) sayılılistede coğrafi bilgi sistemine dâhil edilecek coğrafi veri temalarınınsayıldığı, bu listede yer alan temalardan bazılarının doğrudan kişilerin konumbilgileri ile ilgili olup kişisel veri niteliğinde olduğu, listede yer alanbazı temaların da kişilerle ilişkilendirilmesi hâlinde kişisel veri niteliğitaşıyacağı, kuralla Yürütme Kuruluna coğrafi veri teması listesini değiştirmeve güncelleme yetkisi verildiği ancak bu konuda kişisel verilerin veri temasıolarak belirlenmesini engelleyecek ya da doğrudan kişisel veri niteliğindeolmasa da bazı konum bilgilerinin kişilerle ilişkilendirilmesini engelleyecekherhangi bir hüküm öngörülmediği, Anayasa’da temel haklar arasında yer alankişisel verilerin korunması alanında CBK ile düzenleme yapılamayacağıbelirtilerek kuralın Anayasa’nın 20. ve 104. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

68. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 20. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

69. Kural, CBK’ya ekli (1) sayılı listede gösterilencoğrafi veri temalarının güncellenmesi ve yeni coğrafi veri temalarınıntanımlanması gerektiğinde, yeni listenin Yürütme Kurulu tarafından Kurulasunulmasını öngörmektedir.

70. Anayasa’nın 123. maddesininbirinci fıkrasında “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunladüzenlenir.” denilmiştir. Anayasa’nınanılan maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliğiilkesi idare ve organları ile onların görev ve yetkilerinin kanunladüzenlenmesini gerekli kılar (AYM, E.2013/114, K.2014/184, 4/12/2014, §136; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012). Ancak daha önce de ifade edildiğigibi Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izinverilmiştir. Ayrıca Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında da kanununyanı sıra Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle de kamu tüzel kişiliği kurulabileceğihüküm altına alınmıştır.

71. CBK’da Kurul veYürütme Kurulunun kuruluş usul ve esasları düzenlenmiş olup bu kapsamda kamutüzel kişiliğine sahip olduklarına dair bir hükme yer verilmemiştir. Diğeryandan gerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ndegerekse 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum veKuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde söz konusukurulların Cumhurbaşkanlığının ya da bir bakanlığın hizmet birimi veya bağlı,ilgili ya da ilişkili kurum ve kuruluşları arasında düzenlenmediğigörülmektedir.

72. Bu durumda görevleri ve üyeyapıları dikkate alındığında Kurul ve Yürütme Kurulunun merkezî idare içindeyer alan, kamu tüzel kişiliği bulunmayan ve Cumhurbaşkanlığı veya herhangi birbakanlık teşkilatına dâhil olmayan kendine özgü birer idari birim olduklarıanlaşılmaktadır.

73. Anayasa Mahkemesinin 22/1/2020 tarihli ve E.2018/125 veK.2020/4 sayılı kararında ifade edildiğiüzere kamu tüzel kişiliği bulunmayan, herhangi bir bakanlığın merkez veya taşrateşkilatına da dâhil olmayan idari bir birimin görev ve yetkilerinin CBK’yladüzenlenmesi mümkün değildir. Ayrıca sözkonusu görev ve yetkiler Anayasa’da CBK ile düzenleneceği özel olarak öngörülendiğer konulardan da değildir. Dolayısıyla kamu tüzel kişiliği bulunmayan veCumhurbaşkanlığı veya herhangi bir bakanlık teşkilatına da dâhil olmayan Kurulve Yürütme Kurulunun görev ve yetkileri Anayasa’da CBK ile düzenleneceği özelolarak öngörülen konulardan değildir (aynı yöndeki değerlendirme için bkz. AYM,E.2021/88, K.2021/105, 30/12/2021, § 21; E.2020/94, K.2022/61, 1/6/2022, § 21).

74. Bu durumda CBK’ya ekli (1)sayılı listede gösterilen coğrafi veri temalarının güncellenmesi ve yenicoğrafi veri temalarının tanımlanması gerektiğinde yeni listenin Yürütme Kurulutarafından Kurula sunulması adı geçen idari birimlerin görev ve yetkisine ilişkin bir husus olduğundan Anayasa’nın 123.maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Bu itibarlakuralda Anayasa’nın 123. maddesi bağlamında 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırı şekilde düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.

75. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.İptali gerekir.

Muammer TOPAL,Rıdvan GÜLEÇ, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ile Muhterem İNCE bu görüşekatılmamışlardır.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğindenayrıca aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural, konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

D. CBK’nın 14. Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi1. 14.Maddenin (4) Numaralı Fıkrasının “…Bakanlıkça gerek görülmesi halindegüvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması ve…”Bölümü

a. Anlam ve Kapsam

76. CBK’nın 14. maddesinin (4) numaralı fıkrasında gerçek ve tüzel kişilerin Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi, paylaşması veyasatmasının Bakanlıkça (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) gerekgörülmesi hâlinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanmasıve ticari faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli belgelere sahip olmalarışartıyla Bakanlık iznine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

77. Söz konusu fıkranın “…Bakanlıkça gerek görülmesihalinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması ve…”bölümü dava konusu kuralı oluşturmakta olup buna göre kural Bakanlıkça gerekgörülmesi hâlinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasınıntamamlanmasını anılan iznin verilmesi içinaranan şartlardan biri olarak düzenlemektedir.

78. Bu kapsamda kuralla gerçek ve tüzel kişilerin UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması,üretmesi, paylaşması veya satmasına yönelik olarak Bakanlık tarafındanverilecek izinler bakımından güvenlik soruşturmasının ve/veya arşivaraştırmasının tamamlanmış olması Bakanlığın takdirine bırakılmıştır.

b. İptal Talebinin Gerekçesi

79. Dava dilekçesinde özetle; kuralda gerçek ve tüzelkişilerin coğrafi verileri toplaması, üretmesi, paylaşması veya satmasınınBakanlıkça gerek görülmesi hâlinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşivaraştırmasının tamamlanması ve ticari faaliyetleri gerçekleştirmek için gereklibelgelere sahip olması şartı ile Bakanlık iznine tabi olduğunun düzenlendiği,güvenlik soruşturmasının hangi esaslara göre yapılacağına ilişkin herhangi birdüzenlemeye yer verilmediği gibi kişisel verilerin toplanması, saklanması,işlenmesi konularına ilişkin de güvence getirilmediği, hassas pek çok verininhiçbir önlem olmaksızın ticaret konusu hâline getirilmesinin kamu yararıgereklerine ve hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturduğu, Bakanlığa güvenliksoruşturması ve arşiv araştırması hususunda tanınan takdir yetkisinin eşitlikilkesine aykırı olduğu ve kişilerin teşebbüs özgürlüğüne de sınırlama getirildiğibelirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 10., 13., 20., 48. ve 104. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

i. Kuralda Yer Alan “…Bakanlıkça gerek görülmesihalinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması…” İbaresi

80. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerindeyer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevlerin CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilmiştir.

81. Kişisel verilerin korunması hakkıAnayasa’nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmıştır. Anılanmaddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerinkorunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; kişisel verilerin ancakkanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği, kişiselverilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceğibelirtilmiştir. Buna göre Anayasa’nın anılan maddesinde düzenlenen ve “KişininHakları ve Ödevleri” başlıklı İkinci Bölümü’nde yer alan kişisel verilerinkorunması hakkına ilişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

82. Dava konusu kural, gerçek ve tüzel kişilerin UlusalCoğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması,üretmesi, paylaşması veya satmasına izin verilmesinde güvenlik soruşturması vearşiv araştırması yapılmasını mümkün kılmaktadır.

83. Anayasa Mahkemesince görevli birimler tarafındangüvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kişilerin kişisel veriniteliğindeki bilgilerinin istenmesi ve alınmasının kişisel verilerinkorunmasını isteme hakkı kapsamında olduğu kabul edilmektedir (bkz. AYM,E.2018/163, K.2020/13, 19/02/2020, § 12; E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, §§171, 172; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, §§ 89, 90; TurgutDuman, B. No: 2014/15365, § 88).

84. Dolayısıyla kural kapsamında yaptırılmasına imkântanınan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yoluyla kişilerin kişiselverilerinin de elde edilebileceği görülmektedir.

85. Bu itibarla kural, kişisel verilere ilişkin birdüzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içindekalmaktadır.

86. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

ii. KuraldaYer Alan “…ve…” İbaresi

87. CBK’nın 14. maddesinin (4) numaralı fıkrasının “…Bakanlıkçagerek görülmesi halinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasınıntamamlanması…” bölümünün iptali nedeniyleanılan fıkranın bu bölümünden sonra gelen “…ve…” ibaresinin uygulanma imkânıkalmamıştır. Bu nedenle söz konusu ibare 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin(4) numaralı fıkrası kapsamında değerlendirilmiş ve bu ibare yönündenAnayasa’ya uygunluk denetiminin yapılmasına gerek görülmemiştir.

2. 14.Maddenin (4) Numaralı Fıkrasının Kalan Kısmının İncelenmesi

88. Kural, gerçek ve tüzel kişilerin Ulusal Coğrafi VeriSorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi,paylaşması veya satmasını ticari faaliyetleri gerçekleştirmek için gereklibelgelere sahip olması şartı ile Bakanlığın iznine tabi kılmaktadır.

89. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınaltıncı cümlesi “Türkiye BüyükMillet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığıkararnamesi hükümsüz hale gelir.”şeklindedir.

90. Dava konusu kuraldan sonra yürürlüğe giren 7221sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde “Gerçekkişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerinin Türkiye’ye ait Ulusal Coğrafi VeriSorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi,paylaşması veya satması; fikrî, sınai ve ticari haklara ilişkin mevzuathükümleri ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve özel kanunlardaki hükümlersaklı kalmak kaydıyla ve ticari faaliyetleri gerçekleştirmek için gereklibelgelere sahip olması şartı ile Çevre, Şehircilik ve İklim DeğişikliğiBakanlığının iznine tabidir.” hükmüne yer verilmiştir.

91. Dava konusu CBK kuralından sonra ihdas edilen anılanKanun hükmünün kuralla aynı konuyu düzenlediği görülmektedir. Bu itibarlakuralın aynı konuda kanun çıkarılması nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının altıncı cümlesi uyarınca hükümsüz hâle geldiğianlaşılmıştır.

92. Açıklanan nedenle hükümsüz hâle gelen dava konusukurala ilişkin iptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekir.

E. CBK’nın 18. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesi ile (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi1. 18. Maddenin (1) Numaralı Fıkrasının Birinci Cümlesia.İptal Talebinin Gerekçesi

93. Dava dilekçesinde özetle; kamu kurum vekuruluşlarının bütçe ve ödeneklerinin münhasıran bütçe kanunuyladüzenlenebileceği, CBK ile bütçeye ilişkin düzenleme yapılmasının normlarhiyerarşisine aykırı olduğu, yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiylebağdaşmadığı, kamu kurumlarının bütçesi ilgili yıl bütçe kanunu iledüzenleneceğinden kanunda açıkça düzenlenen hususta CBK’yla düzenlemeyapılamayacağı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 7., 104. ve128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

94. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 7. ve 128. maddelerine de aykırı olduğuileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

95. Dava konusu kuralla Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi’nde yer alan coğrafi verilerin üretimi ve paylaşımı amacıyla kamu kurumve kuruluşları tarafından ihtiyaç duyulan proje ödeneklerinin ilgili kamu kurumve kuruluşunun bütçesine konulacağı öngörülmektedir.

96. Kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini yerinegetirirken kullanacakları ödeneklere ilişkin düzenlemeler 10/12/2003 tarihli ve5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda yapılmıştır. Bu kapsamdaKanun’un 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde kamu idarelerinebütçeyle verilen harcama yetkisinin kanunlarla veya CBK’larla düzenlenen görevve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılacağı, (m) bendinde kamuidarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği, (n) bendindekamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle, mevzuatla belirlenmişyöntem, ilke ve amaçlara uygun olarak gerçekleştirileceği, (o) bendindebütçelerde ödeneklerin belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edileceğihüküm altına alınmıştır. Kanun’un “Merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması”başlıklı 17. maddesinin ikinci fıkrasında da kamu idarelerinin merkez ve merkezdışı birimlerinin ödenek taleplerini dikkate alarak gider tekliflerinihazırlayacakları öngörülmüştür.

97. Kanun’un anılan hükümlerinden kamu kurum vekuruluşlarının görev alanlarındaki hizmetleri yerine getirmek için ihtiyaçduydukları ödeneği talep edebilecekleri ve bu ödeneğin ilgili kamu kurum vekuruluşunun bütçesine konulabileceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla dava konusuCBK kuralı olmasaydı dahi coğrafi verilerin üretimi ve paylaşımı amacıyla kamukurum ve kuruluşları tarafından ihtiyaç duyulan proje ödeneklerinin bu kurum vekuruluşların bütçesine konulmasına ilişkin olarak anılan Kanun hükümlerininuygulanacağı açıktır.

98. Bu çerçevede dava konusu CBK kuralının kanunun açıkçadüzenlediği bir konuya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

99. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve üçüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

2. 18. Maddenin (2) Numaralı Fıkrasıa.İptal Talebinin Gerekçesi

100. Dava dilekçesinde özetle; Coğrafi Bilgi SistemleriGenel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan çalışma heyetlerinde görev alan kişilerehuzur hakkı adı altında yapılacak ödemelerin kamu görevlilerinin özlükhaklarına ilişkin olduğundan münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğibelirtilerek kuralın Anayasa’nın 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

b.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

101. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 128. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

102. CBK’nın 18. maddesinin dava konusu (2) numaralıfıkrasında çalışma heyetlerinde görevlendirilen üyelere 375 sayılı KHK’nın ek29. maddesine göre ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı içinuhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000) gösterge rakamının, uhdesinde kamugörevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ileçarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkının ödeneceği öngörülmektedir.

103. Anılan KHK’nın ek 29. maddesinde bakanlıklarile kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin CBK’larındaöngörülmesi ve gösterge rakamı belirlenmesi kaydıyla, yönetim kurulu, denetimkurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komiteile benzeri organlarda görev alanlara, ayda dörtten fazla olmamak üzere her birtoplantı için (1000) ila (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ileçarpımı sonucunda bulunacak miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiyetâbi tutulmaksızın huzur hakkı ödeneceği ve gösterge rakamlarınınCumhurbaşkanı’nca üç katına kadar artırılabileceği düzenlenmiştir.

104. Anılan düzenlemenin belirli bir kurum bakımından uygulanabilmesibu hususun ilgili CBK’da öngörülmesi ve gösterge rakamı belirlenmesi şartınabağlanmıştır. Söz konusu hüküm uyarınca ödenecek huzur hakkının belirlenmesinde(1000) ila (3000) gösterge rakamları esas alınabilecek olup Cumhurbaşkanı’na dabu rakamları üç katına kadar artırma yetkisi tanınmaktadır. Buna karşılık sözkonusu hüküm doğrudan çalışma heyetlerinde görevlendirilen üyelere ödenecekhuzur hakkının hesaplanmasında esas alınacak gösterge rakamına ilişkin herhangibir düzenleme içermemektedir. Dolayısıyla dava konusu CBK kuralı olmasaydıyalnızca KHK’nın ek 29. maddesi hükmünden hareketle çalışma heyetlerindegörevlendirilen üyelere huzur hakkı ödenmesinin söz konusu olamayacağı açıktır.

105. CBK’nın 11. maddesinin (2) numaralı fıkrasının malive sosyal hak ve yardımlar kısmının Anayasa’yauygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden degeçerlidir.

106. Dava konusu kural uyarınca yapılacak ödemeler sözkonusu kişilere ekonomik menfaat temin etmeyi içerdiğinden “mülkiyet hakkı”kapsamındadır. Bu nedenle kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’ndeyer alan mülkiyet hakkına ilişkin bir düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK iledüzenlenemeyecek yasak alan içinde kalmaktadır.

107. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptaligerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ

108. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralıfıkrasında kanunun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük MilletMeclisi İçtüzüğü’nün belirli kurallarının iptali, diğer kurallarının veyatümünün uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesinceiptaline karar verilebileceği öngörülmektedir.

109. (49) numaralı CBK’nın 14. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…Bakanlıkça gerek görülmesi halinde güvenliksoruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması…” ibaresinin iptali nedeniyleuygulanma imkânı kalmayan ve anılan ibareden sonra gelen “…ve…”ibaresinin 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceiptali gerekir.

V. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

110. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük MilletMeclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetedeyayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesiiptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih,kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.”denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bukural tekrarlanarak Anayasa Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde ResmîGazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceğitarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

111. (49) numaralı CBK’nın 11. maddesinin (2) numaralıfıkrasının, 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ve 18. maddesinin (2)numaralı fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek niteliktegörüldüğünden Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)numaralı fıkrası gereğince iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

VI. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

112. Dava dilekçesinde özetle, davakonusu kuralların uygulanmaları hâlindetelafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

6/11/2019 tarihli ve(49) numaralı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin;

A. 1.Tümüne,

2. 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasına,

yönelik iptal talepleri 30/11/2022 tarihli ve E.2020/4,K.2022/147 sayılı kararla reddedildiğinden, CBK’nın tümüne ve anılan fıkrasınailişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. 14. maddesinin (4) numaralı fıkrasının “...Bakanlıkça gerekgörülmesi halinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasınıntamamlanması ve...” bölümüne,

2. 18. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesine,

yönelik yürürlüğün durdurulması taleplerinin, koşullarıoluşmadığından REDDİNE,

C. 1. 11.maddesinin (2)numaralı fıkrasına,

2. 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasına,

3. 18. maddesinin (2) numaralı fıkrasına,

yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesininertelenmesi nedeniyle bu fıkralara ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerininREDDİNE,

Ç. 14. maddesinin (4) numaralı fıkrasının “Gerçek ve tüzel kişilerin Ulusal Coğrafi Veri SorumlulukMatrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplaması, üretmesi, paylaşması veyasatması; ... ticari faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli belgelere sahipolması şartı ile Bakanlık iznine tabidir.” bölümühakkında 30/11/2022 tarihli ve E.2020/4, K.2022/147 sayılı kararla kararverilmesine yer olmadığına karar verildiğinden bu bölüme ilişkin yürürlüğündurdurulması talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

30/11/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VII. HÜKÜM

6/11/2019 tarihli ve(49) numaralı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

B. 1. 11.maddesinin;

a. (1)numaralı fıkrasının;

i. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

ii. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

b. (2)numaralı fıkrasının konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

C. 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunave İPTALİNE, Muammer TOPAL, Rıdvan GÜLEÇ, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ileMuhterem İNCE’nin karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA, iptalhükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

Ç. 14. maddesinin;

1. (4)numaralı fıkrasında yer alan “...Bakanlıkça gerek görülmesi halinde güvenliksoruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasının tamamlanması...” ibaresinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. (4) numaralı fıkrasında yer alan “...Bakanlıkçagerek görülmesi halinde güvenlik soruşturmasının ve/veya arşiv araştırmasınıntamamlanması...” ibaresinden sonragelen “...ve...” ibaresinin 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince İPTALİNEOYBİRLİĞİYLE,

3. (4) numaralıfıkrasının kalan kısmına ilişkiniptal talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

D. 18. maddesinin;

1. (1)numaralı fıkrasının birinci cümlesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunave İPTALİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. (2)numaralı fıkrasının konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

30/11/2022 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememizçoğunluğu (49) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 11. maddesinin(1) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

2. Dava konusu kural,bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkezteşkilatlarında 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesine ya da 375 sayılı KHK’nınek 23. maddesine göre coğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzman yardımcısı istihdamedilebileceğini öngörmektedir. Kuralın atıf yaptığı Kanun ve KHK maddelerindekamu kurum ve kuruluşlarında uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları,sınavları, nitelikleri ve yetiştirilmeleri gibi istihdam esaslarını belirlemeyeyönelik hükümlere yer verilmiştir.

3. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yladüzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Kamu hizmetine girmek için öngörülen şartlarve aranan nitelikler, Anayasa’nın 70. maddesinde güvence alınan kamu hizmetinegirme hakkına ilişkin hususlardır.

4. Bu bağlamda kamukurum ve kuruluşlarında uzman yardımcısı olarak istihdam edileceklere yönelikolarak kamu hizmetine girmek için gerekli olan şartları ve nitelikleri atıfyoluyla belirleyen dava konusu kuralın yasak alanda düzenleme yaptığıanlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralın uzman yardımcılarına yönelik kısmıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.

5. Diğer yandanAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarıncaAnayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.Dava konusu kural, atıf yoluyla, aynı zamanda coğrafi bilgi sistemi uzmanlığınaatanmak için gerekli şartları ve nitelikleri de düzenlemektedir. OysaAnayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalarıkanunla düzenlenmelidir. Bu nedenle uzmanların atanmaları için öngörülenşartlar ve aranan niteliklerin münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğinden,iptali istenen CBK kuralı Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır (aynı yönde bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, §13-19).

6. Açıklanangerekçelerle dava konusu kuralın konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum.

       

Başkan

 Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

Kararnamenin 11. maddesinin 1 numaralı Fıkrası ile kurumda coğrafi bilgi sistemi uzmanı ve uzmanyardımcısı istihdamı düzenlenmektedir. Benzer konuları düzenleyen CBK’lardakikurallara ilişkin olarak Mahkememizin 2020/29 Esas; 2020/54 E.; 2020/7 E.sayılı kararlarına yazdığım karşıoy gerekçelerim bu kural yönünden degeçerlidir. Bu nedenle yasak alanda düzenleme yapılması dolayısıyla incelenenkuralın konu bakımından Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesineaykırı olduğu için iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

Başkanvekili

 Hasan Tahsin GÖKCAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Dava konusuCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11. maddesinin (1) numaralı fıkrası CoğrafiBilgi Sistemi Uzmanı ve Coğrafi Bilgi Sistemi Uzman Yardımcısı istihdamedilmesini düzenlemektedir.

2. Anayasa’nın 128.maddesinde memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalarınınkanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre Coğrafi Bilgi SistemiUzmanı olarak atanmak için aranan niteliklere ilişkin düzenlemelerin demünhasıran kanunla düzenlenmesi gerekli olduğundan dava konusu kural konuyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırılık oluşturmaktadır.

3. Dava konusu kuralCoğrafi Bilgi Sistemi Uzman Yardımcısı kamu hizmetine giriş şartlarını ilk kezve ilk elden düzenlemektedir. Anayasamızın 70. maddesinde güvenceye bağlanankamu hizmetine girme hakkı Anayasa’nın siyasi haklar ve ödevler başlıklıdördüncü bölümünde yer almaktadır. Dolayısıyla, kamu hizmetine girme hakkınıdüzenleyen kural konu bakımından Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ikinci cümlesiyle uyumlu değildir.

Üye

 Engin YILDIRIM

Karşı Oy

Çoğunluk tarafından 49 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 12. maddesinin ikinci fıkrasında Türkiye Coğrafi Bilgi SistemiYürütme Kurulu’na ilişkin bir yetki düzenlemesinin, söz konusu kurulun kanunlakurulmamış olduğundan bahisle iptaline karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin norm denetimine ilişkin 01/06/2022günlü; 2021/85 esas, 2022/60 karar sayılı dosyasında yer alan muhalefetşerhindeki görüşler çerçevesinde, söz konusu kurulun farklı bakanlıklar vebirimlerin iştiraki ile oluşturulan müşterek çalışma grubu vasfından öteyegeçmediğini değerlendirdiğimizden ekseriyet görüşüne iştirak edilmemiştir.

KARŞIOY GEREKÇESİ

 (49) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 11.maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasaya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin reddine karar verilmiştir.

Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarındapersonel istihdamı konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilât yapısına vedolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK ile düzenlenmesiyasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın 106.maddesinin son fıkrası ile bağlantılı olarak 104. maddenin onyedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha önce kanunlarda da açıkçadüzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104. maddesine aykırıolmadığı belirtilmiştir.

CBK’nın 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının merkez teşkilâtlarında657 sayılı Kanunun ek 41. maddesine göre Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı ve UzmanYardımcısı istihdam edilebilmesi öngörülmüştür.

Çoğunluğun, personel istihdamının idarenin kuruluş vegörevlerinin bir parçasını teşkil ettiği ve Anayasanın 106. maddesinin sonfıkrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ileteşkilât yapısı konularında olduğu gibi personel istihdamı konusundakidüzenlemelerin de CBK ile yapılmasına imkân tanındığı, bakanlıkların bağlı,ilgili ve ilişkili kuruluşlarının da bu kapsamda olduğu yönündeki görüşüne;anılan fıkrada CBK ile bakanlıkların sadece sayılan hususlar bakımındandüzenlenmesine imkân tanınması, 106. maddenin son fıkrasında CBK iledüzenleneceği belirtilen konular arasında personelle ilgili hususların yeralmaması ve bakanlıkların merkez ve taşra teşkilâtı kapsamında olmadıkları,bakanlık hizmet birimleri arasında da bulunmadıkları tartışmasız olan bağlı,ilgili ve ilişkili kuruluşların da anılan fıkradaki “bakanlık” kavramıkapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmaması (geniş açıklama için bkz.12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020 tarihli veE.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim) sebebiyle,bu hususların Anayasanın 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesigerektiğinden katılmak mümkün değildir (ayrıntılı açıklama için bkz. 11/6/2020tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 30/12/2021 tarihli ve E.2021/91,K.2021/106 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim).

Başka bir deyişle, bakanlıklar ile bunların bağlı, ilgilive ilişkili kuruluşlarında personel istihdamına ilişkin hususların Anayasanın123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konular arasındaolmasından dolayı 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre CBKile düzenlenemeyeceği açıktır.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyleçoğunluğun red kararına karşıyım.

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 6/11/2019 tarihli ve (49)numaralı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 11.maddesinin (1) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönüyle Anayasa’yaaykırı olmadığından iptal isteminin reddi şeklindeki kanaatine katılmamaktayım.

2. “Uzman istihdamı” başlıklı dava konusu 11. maddenin (1) numaralı fıkrasında “Bakanlıklar ilebağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında buCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamındaki görevleri yürütmek üzere, personelistihdam yapısına uygun olarak 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun ek 41 inci maddesine ya da 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin ek 23 üncü maddesine göre Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı veCoğrafi Bilgi Sistemi Uzman Yardımcısı istihdam edilebilir” hükmüne yer verilmektedir. Dolayısıyla kural Bakanlıklarile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarındaistihdamla ilgili bir düzenleme olarak görülebilir.

3. Kuralın referansta bulunduğu 375 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin ek 23. maddesi idari hizmet sözleşmesiyle ya da iş mevzuatına tabiolarak uzman ve uzman yardımcısı istihdamını düzenlerken 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun ek 41. maddesi Bakanlıklar ile diğer kamu kurum vekuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeöngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzeremerkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, GenelkurmayBaşkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzmanyardımcısı istihdam edilebilmesine imkan sağlamaktadır.

4. Dolayısıyla referansta bulunduğu kuralların içeriğinebakıldığında dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü esasında istihdamedilecek personelle ilgili nitelikleri düzenleyen bir özelliğe sahiptir. Bunedenle de kural açıkça Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasındabelirtildiği şekilde münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuyudüzenlemesi nedeniyle konu bakımından yetki yönüyle Anayasa’nın 104. maddesininonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık taşıdığından iptali gerekmektedir.

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY

7/11/2019 tarihli ve (52) numaralı Coğrafi BilgiSistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 11.maddesi birincifıkrasında belirtilen “Bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum vekuruluşların merkez teşkilatlarında bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesikapsamındaki görevleri yürütmek üzere, personel istihdam yapısına uygun olarak14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41inci maddesineya da 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 23 üncümaddesine göre Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı ve Coğrafi Bilgi Sistemi UzmanYardımcısı istihdam edilebilir.” düzenlemenin “konu bakımından yetkiyönünden” Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.

Dava konusu kural, coğrafi bilgi sistemi uzmanı vecoğrafi bilgi sistemi uzman yardımcısı istihdamına ilişkin düzenlemeiçermektedir.

Kural ile yapılan düzenleme CBK ile düzenlemeyapılamayacak yasak alan kapsamında kaldığından anayasaya aykırıdır.

Kamu hizmetlerine girme hakkını düzenleyen Anayasa’nın70. maddesi, Anayasa’nın ikinci kısmının siyasi haklar ve ödevler başlıklıdördüncü bölümünde yer almaktadır.

Dava konusu kural coğrafi bilgi sistemi uzmanyardımcısının 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesine göre istihdamı memur statüsündekamu hizmetine girme hakkını düzenlemektedir.

Kuralda atıf yapılan 657 sayılı Kanun’un ek 41.maddesinin birinci fıkrası “…diğer kamu kurum ve kuruluşlarınınteşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesikaydıyla … uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.” şeklindedir.

Dava konusu kuralın yaptığı atıf olmadan anılan kişilerinkamu hizmetine girme hakkı yönünden 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesindekikoşullar geçerli olmayacaktır.

Dolayısıyla coğrafi bilgi sistemi uzman yardımcısınınkamu hizmetine alınma şartlarını düzenleyen dava konusu kural, uzayteknolojileri uzman yardımcılığı yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.

Dava konusu kural, coğrafi bilgi sistemi uzmanı istihdamıyönünden ise Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konuların CBKile düzenlenememesi nedeniyle anayasaya aykırıdır.

Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında “Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin … nitelikleri, atanmaları, … kanunla düzenlenir.”denilmektedir.

Kuralın, anılan atamaları kendi metninde doğrudandüzenlemesi ile başka bir metne atıfla düzenlemesi arasında bir farkbulunmamaktadır. Dava konusu kural 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesine yaptığıatıfla atama usulünü değil atanacak personelin niteliklerini belirlemektedir.

Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alanCBK ile kamu tüzel kişiliğinin kurulabilmesi düzenlemeyi de içeriyor olsa daAnayasa hükmünde memurların ve kamu görevlerinin atanmalarının esasının ya daatanmak için sahip olması gereken niteliklerin CBK ile düzenlenebileceği açıkçabelirtilmemiştir. Ayrıca coğrafi bilgi sistemi uzmanı olarak atanmak içingereken niteliklerin belirlenmesi Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemine ilişkinoluşturulan teşkilatın görev ve yetkilerinin düzenlenmesinin zorunlu bir sonucuda değildir.

Tüm bu sebeplerle dava konusu kuralın Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesindeki “Anayasada münhasırankanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesiçıkarılamaz.” hükmüne aykırı olduğu kanaati ileiptal talebinin reddine dair çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.

Diğer açıdan çoğunluk görüşün nedeniyledava konusu kuralın “konu bakımındanyetki yönünden”Anayasaya aykırı bulunmayıp içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimiaşamasına geçilmesi ile kuralın içerik itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığınailişkin görüşe katılmaktayım.

Üye

Kenan YAŞAR

Full & Egal Universal Law Academy