Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2020/46, K.2023/149 Sayılı Karar - 13/09/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı : 2020/46

Karar Sayısı : 2023/149

Karar Tarihi : 13/9/2023

R.G. Tarih - Sayı :17/11/2023 - 32372

 

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte136 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 27/3/2020 tarihli ve (57) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin değiştirilen 679. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,

B. 5. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 681. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının;

a. (d) bendinin “…bu bentte sayılan amaçlarla Kurumtarafından belirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defayamahsus olmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ilehibe niteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; proje süresi ilesınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümünün,

b. (g) bendinin “…buamaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve bursvermek,…” bölümünün,

c. (l) bendinin,

2. (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

C. 6. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 682. maddesinin (2) numaralıfıkrasında yer alan “Enstitüler ve…” ibaresinin,

Ç. 7. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 683. maddesinin (5) numaralıfıkrasının;

1. (d) bendinde yer alan “…enstitüler,…” ibaresinin,

2. (i) ve (k) bentlerinin,

D. 8. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 684. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (i) bendinin,

E. 10. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 686. maddesinin,

F. 11. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 687. maddesine eklenen (6) numaralı fıkranın,

G. 13. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 689. maddesinin,

Ğ. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin Kırksekizinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin (1), (2) ve(5) numaralı fıkralarının,

H. 19. maddesiyle 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı KamuMalî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (II) SAYILI CETVEL'in;

1. "B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER"bölümünde yer alan "26) Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü","27) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu" ve "48) NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsü" satırlarının yürürlüktenkaldırılmasının,

2. "B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER" bölümüneeklenen "53) Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu"satırının,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 13.,20., 73., 104., 123., 128. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİİSTENENCUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ

A. İptali İstenen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Kuralları

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talepedilen kuralların da yer aldığı;

1. 3. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın değiştirilen 679. maddesi şöyledir:

 “Amaç ve kuruluş

MADDE 679- (Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/3 md.)

 (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile enerji, maden,iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları ve nükleer teknolojialanında ülkeye ve insanlığa hizmet etmek, Türkiye’nin rekabet gücünü artırmakve sürekli kılmak, inovasyon ihtiyacını karşılamak, yeni ürünlerin üretimini vevar olanların geliştirilmesini sağlamak, araştırmacılara bilimsel ortam teminetmek, kamu ve özel hukuk kişileri ile işbirliği yaparak bilimsel araştırmalaryapmak, yaptırmak, bu araştırmaları koordine etmek, teşvik etmek, araştırma vegeliştirme faaliyetlerine katkı sağlamak, bilimsel, teknik ve idari çalışmalarıyapmak, yaptırmak, düzenlemek, desteklemek, işbirlikleri kurmak ve koordineetmek amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığıile ilgili, özel bütçeli Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumukurulmuştur. Kurumun kısa adı TENMAK olup merkezi Ankara’dadır. Kurum, merkezteşkilatı ile doğrudan merkeze bağlı hizmet birimlerinden meydana gelir.

 (2) Kurum, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde hükümbulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.”

2. 5. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 681. maddesi şöyledir:

 “Kurumun görev veyetkileri

MADDE 681– (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/5 md.)

Kurumun görev veyetkileri şunlardır:

a) Enerji, maden,iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları, nükleer teknoloji, bor,nadir toprak elementleri ve diğer elementlerle ilgili inovasyon ihtiyacınıkarşılamak, araştırmacılara bilimsel ortam temin etmek, yeni ürünlerinüretimini ve var olanların geliştirilmesini sağlamak, kamu ve özel hukukkişileri ile işbirliği yaparak bilimsel araştırmalara katkıda bulunmak.

b) Ar-Gefaaliyetlerini yapmak, yaptırmak, özendirmek, desteklemek, koordine etmek,izlemek ve bu amaçla program ve projeler geliştirmek.

c) Ar-Gefaaliyetlerinin ülke yararına kullanılmasında izlenecek ulusal politika vestrateji önerilerini hazırlayıp Bakana sunmak.

ç) Ulusal politika vestratejilere uygun olarak Ar-Ge faaliyetleri neticesinde geliştirilen ürünleringeniş şekilde kullanımını sağlamak amacıyla her türlü araştırma, geliştirme,yenilik, tasarım, teknoloji edinme, üretim, test, yerlileştirme çalışmalarınıyapmak veya yaptırmak, bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler veözel sektör ile işbirliği yapmak ve ortak projeler yürütmek.

d) Kamu kurum vekuruluşları, üniversiteler ile özel sektörün Ar-Ge ürünlerinin geniş şekilde kullanımınısağlamak, yeni ürünlerin üretimi ve geliştirilmesi hakkında araştırmaisteklerini değerlendirmek, bu konularda araştırma, geliştirme, yenilik,tasarım, teknoloji edinme, üretim, test ve yerlileştirme faaliyetlerinekatılımını teşvik etmek, araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri sonucuelde edecekleri çıktıların ticari değere dönüştürülmesini desteklemek; fikri vesınai haklara ilişkin destek vermek, bu bentte sayılan amaçlarla Kurumtarafından belirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defayamahsus olmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ilehibe niteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; proje süresi ilesınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.

e) Radyoaktif atıkyönetimi ile ilgili Ulusal Radyoaktif Atık Yönetim Planını hazırlamak, bualanda her türlü faaliyeti yerine getirmek veya yerine getirilmesini sağlamak,bu işlemlerin gerçekleştirilmesi için radyoaktif atık tesisleri kurmak,kurdurmak, işletmek, işlettirmek, işletmeden çıkarmak veya kapatmak, HesaplarYönetim Kurulunun yönetimine katılmak.

f) Enerji, maden,nükleer teknoloji, bor, nadir toprak elementleri ve diğer elementlere ilişkinürünlerin çevre ve insan sağlığına etkileri ile ilgili araştırma yapmak veyaptırmak.

g) Görev alanı ileilgili konularda insan kaynağı yetiştirilmesi ve geliştirilmesini sağlamak, buamaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve bursvermek, Kurum adına ve hesabına yabancı ülkelere yetiştirilmek üzere gönderilecekinsan kaynağının yapacağı çalışmaları planlamak, bu amaçla diğer kurum vekuruluşlar ile işbirliği yapmak ve izlemek.

ğ) Görev alanı ileilgili konularda eğitim programları hazırlamak, eğitim vermek, eğitim vermekisteyen kurum ve kuruluşları yetkilendirmek, eğitim alan kişilerisertifikalandırmak, yurtiçinde kurslar açmak ve açılmasına destek olmak.

h) Görev alanı ileilgili ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, yurtiçive yurtdışında araştırma ve geliştirme faaliyetlerini yürütmek ve/veyadesteklemek, ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşların çalışmalarınakatılmak, bu kurum ve kuruluşlara gerekirse üye olmak, bu alanda uluslararasıbilimsel ve teknik anlaşmalara Türkiye Cumhuriyeti adına taraf olmak, yurtiçive yurtdışından sağlanacak kaynakların planlamasını ve dağıtımını yapmak.

ı) Görev alanı ileilgili ulusal ve uluslararası kongre, seminer gibi bilimsel toplantılarıdüzenlemek, desteklemek, bunlara bilimsel ve maddi katkı sağlamak ve katılmak.

i) Görev alanı ileilgili konularda bilgi toplama ve yayma, süreli-süresiz yayın faaliyetlerindebulunmak, bu tür yayınları desteklemek; bilgi bankaları, kütüphane ve arşivgibi bilimsel destek hizmetlerini sağlamak, ulusal ve uluslararası kuruluşlarlabu konuda işbirliği yapmak.

j) Görev alanı ileilgili ölçüm, analiz, dozimetri, kalibrasyon, metroloji, ışınlama, müdahale,teknik destek, inceleme, değerlendirme ve danışmanlık hizmetleri ile diğerhizmetleri vermek.

k) Görev alanı ileilgili konularda enstitüler, laboratuvarlar, teknoloji transfer ofisleri,araştırma geliştirme merkezleri, eğitim ve bilgilendirme merkezleri ve benzeribirimler kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya kapatmak.

l) Görev alanı ileilgili sermayesi ve kapsamı Bakan tarafından belirlenen özel hukuk hükümlerinetabi şirket kurmak veya kurulmuş şirkete ortak olmak.

m) Bu maddedebelirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesiile ilgili her türlü faaliyette bulunmak ve gerekli desteği sağlamak.

n) Kanunlarla,Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ve Bakan tarafından verilen diğer görevleriyapmak.

 (2) Kurum birincifıkrada belirtilen bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkingenel usul ve esasların belirlenmesinde Bilim, Teknoloji ve YenilikPolitikaları Kurulu ve diğer ilgili politika kurullarıyla koordinasyoniçerisinde çalışır.

 (3) Kurum tarafındanAr-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi ve burs verilmesine ilişkin çağrıplanlaması, çağrıya çıkılması, değerlendirme, karar ve izleme süreçlerineyönelik olarak oluşturulacak komisyon ve kurullara Türkiye Bilimsel veTeknolojik Araştırma Kurumu temsilcisi de davet edilir. Kurum isterse bufaaliyetlerin tamamını veya bir kısmını başka kurum ve kuruluşlar eliyle deyaptırabilir.”

3. 6. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 682. maddesi şöyledir:

 “Kurumun organ vebirimleri

MADDE 682- (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/6 md.)

(1) Kurum aşağıdakiorgan ve birimlerden oluşur:

a) Yürütme Kurulu.

b) Başkanlık.

c) Bor AraştırmaEnstitüsü, Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü, Enerji AraştırmaEnstitüsü, Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsü, Temiz Enerji Araştırma Enstitüsüile ihtiyaca göre kurulacak Enstitüler.

ç) Kurumungörevlerini yerine getirebilmesi için gerek duyulan koordinatörlükler,laboratuvarlar, teknoloji transfer ofisleri, araştırma geliştirme merkezleri,eğitim ve bilgilendirme merkezleri ve benzeri diğer birimler.

 (2) Enstitüler vearaştırma geliştirme merkezleri, Bilim, Teknoloji ve Yenilik PolitikalarıKurulunun görüşü alınarak Yürütme Kurulunca kurulur veya kaldırılır.”

4. 7. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 683. maddesinin (5) numaralıfıkrasının (d), (i) ve (k) bentleri şöyledir:

“Yürütme Kurulu

MADDE 683- (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/7 md.)

…

 (5) YürütmeKurulunun görev ve yetkileri şunlardır:

…

d) Kurumun görevalanı ile ilgili konularda enstitüler, koordinatörlükler,laboratuvarlar, teknoloji transfer ofisleri, araştırma geliştirme merkezleri,eğitim ve bilgilendirme merkezleri ve benzeri birimler kurulması veyakapatılması hususlarını karara bağlamak.

…

i) Kurumungörevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetler sırasında yapacağıücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, proje teşvik ikramiyesi ve benzeriödemelerin tutar veya üst limitlerini belirlemek.

…

k) Bakan onayınasunulmak üzere şirket kurmaya ve kurulmuş bir şirkette pay sahibi olmaya kararvermek.

...”

5. 8. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 684. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (i) bendi şöyledir:

 “Başkanlık veBaşkanın görev ve yetkileri

MADDE 684- (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/8 md.)

…

 (2) Başkanın görevve yetkileri şunlardır:

…

i) Enstitülerin,koordinatörlüklerin ve birimlerin kurulması veya kapatılması; enstitübaşkanlarının atanması ile şirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmayailişkin Yürütme Kurulunun tekliflerini Bakan onayına sunmak.

...”

6. 10. maddesiyle (4) numaralıCBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 686. maddesi şöyledir:

 “Kurumgelirleri

MADDE 686- (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/10 md.)

 (1) Kurumungelirleri şunlardır:

a) Genel bütçedenyapılacak Hazine yardımları.

b) Kurumfaaliyetlerinden elde edilecek gelirler.

c) Bakanlıklailgilendirilen ve kâr eden kamu iktisadi teşebbüslerinin net gelirlerinin azami% 1 oranındaki payı.

ç) Yayın gelirleri.

d) Kuruma ait taşınırveya taşınmaz malların gelirleri.

e) İşletme veşirketler ile diğer birimlerden aktarılan gelirler.

f) Radyoaktif atıkyönetimi için Kuruma ödenen bedeller.

g) Fikri ve sınaimülkiyet haklarından elde edilen gelirler.

ğ) Kuruma yapılacakher türlü yardımlar, bağışlar ve vasiyetler.

h) Diğer gelirler.

 (2) Birinci fıkranın(c) bendinde belirtilen oran Bakan onayı ile % 0,1 ila % 1 aralığındabelirlenebilir. Bakan (c) bendinde belirtilen oranı geçmemek üzere kurumbazında parasal limit olarak da belirleme yapabilir.

 (3) Bu gelirlerdenhesap yılı sonuna kadar harcanmayanlar bir sonraki yıla aktarılır.”

7. 11. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 687. maddesine eklenen (6) numaralı fıkra şöyledir:

 “Personel

MADDE 687-

…

 (6) (Ek: RG-28/3/2020-31082-CK-57/11md.) Kurumda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesine göreTENMAK Denetçisi ve TENMAK Denetçi Yardımcısı istihdam edilebilir.”

8. 13. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 689. maddesi şöyledir:

 “Bilgi istemeve gizliliğe uyma

MADDE 689- (Başlığıile Birlikte Değişik: RG-28/3/2020-31082-CK-57/13 md.)

(1) Kurum, araştırmave inceleme konuları için gerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum vekuruluşlarından istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen kamu kurum vekuruluşları, söz konusu isteğe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.Kurum personeli gizlilik taşıyan bilgileri açıklayamaz, kendilerinin veyabaşkalarının menfaatine kullanamaz.”

9. 15. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin (1), (2) ve(5) numaralı fıkraları şöyledir:

 “Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1- (Ek: RG-28/3/2020-31082-CK-57/15md.)

 (1) KapatılanTürkiye Atom Enerjisi Kurumunda, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarihitibarıyla pozisyonu saklı tutulanlar, iş sözleşmesi askıda bulunanlar veyaaylıksız izinde olanlar da dâhil görev yapan tüm personel, mevcut statü, kadroveya pozisyonlarıyla birlikte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın TENMAK’adevredilmiş, bu personele ilişkin bu kadro ve pozisyonlar 2 sayılı Genel Kadrove Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki cetvellerin TENMAK’a aitilgili bölümlerine eklenmiş, bu kapsamdaki memur kadrolarından herhangi birşekilde boşalanlar, hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş ve aynıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki cetvellerin TENMAK’a ait ilgili bölümlerdençıkarılmış sayılır.

 (2) KapatılanTürkiye Atom Enerjisi Kurumunda, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarihitibarıyla görev yapan başkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü,koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında, pozisyonlarında veyagörevlerinde bulunanların görevleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sonaerer ve görevi sona eren başkan ve başkan yardımcıları hakkında 3 sayılı ÜstKademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesi hükümlerine göre işlem tesisedilir. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri saklıdır.

…

 (5) Bu maddeninüçüncü ve dördüncü fıkrası kapsamında ilgili mevzuatına göre memur kadrosunaatanması öngörülenler ile Türkiye Atom Enerjisi Uzman Yardımcılığı kadrosundanilgili mevzuatına göre Türkiye Atom Enerjisi Uzmanlığı kadrosuna atanacaklarailişkin kadrolar başkaca bir işleme gerek kalmaksızın ihdas edilmiş ve 2 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin TENMAK’a ait bölümüneeklenmiş, bu kapsamdaki kadrolardan herhangi bir şekilde boşalanlar, başkacabir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş ve aynı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin TENMAK’a ait bölümünden çıkarılmışsayılır.

…”

10. 19. maddesiyle 5018sayılı Kanun’a ekli (II) Sayılı Cetvel’in;

a. “B) ÖZEL BÜTÇELİDİĞER İDARELER” bölümünün yürürlükten kaldırılan satırları şöyledir:

 “B) ÖZEL BÜTÇELİDİĞER İDARELER

…

26. Ulusal BorAraştırma Enstitüsü

27. Türkiye AtomEnerjisi Kurumu

…

48. Nadir ToprakElementleri Araştırma Enstitüsü

…”

b. “B) ÖZELBÜTÇELİ DİĞER İDARELER” bölümüne eklenen satır şöyledir:

 “53) (Ek: RG-28/3/2020-31082-CK-57/19md.)Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu”

b. İlgili Görülen Kanun Hükümleri ile Kanun HükmündeKararname Kuralları

1. 5018 sayılıKanun’un 6. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

 “Hazine birliği

Madde 6- …

Her türlü iç ve dış borçlanma, yurt dışından hibealınması, borç ve hibe verilmesi ve bunlara ilişkin geri ödemeler, Hazinegarantileri, Hazine alacakları, nakit yönetimi ve bunlarla ilgili diğerhususlarda 9.12.1994 tarihli ve 4059 sayılı, 28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılıKanun hükümleri uygulanır.

…”

2. 28/3/2002tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı Ve Borç Yönetiminin DüzenlenmesiHakkında Kanun’un 2., 3. ve 10. maddeleri şöyledir:

 “Kapsam

Madde 2 - Bu Kanun; merkezi yönetim kapsamındaki kamuidareleri, sosyal güvenlik kurumları, kamu iktisadi teşebbüslerini, özel hukukhükümlerine tâbi olmakla beraber sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuyaait olan kuruluşları, fonları, kamu bankalarını, yatırım ve kalkınmabankalarını, büyükşehir belediyelerini, belediyeleri ve bunlara bağlıkuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşlarını, yap-işlet-devret, yap-işlet veişletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri çerçevesindegerçekleştirilmesi öngörülen projeler kapsamında ödeme yükümlülükleri HazineMüsteşarlığınca garanti edilen kuruluşları ve hibelerle sınırlı olmak kaydıylasivil toplum örgütlerini kapsar.”

“Tanımlar

Madde 3 - Bu Kanundayer alan;

…

Hibe: Herhangi bir dış finansman kaynağından geri ödemeyükümlülüğü olmaksızın Türkiye Cumhuriyetinin aldığı ayni ve/veya nakdi yardımile Türkiye Cumhuriyetinin yabancı ülkeler, yabancı ülkelerin kuruluşları,uluslararası kuruluşlar ve oluşturulacak uluslararası yardım konsorsiyumlarınaverdiği ayni ve/veya nakdi yardımı,

… İfade eder.”

 “Borç verilmesi

Madde 10 - (Değişik: 16/7/2008-5787/7 md.) TürkiyeCumhuriyeti adına; yabancı ülkeler, yabancı ülkelerin kuruluşları, uluslararasıkuruluşlar ve oluşturulacak uluslararası yardım konsorsiyumlarına borç vermeye,bu borcun esas ve şartlarını belirlemeye, verilen borçların yenidenyapılandırılmasına ve bu yöndeki anlaşmaları imzalamak için Türkiye Cumhuriyetitemsilcilerini tayine Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu kapsamda verilecek borçtutarları Müsteşarlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır. Buborçlara dair anlaşmalara ilişkin her türlü hazırlık, temas ve müzakerelerMüsteşarlık tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır. Borç vermeye ilişkinanlaşmalar Cumhurbaşkanı kararı ile anlaşmada aksine bir hüküm bulunmamakkaydıyla imza tarihi itibarıyla yürürlüğe girer.

Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketinin YüksekDanışma ve Kredileri Yönlendirme Kurulu tarafından yabancı ülkelere yöneliknakdi ve gayrinakdi resmi destekli ihracat kredileri ile iki yıl ve daha uzunvadeli sigorta işlemlerine ilişkin olarak yıllık programında belirlenen ÜlkeLimitleri Listesi Cumhurbaşkanınca onaylanır. Türkiye İhracat Kredi BankasıAnonim Şirketi tarafından Ülke Limitleri Listesinde yer alan ülkelere buülkelerdeki bankalar ve diğer kuruluşlara açılacak iki yıl ve daha uzun vadelimal ve/veya hizmet satış sözleşmeleri veya bu tür sözleşmelerle eş değerfinansal kiralama işlemleri ile ilgili nakdi ve gayrinakdi resmi destekliihracat kredileri ile iki yıl ve daha uzun vadeli sağlanacak sigorta desteğininesaslarını ve finansal hükümlerini düzenlemeye Bakan yetkilidir. Bakan buyetkisini, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek limitler çerçevesinde Türkiyeİhracat Kredi Bankası Anonim Şirketi Yönetim Kuruluna devredebilir.

Ülkemiz açısından özel önem arzeden ülkelerdekikuruluşlara düşük faizli ve/veya düşük primli ve/veya uzun vadeli tavizli nakdive gayrinakdi resmi destekli ihracat kredisi açılması hususundaCumhurbaşkanınca Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketine görevverilebilir. Bu fıkra kapsamında Banka tarafından açılacak tavizli nakdi vegayrinakdi resmi destekli ihracat kredileri nedeniyle Bankanın uğrayacağı gelirkayıpları, Hazinece karşılanır.

Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketinin politikriskler nedeniyle kredi, garanti ve sigorta işlemlerinden doğabilecek zararlarıHazinece karşılanır. Bankanın tavizli resmi destekli ihracat kredilerinedeniyle uğrayacağı gelir kayıpları ile politik riskler nedeniyle kredi,garanti ve sigorta işlemlerinden doğabilecek zararlarının Hazinece ödenmesineilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketinin yabancıülkelere ve bu ülkelerdeki bankalar ve diğer kuruluşlara verdiği tavizlive/veya tavizsiz nakdi ve gayrinakdi resmi destekli ihracat kredileri ileyaptığı iki yıl ve daha uzun vadeli sigorta işlemlerine ilişkin alacakların üçyıl veya daha uzun vadeli olarak yeniden yapılandırılmasına ilişkin anlaşmalarCumhurbaşkanı tarafından onaylanır. Bu kredilerden ve sigorta işlemlerindenkaynaklanan alacakların üç yıldan daha az süreyle yeniden yapılandırılmasınailişkin esasları ve finansman hükümlerini düzenlemeye Bakan yetkilidir. Bakanbu yetkisini Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek tutar ve/veya süre limitleriçerçevesinde Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketi Yönetim Kurulunadevredebilir.”

3. 27/6/1989tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) Ek 24. maddesişöyledir:

 “Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüeristihdamı

Ek Madde 24- (Ek: 2/7/2018- KHK-703/178 md.)

Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınınteşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesikaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi,kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçiyardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.

Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veyapozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ileyabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerkıyasen uygulanır.

Bu madde kapsamında taşra teşkilatına ait kadro veyapozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ileyabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlüaşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasenuygulanır.

Milli Eğitim Bakanlığının bu madde kapsamındakiyardımcılık kadrolarına, ayrıca yapılacak yarışma sınavında başarılı olmakkaydıyla, öğretmen olarak en az sekiz yıl hizmeti bulunanlar arasından da atamayapılabilir.

Bu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veyastajyerlerden verilen ilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defahazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarıgösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar, yardımcı veya stajyer unvanınıkaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlaraatanırlar.

Bu madde kapsamında istihdam edileceklerin mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul veesasları, hizmetin gerektirmesi halinde birim veya görev yeri itibarıyla yerdeğiştirme esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşüalınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim içingereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiğitakdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talephalinde göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır.Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör ve aktüerler ile bunların yardımcı vestajyerleri, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuyayararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak,kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğinyerine getirilmesi zorunludur.”

4. 2/7/2018tarihli ve 703 sayılı KHK’nın geçici 1. maddesinin (5) ve (6) numaralıbentleri şöyledir:

“(5) Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihte bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarındailgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine göre yeniden yapılandırmasonucunda kapanan veya bünyesinde bulunduğu bakanlık veya diğer kamu kurum vekuruluşu değişen birimlerde veya bu birimlere ilişkin servislerde, 14/7/1965tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “OrtakHükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen unvanlıkadrolar ile mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri aynı veyabenzer nitelik arz eden kadro veya pozisyonlarda görev yapanlardan (aylıksızizinde bulunanlar dahil); bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla görevyapmakta oldukları birimlerin ve/veya bu birimlere verilmiş olan görevlerinilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine göre bünyesinde düzenlendiğibakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşunun değişen veya kapananbirimlerinin merkez teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunanlar, söz konusubirimin bünyesine dahil olduğu veya bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğerkamu kurum ve kuruluşunun merkez teşkilatı için ilgili Cumhurbaşkanlığıkararnamesinde öngörülen kadro veya pozisyon unvanına, değişen veya kapananbirimlerin taşra teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunanlar ise söz konusubirimin bünyesine dahil olduğu veya bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğerkamu kurum ve kuruluşunun taşra teşkilatı için ilgili CumhurbaşkanlığıKararnamesinde öngörülen kadro veya pozisyon unvanına, ilgili Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla başka bir işleme gerekkalmaksızın halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılır. Bunlardanbirimleri ve/veya bu birimlere verilmiş olan görevleri, ilgili Cumhurbaşkanlığıkararnamesi hükümlerine göre birden fazla bakanlığın veya kamu kurum vekuruluşunun uhdesine geçen bakanlıkların veya diğer kamu kurum vekuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında görev yapanların atanacağı veya görevyapmaya devam edeceği birim, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üçay içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen usul ve esaslar çerçevesindebelirlenir. Bunların mevcut kadrolarında geçirdikleri süreler, atandıkları yenikadrolarında geçirilmiş sayılır. Bunlardan Defterdarlık Uzmanı ve DefterdarlıkUzman Yardımcısı unvanlı kadrolarda bulunup defterdarlık milli emlak birimleriile malmüdürlüklerinin milli emlak servislerinde görev yapanlar ile defterdaremrinde denetim ve inceleme yapmak üzere görevlendirilmiş olup 659 sayılı KanunHükmünde Kararname ile daha önce Milli Emlak Denetmeni ve Milli Emlak DenetmenYardımcısı iken Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı kadrosunaatanmış sayılanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının taşra teşkilatında MilliEmlak Uzmanı ve Milli Emlak Uzman Yardımcısı unvanlı kadrolara atanmış sayılır.

(6) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bakanlık veyadiğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesihükümlerine göre yeniden yapılandırma sonucunda kapanan veya bünyesindebulunduğu bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşu değişen birimlerde görevyapan memurlardan (mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına ait kadrolardabulunanlar hariç) yukarıdaki fıkralarda belirtilenlerin dışında kalanlar, bumaddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla görev yapmakta oldukları birimlerinve/veya bu birimlere verilmiş olan görevlerin ilgili Cumhurbaşkanlığıkararnamesi hükümlerine göre bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğer kamukurum ve kuruluşunda bulunan aynı unvanlı kadrolara, görev yapmakta olduklarıkadrolarının merkez, taşra veya yurtdışı teşkilatında bulunması hususu esasalınmak suretiyle halen bulundukları kadro dereceleriyle başka bir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılır. Bunlardan birimleri ve/veya bu birimlere verilmişolan görevleri, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine göre birdenfazla bakanlığın veya kamu kurum ve kuruluşunun uhdesine geçen bakanlık veyadiğer kamu kurum ve kuruluşlarının kadrolarında bulunanların, atanacağı veyagörev yapmaya devam edeceği birim, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren üç ay içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen usul ve esaslarçerçevesinde belirlenir. Bunların mevcut kurumlarında geçirdikleri süreler,yeni atandıkları bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları kadrolarındageçirilmiş sayılır.”

5. 9/7/1982tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun Muafiyetleri ve BazıDüzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun’un ek 4. maddesi şöyledir:

 “Ek Madde 4- (Ek:2/7/2018 - KHK/703/119 md.)

Kurumda geçici olarak görevlendirilen mesleğe özelyarışma sınavıyla alınanlar ile teknik hizmetler sınıfına dâhil personele ve2547 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki sınırlamalara tabiolmaksızın öğretim üyelerine, Cumhurbaşkanınca asgari ücretin üç katını aşmamaküzere ilave ücret ödenebilir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen personeldenKurumun asli görevlerine ilişkin uzmanlığına ihtiyaç duyulan öğretim üyeleri,mesleğe özel yarışma sınavıyla alınanlar ile teknik hizmetler sınıfına dâhilpersonelden Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanı tarafından Kurumdagörevlendirilenlere ödenecek ilave ücretlerden damga vergisi hariç hiçbirkesinti yapılmaz.

Kurum tarafından desteklenen projelerde, proje süresiylesınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görevalan proje yürütücüsü, araştırmacı ve diğer personele asgari ücretin nettutarının dört katına kadar yılda en fazla üç kere Cumhurbaşkanınca projeteşvik ikramiyesi ödenebilir. Teşvik ikramiyesi ödemelerinden damga vergisihariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Kurum tarafından desteklenen projeler ileKurum tarafından yürütülen dış destekli proje harcamaları için Kurumun uygunbulması durumunda ön ödeme yapılabilir. Desteklenen proje ve faaliyetler içinöngörülen yılları bütçe ödeneklerinin ilgili tertiplerinde yer alan ödenektenharcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesinin ilgili tertiplerine devren ödenekkaydedilir. Kurumda görevlendirilecek hakem, kurul ve komite üyeleri ilebenzeri kişilere yapılacak net ödeme tutarı ise asgari ücretin net tutarının üçkatını geçmemek üzere, diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabiolmaksızın Cumhurbaşkanınca belirlenir ve doğrudan ilgililerine ödenir. Kurumunönerisi ile Bakan bu madde uyarınca yapılacak ödemelere ilişkin usul veesasları belirlemeye, ücretin bir kısmını performansa bağlamaya yetkilidir. Bumaddeye göre aktarılacak tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve bumadde kapsamında yapılacak ön ödemelere ilişkin usul ve esaslar ile Kurumunbütçe ödeneklerinin kullanılması, tertipler arasında aktarma yapılması ve diğerbütçe işlemlerinin gerçekleştirilmesinde uygulanacak usul ve esaslar iledesteklenecek projelerin ilanına, değerlendirilmesine, seçimine ve teşviködemesine esas olacak performans ölçütü, ödeme miktarı ile diğer hususlarHazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Kurum tarafından yönetmeliklebelirlenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nın katılımlarıyla 11/6/2020 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasındakarara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportörİsmail Emrah PERDECİOĞLU tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, davakonusu CBK kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. CumhurbaşkanlığıKararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bukapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönündenherhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119,K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 679. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

4. (4) numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’nde kısa adıTENMAK olarak belirtilen Türkiye, Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumukurulmuş, kurumun amacı, görevleri ile teşkilat yapısı düzenlenmiştir. AnılanCBK’nın 679. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca kamu tüzel kişiliğinihaiz, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Bakanlık) ile ilgili ve özel bütçelibir kuruluş olan TENMAK, enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacıkhızlandırıcıları ve nükleer teknoloji alanında ülkeye ve insanlığa hizmetetmek, Türkiye’nin rekabet gücünü artırmak ve sürekli kılmak, inovasyonihtiyacını karşılamak, yeni ürünlerin üretimini ve var olanlarıngeliştirilmesini sağlamak, araştırmacılara bilimsel ortam temin etmek, kamu veözel hukuk kişileri ile iş birliği yaparak bilimsel araştırmalar yapmak,yaptırmak, bu araştırmaları koordine etmek, teşvik etmek, araştırma vegeliştirme faaliyetlerine katkı sağlamak, bilimsel, teknik ve idari çalışmalarıyapmak, yaptırmak, düzenlemek, desteklemek, iş birlikleri kurmak ve koordineetmek amaçlarını taşımaktadır.

5. (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendine göre TENMAK’ın özel hukuk kişileri ile iş birliğiyaparak bilimsel araştırmalara katkı sağlama görevi bulunmaktadır. Aynımaddenin diğer bentlerinde de TENMAK’ın özel sektör veya özel hukuk kişileriile iş birliği yapmak ve ortak projeler yürütmek şeklinde görevleri olduğubelirtilmiştir.

6. (4) numaralı CBK’da TENMAK’ın kuruluş amaçları vegörevlerinden başka hususlar da düzenlenmiştir. Bu çerçevede CBK’nın 682.maddesinde Kurumun organ ve birimleri gösterilmiş, 683. maddesinde buorganlardan Yürütme Kurulunun oluşumu ile görev ve yetkileri, 684. maddesindeBaşkanlık birimi ve Başkanın görev ve yetkileri düzenlenmiştir. 686. maddedeTENMAK’ın gelirleri sayılmış, 687. maddede personel istihdamına ilişkinhususlara yer verilmiştir.

7. Dava konusu kuralda ise TENMAK’ın (4) numaralı CBK’dahüküm bulunmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı hüküm altınaalınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

8. Dava dilekçesinde özetle; CBK ile bir kuruma kamutüzel kişiliği tanınması mümkün olsa bile bu kurumun statüsüne ilişkindüzenleme yapılamayacağı, bu hususun kanuni düzenleme gerektirdiği, dolayısıyla dava konusu kuralın CBK ile düzenlenmesininmümkün olmadığı belirtilerek Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,8., 11., 104. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

9. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 123. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

10. Kuralın Bakanlığın ilgili kuruluşu olarak devletteşkilatı içinde yer alan TENMAK’ın hukuki statüsüne ilişkin bir düzenlemeöngördüğü, bu itibarla yürütme yetkisine ilişkin bir hususu düzenlediğiaçıktır.

11. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklananİkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi haklarıve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgiliherhangi bir düzenleme de içermemektedir.

12. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK’lar bakımındanaranan bir diğer husus, CBK kuralının Anayasa’da münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken konulara ilişkin olmaması gereğidir. Anayasa koyucunun birkonunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanın münhasırankanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasa bir konununkanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz. Bununla birlikteAnayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olarak belirtilen konularda CBK’larladüzenleme yapılması mümkündür.

13. Anayasa’nın 123. maddesinin birinci fıkrasında idareninkuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği belirtilmiş,üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağıhükme bağlanmıştır. Anılan fıkrada yer alan “…kurulur.” ibaresinin CBKile kurulan bir kamu tüzel kişiliğinin CBK ile düzenlenmesini de içerdiğianlaşılmaktadır. Zira Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındakikoşullara bağlı olmak kaydıyla kamu tüzel kişiliğinin görevleri, yetkileri veyapısı gibi unsurların CBK’yla düzenlenemeyeceğinin kabulü, kamu tüzelkişiliğinin CBK’yla kurulmasını mümkün hâle getiren anayasal hükmü işlevsiz,dolayısıyla anlamsız kılabilecektir (AYM,E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 45).

14. (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinde görevleridüzenlenen TENMAK, anılan CBK’nın 679. maddesiyle Bakanlığın ilgili kuruluşuolarak kurulmuş bir kamu tüzel kişiliğidir. Bir kamu tüzel kişiliğininkurulması ve düzenlenmesi Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesini ayrıca ve özelolarak öngördüğü konulardan olduğundan kamu tüzel kişisi olarak ihdas edilmişTENMAK’ın görevlerine ilişkin düzenlemenin CBK ile yapılması mümkündür.

15. Dava konusu kural (4) numaralı CBK’da hükümbulunmayan hâllerde TENMAK’ın özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu hüküm altınaalmıştır. Bu çerçevede kural, bir kamu tüzel kişisi olarak TENMAK’ın anılanCBK’nın 681. maddesindeki görevlerini yerine getirirken ve yetkilerinikullanırken özel hukuk kişileri ile girişeceği iş ve işlemler bakımından tabiolacağı hukuki statüyü belirlemek suretiyle görev ve yetkiye ilişkin birdüzenleme niteliğindedir. Bu itibarlakuralın Anayasa’nın 123. maddesiyle bağlantılı olarak 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E. 2019/105,K.2020/30, 12/6/2020, § 46).

16. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde “Kanunda açıkçadüzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.”denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden yapılacakdenetiminde öncelikle karşılaştırmaya esas olabilecek daha önce kabul edilmişbir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. Sonrasındaise -böyle bir kanun hükmü varsa- incelenen CBK kuralının kanunun açıkçadüzenlediği konuya ilişkin olup olmadığı belirlenmelidir. Bu değerlendirmeyapılırken önce ilgili kanunun CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade edipetmediğinin belirlenmesi, ardından da kanundaki düzenlemenin açık olupolmadığının tespit edilmesi gerekir.

17. Dava konusu kural bakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenlemetespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

18. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

19. Anayasa’nın 2. maddesindebelirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarınasaygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukukdüzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’yaaykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan veyargı denetimine açık olan devlettir.

20. Hukuk devletindekanunların ve CBK’ların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur. AnayasaMahkemesinin kararlarına göre kamu yararı genel bir ifadeyle bireysel, özelçıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.Kanunun ya da CBK’nın amaç ögesi bakımından Anayasa’ya uygun sayılabilmesi içinçıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olması gerekmekteolup kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsaamaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırılık söz konusudur.

21. Anayasa’ya uygunluk denetiminde kuralınöngörülmesindeki kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenenkuralın ihdasında kamu yararı dışında belli bireylerin ya da gruplarınçıkarlarının gözetilip gözetilmediği incelenir. Diğer bir anlatımla bir kuralınAnayasa’ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararı konusunda Anayasa Mahkemesininyapacağı inceleme, yalnızca kuralın kamu yararı amacıyla çıkarılıpçıkarılmadığının denetimiyle sınırlıdır.

22. Kural, bir kamu tüzelkişisi olan ve kamu hizmeti ifa eden TENMAK’ın görevlerini yerine getirirken veyetkilerini kullanırken (4) numaralı CBK’da hüküm bulunmayan hâller bakımından diğerkişi, kurum ve kuruluşlarla olan ilişkilerinde özel hukuk hükümlerine tabiolduğunu düzenlemektedir. Sunacağı kamu hizmeti itibarıyla kamu dışı sektörlerede temas eden anılan CBK’nın 681. maddesinde sayılan görev ve yetkileri dikkatealındığında TENMAK’ın özel hukuk hükümlerine de tabi kılınmasında kamu yararıdışında bir amacın gözetildiği söylenemez.

23. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

C. CBK’nın 5. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 681. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (d) Bendinin “…bubentte sayılan amaçlarla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslardoğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızıngeri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibe niteliğinde destekler vermek ve önödemede bulunmak; proje süresi ile sınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesivermek.” Bölümünün İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

24. Dava dilekçesinde kuralla TENMAK’a kamu harcamasıyapma yetkisi verildiği, bütçe hakkı kapsamında düzenleme öngörüldüğü, 4749sayılı Kanun ile 5018 sayılı Kanun hükümlerine aykırı düzenleme getirildiği,kuralın kuvvetler ayrılığı prensibiyle bağdaşmadığı belirtilerek Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 161. maddelerine aykırı olduğuifade edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

25. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 161. maddelerinede aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

26. (4) numaralıCBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde yer alan davakonusu kural, TENMAK’a bu bentte belirtilen amaçlarla TENMAK tarafındanbelirlenecek usul ve esaslar dahilinde kamu kurum ve kuruluşlarına,üniversiteler ile özel sektöre teminatlı veya bir defaya mahsus olmak üzereteminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibe niteliğindedestekler vermek ve ön ödemede bulunma ayrıca proje süresi ile sınırlı kalmakkaydıyla proje ikramiyesi verme yetkisi tanımaktadır.

27. Bir kurumun malikaynakları onun yürütmekle görevli olduğu kamu hizmetlerinin finanse edilmesiiçin kullanılabilecek gelir unsurlarını ifade etmektedir. Mali kaynaklarınkullanılması ise söz konusu gelirlerin toplanması ve harcanmasıdır (AYM,E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 57). Dava konusu kuralla TENMAK’a teminatlıveya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veyaBakan onayı ile hibe niteliğinde destekler verme ve ön ödemede bulunma; projesüresi ile sınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesi verme yetkisitanınmaktadır. Kural uyarınca TENMAK, bu kaynakların hangi usul ve esaslardoğrultusunda kullanılacağını da belirleme yetkisine sahiptir.

28. Anayasa’nın 161. maddesinde kamu idarelerinin ve kamuiktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarının yıllıkbütçelerle yapılacağı, mali yıl başlangıcı ile merkezî yönetim bütçesininhazırlanması, uygulanması ve kontrolü ile yatırımlar veya bir yıldan fazlasürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usullerin kanunla düzenleneceğihükümlerine yer verilerek bütçeyle ilgili temel hükümlerin düzenlenmesikonusunda yasama organı yetkili kılınmıştır.

29. Bütçe genelolarak belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunlarınuygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğekonulan belgedir. Devlet, bir yıl süresince bütçe kanununda belirtilmesikoşuluyla harcama yapabilmekte ve gelir toplayabilmektedir (AYM, E.2016/47,K.2018/10, 14/2/2018, § 18).

30. Yasama organının halk adına kamu gelirlerini toplamave yine halk adına bu gelirleri harcama konusunda yürütme organına sınırlarınıbelirleyerek yetki vermesine ve sonuçlarını denetlemesine bütçe hakkıdenilmektedir. Bir başka deyişle bütçe hakkı, vergi ve benzeri gelirlerle kamuharcamalarının çeşit ve miktarını belirleme, onaylama ve harcamalarınsonuçlarını denetleme hakkıdır. Bu hak, demokratik ülkelerde halk tarafındanseçilen temsilcilerden oluşan yasama organına ait bulunmaktadır. Bütçe,hükûmetin Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM)karşı temel sorumluluk mekanizmasıdır. TBMM, bütçe ile hükûmete gelir toplamave gider yapma yetkisi vermekte, bu yetkinin uygun kullanılmasını da bütçesürecinin bir parçası olan kesin hesap faaliyeti ile denetlemektedir (AYM,E.2016/47, K.2018/10, 14/2/2018, §§ 25, 26).

31. Anılanaçıklamalardan da anlaşılacağı üzere bir kurumun belirli mali kaynaklara sahipolması o kaynakları doğrudan kullanabilme hakkını beraberinde getirmemektekurum ancak bütçe kanunu ile bu yetki ve izne sahip olabilmektedir (bu yöndebkz. AYM, E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 61).

32. Kamu idarelerinin sahip oldukları ve bütçe kanunu ilekullanılmasına izin verilen mali kaynakların (kamu kaynaklarının) hangi usul,esas ve ilkeler çerçevesinde kullanılabileceği bütçenin uygulanmasıyla ilgilibir meseledir. Dolayısıyla merkezî yönetim bütçesine dâhil bir kurum olanTENMAK’ın mali kaynaklarını hangi usul, esas ve ilkeler çerçevesindekullanacağını belirleyen kural bütçenin uygulanmasına ilişkin bir düzenlemeniteliğindedir.

33. Bütçenin uygulanmasına ilişkin hususlar Anayasa’nın161. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konu kapsamında kaldığındanAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre CBK iledüzenlenmesi mümkün değildir.

34. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Muhterem İNCE bu görüşe katılmamıştır.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

Ç. CBK’nın 5. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 681. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (g) Bendinin “…buamaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve bursvermek,…” Bölümünün İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

35. Dava dilekçesinde özetle; kuralla TENMAK’a kamuharcaması yapma yetkisi verildiği, devlet tarafından ödül ve burs verilmesineilişkin kanunlarda açık hüküm bulunduğu, kuralın Anayasa’da güvence altınaalınmış olan kuvvetler ayrılığı prensibini ihlal ettiği belirtilerekAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 161. maddelerineaykırı olduğu iddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

36. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 161.maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımındanyetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

37. (4) numaralıCBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) bendinde TENMAK’a görevalanı ile ilgili konularda insan kaynağı yetiştirilmesi ve geliştirilmesinisağlama görevi verilmiştir. Dava konusu kuralla da bu amaçla Kurum tarafındanbelirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve burs verilmesine imkântanınmıştır.

38. CBK’nın 5.maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın değiştirilen 681. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (d) bendinin “…bu bentte sayılan amaçlarla Kurum tarafındanbelirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsusolmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibeniteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; proje süresi ile sınırlıkalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümünün Anayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural için de geçerlidir (bkz.§§ 27-33).

39. Buna göre merkezîyönetim bütçesine dâhil bir kurum olan TENMAK’ın mali kaynaklarını hangi usul,esas ve ilkeler çerçevesinde kullanacağını belirleyen dolayısıyla bütçeninuygulanmasına ilişkin bir düzenleme niteliği taşıyan dava konusu düzenlemeninAnayasa’nın 161. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konu kapsamındakaldığından Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesinegöre CBK ile yapılması mümkün değildir.

40. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Muhterem İNCE bugörüşe katılmamıştır.

Kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranınbirinci, ikinci ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmesine gerekgörülmemiştir.

Kural, konubakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönündenincelenmemiştir.

D. CBK’nın 5.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 681. Maddesinin (1) NumaralıFıkrasının (l) Bendinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

41. Dava dilekçesindeözetle; kuralla, TENMAK’a şirket kurma yetkisi verilerek kamu tüzel kişiliğikurulmasına imkân sağlandığı ancak CBK hükmü ile idareye böyle bir yetkiverilemeyeceği, kamu tüzel kişilerinin şirket kurmasına ilişkin hususlar8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname’de düzenlendiğinden bu alanda CBK ile düzenlemeyapılamayacağı, kuralın kuvvetler ayrılığı prensibine aykırı olduğubelirtilerek Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 123.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

42. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 123. maddelerinede aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılmıştır.

43. Dava konusukural, TENMAK’a görev alanı sınırlarında kalmak kaydıyla sermayesi ve kapsamıEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı (Bakan) tarafından belirlenen özel hukukhükümlerine tabi şirket kurma veya kurulmuş şirkete ortak olma yetkisitanımaktadır.

44. Kuralın yürütmeorganının bir unsuru olan idarenin ifa etmekle görevli ve yetkili olduğu kamuhizmetinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak bir düzenleme öngördüğü, yasama veyargı yetkileriyle ilgili herhangi bir husus içermediği, bu itibarla yürütmeyetkisine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

45. Kural,Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’ndeyer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

46. Kamu tüzelkişiliğini haiz olarak kurulan TENMAK’ın görev ve yetkileriyle ilgilidüzenlemelerin Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ileyapılması mümkündür (§ 13). Bir kamu tüzel kişisinin şirket kurabilme veya kurulmuşşirkete ortak olabilme yetkisini düzenleyen kuralın da anılan fıkra kapsamındabir düzenleme olduğu açıktır. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 123. maddesiyle bağlantılıolarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönübulunmamaktadır (bkz. bu yönde AYM, E. 2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 46).

47. Dava konusu kural bakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme detespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

48. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

49. Dava konusu kural TENMAK’a görev alanı özelhukuk hükümlerine tabi şirket kurma veya kurulmuş şirkete ortak olma yetkisitanımakla birlikte kurulacak şirketin sermayesini belirleme yetkisini de Bakanavermektedir.

50. Dava konusukurala dayanılarak TENMAK tarafından görev alanı ile ilgili şirket kurulmasınaya da bir şirkete ortak olunmasına yönelik işlemler ve bu şirketlerinfaaliyetleri özel hukuk hükümlerine uygun olarakgerçekleştirilecek olup tarafların hak ve yükümlülükleri ile sorumluluklarıbaşta olmak üzere şirketin yahut ortaklığın kapsam ve mahiyetine ilişkinhususların kural olarak genel kanun niteliğindeki 6102 sayılı Kanun’a,mahiyetine uygun düştüğü ölçüde 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı SermayePiyasası Kanunu, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu gibi özel kanunlardakidüzenlemelere tabi olacağı açıktır (Benzer yönde bkz. AYM, E.2019/96,K.2022/17, 24/2/2022, § 49).

51. TENMAK, enerji,maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları, nükleer teknoloji,bor, nadir toprak elementleri ve diğer elementlerle ilgili inovasyon ihtiyacınıkarşılamak, araştırmacılara bilimsel ortam temin etmek, yeni ürünlerinüretimini ve var olanların geliştirilmesini sağlamak, kamu ve özel hukukkişileri ile işbirliği yaparak bilimsel araştırmalara katkıda bulunmak gibi genişbir görev alanında faaliyet göstermektedir. Dava konusu kuralla, TENMAK’atanınan geniş görev alanı gözetilerek belirtilen alanlarda faaliyette bulunmayadönük yönelik kurulacak bir şirketin kapsamının ve sermayesinin öncedenbelirlenmesinde karşılaşılabilecek güçlükler bağlamında bu konuda Bakana yetkiverildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte kurulacak şirketin sermayesi vekapsamı Bakan tarafından belirlenirken şirketin faaliyet konusunun ve yukarıdayer verilen kanuni mevzuat kapsamında işlemler tesis edileceği de dikkatealındığında kuralda Anayasa’nın 2. maddesi bağlamında belirsizlik bulunduğu söylenemez (bkz. bu yönde AYM, E.2019/96,K.2022/17, 24/2/2022, § 50).

52.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşekatılmamışlardır.

E. CBK’nın 5.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 681. Maddesinin (3) NumaralıFıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

53. Dava dilekçesindeözetle; kuralın TENMAK’ın asli nitelikteki görevlerinin yetki devri yolu ilebaşka kurum ve kuruluşlar tarafından yerine getirilmesine imkân sağladığı,Anayasa’nın 123. maddesinde güvence altına alınan “idarenin kanuniliği”ilkesi uyarınca böyle bir tasarrufun ancak kanunla ve sınırlı biçimdegerçekleştirilebileceği, kuralın yetki devri hususunda hiçbir sınır içermediğidolayısıyla belirsiz olduğu, kuvvetler ayrılığı prensibine aykırı olduğu belirtilerekAnayasa’nın 2., 7., 104. ve 123. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

54. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 7. ve 123. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılmıştır.

55. (4) numaralıCBK’nın 681. Maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde TENMAKtarafından Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi ve burs verilmesine ilişkinçağrı planlaması, çağrıya çıkılması, değerlendirme, karar ve izleme süreçlerineyönelik olarak oluşturulacak komisyon ve kurullara Türkiye Bilimsel veTeknolojik Araştırma Kurumu temsilcisinin de davet edileceği belirtildiktensonra dava konusu ikinci cümlesinde TENMAK’ın isterse bu faaliyetlerin tamamınıveya bir kısmını başka kurum ve kuruluşlar eliyle de yaptırabileceği hükümaltına alınmıştır

56. Kuralın yürütmeorganının bir unsuru olan idarenin ifa etmekle görevli ve yetkili olduğu kamuhizmetinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak bir düzenleme öngördüğü, yasama veyargı yetkileriyle ilgili herhangi bir husus içermediği, bu itibarla yürütmeyetkisine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

57. Kural,Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’ndeyer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenlemeiçermemektedir.

58. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kamu tüzel kişiliğini haiz olarakkurulan TENMAK’ın görev ve yetkileriyle ilgili düzenlemelerin CBK ile yapılmasımümkündür (§ 13). Bu çerçevede TENMAK’ın, (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinin(1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde sayılan faaliyetlerin bir kısmınıveya tamamını başka kurum ve kuruluşlar eliyle yaptırabilmesine imkân tanıyandüzenlemenin Anayasa’nın 123. maddesi kapsamında görev ve yetkisine ilişkinolduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle kuralın Anayasa’nın 123. maddesiyle bağlantılıolarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönübulunmamaktadır (bkz. bu yönde AYM, E. 2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 46).

59. Dava konusu kural bakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme detespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

60. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

61. Kural, TENMAK’ın(4) numaralı CBK’da belirlenen görev alanlarından Ar-Ge faaliyetlerinindesteklenmesi ile burs verilmesine ilişkin iş ve işlemlerin tamamının ya da birkısmının başka kurum ve kuruluşların eliyle diğer bir ifade onlardan ile destekalınması suretiyle yerine getirilebilmesi imkânı sağlamaktadır. TENMAK’ınçalışma alanı olan enerji, nükleer ve maden alanlarında gerçekleştirilecekAr-Ge faaliyetleri ile bu alanlarda insan kaynağı yetişmesine katkı sunacakburs verme faaliyetlerinin bilgi, birikim ve tecrübelerinden yararlanılmaküzere başka kurum ve kuruluşlardan destek alınarak da yürütülebilmesine imkântanıyan kuralda Anayasa’nın 2. maddesi bağlamındabelirsizlik bulunduğu söylenemez.

62. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

F.CBK’nın 6. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 682. Maddesinin (2)Numaralı Fıkrasında Yer Alan “Enstitüler ve…” İbaresinin İncelenmesi

1.İptal Talebinin Gerekçesi

63.Dava dilekçesinde; kuralla TENMAK Yürütme Kuruluna enstitülerin kurulması vekaldırılması yetkisi verildiği, böylece (4) numaralı CBK’nın 682. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (c) bendi ile doğrudan kurulmuş bulunan “BorAraştırma Enstitüsü, Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü, EnerjiAraştırma Enstitüsü, Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsü, Temiz Enerji AraştırmaEnstitüsü” nün TENMAK Yürütme Kurulu tarafından kaldırılması imkântanındığı, kamu tüzel kişilerinin enstitü kurmaları mümkünse de kurulacakenstitünün de bir kamu tüzel kişiliği olmasından dolayı kurma işleminin ancakkanun ya da CBK ile gerçekleştirilebileceği, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu uyarınca enstitülerin kurulması ve kaldırılması yetkisininCumhurbaşkanı’na tanındığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 7., 104. ve 123.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

64. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 7. ve 123. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılmıştır.

65. (4) numaralıCBK’nın 682. maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla Bilim, Teknoloji ve YenilikPolitikaları Kurulunun görüşü alınarak enstitüler ve araştırma geliştirmemerkezleri kurulması veya kaldırılması TENMAK Yürütme Kurulunun görevleriarasında düzenlenmiştir. Fıkrada yer alan “Enstitüler…” ibaresininiptali istenmektedir.

66. Kuralın TENMAK’ınteşkilatlanmasına dair bir düzenleme öngördüğü, bu itibarla yürütme yetkisineilişkin bir hususu düzenlediği açıktır.

67. Kural,Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’ndeyer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme deiçermemektedir.

68. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kamu tüzel kişiliğini haiz olarakkurulan TENMAK’ın görev ve yetkileriyle ilgili düzenlemelerin CBK ile yapılmasımümkündür (§ 13). TENMAK’ın organlarından biri olarak düzenlenen YürütmeKuruluna enstitü kurabilme yetkisi veren kuralın da anılan fıkra kapsamında birdüzenleme olduğu açıktır. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 123. maddesiyle bağlantılıolarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönübulunmamaktadır (bkz. bu yönde AYM, E. 2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 46).

69. Dava konusu kural bakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenlemetespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

70. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

71. (4) numaralı CBK’nın 682. maddesinin (1) numaralıfıkrasında Yürütme Kurulu, Başkanlık, Bor Araştırma Enstitüsü ve Nadir ToprakElementleri Araştırma Enstitüsü TENMAK’ın organları olarak sayılmıştır. Kural, bir kamu tüzel kişisi olan ve kamu hizmeti ifaeden TENMAK’ın Yürütme Kuruluna enstitüler kurulabilme veya kaldırılabilmeyetkisi tanımaktadır. Bu doğrultuda kullanılacak yetkinin (4) numaralı CBK’nın679. maddesinde TENMAK’ın çalışma alanı olarak belirtilen enerji, maden,iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcıları ve nükleer teknolojialanlarında faaliyette bulunulmasına dönük enstitülerin kurulmasına ilişkin kullanılacağı açıktır. Bu itibarla kuralda Anayasa’nın2. maddesi bakımından herhangi bir belirsizlik olduğu söylenemeyeceği gibikuralın kamu yararı dışında bir amaç gözettiği de söylenemez.

72. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM veYusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

G.CBK’nın 7. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 683. Maddesinin (5) NumaralıFıkrasının (d) Bendinde Yer Alan “…enstitüler,…” İbaresinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

73. Dava dilekçesindeözetle; kuralın (4) numaralı CBK’nın 682. maddesinin (2) numaralı fıkrasındayer alan “enstitüler ve…” ibaresine yönelik gerekçelerle Anayasa’nın 7.,104. ve 123. maddelerine aykırı olduğu belirtilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

74. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 7. ve 123. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılmıştır.

75. Dava konusuedilen ibare ile TENMAK Yürütme Kurulu, TENMAK’ın görev alanı ile ilgilikonularda enstitü kurulması veya kapatılması hususlarını karara bağlamak ilegörevlendirilmiştir. Bu anlamda dava konusu kural, (4) numaralı CBK’nın 682.maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla TENMAK Yürütme Kuruluna verilen yetkinin uygulanmasınailişkin bir düzenleme niteliğindedir.

76. (4) numaralıCBK’nın 682. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “Enstitüler ve…”ibaresine ilişkin açıklanan gerekçeler dava konusu kural yönünden degeçerlidir.

77. Buna göre yürütmeyetkisine ilişkin olan, temel hak ve özgürlükler alanında herhangi birdüzenleme yapmayan, bir kamu tüzel kişiliğinin teşkilat yapısına dair düzenlemegetiren, hüküm getirdiği konuda karşılaştırmayaesas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme de tespit edilemeyenkural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

78. (4) numaralı CBK’nın682. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “Enstitüler ve…” ibaresineilişkin açıklanan gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

79. Buna göre herhangi bir belirsizliktaşımayan kamu yararı dışında bir amaçgözettiği de söylenemeyen kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM veYusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

Ğ. CBK’nın 7.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 683. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının (i) Bendinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

80. Dava dilekçesindeözetle; kuralla TENMAK Yürütme Kuruluna tanınan ücret, telif, işlenme ücreti,ödül, burs, proje teşvik ikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üstlimitlerini belirleme yetkisinin kanunla düzenlenmesi gerektiği, kamu kurum vekuruluşlarınca telif, işlenme ücreti, burs veya ödül, proje teşvik ikramiyesiverilmesi konusunda çeşitli kanuni mevzuatın bulunduğu dolayısıyla CBK hükmüile bu alanda düzenleme yapılamayacağı, yürütme organının Anayasa’dankaynaklanmayan bir yetki kullandığı, kuralın Anayasa’da güvence altına alınmışolan kuvvetler ayrılığı prensibine aykırı bir sonuç doğurduğu belirtilerekAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 128. ve 161.maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

81. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,8., 11., 128. ve 161. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

82. Dava konusukuralla TENMAK’ın görevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetlersırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, proje teşvikikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirleme yetkisiTENMAK Yürütme Kuruluna verilmiştir.

83. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir.

84. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlananmülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen hertürlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, §20). Bu bağlamda mülk olarak değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayanmenkul ve gayrimenkul mallar ile bunların üzerinde tesis edilen sınırlı aynihaklar ve fikrî hakların yanı sıra icrası kabil olan her türlü alacak damülkiyet hakkının kapsamına dâhildir (Mahmut Duran ve diğerleri, B. No:2014/11441, 1/2/2017, § 60).

85. AnayasaMahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuruya ilişkin kararlarında dakişilere ödenmesi öngörülen ücret, maaş, yaşlılık aylığı, emeklilik ikramiyesive kıdem tazminatı gibi ödemeler mülkiyet hakkı kapsamındadeğerlendirilmektedir (norm denetimine konu karar için bkz. AYM, E.2019/50, K.2019/96, 25/12/2019, § 13; bireysel başvuruya konu kararlar için bkz. AytenYeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018, § 32; Naci Altınbulduk, B.No: 2017/38608, 11/12/2019, § 19; Muzaffer Peker, B. No: 2016/7192,7/11/2019, § 30).

86. Bunagöre TENMAK’a yürüteceği faaliyetlersırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, proje teşvikikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirleme yetkisiveren kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinciBölümü’nde yer alan mülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK iledüzenlenemeyecek yasak alanda kalmaktadır.

87. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesineaykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

H. CBK’nın 7.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 683. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının (k) Bendinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

88. Dava dilekçesindeözetle; kuralın (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(l) bendine yönelik gerekçelerle Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,8., 11., 104. ve 123. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

89. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,8., 11. ve 123. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

90. Dava konusukural, TENMAK Yürütme Kurulunun görev ve yetkilerinden biri olarak, Bakanonayına sunulmak üzere şirket kurmaya ve kurulmuş bir şirkette pay sahibiolmaya karar verilmesini düzenlemektedir. Bu anlamda dava konusu kural, (4)numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendiyle TENMAK’averilen görevin uygulanmasına ilişkin bir düzenleme niteliğindedir.

91. (4) numaralıCBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendine ilişkin açıklanangerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

92. Buna göre yürütmeyetkisine ilişkin olan, temel hak ve özgürlükler alanında herhangi bir düzenlemeyapmayan, bir kamu tüzel kişiliğinin teşkilat yapısına dair düzenleme getiren,hüküm getirdiği konuda karşılaştırmaya esasolabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme de tespit edilemeyen kuralAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

93. (4) numaralı CBK’nın681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendine ilişkin açıklanangerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

94.Buna göre herhangi bir belirsizlik taşımayan kamu yararı dışında bir amaç gözettiğide söylenemeyen kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM veYusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

I. CBK’nın 8.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 684. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının (i) Bendinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

95. Dava dilekçesindeözetle; kuralın (4) numaralı CBK’nın; 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(l) bendine ve 682. maddesinde yer alan “enstitüler ve…” ibaresineyönelik gerekçelerle Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104.ve 123 maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Bentte Yer Alan “Enstitülerin,… ile şirketkurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmaya…” İbareleri

i. Konu BakımındanYetki Yönünden İnceleme

96. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,8., 11. ve 123. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

97. Dava konusukural, TENMAK bünyesinde enstitüler kurulması ile şirket kurma veya kurulmuşşirketlere ortak olmaya ilişkin Yürütme Kurulunun tekliflerinin Bakan onayına sunulmasınıTENMAK Başkanı’nın görevleri arasında düzenlemektedir. Bu anlamda dava konusukural, (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendive 682. maddenin (2) numaralı fıkrasıyla TENMAK’a verilen görevin uygulanmasınailişkin bir düzenleme niteliğindedir.

98. (4) numaralıCBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendi ile 682. maddesinin(2) numaralı fıkrasında yer alan “enstitüler ve…” ibarelerine ilişkingerekçeler dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

99. Buna göre yürütmeyetkisine ilişkin olan, temel hak ve özgürlükler alanında herhangi birdüzenleme yapmayan, bir kamu tüzel kişiliğinin teşkilat yapısına dair düzenlemegetiren, hüküm getirdiği konuda karşılaştırmayaesas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme de tespit edilemeyenkurallar Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

100.(4)numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendi ile 682.maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “enstitüler ve…” ibarelerineilişkin açıklanan gerekçeler uygun olduğu ölçüde dava konusu kurallar yönündende geçerlidir.

101.Buna göre herhangi bir belirsizlik taşımayan kamu yararı dışında bir amaç gözettiğide söylenemeyen kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM veYusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

b. Bendin Kalan Kısmı

i. Konu BakımındanYetki Yönünden İnceleme

102. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 123. maddesinede aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki incelemeler anılan fıkra kapsamında yapılmıştır.

103. Dava konusukural, TENMAK bünyesinde koordinatörlüklerin ve birimlerin kurulması veyakapatılması ile enstitü başkanlarının atanmasına ilişkin Yürütme Kurulutekliflerinin Bakan onayına sunulmasını TENMAK Başkanı’nın görevleri arasındadüzenlemektedir.

104. Kuralın devletörgütlenmesi içinde yer alan TENMAK’ın işleyişine dair bir konuda düzenlemeyaptığı bu itibarla yürütme yetkisine ilişkin bir hususu düzenlendiği açıktır.

105. Kural,Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’ndeyer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

106. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kamu tüzel kişiliğini haiz olarakkurulan TENMAK’ın görev ve yetkileriyle ilgili düzenlemelerin CBK ile yapılmasımümkündür (§ 13). Bu çerçevede kuralla TENMAK Başkanı’na tanınmış koordinatörlüklerinve birimlerin kurulmasına veya kapatılmasına, enstitü başkanlarının atanmasınailişkin Yönetim Kurulu tekliflerini Bakan onayına sunma yetkisinin Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yapılmış bir düzenleme olduğuaçıktır.Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 123. maddesiyle bağlantılı olarak 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönübulunmamaktadır (bkz. bu yönde AYM, E. 2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 46).

107. TENMAKBaşkanı’nın kuralda belirtilen görevleribakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanunidüzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenenbir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

108.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınaaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

109. Kural, TENMAK bünyesinde koordinatörlüklerin vebirimlerin kurulması veya kapatılması ile enstitü başkanlarının atanmasınailişkin Yürütme Kurulu tekliflerini Bakan onayına sunulması görevlerini TENMAKBaşkanı’na vermektedir. Söz konusu görevlerin yerine getirilmesinden 684. maddeuyarınca Kurumu temsil etme ve Yürütme Kurulunun belirlediği ilke, program veöncelikler doğrultusunda Kurumu yönetme yetkisi bulunan Başkanın sorumlututulmasında Anayasa’nın 2. maddesi bakımındanherhangi bir belirsizlik olduğu söylenemeyeceği gibi kuralın kamu yararıdışında bir amaç gözettiği de söylenemez.

110. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

KuralınAnayasa’nın başlangıç kısmı ile 6., 8., ve 11.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

İ. CBK’nın 10.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 686. Maddesinin İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

111. Davadilekçesinde özetle; kuralın TENMAK’ın gelirlerini tanımladığı, bunlar arasındabütçe gelirlerinden aktarılacak tutarlar olduğu gibi resim, harç ve benzerimali yükümlülüklerin bulunduğu oysa bu yönde CBK ile düzenleme yapılamayacağı,8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı KHK’nın 37. maddesi ile aynı konuda düzenlemeyaptığı belirtilerek Anayasa’nın 7., 73. ve 104. maddelerine aykırı olduğuiddia edilmiştir.

2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

112. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 7. ve 73.maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konubakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

113. Dava konusukural ile TENMAK’ın gelirleri düzenlenmektedir.

114. TENMAK,Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kamu tüzelkişiliğini haiz olarak kurulmuştur. Bir tüzel kişiliğin gerçek anlamdakurulduğundan bahsedebilmek için görevleri, teşkilat yapısı gibi unsurların dabelirlenmesi gerekmektedir. Teşkilat yapısı, görevleri, çalışma usulü gibikonular düzenlenmeden bir kamu tüzel kişiliğinin faaliyette bulunmasıdüşünülemez. Kamu tüzel kişileri belli bir kamu hizmetini yerine getirmekamacıyla kurulur. Bu hizmetin yerine getirilebilmesi için tüzel kişininkurulması yeterli olmayıp teşkilat yapısının oluşturulması, görev veyetkilerinin de belirlenmesi gerekir.

115. TENMAK’ın gelirlerinin düzenlenmesinin TENMAK teşkilatının kurulması ile görev ve yetkilerininbelirlenmesi kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır. Bu yönüyle TENMAK’ıngelirlerini düzenleyen kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenebileceğini özelolarak öngördüğü konulardan değildir (bu yönde bkz. AYM, E.2019/87,K.13/12/2022, 13/12/2022, § 138).

116. Açıklanannedenle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır, iptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın dördüncü cümlesi yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıcaiçerik yönünden incelenmemiştir.

J. CBK’nın 11.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 687. Maddesine Eklenen (6) Numaralı Fıkranınİncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

117. Kuralda TENMAK’ta 375 sayılı KHK’nın ek 24.maddesine göre TENMAK denetçi ve TENMAK denetçi yardımcılarının istihdamedilebileceği hüküm altına alınmıştır.

118. Kuralın atıfta bulunduğu 375 sayılı KHK’nın “Müfettiş,denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı” başlıklı ek 24. maddesininbirinci fıkrasında bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınınteşkilatlanmasına ilişkin CBK’larda öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya dabirim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettişyardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı vestajyer kontrolör istihdam edilebileceği düzenlenmiştir. Maddenin ikincifıkrasında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edileceklerhakkında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41.maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariçolmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağıbelirtilmiş; üçüncü fıkrasında ise taşra teşkilatına ait kadro veyapozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41.maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez şartıhariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamalardan oluşmak üzerebeşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı ifade edilmiştir.Maddenin beşinci fıkrasında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilenilave süre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıklarıtezleri de kabul edilmeyenlerin, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veyasınav hakkını kullanmayanların, yardımcı veya stajyer ünvanını kaybedenlerinkurumlarında durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanacaklarıöngörülmüştür.

119. 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında kıyasen uygulanacağı belirtilen 657 sayılı Kanun’un “Uzmanistihdamı” başlıklı ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü vebeşinci fıkralarında uzman yardımcılığı kadrolarına giriş ve atanabilmek için657 sayılı Kanun’un 48. maddesinde düzenlenen devlet memurluğuna atanacaklardaaranacak genel ve özel şartlara ek olarak yapılacak yarışma sınavına, sahipolunması gereken lisans eğitimine, yarışma sınavının yazılı ve/veya sözlüolarak gerçekleştirilmesine, uzman yardımcılarının uzman kadrolarına atanabilmeleriiçin uzman yardımcısı olarak çalışılması gereken süreye, hazırlanacak uzmanlıktezine, yeterlilik sınavına, yabancı dil yeterlilik şartlarına ilişkin usul veesaslar düzenlenmiştir.

2. İptal TalebininGerekçesi

120. Davadilekçesinde özetle; TENMAK’ta istihdam edilecek denetçi ve denetçiyardımcılarının niteliklerinin, görev ve yetkilerinin, aylık ve ödenekleri ilediğer özlük işlerinin Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunladüzenlenmesi gerektiği belirtilerek bu hususların CBK ile düzenlenmesine imkântanıyan kuralın Anayasa’nın 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

3. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

121. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralınAnayasa’nın 128. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

122. Kamu kurum vekuruluşlarının kadrolarının ihdası veya iptali, başka bir deyişle kadro usulüneilişkin düzenlemeler idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluşve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır (AYM, E.1965/32,K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K. 2020/25, 11/6/2020, § 18; E.2020/8,K.2021/25, 31/3/2021, § 17).

123. Kural, TENMAK’tadenetçi ve denetçi yardımcılarının istihdamını öngörmektedir. Personelistihdamı da kadro ihdasının doğal bir sonucu olduğundan idarenin teşkilatyapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş ve görevlerinin bir parçasını teşkiletmektedir. Bu yönüyle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesi kapsamında yürütmeyetkisine ilişkin bir konuyu düzenlemektedir.

124. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklananİkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi haklarıve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgiliherhangi bir düzenleme içermemektedir.

125.Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasındaki koşullara bağlı olmak kaydıyla kamu tüzel kişiliğinin görevleri,yetkileri ve yapısı gibi unsurların CBK’yla düzenlenmesi mümkündür.

126. Birkamu kurumunda personel istihdam edilmesiile o kurumun teşkilat yapısı arasında yakın bir ilişki olup dolayısıylaistihdam hususu düzenlenmeden bir kurum ve kuruluşun teşkilatlanmasından sözedilemez. Bu itibarla TENMAK’ta denetçi ve denetçi yardımcısıistihdamını öngören kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıylabağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıbir yönü de bulunmamaktadır (benzer yöndekideğerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 58).

127.TENMAKbünyesinde 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca TENMAK denetçisi veTENMAK denetçi yardımcıları istihdam edilebilmesine ilişkin karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi birkanuni düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

128. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, YusufŞevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

129. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönündenincelenmiştir.

130. Dava konusu kuralla TENMAK’ta TENMAK denetçisi veTENMAK denetçi yardımcıları istihdamına ilişkin usul ve esaslar hakkında 375sayılı KHK’nın ek 24. maddesine atıf yapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusukuralda düzenlemeye konu olan bu alanda hukuk devletinin temel unsurlarındanbiri olan belirlilik ilkesinin gereği olarak kurallaştırmanın yapıldığından sözedilebilmesi için kuralın atıfta bulunduğu KHK hükmünde anılan personelinistihdamına ve bununla bağlantılı olarak hukuki statülerine ilişkin temelilkelerin hem kişiler hem de idare yönündenherhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarakbelirlenmiş olması gerekir.

131. Bu bağlamda sözkonusu KHK’nın ek 24. maddesinde, anılan madde kapsamında personel istihdamınailişkin usul ve esasların açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekildesaptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlikiçermemektedir (§§ 121, 122).

132. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

K. CBK’nın 13.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 689. Maddesinin İncelenmesi

1. Genel Açıklama

133. Kişisel verilerin korunması hakkı Anayasa’nın 20.maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmış olup kişisel verilerinkorunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.Buna göre veri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacaklarıusul ve esaslar bu konuda kabul edilmiş genel kanun niteliğindeki 24/3/2016tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda düzenlenmiş, bazıkanunlarda da kişisel verilerle ilgili hükümlere yer verilerek konuya ilişkin yasalgüvencenin sağlanması amaçlanmıştır.

134. 6698 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (e) bendinde kişiselverilerin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi,değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması,elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasınınengellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlem kişiselverinin işlenmesi olarak ifade edilmiştir.

135. Anılan Kanun’un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasındakişisel verilerin ancak bu Kanun’da ve diğer kanunlarda öngörülen usul veesaslara uygun olarak işlenebileceği belirtilmiştir. Yine Kanun’un 4.maddesinin (2) numaralı fıkrası ile 5. ve 6. maddelerinde kişisel verilerinişlenmesinde uyulması zorunlu genel ilkeler, kişisel verilerin ilgili kişininrızasıyla veya rızaya dayalı olmaksızın işlenmesi şartları düzenlenmiş; kişiselverilerin silinmesi, yok edilmesi, anonim hâle getirilmesi şartları ise Kanun’un7. maddesinde ayrıca belirtilmiştir. Kanun’un Üçüncü Bölümü ve Beşinci Bölümü’ndeise kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile kişisel verileri işleyen gerçekveya tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri ile kanun hükümlerine aykırı hareketedenler yönünden uygulanacak cezai hükümlere yer verilmiştir.

136. Kural olarak kişisel verisi işlenen gerçek kişinin açıkrızası olmaksızın kişisel verilerin yurt içindeki veya yurt dışındaki üçüncükişilere aktarılması mümkün olmamakla birlikte Kanun’un 8. ve 9. maddelerindekişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerin aktarılması şartları ilebuna ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Buna göre kişisel verininaktarıldığı gerçek veya tüzel kişinin kimliğinden bağımsız olarak kişiselverinin aktarılmasına ilişkin işlemlerin anılan maddelerde belirtilen usul veesaslar çerçevesinde gerçekleştirilmesi zorunludur.

137. 6698 sayılı Kanun’un uygulanması bakımından genelolarak Kanun’a tabi bulunan kişiler, kurum veya kuruluşlar tek tek belirtilmeksuretiyle herhangi bir istisna öngörülmemiş olup yalnızca Kanun’un 28.maddesinde kişisel verinin işlenmesindeki amaç ve kapsam yönünden birtakımistisnalara yer verilmiştir. Buna göre anılan Kanun kapsamında kalan ve kişiselveriyi ilk defa elde edenler ile kişisel veriyi herhangi bir surette elindebulunduran tüm gerçek ve tüzel kişilerin, kurum ve kuruluşlar ile bunlarınpersonelinin Kanun’da belirtilen usul ve esaslara uygun hareket etmesigerekecektir.

2. İptal TalebininGerekçesi

138. Davadilekçesinde özetle; kuralla TENMAK’ın araştırma ve inceleme konuları içingerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum ve kuruluşlarından istemeyeyetkili kılındığı ve kamu kurum ve kuruluşlarının da kendilerinden istenenbilgi, belge ve numuneleri TENMAK vermekle yükümlü kılındığı ancak bu türdenbilgi, belge ve numunelerin kişisel veriler ile devletin gizli niteliktekiverilerini içerme ihtimalinin bulunduğu, böyle bir düzenlemenin kanunlayapılması gerektiği, kuralın bilhassa kişisel verilerin toplanması, saklanması,işlenmesi konularına ilişkin herhangi bir güvence içermediği belirtilerekAnayasa’nın 13., 20., ve 104. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

139. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 20. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

140. (4) numaralıCBK’nın dava konusu 689. maddesinin ilk cümlesinde TENMAK’ın araştırma veinceleme konuları için gerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum vekuruluşlarından istemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

141. Anılan CBK’nın681. maddesine göre TENMAK’ın enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacıkhızlandırıcıları ve nükleer teknoloji, bor, nadir toprak elementleri ve diğerelementler alanında faaliyet göstereceği bu kapsamda gerektiğinde kurumdışından kişi ve kuruluşlar ile iş birliği içinde çeşitli araştırmalar yapacağıanlaşılmaktadır. Bu çerçevede TENMAK’ın gerekligördüğü bilgileri istemeye yetkili kılan kuralın yürütme yetkisine ilişkinkonuyu düzenlediği anlaşılmaktadır.

142. TENMAK’ın enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon,parçacık hızlandırıcıları ve nükleer teknoloji alanında AR-GE, inovasyon, bilimsel araştırmalar yürütme, iş birliği vekoordinasyon odaklı görevleri dikkate alındığında gerekli olan bilgileriisteyebilmesinin görevlerini yerine getirebilmesi bakımından gerekli olduğuaçıktır. Nitekim istenebilecek bilgiler görevleriyle ilgili olanlar ile sınırlıtutulmuştur. Bir başka deyişle kural, TENMAK’ın belirlenen görevlerinin yerinegetirilebilmesinin doğal ve zorunlu bir sonucu olarak bilgi isteme yetkisinidüzenlemekte olup kişisel verilere ilişkin bir düzenleme niteliğinde değildir (benzeryönde değerlendirmeler için bkz. E.2018/134, K.2021/13, 3/3/2021).

143. 6698 sayılı Kanun kapsamında yer alan ve kişiselverilere ilişkin yükümlülükler ile uyulacak usul ve esasları düzenleyen çeşitlihükümlere Genel Açıklama bölümünde yer verilmiştir (bkz. §§ 136-140).Kuralın kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat hükümlerininuygulanmasını engelleyen, sınırlandıran, genişleten, uygulanmasına istisnagetiren veya herhangi bir surette bu hükümlere temas eden bir yönü bulunmadığıgibi kişisel verilere ilişkin her türlü işlemin 6698 sayılı Kanun ile kişiselverilere ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümlere uygun olarakgerçekleştirileceği açıktır.

144. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kamu tüzel kişiliğini haiz olarakkurulan TENMAK’ın görev ve yetkileriyle ilgili düzenlemelerin CBK ile yapılmasımümkündür (§ 13). Buna göre Bakanlık ile ilgiliolarak CBK ile kurulmuş bulunan TENMAK’ın görevleriyle ilgili bilgi istemeyetkisini düzenleyen dava konusu kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesini ihlal eden bir yönü bulunmamaktadır.

145. Kurala ilişkinaçıkça aynı konuda olan herhangi bir kanuni düzenleme saptanmamıştır.Dolayısıyla kural, kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin de değildir.

146. Öte yandan (4)numaralı CBK’nın dava konusu 689. maddesinin ikinci cümlesi ile birinci cümlekapsamında kendilerinden bilgi istenen kamu kurum ve kuruluşları söz konusuisteğe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlü kılınmış, üçüncücümlesinde de TENMAK personelinin gizlilik taşıyan bilgileri açıklayamayacağıve kendilerinin ya da başkalarının menfaatine kullanamayacaklarıbelirtilmiştir. Söz konusu hükümler TENMAK’a verilen araştırma ve incelemekonuları için gerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum ve kuruluşlarındanisteme yetkisinin sağlıklı biçimde yerine getirilebilmesine ilişkindir. Buçerçevede gerek TENMAK’ın belirtilen nitelikteki bilgi, belge ve numuneleritemin etmesinde herhangi bir aksaklık yaşanmaması anlamında gerekse TENMAK’ailetilen bilgi gizliliğinin korunması ve amacı dışında kullanılmasına imkânverilmemesi anlamında yöntemsel bir zorunluluğun yerine getirilmesi amacındankaynaklandığı anlaşılmaktadır.

147. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerikYönünden İncelenmesi

148. 6216 sayılıKanun’un 43. maddesi uyarınca kural içerik yönünden ilgisi nedeniyleAnayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

149. KuralınTENMAK’ın (4) numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’nde açıkça düzenlenmiş olangörevlerini yerine getirebilmesi amacıyla düzenlendiği ve istenebilecek bilgi,belge ve numunelerin TENMAK’ın görevleriyle ilgili ve gerekli olanlarlasınırlandırıldığı anlaşılmaktadır. Gerekli görülen bilgi, belge ve numunelerinistenmesindeki amaç, kapsam ve sınır açıkça belirlenmiş olup kuralın hemkişiler hem de idare yönünden belirli ve öngörülebilir olduğu açık olduğundankuralda belirsizlik bulunmamaktadır.

150. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşekatılmamışlardır.

Kuralın Anayasa’nın13. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.

L. CBK’nın 15. maddesiyle(4) Numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’ne Eklenen Geçici 1. Maddenin (1),(2) ve (5) Numaralı Fıkralarının İncelenmesi

1. İptal TalebininGerekçesi

151. Davadilekçesinde özetle; kurallarla kadro ve pozisyon iptal ve ihdasına ilişkindüzenlemeler öngörüldüğü, bu yönde düzenlemelerin ancak kanunla yapılabileceği,yasamanın yetki alanına müdahale edildiği belirtilerek kuralların Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2. 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğuiddia edilmiştir.

 2. Anayasa’yaAykırılık Sorunu

a. (1) Numaralı Fıkra

i. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

152. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

153. Dava konusukural, kapatılan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunda (TAEK), Ulusal Bor AraştırmaEnstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde TENMAKBaşkanının atandığı tarih itibarıyla tüm personelin, mevcut statü, kadro veyapozisyonlarıyla birlikte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın TENMAK’adevredileceğini, bu personele ilişkin bu kadro ve pozisyonların 10/7/2018tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro veUsulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Karamamesi eki cetvellerin TENMAK’a ait ilgilibölümlerine ekleneceğini, bu kapsamdaki memur kadrolarından herhangi birşekilde boşalanların, hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmişsayılacağını ve aynı CBK’nın eki cetvellerin TENMAK’a ait ilgili bölümlerdençıkarılmış sayılacağını hüküm altına almaktadır.

154. Teşkilat yapısındaki değişiklikler neticesinde kamukurum ve kuruluşlarının kadrolarının ihdası veya iptali, başka bir deyişlekadro usulüne ilişkin düzenlemeler idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olupidarenin kuruluş ve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır(AYM, E.1965/32, K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K. 2020/25, 11/6/2020, § 18;E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §17).

155. Bu itibarla kadro ihdas ve iptalinin kamu kurum vekuruluşlarının teşkilat yapısına ilişkin olduğu ve kuralla kapatılan TAEK’te, UlusalBor Araştırma Enstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsündegörev yapan personelin kadro ve pozisyonları ile birlikte TENMAK’a devrinin vebu devrin sonucu olan işlemlerin hükmebağlandığı gözetildiğinde kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardanolduğu anlaşılmaktadır.

156. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan “İkinciKısım Birinci ve İkinci Bölümleri”nde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle “Dördüncü Bölümü”nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ileilgili herhangi bir düzenleme de içermemektedir.

157. Kamu tüzelkişiliğini haiz kurumların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısının düzenlenmesiAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile düzenlenebileceğiözel olarak belirtilen konular kapsamında kalmaktadır (bkz. § 13).

158. Bu çerçevede, kuralın Anayasa’nın 123. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca CBK ile düzenlenmesi öngörülen kamu tüzel kişiliğininteşkilat yapısına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Zira yukarıda da belirtildiğiüzere kadro ile teşkilat arasında yakın bir ilişki olup kadro belirlenmeden birkurum ve kuruluşun teşkilatlanmasından söz edilmesi zordur. Bu itibarla kuralınAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (AYM,E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 28; E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, § 23).

159.Kuralın kapsamına giren konuda kanunla yapılan herhangi bir düzenlemeyerastlanmamıştır. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

160.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınaaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, YusufŞevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

ii.Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

161.Hukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin yürütmeninasli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerliolduğunda şüphe bulunmamaktadır. Kuralla kapatılan TAEK, Ulusal Bor AraştırmaEnstitüsü ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü nezdinde görev yapan personelin mevcut statü, kadroveya pozisyonlarıyla birlikte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın TENMAK’adevredilmesi bu personele ilişkin bu kadro ve pozisyonların(2) numaralı CBK eki cetvellerin TENMAK’a ait ilgili bölümlerine eklenmesi bukapsamdaki memur kadrolarından herhangi bir şekilde boşalanların, hiçbir işlemegerek kalmaksızın iptal edilmiş ve aynı CBK’nın eki cetvellerin TENMAK’a aitilgili bölümlerden çıkarılmış sayılması düzenlenmiştir. Bu çerçevede söz konusudevredilen personel bakımından kadroların açık, net ve anlaşılır bir şekildedüzenlendiği görüldüğünden kurallarda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerineaykırılık bulunmamaktadır.

162.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

b. (2) NumaralıFıkranın Birinci Cümlesinin “Kapatılan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunda,Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri AraştırmaEnstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarih itibarıyla görev yapan başkan,başkan yardımcısı, grup koordinatörü, koordinatör, yürütme kurulu üyesikadrolarında, pozisyonlarında veya görevlerinde bulunanların görevleri başkacabir işleme gerek kalmaksızın sona erer…” Bölümü

i. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

163. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

164.Dava konusu kural, kapatılan TAEK’te, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve Nadir Toprak ElementleriAraştırma Enstitüsünde başkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü,koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında, pozisyonlarında veyagörevlerinde bulunan bir kısım personelin bu görevlerinin sona ermesiniöngörmektedir.

165. Teşkilat yapısındaki değişiklikler neticesinde kamukurum ve kuruluşlarının kadrolarının ihdası veya iptali, başka bir deyişlekadro usulüne ilişkin düzenlemeler idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olupidarenin kuruluş ve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır(AYM, E.1965/32, K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K. 2020/25, 11/6/2020, § 18;E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §17).

166. Bu itibarla kadro ihdas ve iptalinin kamu kurum vekuruluşlarının teşkilat yapısına ilişkin olduğu ve kuralla kapatılan TAEK’te, UlusalBor Araştırma Enstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma EnstitüsündeTENMAK Başkanının atandığı tarih itibarıyla görev yapan başkan, başkanyardımcısı, grup koordinatörü, koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında,pozisyonlarında veya görevlerinde bulunanların görevlerinin başkaca bir işlemegerek kalmaksızın sona ermesinin hükmebağlandığı gözetildiğinde kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardanolduğu anlaşılmaktadır.

167. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan “İkinciKısım Birinci ve İkinci Bölümleri”nde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle “Dördüncü Bölümü”nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ileilgili herhangi bir düzenleme de içermemektedir.

168. Kuralın Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca CBK ile düzenlenmesi öngörülen kamu tüzel kişiliğinin teşkilatyapısına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Zira yukarıda da belirtildiği üzerekadro ile teşkilat arasında yakın bir ilişki olup kadro belirlenmeden bir kurumve kuruluşun teşkilatlanmasından söz edilmesi zordur. Bu itibarla kuralınAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (AYM,E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 28; E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, § 23).

169.Kuralın kapsamına giren konuda kanunla yapılan herhangi bir düzenlemeyerastlanmamıştır. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

170.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınaaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, YusufŞevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

ii.Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

171.Kural kapatılan TAEK, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü ve Nadir Toprak ElementleriAraştırma Enstitüsü nezdinde görev yapan birkısım personelin TENMAK Başkanının atandığı tarih itibarıyla görevlerinin sonaermesini düzenlenmektedir. Görevi sona eren personelin kadroları açık, net veanlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlikilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

172.Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

c. (2) NumaralıFıkranın Birinci Cümlesinin Kalan Kısmı ile İkinci Cümlesi

173.Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

174.(4) numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralıfıkrasının birinci cümlesinin kalan kısmında,kapatılan TAEK’te, Ulusal Bor AraştırmaEnstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde TENMAKBaşkanının atandığı tarih itibarıyla görev yapmakta iken görevleri sona erenbaşkan ve başkan yardımcıları hakkında 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (3) numaralı Üst Kademe Kamu Yöneticileri İle Kamu KurumVe Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6.maddesi hükümlerine göre işlem tesis edileceği ve hüküm altına alınmıştır.

175.(3) numaralı CBK’nın 6. maddesinde üst kademe kamu yöneticilerinden görevi sonaerenler ile görevden alınanların emekli ikramiyelerinin ve bu kişilere ödenecektazminat tutarlarının hesaplanmasına ilişkin kurallar; görevden alınanlarıntekrar atanacakları kadrolar, bu kadrolara atanmaya ilişkin işlemler ile maddehükümlerinin uygulanmayacağı hâller düzenlenmiştir.

176. (4) numaralı CBK’nın KırksekizinciBölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesindeise 703 sayılı KHK’nın geçici 1. maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri saklıdırdenilmektedir. Söz konusu fıkrada ise geçici 1. maddenin yürürlüğe girdiğitarihte bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yönetici kadro vepozisyonlarında bulunup 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin mülga ek 18.maddesi hükümleri kapsamında olanlardan (3) numaralı fıkrada yer almayanların,görevden alındıkları takdirde anılan mülga ek 18. madde hükümlerine göre işlemetabi tutulacağı ifade edilmektedir. 375 sayılı KHK’nın mülga ek 18. maddesindekamu görevlilerinin mali haklarına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.

177. Bu durumda dava konusu kurallar, (3) numaralıCBK’nın 6. maddesi hükümleri ile 703 sayılı KHK’nın geçici 1. maddesinindördüncü fıkrasının uygulanmasını öngörmek suretiyle Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alan mülkiyet hakkınailişkin düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasak alandakalmaktadır (bkz. §§ 89, 90).

178. Açıklanan nedenlerlekurallar, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesineaykırıdır. İptalleri gerekir.

Kurallar, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kurallarınayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncücümleleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

ç. (5) Numaralı Fıkra

i. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

179. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

180. Dava konusukural kadro ihdasına ve kadro iptaline ilişkin iki unsurdan oluşmaktadır.Bunlardan birincisi ile geçici 1. maddenin (3) numaralı fıkrasına göre atamayapılacak memur kadrolarının, (4) numaralı fıkrasına göre TENMAK Başkanıatanmadan önce duyurusu yapılmış ve/veya süreci devam eden personel alımlarınailişkin kadroların ve son olarak TAEK Uzman Yardımcılığından ilgili mevzuatınagöre TAEK Uzmanlığına atanacaklara ilişkin kadroların ihdasıgerçekleştirilmektedir. İkincisi ile bu kadrolardan herhangi bir şekilde boşalanlarıniptali gerçekleştirilmektedir.

181. Bu bağlamdakadro iptal ve ihdasına yönelik düzenlemeler içeren kuralın yasama ve yargıyetkileriyle ilgili herhangi bir husus içermediği, yürütme yetkisine ilişkinolduğu anlaşılmaktadır.

182. Kuralın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alantemel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasihaklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermediği anlaşılmaktadır.

183. Kuralın Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca CBK ile düzenlenmesi öngörülen kamu tüzel kişiliğinin teşkilatyapısına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Zira yukarıda değinilenhükümlerden anlaşılacağı üzere kural, kadro ihdas edilmesi ve kadro iptaliyapılmasından ibarettir. Bu itibarla kuralınAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasıyla bağlantılı olarak 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (AYM,E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 28; E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, § 23).

184. Diğer taraftandava konusu kural ile açıkça aynı konuda düzenleme yapan herhangi bir kanunidüzenlemeye rastlanmamıştır. Dolayısıyla kural, kanunda açıkça düzenlenenkonulara ilişkin de değildir.

185. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, YusufŞevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

ii. Kuralın İçerik Yönündenİncelenmesi

186. Dava konusukural kapatılmış olan kurumların bir kısım personelinin ve TENMAK Başkanıatanmadan önce alım duyurusu yapılmış veya alım süreci ile atama süreci devameden/edecek personel kadrolarının bu kurumlar yerine ihdas edilmiş kurum adınaihdas edilmesini ve bu kadrolardan herhangi bir sebeple boşalmış olanlarıniptal edilmesini öngörmektedir. Söz konusu düzenlemenin hem kişiler hem deidare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık,net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel nitelikte olduğu görülmektedir. Bunagöre kuralda herhangi bir belirsizlik bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

187. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

M. CBK’nın 19.maddesiyle 5018 Sayılı Kanun’a Ekli (II) Sayılı Cetvelin “B) ÖZEL BÜTÇELİDİĞER İDARELER" Bölümünde Yer Alan "26) Ulusal Bor AraştırmaEnstitüsü", "27) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu" Ve"48) Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü"Satırlarının Yürürlükten Kaldırılması ile Aynı Bölüme Eklenen "53)Türkiye Enerji, Nükleer Ve Maden Araştırma Kurumu" Satırınınİncelenmesi

188. Dava konusukurallar ile 5018 sayılı Kanun’a ekli (II) Sayılı Cetvelin “B) ÖZEL BÜTÇELİDİĞER İDARELER” bölümünde yer alan “26) Ulusal Bor Araştırma Enstitisü","27) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu" ve "48) NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsü" satırları yürürlüktenkaldırılmış ayrıca aynı bölüme “53) Türkiye Enerji, Nükleer ve MadenAraştırma Kurumu” satırı eklenmiştir.

189. 16/10/2020tarihli ve 7254 sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunu İle Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5. maddesi ile 5018 sayılı Kanun’a ekli(II) Sayılı Cetvelin “B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER” bölümü tümüyledeğiştirilmiştir.

190. Açıklanannedenle konusu kalmayan kurallara ilişkin iptal talebi hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

IV.İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

191. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaksuretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’deyayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi biryılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

192. (57) numaralıCBK’nın;

- 5. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen681. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinin “…bu bentte sayılanamaçlarla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlıveya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veyaBakan onayı ile hibe niteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; projesüresi ile sınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümünün ve(g) bendinin “…bu amaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslarçerçevesinde ödül ve burs vermek,…” bölümünün

- 7. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen683. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (i) bendinin

- 10. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen686. maddesinin

- 15. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Kırksekizinci Bölümü’ne eklenengeçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “...ve görevisona eren başkan ve başkan yardımcıları hakkında 3 sayılı Üst Kademe KamuYöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesi hükümlerine göre işlem tesisedilir.” bölümü ile ikinci cümlesinin

iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamuyararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararlarınınortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük MilletMeclisi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu kurallarailişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarakdokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜNDURDURULMASI TALEBİ

193. Dava dilekçesindeözetle; dava konusu kuralların uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsızzararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına kararverilmesi talep edilmiştir.

27/3/2020 tarihli ve(57) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik YapılmasınaDair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 1. 5. maddesiyle 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninbaşlığı ile birlikte değiştirilen 681. maddesinin;

a. (1) numaralı fıkrasının;

i. (d) bendinin “…bu bentte sayılan amaçlarla Kurum tarafından belirlenecekusul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsus olmak üzereteminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibe niteliğindedestekler vermek ve ön ödemede bulunmak; proje süresi ile sınırlıkalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümüne,

ii. (g) bendinin “…bu amaçla Kurum tarafından belirlenecekusul ve esaslar çerçevesinde ödül ve burs vermek,…” bölümüne,

2. 7. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 683. maddesinin (5) numaralıfıkrasının (i) bendine,

3. 10. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 686. maddesine,

4. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin Kırksekizinci Bölümüne eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralıfıkrasının;

a. Birinci cümlesinin “...ve görevi sona eren başkan vebaşkan yardımcıları hakkında 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile KamuKurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6ncı maddesi hükümlerine göre işlem tesis edilir.” bölümüne,

b. İkinci cümlesine,

yönelik iptalhükümlerinin yürürlüğe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu maddeye, bende, cümleye vebölümlere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerininREDDİNE,

B. 1. 3. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin değiştirilen 679. maddesinin (2)numaralı fıkrasına,

2. 5. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 681. maddesinin;

a. (1) numaralıfıkrasının (l) bendine,

b. (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesine,

3. 6. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 682. maddesinin (2) numaralıfıkrasında yer alan “Enstitüler ve…” ibaresine,

4. 7. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninbaşlığı ile birlikte değiştirilen 683. maddesinin (5) numaralı fıkrasının;

a. (d) bendinde yer alan “…enstitüler,…” ibaresine,

b. (k) bendine,

5. 8. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 684. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (i) bendine,

6. 11. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 687. maddesine eklenen (6) numaralı fıkraya,

7. 13. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 689. maddesine,

8. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin Kırksekizinci Bölümüne eklenen geçici 1. maddenin;

a. (1) numaralı fıkrasına,

b. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “KapatılanTürkiye Atom Enerjisi Kurumunda, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarihitibarıyla görev yapan başkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü,koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında, pozisyonlarında veya görevlerindebulunanların görevleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erer...” bölümüne,

c. (5) numaralı fıkrasına,

yönelik iptal talepleri13/9/2023 tarihli ve E.2020/46, K.2023/149 sayılı kararla reddedildiğinden bumaddeye, fıkralara, bentlere, cümleye,bölüme ve ibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

C. 19. maddesiyle 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı KamuMalî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (II) Sayılı Cetvel'in;

1. "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünde yer alan "26) Ulusal Bor AraştırmaEnstitisü", "27) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu" ve "48)Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü" satırlarının yürürlüktenkaldırılmasına,

2. "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümüne eklenen "53) Türkiye Enerji, Nükleer veMaden Araştırma Kurumu" satırına,

yönelik iptal taleplerihakkında 13/9/2023 tarihli ve E.2020/46, K.2023/149 sayılı kararla kararverilmesine yer olmadığına karar verildiğinden bu satırlara ilişkin yürürlüğündurdurulması talepleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

13/9/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM

27/3/2020 tarihli ve (57) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin değiştirilen 679. maddesinin(2) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. 5. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen681. maddesinin;

1. (1) numaralıfıkrasının;

a. (d) bendinin “…bu bentte sayılan amaçlarla Kurum tarafındanbelirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlı veya bir defaya mahsusolmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibeniteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; proje süresi ile sınırlıkalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümünün konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE MuhteremİNCE’nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE

b. (g) bendinin “…buamaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödül ve bursvermek,…” bölümünün konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE Muhterem İNCE’nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükmünün Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrası ile6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE

c. (l) bendinin;

i. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

ii. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’inkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. (3) numaralıfıkrasının ikinci cümlesinin konu bakımından yetki ve içeriği itibarıylaAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

C. 6. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen682. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “Enstitüler ve…”ibaresinin;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’inkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

Ç. 7. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen683. maddesinin (5) numaralı fıkrasının;

1.                  (d)bendinde yer alan “…enstitüler,…” ibaresinin;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’inkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. (i) bendininkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrası ile6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

3.  (k) bendinin;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’inkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

D. 8. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen684. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (i) bendinin;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. İçeriğiitibarıyla;

a. “Enstitülerin,…”ve “…şirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmaya…” ibarelerininAnayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’inkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. Kalan kısmınınAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

E. 10. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen686. maddesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, iptal hükmününAnayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRAYÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

F. 11. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 687. maddesine eklenen (6)numaralı fıkranın;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,

G. 13. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen689. maddesinin konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

Ğ. 15. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Kırksekizinci Bölümüne eklenengeçici 1. maddenin;

1. (1) numaralıfıkrasının;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriği itibarıylaAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. (2) numaralıfıkrasının;

a. Birincicümlesinin;

i. “KapatılanTürkiye Atom Enerjisi Kurumunda, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve NadirToprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarihitibarıyla görev yapan başkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü,koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında, pozisyonlarında veyagörevlerinde bulunanların görevleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sonaerer...” bölümünün;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, YusufŞevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

ii. Kalan kısmınınkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRAYÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

b. İkincicümlesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRAYÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

3. (5) numaralıfıkrasının;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

H. 19. maddesiyle10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli(II) Sayılı Cetvel'in;

1. "B)Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünde yer alan "26)Ulusal Bor Araştırma Enstitisü", "27) Türkiye Atom EnerjisiKurumu" ve "48) Nadir Toprak Elementleri AraştırmaEnstitüsü" satırlarının yürürlükten kaldırılması talepleri hakkındaKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

2. "B)Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümüne eklenen "53) TürkiyeEnerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu" satırının iptali talebi hakkındaKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

13/9/2023 tarihinde karar verildi.

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Kadir ÖZKAYA

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

Basri BAĞCI

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Kenan YAŞAR

Üye

Muhterem İNCE

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. (57) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) 5. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 681.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (l) bendinin; 6. maddesiyle (4) numaralıCBK’nın 682. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “Enstitüler ve…”ibaresinin; 7. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 683. maddesinin (5) numaralıfıkrasının (d) bendinde yer alan “enstitüler” ibaresinin ve (k)bendinin; 8. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 684. maddesinin (2) numaralıfıkrasında yer alan “Enstitülerin,… ile şirket kurma veya kurulmuşşirketlere ortak olmaya…” ibaresinin; 11. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın687. maddesine eklenen (6) numaralı fıkrasının; 13. maddesiyle (4) numaralıCBK’nın 689. maddesinin; 15. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 48. bölümüneeklenen geçici 1. maddenin (1) numaralı fıkrasının, (2) numaralı fıkrasınıniptal edilmeyen kısmının ve (5) numaralı fıkrasının konu bakımından yetkive/veya içerik yönünden Anayasa’ya aykırı olmadıklarına karar verilmiştir.

A.  (4) Numaralı CBK’nın681. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (l) Bendi, 683. Maddesinin (5) NumaralıFıkrasının (k) Bendi ile 684. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “…ileşirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmaya…” İbaresi

2. Dava konusukurallarla, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu’na (TENMAK) görevalanı ile ilgili sermayesi ve kapsamı Bakan tarafından belirlenen özel hukukhükümlerine tabi şirket kurma veya kurulmuş şirkete ortak olma görev ve yetkisiverilmekte, buna ilişkin olarak TENMAK Yürütme Kurulunun ve Başkanınıngörevleri belirlenmektedir.

3. Anayasa Mahkemesininkararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere, Anayasa’nın 2. maddesinde güvencealtına alınan hukuk devletinin temel unsurlarından olan hukuki belirlilik ilkesiuyarınca kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarınakarşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu niteliklerhukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarınınöngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güvenduyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyiciyöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§153, 154; AYM, E. 2020/15, K. 2020/78, 24/12/2020, § 10; İ.K. [GK], B.No: 2019/20904, 15/4/2021, § 47).

4. Hukuki belirlilik vegüvenlik ilkelerinin yürütmenin ilk elden düzenleyici işlemi olan CBK’lar bakımındanda geçerli olduğu izahtan varestedir. Bu anlamda CBK ile düzenlenebilecek birkonuda Cumhurbaşkanı tarafından usulüne uygun, şekil şartlarını taşıyan birCumhurbaşkanlığı kararnamesinin çıkarılması yeterli değildir. CBK hükümlerininkeyfi uygulamalara izin vermeyecek şekilde açık, belirli ve herkes için öngörülebilirnitelikte olması zorunludur.

5. Diğer yandan konuyailişkin her ayrıntının mutlaka CBK’da düzenlenmesi gerekmez. Kanun koyucununbazı durumlarda yaptığı gibi, CBK koyucu da düzenlediği konuya ilişkin genelçerçeveyi, temel kural, ilke, esas ve şartları belirledikten sonra idaretekniği ve uzmanlığa dair diğer hususların düzenlenmesini alt idari işlemlerebırakabilir. Bu şartları taşımayan bir CBK hükmü konu bakımından Anayasa’yauygun olsa bile içerik yönünden Anayasa’ya aykırı olacaktır.

6. Dava konusukurallarla TENMAK’a sermayesi ve kapsamı Bakan tarafından belirlenmek üzereşirket kurma veya kurulmuş şirkete ortak olma görev ve yetkisi verilmekte, bunailişkin olarak TENMAK Yürütme Kurulu ve Başkanının teklif oluşturma ve bunuBakanın onayına sunma görevleri düzenlenmektedir. Bununla birlikte, kurulacakveya ortak olunacak şirketlerin yapısına, işleyişine, denetimine, aynı şekildesermayesinin ve kapsamının Bakan tarafından nasıl belirleneceğine dair ne davakonusu kurallarda ne de CBK’nın diğer hükümlerinde herhangi bir düzenlemebulunmaktadır.

7. Buna ilave olarak,kamu tüzel kişiliği tarafından şirket kurulması, bu şirketlere sermayetahsisini, başka bir ifadeyle kamu kaynağının bir kısmının aktarılmasınıgerektirmektedir. Dava konusu kuralla şirkete tahsis edilecek kamu kaynağınailişkin olarak herhangi bir üst sınır getirilmemiş, böylece Bakana sınırsız veçerçevesi belirlenmemiş bir yetki verilmiştir. Tüm bu hususlar kurallardabelirsizliğe yol açmaktadır.

8. Hiçbir çerçeveçizmeden, temel ilke, esas ve şartları belirlemeden TENMAK’a şirket kurma vekurulmuş şirkete ortak olma görev ve yetkisini, Bakana da bu şirketlerinsermayesi ve kapsamını belirleme görev ve yetkisini veren CBK hükümleri içerikyönünden Anayasa’ya aykırılık teşkil etmektedir (benzer yönde bkz. AYM,E.2019/96, K.2022/17, 24/02/2022, Karşıoy Gerekçesi, §§ 9-24).

B. (4) Numaralı CBK’nın682. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “Enstitüler ve…”, 683.Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının (d) Bendinde Yer Alan “enstitüler”, 684.Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “Enstitülerin,…” İbareleri

9. Dava konusu kurallar,TENMAK’a görev alanı ile ilgili konularda enstitüler kurma ve var olanlarıkapatma görev ve yetkisi vermekte, buna ilişkin düzenlemeler yapmaktadır.

10. Anayasa’nın 123.maddesi uyarınca bir kamu tüzel kişisi olan TENMAK’ın CBK ile kurulması veteşkilatını oluşturan birimlerin yapısının, görev ve yetkilerinin belirlenmesimümkündür. Ancak gerek Anayasa’nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukukibelirlilik ilkesi gerekse 123. maddede öngörülen “idarenin kanuniliği”ilkesi kurulan idari birimlere ilişkin temel çerçevenin, kuruluşa, denetime,görev ve yetkilere dair esasların kanunda/CBK’da düzenlenmesinigerektirmektedir. Bu itibarla CBK hükümlerinin keyfi uygulamalara izinvermeyecek şekilde açık, belirli ve herkes için öngörülebilir nitelikte olmasızorunludur.

11. Dava konusu CBKhükümleri ise hiçbir çerçeve belirlemeden, enstitülerin yapısına, işleyişine,denetimine görev ve yetkilerine dair düzenleme içermeden bu birimleri kurma vekaldırma görev ve yetkisini TENMAK’a bırakmaktadır. Bunu Anayasa’nın 2. ve 123.maddeleriyle bağdaştırmak mümkün değildir (aynı yönde bkz. AYM, E.2023/7,K.2023/150, 13/09/2023, Karşıoy Gerekçesi, §§ 4-9).

C. (4) Numaralı CBK’nın687. Maddesine Eklenen (6) Numaralı Fıkra

12. Dava konusu kurallaKurumda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) ek 24. maddesine göreTENMAK Denetçisi ve TENMAK Denetçi Yardımcısı istihdam edilebilmesiöngörülmektedir.

13. 375 sayılı KHK’nın ek24. maddesinde ve onun atıf yaptığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek41. maddesinin ilgili hükümlerinde, diğer memur ve kamu görevlileri yanında,denetçi ve denetçi yardımcılarının kamu hizmetine girişine ve bu hizmetegirdikten sonra denetçi olarak atanmak için sahip olmaları gereken niteliklereilişkin hususlar düzenlenmektedir. Yaptığı atıf nedeniyle dava konusu kural,TENMAK’ta istihdam edilebilecek olan denetçi ve denetçi yardımcılarının girişşartları ve niteliklerini de düzenlemiş olmaktadır.

14. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK ile düzenlenemeyeceğibelirtilmiştir. Başka bir ifadeyle temel hak ve özgürlüklere ilişkin yasakalanda CBK çıkarılmaz.

15. Kamu hizmetine girmehakkını güvence altına alan Anayasa’nın 70. maddesi, Anayasa’nın ikincikısmının siyasi haklar ve ödevler başlıklı dördüncü bölümünde yer almaktadır.Bu maddenin “Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayrım gözetilemez” şeklindeki ikinci fıkrası, kamu hizmetine girmekiçin öngörülen şartlar ve aranan niteliklerin söz konusu hak kapsamında olduğunugöstermektedir. Bu bağlamda TENMAK Denetçi Yardımcılarının kamu hizmetinegirmek için gerekli olan şartları ve nitelikleri atıf yoluyla belirleyen davakonusu kuralın yasak alanda düzenleme yaptığı anlaşılmaktadır. Dolayısıylakuralın bu kısmı Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikincicümlesine aykırıdır.

16. Diğer yandan davakonusu kural, atıf yoluyla, aynı zamanda TENMAK denetçiliğine atanmak içingerekli şartları ve nitelikleri de düzenlemektedir. Hâlbuki, Anayasa’nın 128.maddesi uyarınca kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalarıkanunla düzenlenmelidir. Anayasa Mahkemesi, atamaya yetkili merciinbelirlenmesi gibi atama usulüne ilişkin hususların kamu tüzelkişiliğinin kurulmasının “zorunlu sonucu” olarak görülebileceğini,dolayısıyla bu konunun CBK ile düzenlenebileceğini kabul etmektedir (AYM,E.2018/124, K.2020/56, 15/10/2020, § 44). Bununla birlikte, kamu görevlilerinin“görev ve yetkileri” gibi “nitelikleri ve atanma esasları” dateşkilatın kurulmasının zorunlu sonuçları değildir. Bu nedenle denetçilerinatanmaları için öngörülen şartlar ve aranan niteliklerin münhasıran kanunladüzenlenmesi gerektiğinden, dava konusu CBK kuralı Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır (bkz. AYM,E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, §§ 13-19).

D.  (4) numaralı CBK’nın689. Maddesi

17. Dava konusu kuralTENMAK’a araştırma ve inceleme konuları için kamu kurum ve kuruluşlarındangerekli bilgi, belge ve numuneleri isteme yetkisi vermekte, kendilerinden bilgiistenen kurum ve kuruluşlara da bu talebe cevap verme ve gereken kolaylığıgösterme yükümlülüğü getirmektedir. Ayrıca kural Kurum personelinin gizliliktaşıyan bilgileri açıklayamayacağını, kendilerinin veya başkalarının menfaatinekullanamayacağını belirtmektedir. Kuralın konu bakımından yetki ve içerikyönlerinden Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatindeyim.

a. Konu bakımından YetkiYönünden

18. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın belirtilenbölümlerinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin CBK ile düzenlenemeyeceğibelirtilmektedir. Anayasa’nın 20. maddesinde güvenceye alınan kişisel verilerinkorunmasını isteme hakkı CBK ile düzenlenemeyecek haklardan biridir.

19. Çoğunluğa göre “kural,TENMAK’ın belirlenen görevlerinin yerine getirilebilmesinin doğal ve zorunlubir sonucu olarak bilgi isteme yetkisini düzenlemekte olup, kişisel verilereilişkin bir düzenleme niteliğinde değildir.” (§ 141). Bu görüşe katılmakmümkün değildir. Zira kuralla istenecek bilgilerin kurumun görevlerinin zorunlusonucu olması farklı, kuralın kişisel verilere ilişkin olması farklıdır.İstenen bilgilerin veya bilgi isteme yetkisinin Kurumun CBK ile belirlenengörevlerinin yerine getirilmesi için gerekli veya zorunlu olup olmaması,CBK’nın konu bakımından yetki yönünden denetiminde belirleyici değildir.Kuşkusuz Kurumun görevini yerine getirmesi için istediği bilgi, belge venumuneler gerekli olabilir. Ancak, bilgi isteme yetkisinin kullanılması yasakalan kapsamında kalan bir temel hak veya özgürlüğün düzenlenmesi mahiyetindeysebu yetkinin CBK ile değil kanunla verilmesi gerekmektedir.

20. Diğer yandan, istenenbilgilerin görevle ilgili olması bunlar arasında kişisel verilerin olmadığıanlamına gelmemektedir. Görevle ilgili bilgiler arasında da kişisel verilerin bulunmasınınkaçınılmaz olduğu, dolayısıyla kuralın kişisel verilerin korunması hakkınısınırlandırıcı bir mahiyette olduğu açıktır. Nitekim fıkranın üçüncü cümlesinde“gizlilik taşıyan bilgiler”in açıklanması yasaklanmaktadır. Bu bağlamdakuralın ilgili kurum ve kuruluşlardan “gizli” bilgiler dahil her türlübilginin istenmesine imkân tanıdığı anlaşılmaktadır. Tek başına bu husus bilekuralın kişisel verilerin korunmasına ilişkin olduğunu, dolayısıyla CBKhükmünün yasak alanda düzenleme yaptığını göstermektedir.

b. İçerik Yönünden

21. AnayasaMahkemesinin 2018/134 esas sayılı kararlarına yazdığım muhalefet şerhindebelirtilen gerekçeler dava konusu kuralın içerik denetimi bakımından dageçerlidir (bkz. AYM, E.2018/134, K.2021/13, 3/3/2021, Karşıoy Gerekçesi, §§18-31).

22. Aynıgerekçelerle, TENMAK’ın araştırma ve inceleme konuları için gereklibilgileri kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkili olduğunu belirtenkural, içerik yönünden Anayasa’nın 2., 13. ve20. maddelerine aykırıdır.

E. (4) Numaralı CBK’nın48. Bölümüne Eklenen Geçici 1. Maddenin (1) Numaralı Fıkrasının, (2) NumaralıFıkrasının İptal Edilmeyen Kısmı ve (5) Numaralı Fıkrası

23. Davakonusu kurallar, bazı kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın ekicetvellerin ilgili bölümüne eklenmesini, bazı kadroların iptal edilerek aynıcetvelin ilgili bölümünden çıkarılmasını ve kapatılan kurumlarda görev yapanbaşkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü, koordinatör, yürütme kurulu üyesikadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızınsona ermesini öngörmektedir.

24. AnayasaMahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin muhalefet şerhindeaçıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro ihdasına ve iptalineyönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet hakkı olmak üzere temelhak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran kanunla öngörülen bir konuolması nedeniyle CBK ile düzenlenemez. Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBKhükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci veüçüncü cümlelerine aykırılık teşkil eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25,11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§14-36; E. 2020/8, K. 2021/25, 31/3/2021, Karşıoy Gerekçesi).Bu gerekçelerle kadro ihdası içeren dava konusu kural Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.

25. Öte yandan,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre “Anayasadamünhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz”. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince kamugörevlilerinin “atanmaları”na ilişkin hususlar münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken konulardandır. Bu sebeple bazı kadrolarda bulunanlarıngörevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ermesini öngören CBKkuralı da Anayasa’ya aykırıdır (aynı yönde muhalefet gerekçemiz için bkz. AYM,E.2020/8, K.2021/25, 31/03/2021, Karşıoy Gerekçesi, § 18; E. 2022/138, K.2023/134, 26/7/2023, Karşıoy Gerekçesi, § 4).

26. Yukarıda(A), (B), (C), (D) ve (E) başlıkları altında açıklanan gerekçelerle dava konusukuralların Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden, aksi yöndeki çoğunlukkararına katılmıyorum.

 

 

 

 

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 4 numaralı CBK’nın değiştirilen 681. Maddesinin 1numaralı fıkrasının l bendi ile Kurum’a; “görev alanı ile ilgili sermayesive kapsamı Bakan tarafından belirlenen özel hukuk hükümlerine tabi şirketkurmak veya kurulmuş şirkete ortak olmak” yetkisi verilmektedir. Yine 683.maddesinin 5. fıkrasının k bendi ile 684. maddenin 2 numaralı fıkrasının (i)bendinde ise Bakan onayıyla şirket kurma veya kurulmuş şirkete ortak olmayakarar verme yetkisi yer almaktadır. Konu bakımından yapılan incelemedeAnayasa’ya aykırı bir husus görülmemiştir. Bununla birlikte iptal istemininiçerik yönünden reddine ilişkin çoğunluk gerekçesine katılmamaktayız.

2. Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan hukukdevleti ilkesi ile ihdas edilen kanunların hukuk güvenliği içerisinde belirlive öngörülebilir düzenlemeler içermesi amaçlanmıştır. Başka deyişle belirli birkonuda kamu yararı amacıyla düzenlenen kanunların keyfiliğe geçit vermemesi,buna karşı güvenceler içermesi, bu doğrultuda ilgili konunun anahatlarıylakanunda öngörülebilir bir biçimde düzenlenmesi gerekmektedir. İncelenen kuraldaTENMAK’ın görev alanıyla ilgili olmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi şirketkurma yetkisine ilişkin bir belirleme yer almakla birlikte, sermayeyi belirlemeyetkisine ve şirkete ortak olmaya ilişkin çerçeveyi ortaya koyan herhangi birunsura yer verilmeden yetki verilmesinin Anayasa’nın 2. maddesiyle bağdaşmadığıdüşüncesindeyim.

3. Kararnamenin 682. maddesinin ikinci fıkrasındayer alan “…enstitüler ve…” ibaresinin; 683. maddesinin 5 numaralı fıkrasınınd bendinde ve 684. maddenin 2 numaralı fıkrasının (i) bendinde yeralan “…enstitüler…” ibaresinin içerik bakımından yapılan incelenmesinde Mahkemeçoğunluğu tarafından enstitü kurmanın Anayasa’nın 123. maddesi kapsamındaolduğu ve Anayasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununlabirlikte Anayasa’nın anılan 123. maddesinde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ilekamu tüzel kişiliği kurulması öngörülmüş ise de söz konusu yetkiCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile sınırlıdır. Başka deyişle anılan yetkinin CBKile kurulan Kurum içerisinde başka bir idari mercie, incelenen kuralda olduğugibi Yürütme Kurulu’na verilmesi CBK’ya verilen yetkinin asliliği ilebağdaşmamaktadır. CBK kuralları içerisinde kurulacak enstitülerin teşkilatyapısı, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esaslarına ilişkin bir belirlemede yapılmamış, bütün bu konular hakkında ilgili Kurul’a kapsamı ve sınırlarıbelirsiz bir yetki verilmiştir. Bu nedenle kuralın içerik yönünden Anayasa’nın123. maddesine aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

4. Kararnamenin 687. maddesine eklenen 6 numaralıfıkranın konu bakımından yapılan incelenmesinde iptal isteminin reddineilişkin olarak çoğunluk tarafından ulaşılan sonuca katılmamaktayım. Kural ileTENMAK denetçisi ve denetçi yardımcısı istihdamı öngörülmektedir. Düşüncemizegöre CBK ile kadro istihdamına ilişkin düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.Benzer düzenlemelere ilişkin olarak daha önce Mahkememizce incelenen E. 2021/91- K. 2021/106 sayılı, yine 2020/29 E. – 2022/155 K. sayılı ve 2018/149 E. –2022/163 sayılı kararlarda yazdığım karşıoy gerekçelerim burada da geçerlidir.Sonuç olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususların CBK iledüzenlenmesi konu bakımından Anayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesineaykırıdır, iptali gerekmektedir.

5. Kararnamenin 689. maddesi uyarıncaKurum’un araştırma ve inceleme konuları için gerekli bilgi, belge ve numunelerikurum ve kuruluşlardan isteme yetkisi olduğu ve ilgili kurum ve kuruluşlarınistenenleri vermekle yükümlü oldukları düzenlenmektedir. Mahkememiz çoğunluğuncakonu ve içerik yönünden iptal isteminin reddine ilişkin kararınakatılmamaktayım. Kurum ve kuruluşlardan istenen bilgi ve belgelerden birkısmının kişisel verilerle ilgili olması muhtemeldir. Kuralın çerçevesi genişolarak belirlenen kapsamına kişisel verilerin girmediğinin söylenmesi yeterligüvence vermemektedir. Kişisel verilerle ilgili hususlar temel haklara ilişkinolup Anayasa’nın 104/17. maddesi uyarınca temel haklar CBK ile düzenlenemez.Esasen benzer bir konu daha önce MükellefHakları Kurulu’na verilen yetki kapsamında incelenmiş ve kural hakkında iptalkararı verilmiştir. 17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;8. maddesi ile (1) numaralı CBK’ya eklenen 238/A maddesinin 3. fıkrası şöyledir:“(3) Kurul, görevleri ile ilgili olarak gerekli olan bilgileri bütün kamukurum ve kuruluşlarından istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütünkamu kurum ve kuruluşları bu bilgileri vermekle yükümlüdürler.” Anılankural oybirliğiyle iptal edilmiştir. Yine AYM’nin diğer bir kararında ( E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§ 119-124) benzerbir kural iptal edilmiştir. Öte yandan kurum vekuruluşlardan istenen kişisel verilerin muhafazasına, korunmasına ve anayasalgüvenceler çerçevesinde kullanılmasına ilişkin güvencelere kuralda yerverilmemesi dolayısıyla içerik yönünden de anayasaya aykırı olduğudeğerlendirilmelidir.

6. Kararnamenin 48. Bölümüne eklenen geçici 1.maddenin 1. fıkrası ile ikinci fıkranın iptal isteminin konu bakımındanreddine karar verilen kısmının ve 5. fıkranın incelenmesinde de bir öncekiparagrafta belirtildiği biçimde kadro ve göreve ilişkin düzenlemeleryapılmıştır. Yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda kuralların konubakımından Anayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesine aykırı olmasınedeniyle iptali gerektiği görüşündeyim.

 

 

 

 

 

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

A) CBK’nın 5. Maddesiyle(4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 681. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (l)Bendinin İçeriği Yönünden

1. Anayasa’nın2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir.Mahkememizin yerleşik içtihadına göre belirlilik ilkesinin kapsamında yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde veşüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, nesnel ve uygulanabilirolması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirleriçermesi de gereklidir. Bu ilke yürütmenin asli düzenleyici işlemi özelliğinesahip bulunan CBK’lar için de geçerlidir.

2. Dava konusu kuralTENMAK’a görev alanı özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurma veya kurulmuşşirkete ortak olma yetkisi tanımakta ve TENMAK tarafından kurulacak şirketinsermayesini belirleme yetkisini Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı’na vermektedir.

3.  (4) numaralı CBK’daTENMAK’ın kuruluşu, teşkilatı, görev ve yetkilerine ilişkin hususlarıdüzenleyen kurallara bakıldığında, doğrudan CBK ile TENMAK’a kurulmasıhususunda yetki tanınan özel hukuk hükümlerine tabi şirketlerin sermayelerineilişkin temel ilkeleri ortaya koyan ve çerçeveyi çizen herhangi bir düzenlemebulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla kurulacak şirket veya şirketlerin sermayesininbelirlenmesi hususunda genel çerçeve ve temel ilkelerin ortaya konulmasıylailgili düzenleme yetkisi Bakana bırakılmış olmaktadır.

4. İfade edilengerekçeyle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı düştüğünden çoğunluk kararınakatılmıyorum.

B) CBK’nın 6. Maddesiyle(4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 682. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasında YerAlan “Enstitüler ve…” İbaresi ile 7. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınDeğiştirilen 683. Maddesinin (5) Numaralı Fıkrasının (d) Bendinde Yer Alan“…Enstitüler…” İbaresinin İçerikleri Yönünden

5. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu tüzel kişiliğinin teşkilat yapısınınCBK ile düzenlenmesi mümkün olup CBK’ya bırakılan bu asli yetkinin başka biridari organ tarafından kullanılması ise mümkün değildir (bu yönde bkz. AYM,E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, § 41).

6. Dava konusu kurallar,doğrudan CBK ile kurulmuş TENMAK’ın organı olarak düzenlenmiş Yürütme Kurulu’naenstitü kurma ve kaldırma yetkisi tanımaktadır. Başka bir deyişle kural,doğrudan CBK ile ihdas edilmiş idari bir organa yapısında bulunduğu teşkilatiçinde yeni bir idari organ ya da birim kurma ve kaldırma yetkisi tanımaktadır.Nitekim kurallar, bir yönü ile Yürütme Kurulu’na doğrudan CBK ile kurulmuş, BorAraştırma Enstitüsünü, Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsünü, EnerjiAraştırma Enstitüsünü, Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsünü, Temiz EnerjiAraştırma Enstitüsünü kaldırma yetkisini vermektedir.

7. Kurallar, genel çerçeve ve temel kurallar CBK ilebelirlenmeksizin enstitülerin yapısı, görev ve yetkileri ile çalışma usul veesaslarına ilişkin diğer hususlar konusunda düzenleme getirmeyerek YürütmeKuruluna enstitü kurma veya kaldırma yetkisi tanımaktadır.

8. Belirtilen gerekçeylekuralların, Anayasa'nın 123. maddesine aykırı olduğu kanaatiyle çoğunlukkararına katılmıyorum.

C) 7. Maddesiyle (4)Numaralı CBK’nın Başlığı ile Birlikte Değiştirilen 683. Maddesinin (5) NumaralıFıkrasının (i) ve (k) Bentlerinin Konu Yönünden İncelenmesi

9. Dava konusu kurallarile TENMAK’ın görevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetlersırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, proje teşvikikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirleme yetkisiTENMAK Yürütme Kuruluna verilmiştir.

10. TENMAK’a yürüteceğifaaliyetler sırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti, ödül, burs, projeteşvik ikramiyesi ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirlemeyetkisi veren kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alanmülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasakalanda kalmaktadır.

11. Açıklanannedenle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikincicümlesine aykırılık oluşturduğundan çoğunluk kararına katılmıyorum.

D) CBK’nın 11.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 687. Maddesine Eklenen (6) Numaralı FıkranınKonu Yönünden İncelenmesi

12. Dava konusu kural, TENMAK’ta denetçi vedenetçi yardımcılarının istihdamını öngörmektedir. TENMAK’ta istihdam edilecek denetçive denetçi yardımcılarının niteliklerinin, görev ve yetkilerinin, aylık veödenekleri ile diğer özlük işlerinin Anayasa’nın 128. maddesi uyarıncamünhasıran kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Kural, denetçiler yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine, denetçiyardımcıları yönünden de Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesiyle uyumlu değildir.

E) CBK’nın 13.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Değiştirilen 689. Maddesinin:

a) Konu Yönündenİncelenmesi

13. Dava konusu üçcümleden oluşan kuralın ilk cümlesinde TENMAK’ın araştırma ve inceleme konularıiçin gerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum ve kuruluşlarından istemeyeyetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

14. Kuralkişisel verileri içeren bilgileri de kapsadığından Anayasa’nın 20. maddesiniilgilendiren bir düzenleme getirmektedir. İstenen bilgilerin kurumun göreviyleilgili olması onun kişisel veri niteliğinde olduğu gerçeğinideğiştirmemektedir. Dolayısıyla Anayasa’nın 104. maddesinin onyedincifıkrasının ikinci cümlesinde yer verilen hükme aykırılık taşımaktadır. Başkabir ifadeyle, kural, Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeyer alan temel haklar, kişinin hakları ve ödevleriyle ilgili bir düzenlemeiçerdiğinden yasak alan kapsamındadır.

b) İçerik Yönündenİncelenmesi

15. Anayasa’nın 20.maddesinde, kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişininaçık rızasıyla işlenebileceği belirtilmiştir. Dava konusu kuralla tanınanyetkinin son derece geniş olması kişisel verileri koruma hakkına yönelikherhangi bir sınırı olmayan müdahalelere neden olma potansiyelini bünyesindetaşımaktadır. Bu nedenle, kişisel verilerin korunması hakkıyla ilgili yasaldüzenlemelerin açık, net ve anlaşılabilir olması ve keyfi ve amaca uygunolmayan kullanımlara karşı güvenceler sağlaması gerekmektedir.

16. Yukarıdaaçıklanan nedenle dava konusu kuralın içerik yönünden Anayasa’nın 13. ve 20.maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle karara katılmıyorum.

F) CBK’nın 15.maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın Kırksekizinci Bölümü’ne Eklenen Geçici 1.Maddenin (1), (2) ve (5) Numaralı Fıkralarının Konu Yönünden İncelenmesi

17. Dava konusu kurallarkadro ve pozisyon iptal ve ihdasına ilişkin düzenlemeler içermektedir.Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.

 

 

 

 

 

Üye

Engin YILDIRIM

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 27/3/2020 tarihli ve (57) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin aşağıda sıralanan maddelerinin bir kısmında konu bakımındanyetki yönü ile bir kısmında ise içerik yönü ile Anayasa’ya aykırılıklarbulunduğundan bu kuralların iptali gerektiği gerekçesiyle Mahkememizçoğunluğunun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayım.

2. Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatiyle iptali gerektiğikanaatinde olduğum (57) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı KararnamelerindeDeğişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ndeki kurallar veAnayasa’ya aykırılık gerekçelerim şu şekildedir:

A. 5. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin başlığı ile birlikte değiştirilen 681. maddesinin (l) bendinin,683. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (k) bendinin ve 684. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (i) bendindeki “şirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortakolmaya” ibaresinin içeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırılığı

3. Dava konusu (l) bendi Türkiye Enerji, Nükleer ve MadenAraştırma Kurumu (TENMAK)’a görev alanı ile ilgili olarak sermayesi ve kapsamıEnerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı tarafından belirlenen özel hukuk hükümlerinetabi şirket kurmak veya kurulmuş şirkete ortak olmak yetkisi tanımaktadır. 683.maddesinin (5) numaralı fıkrasının (k) bendinde TENMAK Yürütme Kurulu’nun görevve yetkilerinden biri olarak Bakan onayına sunulmak üzere şirket kurmaya vekurulmuş bir şirkette pay sahibi olmaya karar verilmesini düzenlemektedir. 684.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (i) bendinde ise TENMAK Başkanının görev veyetkileri içerisinde şirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmaya ilişkinYürütme Kurulunun tekliflerini Bakan onayına sunma hususuna yer verilmektedir.

4. Bununla birlikte TENMAK’ın kuracağı özel hukukhükümlerine tabi bu şirketlerin sermayelerine ilişkin temel ilkeleri belirleyenve çerçevesini ortaya koyan bir kurala bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde yerverilmediği görülmektedir. Aksine bu şirketin sermayesi ve kapsamının Bakantarafından belirleneceği dava konusu (l) bendinde ifade edilmektedir.

5. Dolayısıyla kurallarda belirlilik yönünden Anayasa’nın2. maddesine aykırılık kendisini göstermektedir. Zira Anayasa Mahkemesibelirlilik ilkesi bağlamında şu standardı kararlarında özelliklevurgulamaktadır:

 “Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti, birhukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devletinin temel unsurlarındanbiri de ‘belirlilik’ ilkesidir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hemkişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yervermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıcakamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir” (E.2015/41,K.2017/98, 04/05/2017, § 153).

6. Dolayısıyla TENMAK’ınkuracağı özel hukuk hükümlerine tabi bu şirketlerin sermayelerine ilişkin gerekdava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde ve gerekse diğer Cumhurbaşkanlığıkararnameleri ve kanunlarda bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu konularla ilgilikuralların bulunmaması belirsizliği ortaya çıkarmaktadır. Bu durumunAnayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu açıktır.

7. Bu nedenle TENMAK’a görevalanı ile ilgili olarak sermayesi ve kapsamı Bakan tarafından belirlenen özelhukuk hükümlerine tabi şirket kurmak veya kurulmuş şirkete ortak olmak yetkisitanıyan 681. maddenin dava konusu (l) bendinin, 683. maddenin (5) numaralıfıkrasının dava konusu (k) bendinin ve 684. maddenin (2) numaralı fıkrasının(i) bendindeki “şirket kurma veya kurulmuş şirketlere ortak olmaya” ibaresininbelirlilik koşulunu sağlamadığından içerik yönüyle Anayasa’nın 2. maddesineaykırı olup iptali gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndekikararına katılmamaktayım.

B. 6. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninbaşlığı ile birlikte değiştirilen ve iptali istenen ibarenin de yer aldığı 682.maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan “Enstitüler ve” ibaresi ile 683.maddesinin (5) numaralı fıkrasının (d) bendinde yer alan “enstitüler”ibaresinin ve 684. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (i) bendindeki“Enstitülerin” ibaresinin içeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırılığı

8. Dava konusu ibarelerin de içinde yer aldığı kurallarlaTENMAK’ın TENMAK Yürütme Kurulu’nun Bilim, Teknoloji ve Yenilik PolitikalarıKurulu’nun görüşünü alarak enstitü kurabileceğiya da kaldırabileceği hüküm altına alınmaktadır.

9. Esasında ülkenin enerji politikası yönüyle bubiçimdeki enstitülerin kurulması çok önemli girişimler olarak görülmelidir.Bununla birlikte kuralların Anayasa’ya uygunluk denetiminde burada kurulacakEnstitülerin yapısı, görev alanı, oluşumu ve benzeri konularda belirliliğisağlayacak bir çerçevenin çizilmesi önem arz etmektedir. Ancak ne kurallarda nede başka Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve kanunlarda bunu karşılayabilendüzenlemeler yer almaktadır.

10. Bu durum yukarıdaki ilk başlık altında yazılangerekçelerle Anayasa’nın 2. maddesi bağlamında bir belirsizlik doğurmaktadır.Bu nedenle 682. maddenin (2) numaralı fıkrasında yer alan dava konusu“Enstitüler ve” ibaresi ile 683. maddenin (5) numaralı fıkrasının (d) bendindeyer alan “enstitüler” ibaresinin ve 684. maddenin (2) numaralı fıkrasının (i)bendindeki “Enstitülerin” ibaresinin belirlilik koşulunu sağlamadığından içerikyönüyle Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olup iptali gerektiği kanaatindeolduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamaktayım.

C. 11. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 687. maddesine eklenen (6) numaralı fıkranın konu bakımındanyetki yönü ile Anayasa’ya aykırılığı

11. Dava konusu (6) numaralı fıkrada Kurumda, 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 24. maddesine göre TENMAK Denetçisi ve TENMAKDenetçi Yardımcısı istihdam edilebileceği hüküm altına alınmaktadır.

12. Görüldüğü üzere dava konusu kural istihdamla ilgilibir düzenleme içermektedir. Kuralın zikrettiği 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ninek 24. maddesi merkez teşkilatına ait kadro ve pozisyonlarda istihdamedilecekleri düzenlerken ikinci fıkrasında 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun ek 41. maddesindeki bazı hükümlerin kıyasen uygulanması gerektiğineyer verilmektedir.

13. Referansta bulunduğu kuralların içeriğinebakıldığında dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü kamu hizmetinegirme hakkı yanında istihdam edilecek personelle ilgili nitelikleri düzenleyenbir özelliği de bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle de kural hemAnayasa’nın 70. maddesindeki kamu hizmetine girme hakkı ile ilgili bir konuyuhem de açıkça Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiğişekilde münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuyu düzenlemektedir.

14. Bu nedenle de 687. maddeye eklenen (6) numaralıfıkranın konu bakımından yetki yönüyle Anayasa’nın 104. maddesinin onyedincifıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık taşıdığından iptaligerekmektedir.

D. 13. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninbaşlığı ile birlikte değiştirilen ve iptali istenen 689. maddesinin konubakımından yetki ve içerik yönleri ile Anayasa’ya aykırılığı

15. Kural TENMAK’ın Kurum, araştırma ve inceleme konularıiçin gerekli bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum ve kuruluşlarından istemeyetkisi ile kendilerinden bilgi istenen kamu kurum ve kuruluşlarının söz konusuisteğe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlü olduklarını ve busüreçte Kurumun dikkat edeceği bazı hususları düzenlemektedir.

16. TENMAK’ın, araştırma ve inceleme konuları içingerekli gördüğü bilgi, belge ve numuneleri kamu kurum ve kuruluşlarından istemeyetkisini düzenleyen kural Anayasa’nın 20. maddesindeki kişisel verilerleilgili bir düzenleme niteliğinde görülmelidir. Bu yönü ile bahse konu kuralaynı zamanda Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikincicümlesindeki yasak alana ilişkin bir düzenleme yaptığından konu bakımındanyetki yönü ile Anayasa’ya aykırıdır.

17. Bunun yanında hiçbir belirleme yapmadan gerekli gördüğübilgileri doğrudan isteme yetkisini TENMAK’a veren kuralın belirli olduğusöylenemeyeceğinden kural aynı zamanda içerik yönünden de Anayasa’nın 2.maddesine aykırılık taşımaktadır.

18. Dolayısıyla dava konusu 689. madde hükmü Mahkememizçoğunluk görüşünün aksine konu bakımından yetki ve içerik yönü ile deAnayasa’ya aykırılık taşıdığından iptali gerekmektedir.

E. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin kırksekizinci bölümüne eklenen ve iptali istenen kurallarındayer aldığı geçici 1. maddenin (1) ve (5) numaralı fıkraları ile (2) numaralıfıkrasının “Kapatılan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunda, Ulusal Bor AraştırmaEnstitüsünde ve Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsünde KurumBaşkanının atandığı tarih itibarıyla görev yapan başkan, başkan yardımcısı,grup koordinatörü, koordinatör, yürütme kurulu üyesi kadrolarında,pozisyonlarında veya görevlerinde bulunanların görevleri başkaca bir işlemegerek kalmaksızın sona erer” kısmının konu bakımından yetki yönü ileAnayasa’ya aykırılığı

19. Dava konusu fıkra ve ibarelerdeki düzenlemelerdekadro iptali ve ihdası ile bazı görev ve pozisyonlarda bulunanlarıngörevlerinin sona ermesi ile ilgili hükümler yer almaktadır.

20. Bu kuralların “konu bakımından yetki” boyutu ileAnayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememizçoğunluğunca Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına bir aykırılıkbulunmadığı kanaatine ulaşılsa da kuralların Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu içiniptali gerekmektedir.

21. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdasıkonusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiğibir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesininAnayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğununiptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22,27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin kadroile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (57) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeyim.

22. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılıkararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (57)numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin (1) ve (5) numaralıfıkraları ile (2) numaralı fıkrasındaki “Kapatılan Türkiye Atom EnerjisiKurumunda, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsünde ve Nadir Toprak ElementleriAraştırma Enstitüsünde Kurum Başkanının atandığı tarih itibarıyla görev yapanbaşkan, başkan yardımcısı, grup koordinatörü, koordinatör, yürütme kurulu üyesikadrolarında, pozisyonlarında veya görevlerinde bulunanların görevleri başkacabir işleme gerek kalmaksızın sona erer” kısmının Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırıolması nedeniyle iptali gerektiği kanaatinde olduğum için çoğunluk görüşünekatılmamaktayım.

 

 

 

 

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

 

 

 

KARŞI OY GEREKÇESİ

Mahkememiz çoğunluğu 27/3/2020 tarihli ve (57) numaralıBazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK);

A. 11. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 687. maddesine eklenen (6) numaralıfıkranın,

B. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin kırksekizinci bölümüne eklenen geçici 1. maddenin (1), (2) ve(5) numaralı fıkralarının,

konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına karar vermiştir. Aşağıda açıklanan nedenlerle bu karara katılmaimkânı olmamıştır.

A.               11.maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 687. maddesine eklenen(6) numaralı fıkra ile TENMAK’ta 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesine göreTENMAK denetçi ve TENMAK denetçi yardımcıları istihdam edilebileceği hükümaltına alınmıştır.

Dava konusu kurallaTENMAK’da istihdam edilecek müfettiş ve müfettiş yardımcılarının, Anayasa’nın128. maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisi sıfatına sahipbulunduklarında tereddüt bulunmamaktadır.

375 sayılı KHK’nın ek24. maddesi müfettiş ve müfettiş yardımcılarının taşıması gereken nitelikleridüzenlemektedir. Bu niteliklerin bizzat CBK kuralı ile düzenlenmesi ile CBKkuralında KHK’ya atıfla düzenlenmesi arasında fark bulunmamaktadır.

Kural ile düzenlemeyapılan kadrolarda görev alacak kişilerin Anayasa’nın 128. maddesindebelirtilen memur veya diğer kamu görevlisi niteliğini haiz oldukları dikkatealındığında kadrolarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiğiaçıktır.

Açıklanangerekçelerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır.

B. 15. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin kırksekizinci bölümüne eklenen geçici 1. maddenin (1), (2) ve(5) numaralı fıkraları kadro ihdası ve iptalini düzenlemektedir.

Kural ile düzenleme yapılan kadro ihdası ve iptalineilişkin ilgili kişilerin Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veyadiğer kamu görevlisi niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarınailişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.

Açıklanan nedenle kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

 

 

 

 

 

Üye

 Kenan YAŞAR

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (57) numaralı CBK’nın 5.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın başlığı ile birlikte değiştirilen 681.maddesinin (1) numaralı fıkrasının; (d) bendinin “…bu bentte sayılanamaçlarla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar doğrultusunda teminatlıveya bir defaya mahsus olmak üzere teminat alınmaksızın geri ödemeli ve/veyaBakan onayı ile hibe niteliğinde destekler vermek ve ön ödemede bulunmak; projesüresi ile sınırlı kalmak kaydı ile proje ikramiyesi vermek.” bölümünün ve(g) bendinin “…bu amaçla Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslarçerçevesinde…” bölümünün konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğuna ve iptaline karar vermiştir.

2. (4) numaralı CBK’nın 681. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (d) bendinin dava konusu bölümünde, TENMAK tarafından belirlenecekusul ve esaslar çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversiteler ileözel sektöre teminatlı veya bir defaya mahsusu olmak üzere teminat alınmaksızıngeri ödemeli ve/veya Bakan onayı ile hibe niteliğinde destekler vermek ve önödemede bulunmak, ayrıca proje süresi ile sınırlı kalmak kaydıyla projeikramiyesi verme yetkisi tanınmaktadır.

3. Anılan maddenin (g) bendinin dava konusu bölümünde iseTENMAK’a görev alanıyla ilgili konularda insan kaynağı yetiştirilmesi vegeliştirilmesini sağlamak amacıyla tanınan ödül ve burs verme yetkisinin usulve esaslarını belirleme yetkisi tanınmaktadır.

4. Benzer bir kural, AYM’nin E.2019/111, K.2023/63,5/4/2023 tarihli kararına konu olmuş ve iptal edilmiştir. Anılan karara ilişkinkarşıoyumda açıkladığım gerekçelerle çoğunluğun iptal yönündeki görüşünekatılmıyorum.

     

 

 

 

 

Üye

Muhterem İNCE

 

 

Full & Egal Universal Law Academy