Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2020/48, K.2023/11 Sayılı Karar - 25/01/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı : 2020/48

Karar Sayısı: 2023/11

Karar Tarihi: 25/1/2023

R.G.Tarih-Sayı: 9/11/2023-32364

 

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte135 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 7/4/2020 tarihli ve (58) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 6. maddesiyle15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum veKuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendinin,

2. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasına eklenen (d) bendinin “…yerli ve yabancı sermayelişirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesi,…” bölümünün,

B. 7. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 234. maddesinin (1) numaralıfıkrasının değiştirilen (t) bendinin “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlübilgi ve veriyi almak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümünün,

C. 8. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…yabancı uzmanlar…” ibaresinin “…personel…”şeklinde değiştirilmesi ile (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 235.maddesinin (4) numaralı fıkrasının,

Ç. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 563. maddesinin (1) numaralıfıkrasına eklenen (ç) bendi ile (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin563. maddesinin,

D. 24. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 603. maddesine eklenen (2)numaralı fıkranın birinci cümlesinin,

E. 26. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 608/A maddesinin,

F. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 610/A maddesinin,

G. 45. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe'de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerindençıkarılmasının,

2. Ekli (2) SayılıListe'de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgili bölümlerine eklenmesinin,

Ğ. Geçici 1.maddesinin,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 13., 20., 70.,73., 104., 123. ve128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİİSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talepedilen kuralların da yer aldığı;

1. 6. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 232. maddesinin (1)numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendişöyledir:

 “Başkanlıktaistihdam edilecek personelin görev ve pozisyonlarını, sayılarını ve alacaklarıücretlere ait teklifleri ilgili mercilere sunulmak üzere karara bağlamak.”

2. 6. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 232. maddesinin (1)numaralı fıkrasına eklenen (d) bendişöyledir:

“Küçük ve orta ölçekli işletmelere hizmet vermekamacıyla yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesive gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi, yurtiçindenveya yurtdışından kaynak sağlanması konularında karar almak.”

3. 7. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 234. maddesinin (1)numaralı fıkrasının değiştirilen (t) bendişöyledir:

 “İşletmelere ve girişimcilere yönelik belirlenendestek politikalarının tasarım süreçlerinde faydalanılmak ve sunulanhizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekildeyerine getirilmesini sağlamak, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi veveriyi almak ve analiz etmek, raporlamak, ilgili mevzuatı çerçevesindegerçek ve tüzel kişilerle paylaşmak.”

4. 8. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 235. maddesinin değiştirilen (4) numaralı fıkrasışöyledir:

 “Başkanlıkta375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 ncı maddesine göre personelistihdam edilebilir.”

5. 18. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın, (1) numaralı fıkrasına(ç) bendinin eklendiği 563. maddesi şöyledir:

 “TSE’nin gelirleri

MADDE 563 – (1) Türk Standardları Enstitüsünün gelirlerişunlardır:

a) Türk Standardları Enstitüsünün yapacağı hizmetlerkarşılığı olarak gerçek ve tüzel kişilerden Yönetim Kurulunca uygun görülecekmiktarda veya tarifelerine göre alınacak ücretler.

b) Yayın ve “TSE” markasından sağlanacak gelirler.

c) Her türlü yardım, bağış ve sair gelirler.

ç)(Ek:RG-8/4/2020-31093-CK-58/18) Genel bütçeden yapılacak Hazine yardımları.”

6. 24. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın birincicümlesi şöyledir:

 “Başkanlıkta, Başkana yardımcı olmak üzere altıBaşkan Yardımcısı atanabilir.”

7. 26. maddesiyle(4) numaralı CBK’ya eklenen 608/A maddesi şöyledir:

 “(1) Kurumda görev yapan Teftiş Başkanı, İstatistikDaire Başkanı, İstatistik Grup Başkanı ve İstatistik Grup Müdürü sırasıyla,mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca bağımsız genel müdürlükTeftiş Kurulu Başkanı, Gelir İdaresi Daire Başkanı, Gelir İdaresi Grup Başkanıve Gelir İdaresi Grup Müdürüne denktir.”

8. 27. maddesiyle(4) numaralı CBK’ya eklenen 610/A maddesi şöyledir:

 “(1) Başkanlıkta 375 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin ek 24 üncü maddesine göre müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdamedilebilir. Bunlar mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük haklarıbakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarıncabağımsız genel müdürlük müfettiş ve müfettiş yardımcılarına denktir.”

9. 45. maddesişöyledir:

 “Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptaledilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinineki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerinden çıkarılmış ve ekli (2) sayılılistede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir.”

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU : MADEN VEPETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Eğitim Dairesi Başkanı

1

1

TOPLAM

1

 

KURUMU : TÜRKİYEİSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

TÜİK Daire Başkanı

1

16

GİH

Strateji Geliştirme Daire Başkanı

1

1

GİH

Personel Daire Başkanı

1

1

GİH

Destek Hizmetleri Daire Başkanı

1

1

TOPLAM

19

 

KURUMU : TÜRKİYEİSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Şube Müdürü

1

26

TOPLAM

26

 

(2) SAYILI LİSTE

KURUMU : MADEN VEPETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Daire Başkanı

1

1

TOPLAM

1

 

KURUMU : TÜRKİYEİSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Türkiye İstatistik Kurumu Başkan Yardımcısı

1

2

GİH

İstatistik Daire Başkanı

1

25

GİH

İstatistik Grup Başkanı

1

67

GİH

Teftiş Başkanı

1

1

GİH

Müfettiş

1

6

GİH

Müfettiş Yardımcısı

7

4

TOPLAM

105

 

KURUMU : TÜRKİYEİSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

İstatistik Grup Müdürü

1

86

TOPLAM

86

 

10. Geçici 1. maddesişöyledir:

 “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Türkiyeİstatistik Kurumu Daire Başkanı ve Destek Hizmetleri Daire Başkanı kadrolarındabulunanların görevleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erer. Bunlarhakkında 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve KuruluşlarındaAtama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesi hükümlerinegöre işlem tesis edilir. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin geçici 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri saklıdır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nınkatılımlarıyla 25/6/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında,

A. 7/4/2020tarihli ve (58) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 6. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkiliKurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin,

a. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendinin,

b. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasına eklenen (d) bendinin “…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerinkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacakkaynakların temin edilmesi,…” bölümünün,

2. 7. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 234. maddesinin (1) numaralıfıkrasının değiştirilen (t) bendinin “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerdenişletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi ve veriyialmak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümünün,

3. 8. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…yabancı uzmanlar…” ibaresinin “…personel…”şeklinde değiştirilmesinin,

4. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 563. maddesinin (1) numaralıfıkrasına eklenen (ç) bendinin,

5. 24. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 603. maddesine eklenen (2)numaralı fıkranın birinci cümlesinin,

6. 26. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 608/A maddesinin,

7. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 610/A maddesinin,

8. 45. maddesiyle;

a. Ekli (1) SayılıListe'de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerinden çıkarılmasının,

b. Ekli (2) SayılıListe'de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgili bölümlerine eklenmesinin,

9. Geçici 1.maddesinin,

dosyada eksiklikbulunmadığından esasının incelenmesine,yürürlüklerinin durdurulması taleplerinin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına,

B. (4) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 235. maddesinin(4) numaralı fıkrasının “…personel…” ibaresi dışında kalan bölümünün,

2. 563. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi dışındakalan bölümünün,

iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi talebiyle açılan davanın, süre aşımı nedeniyle REDDİNE,

25/6/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesive Yargısal Denetimi

3. Anayasa MahkemesiCBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri dahaönceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’larınyargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetkikurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin;yürütme yetkisine ilişkin olması,Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temelhaklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklarve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangibir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimiyapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,23/01/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/01/2020, §§ 3-13; E.2018/119,K.2020/25, 11/06/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/06/2020,§§ 3-13).

B. CBK’nın6. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 232. Maddesinin (1) Numaralı FıkrasınınDeğiştirilen (b) Bendinin İncelenmesi1.Genel Açıklama

4. Küçük ve OrtaÖlçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının (KOSGEB)kuruluşu, teşkilatı, görev ve yetkileriyle ilgili usul ve esaslar (4) numaralıCBK’nın 224. ila 236. maddelerinde düzenlenmiştir.

5. (4) numaralı CBK’nın 224. maddesinde KOSGEB’in tüzel kişiliğe sahip, özel bütçeli ve bütünişlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi bir kamu kurumu olup Sanayi ve TeknolojiBakanlığının ilgili kuruluşu olduğu belirtilmiş; 228. maddesinde KOSGEB’inorganları genel kurul, icra komitesi ve başkanlık olarak belirlenmiştir.

6. Anılan CBK’nın 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinde KOSGEB’in asli personelinin 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılıKanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) ek 27. maddesine göre istihdam edilensözleşmeli personel olduğu hükme bağlanmıştır.

7. 375 sayılı KHK’nın ek 27. maddesinin ikinci fıkrasındabu kapsamda istihdam edilenlere mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamındayapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin, bir aylık toplam net tutarının 375sayılı KHK’nın ek 11. maddesi uyarınca belirlenen emsali personele mali vesosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylıktoplam net tutarını geçememek üzere Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamcabelirleneceği belirtilmiştir.

8. Diğer yandan (2) numaralı CBK’nın 1. maddesindeCBK’nın amacının kapsamında bulunan kamukurum ve kuruluşlarına ait kadro ve pozisyonların ihdası, iptali vekullanılmasına dair esas ve usulleri düzenlemek olduğu belirtilmiş; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde de CBK’nın 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MalîYönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli (I), (II) ve (IV) Sayılı Cetvellerde yeralan idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla veyaCBK’larla kurulan diğer idareler, fonlar ve kefalet sandıkları hakkındauygulanacağı hükme bağlanmıştır.

9. KOSGEB’in 5018 sayılı Kanun’a ekli (II) SayılıCetvel’in “B) ÖZEL BÜTÇELİ DİĞER İDARELER” bölümünde yer aldığı,dolayısıyla (2) numaralı CBK’nın kapsamında olduğu görülmektedir. Bu itibarlaKOSGEB’de istihdam edilecek personelin kadro ve pozisyonlarının ihdası, iptalive kullanılmasının (2) numaralı CBK’da belirlenen usul ve esaslara tabi olduğuaçıktır.

2.Anlam ve kapsam

10. (4) numaralı CBK’nın 232. maddesinde icrakomitesinin görevleri düzenlenmiş olup bu kapsamda anılan maddenin (1) numaralıfıkrasının dava konusu (b) bendinde başkanlıktaistihdam edilecek personelin görev ve pozisyonlarını, sayılarını ve alacaklarıücretlere ait teklifleri ilgili mercilere sunulmak üzere karara bağlamak icrakomitesinin görevleri arasında sayılmıştır.

11. CBK’nın 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesi uyarınca KOSGEB’in asli personelinin 375 sayılı KHK’nın ek 27.maddesine istihdam edilen sözleşmeli personel olduğu, diğer yandan KHK’nınanılan maddesinde söz konusu personele yapılacak ödemeleri belirlemeyeCumhurbaşkanı’nın veya onun yetkilendireceği makamın yetkili kılındığıgözetildiğinde, kuralla icra komitesinin bu personelin alacakları ücretlere aittekliflerinin sunulmasının öngörüldüğü ilgili mercilerin Cumhurbaşkanı veyaonun yetkilendireceği makam olduğu anlaşılmaktadır.

12. Diğer yandan (2) numaralı CBK’nın 8. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde bu CBK kapsamına giren kuruluşların sözleşmelipersonel pozisyonlarının sayı, unvan, nitelik, sözleşme ücreti ve sürelerininbelirlenmesi suretiyle merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise bölge veya ilbazında Cumhurbaşkanınca ihdas edilebileceği belirtilmiştir.

13. Bu itibarla başkanlıktaistihdam edilecek personelle ilgili olarakkuralla icra komitesine verilen görevin biribu personelin nihai olarak Cumhurbaşkanınca ihdas edilecek pozisyonlarınıkarara bağlamak, diğeri de bunların alacakları ücretlere ait teklifleriCumhurbaşkanı’na veya onun yetkilendireceği makama sunulmak üzere kararabağlamak olmak üzere iki yönü bulunmaktadır.

3.İptal Talebinin Gerekçesi

14. Dava dilekçesinde özetle; kuralla KOSGEB bünyesindeistihdam edilecek bütün personelin görev, pozisyon, sayı ve ücretlerininbelirlenmesi görevinin icra komitesine verildiği, bir kamu tüzel kişisi olanKOSGEB’de çalıştırılacak personelin kamu görevlisi olması sebebiyle buhususların kanunla düzenlenmesi gerektiği, kamuda istihdam türlerinin genelolarak 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda, özel olarakda 375 sayılı KHK’da açıkça düzenlendiği, dolayısıyla aynı konuda CBKçıkarılamayacağı, idarenin yasama yetkisi ile donatılması anlamına gelecek olankuralın hukuk güvenliği ilkesini açık bir biçimde ihlal ettiği belirtilerekkuralın Anayasa’nın 2., 6., 8., 104. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

4.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

15. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

16. Kuralın belirlibir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan bir kamu kurumunun organınıngöreviyle ilgili düzenleme öngördüğü, bu itibarla yürütme yetkisine ilişkin birhususu düzenlediği açıktır.

17. Kural, Anayasa’nın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme de içermemektedir.

18. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesinde Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Anayasakoyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanınmünhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasabir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz.Bununla birlikte Anayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olarak öngörülenkonulara ilişkin Anayasa hükümlerinin açıkça izin verdiği hususlarda CBK’larladüzenleme yapılabilir.

19. Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündürve kanunla düzenlenir.” denilmiştir. Anayasa’nın anılan maddesindedüzenlenen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının kanunladüzenlenmesini gerekli kılar. Ancak Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasında kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağı hükmebağlanmış, dolayısıyla kamu tüzel kişiliğinin CBK ile de kurulmasına açıkçaizin verilmiştir. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 12/6/2020 tarihli veE.2019/105, K.2020/30 sayılı kararında da belirtildiği üzere anılan fıkrada yeralan “…kurulur.” ibaresinin CBK ile kurulan bir kamu tüzel kişiliğininCBK ile düzenlenmesini de içerdiği anlaşılmaktadır. Zira Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasındaki koşullara bağlı olmak kaydıyla kamu tüzelkişiliğinin görevleri, yetkileri ve yapısı gibi unsurların CBK’yla düzenlenemeyeceğininkabulü, kamu tüzel kişiliğinin CBK’yla kurulmasını mümkün kılan anayasal hükmüişlevsiz, dolayısıyla anlamsız kılabilecektir (anılan kararda bkz. § 45).

20. (4) numaralı CBK’nın 224. maddesinde KOSGEB’in tüzelkişiliğe sahip bir kuruluş olduğu belirtilse de kamu tüzel kişisi olduğuna dair açık bir hükme yerverilmemiştir. Anılan CBK’nın KOSGEB’in kuruluşu, teşkilatı, görev ve yetkileri ilepersonel yapısına ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğinde ve bubağlamda kamu gücü ve yetkileriyle donatıldığı,karar organının kamusal yönü bulunan kişilerden teşekkül ettiği, merkezîidareyle olan bağı ve tabi olduğu muafiyet ve ayrıcalıkları göz önündebulundurulduğunda kamu tüzel kişiliğini haiz olduğu anlaşılmaktadır. NitekimAnayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E.2020/29, K.2022/155 sayılı kararıda bu yöndedir (anılan kararda bkz. § 34)

21. Bu itibarla Anayasa’da bir kamutüzel kişiliğinin kurulması CBK ile düzenlenebilecek konulardan olduğundan,kamu tüzel kişisi niteliğindeki KOSGEB’in organının görevlerine ilişkindüzenlemenin kanunla yapılmamasının Anayasa’ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

22. Kuralla aynı alanda hüküm ifade edenkarşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Buitibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucunaulaşılmıştır.

23. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

24. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilenhukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hakve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurupbunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan,hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

25. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir.Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnelolmasını gerektirmektedir. Anılan ilkeninyürütmenin asli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK’lar bakımından dageçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır(AYM, E.2019/96, K.2022/17, 24/2/2022, § 47; E.2018/133, K.2021/79, § 52).

26. Kuralla KOSGEB’de istihdamedilecek personelle ilgili olarak icra komitesine verilen personelin;görev ve pozisyonlarını, sayılarını karara bağlama görevinin (2) numaralıCBK’da belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, alacakları ücretlere aitteklifleri karara bağlama görevinin de 375 sayılı KHK’nın ek 27. maddesindebelirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kullanılmasının öngörüldüğüanlaşılmaktadır. Bu itibarla uygulamada herhangi bir tereddüde mahalbırakmayacak şekilde açık, net ve anlaşılır birbiçimde düzenlendiği görülen kuralın belirlilik ilkesine aykırı bir yönübulunmamaktadır.

27. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

C. CBK’nın6. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 232. Maddesinin (1) Numaralı FıkrasınaEklenen (d) Bendinin “…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması,iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynaklarıntemin edilmesi, …” Bölümünün İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

28. Dava dilekçesinde özetle; kuralla küçük ve ortaölçekli işletmelere hizmet vermek amacıyla yerli veya yabancı sermayelişirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesi konularında karar almanın KOSGEB’in icrakomitesinin görevleri arasında düzenlendiği, bu tür oluşumların ancak kanunveya CBK ile kurulabileceği, idarenin kanuniliği ilkesi uyarınca bu husustaidareye yetki devri yapılamayacağı, ayrıca şirket kurulması veya bunlaraiştirak edilmesinin 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname’de açıkça düzenlenen bir konu olduğundan bualanda CBK ile düzenleme yapılamayacağı belirterek kuralın Anayasa’nın 2., 6.,7., 8., 11., 104. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

29. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 123. maddelerine de aykırı olduğu ilerisürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

30. (4) numaralı CBK’nın 232. maddesinin (d) bendinde küçük ve orta ölçekli işletmelere hizmet vermek amacıylayerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi vegerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi, yurtiçinden veya yurt dışından kaynak sağlanması konularında karar almak KOSGEB’inicra komitesinin görevleri arasında düzenlenmiş olup söz konusu bendin “…yerlive yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde buişletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi,…” bölümü davakonusu kuralı oluşturmaktadır.

31. CBK’nın 6. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 232.maddesinin (1) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendinin konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci,ikinci ve üçüncü cümleleri bakımından yapılan incelemeye ilişkin olarakbelirtilen hususlar dava konusu kural için de geçerlidir.

32. Bu itibarla KOSGEB’in organı olan icra komitesinin görevleriyle ilgilibir düzenleme öngören kuralın yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasa’da CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı, ayrıca münhasıran kanunla düzenlenmeyi gerektiren konulardan daolmadığı anlaşıldığından Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınbirinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

33. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde kanunda açıkça düzenlenen konularda CBKçıkarılamayacağı kurala bağlanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM)Anayasa’nın 87. maddesinde düzenlenen kanun koyma yetkisi kapsamındakanun adı altında yaptığı düzenlemelerin bu kapsamda olduğunda kuşkubulunmamaktadır. Diğer yandan Anayasa Mahkemesi KHK’larda açıkça düzenlenenkonular bakımından da CBK çıkarılmasına ilişkin aynı yasağın geçerli olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiş ve KHK’larınAnayasa’nın mülga hükümlerinde belirtilen niteliği, getiriliş amacı, AnayasaMahkemesinin KHK’larla ilgili içtihadı ve uygulama dikkate alındığındaKHK’ların kanun hükmünde olduklarının görüldüğü, dolayısıyla KHK ile açıkçadüzenlenen bir konuda da Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesi uyarınca CBK çıkarılamaması gerektiğine karar vermiştir (AYM,E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 34-39; AYM, E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020,§§ 24-29).

34. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının dördüncü cümlesi uyarınca yapılacak denetimdekarşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce çıkarılmış bir kanun olupolmadığının tespit edilmesi gerekir. Sonrasında ise -böyle bir kanun varsa-incelenen CBK kuralının kanunun açıkça düzenlediği konuyu düzenleyipdüzenlemediği belirlenmelidir. Bu değerlendirme yapılırken önce ilgili kanununCBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade edip etmediğinin belirlenmesi, ardındanda kanundaki düzenlemenin açık olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Bubağlamda CBK kuralı olmaması durumunda karşılaştırmaya esas alınan kanunhükmünün CBK ile düzenleme yapılan konuya uygulanacak olup olmaması, CBKkuralının kanun ile düzenlenen konuda çıkarılıp çıkarılmadığına dair birgösterge olacaktır (AYM, E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, § 17).

35. 233 sayılı KHK’nın 1. maddesinde bu KHK’nın iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadikuruluşlarını ve bunların müesseselerini, bağlı ortaklıklarını ve iştiraklerinikapsadığı, 2. maddesinde de kamu iktisadi teşebbüsünün (teşebbüs)iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adı olduğubelirtilmiştir. Aynı maddede iktisadidevlet teşekkülü (teşekkül) sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermeküzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsü; kamu iktisadi kuruluşu (kuruluş) sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindekimal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan,gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılankamu iktisadi teşebbüsü; iştirak ise iktisadi devlet teşekküllerinin, kamu iktisadikuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının sermayelerinin en az yüzde on beşineen çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketler olaraktanımlanmıştır.

36. KHK’nın 3. maddesinin 1. numaralı fıkrasındateşebbüslerin Cumhurbaşkanınca kurulacağı belirtilmiş, 27. maddesinde deiştiraklerin teşkili ve nitelikleri düzenlenmiştir.

37. Teşebbüslerin kurulması, organları,personel rejimi, görev ve yetkileri, işleyiş ve amaçları ve sona ermeleri yasalveya idari işlemlerle düzenlenen, sermayesinin tamamı devlete ait iktisadialanda kural olarak ticari esaslara göre faaliyet gösteren veya tekelniteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretip pazarlayan kamutüzel kişileridir. Diğer bir deyişle teşebbüslerin faaliyet gösterilen sektördesermaye birikimi sağlayarak kamu refahını artırma amacıyla var olan, özel hukukkişileriyle özel hukuk hükümlerine göre yaptığı iş ve işlemleriyle deendüstriyel ve ticari kamu hizmeti veren kamu tüzel kişileridir (AYM, E.2012/92,K.2013/31, 28/2/2013).

38. KOSGEB ise birteşebbüs olmayıp ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasındaküçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabetgüçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelereuygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgiliolarak kurulmuş bir kamu tüzel kişisidir.

39. 233 sayılı KHK ekonomik ihtiyaçlar gözetilerek yenibir teşebbüs kurulmasına veya mevcut birmüessese veya bağlı ortaklığın teşebbüs hâline getirilmesi ile teşebbüs veyabağlı ortaklığın bir anonim şirkete iştirakine ilişkin hususlarıdüzenlemektedir. Buna karşılık bir teşebbüs niteliği taşımayan KOSGEB’in icrakomitesine kuralla verilen görevin ekonomik ihtiyaçlar gözetilerek yeniteşebbüs kurulması, mevcut bir müessese veya bağlı ortaklığın teşebbüs hâlinegetirilmesi ile teşebbüs veya bağlı ortaklığın bir anonim şirkete iştiraki ilebir ilgisi bulunmamaktadır. KOSGEB’inkuruluş amacının, küçük ve orta ölçekli işletmelere hizmet vermek amacıylayerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi vegerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesineilişkin olduğu görülmektedir. Dolayısıyla kural uyarınca KOSGEB’e teşebbüskurma veya teşebbüse iştirak etme yetkisi verilmesi söz konusu değildir.

40.Bu itibarla 233 sayılı KHK’nın dava konusu kuralla aynı alanda hüküm ifadeetmediği, başka bir deyişle açıkça aynı konuyu düzenlemediği görüldüğünden kuralın Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesine aykırı bir yönünün debulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

41. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

42. Anayasa’nın 2. maddesinde güvencealtına alınan hukuk devleti ilkesi gereğincekanunların ve CBK’ların kamu yararı gözetilerekçıkarılması zorunludur. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamuyararı genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olantoplumsal yararı ifade etmektedir. Kanunun ya da CBK’nın amaç ögesi bakımındanAnayasa’ya uygun sayılabilmesi için çıkarılmasında kamu yararı dışında biramacın gözetilmemiş olması gerekir. Kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmışolduğu açıkça anlaşılabiliyorsa amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırılık sözkonusudur.

43. Anayasa’ya uygunluk denetiminde kuralınöngörülmesindeki kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenenkuralın ihdasında kamu yararı dışında belli bireylerin ya da gruplarınçıkarlarının gözetilip gözetilmediği incelenir. Diğer bir anlatımla bir kuralınAnayasa’ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararı konusunda AnayasaMahkemesinin yapacağı inceleme, yalnızca kuralın kamu yararı amacıyla çıkarılıpçıkarılmadığının denetimiyle sınırlıdır.

44. Küçük ve orta ölçekli işletmelere hizmet vermekamacıyla KOSGEB tarafından yerli ve yabancı sermayeli şirketler kurulmasının,bu şirketlere iştirak edilmesinin ya da gerektiğinde bu işletmelere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesinin sözkonusu işletmelerin güçlenmesine ve ülke ekonomisindeki etkinliklerininartmasına olumlu yönde etki edebileceği yadsınamaz. Bu itibarla kamu yararının sağlanması amacına yönelik olarak ihdasedildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesine aykırı bir yönübulunmamaktadır.

45. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

Ç. CBK’nın 7. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 234. Maddesinin(1) Numaralı Fıkrasının Değiştirilen (t) Bendinin “…kamu kurum vekuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait buhususlara ilişkin her türlü bilgi ve veriyi almak ve analiz etmek, raporlamak,…”Bölümünün İncelenmesi

1. İptalTalebinin Gerekçesi

46. Dava dilekçesinde özetle; kuralda KOSGEB’in kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerden isteyebileceği bilgi ve belgelerin türünün, niteliğinin vekapsamının tanımlanmadığı, dolayısıyla bu bilgilerin kişisel veriler deolabileceğinden temel hak ve özgürlükleriilgilendiren bu alana ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılamayacağı, kişisel verilerin korunmasına ilişkin herhangi birgüvence içermeyen kuralın hukuk devletinin gerektirdiği belirlilik veöngörülebilirlik ilkelerini taşımadığı belirtilerekAnayasa’nın 2., 13., 20. ve 104. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

47. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 13. ve 20. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

48. (4) numaralı CBK’nın 234. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaKOSGEB’in organlarından biri olan başkanlığın görevleri düzenlenmiş olup bukapsamda anılan fıkranın (t) bendinde işletmelereve girişimcilere yönelik belirlenen destek politikalarının tasarım süreçlerindefaydalanılmak ve sunulan hizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşükmaliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak, kamu kurum ve kuruluşlarıile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlarailişkin her türlü bilgi ve veriyi almak ve analiz etmek, raporlamak, ilgilimevzuatı çerçevesinde gerçek ve tüzel kişilerle paylaşmak başkanlığın görevleriarasında sayılmıştır. Anılan bendin “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlübilgi ve veriyi almak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümü dava konusukuralı oluşturmaktadır.

49. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyecekkonular Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alantemel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasihaklar ve ödevler olarak belirtilmiştir.

50. Kişisel verilerin korunması hakkıAnayasa’nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmıştır. Anılanmaddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerinkorunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; kişisel verilerin ancakkanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği, kişiselverilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceğibelirtilmiştir. Buna göre Anayasa’nın anılan maddesinde düzenlenen ve “KişininHakları ve Ödevleri” başlıklı İkinci Bölümü’nde yer alan kişisel verilerinkorunması hakkına ilişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

51. Kuralla işletmelere ve girişimcilere yönelikbelirlenen destek politikalarının tasarım süreçlerinde faydalanılmak ve sunulanhizmetlerin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekildeyerine getirilmesini sağlamak üzere kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek vetüzel kişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin olarakalınabileceği öngörülen her türlü bilgi arasında kişisel nitelikteki verilerinde bulunabileceği görülmektedir. Bu itibarla kural, kişisel verilere ilişkinbir düzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içindekalmaktadır

52. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca anılan fıkranınbirinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

D. CBK’nın 8. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 235. Maddesinin (4) NumaralıFıkrasında Yer Alan “…yabancıuzmanlar…” İbaresinin “…personel…” Şeklinde Değiştirilmesininİncelenmesi

1. GenelAçıklama

53. 375 sayılı KHK’nın “Yerli veya yabancı sözleşmelipersonel istihdamı” başlıklı ek 26. maddesinde Cumhurbaşkanlığı,bakanlıklar ile diğer kamu kurum veya kuruluşlarında sözleşmeyle yerli veyayabancı personel istihdamına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.

54. Anılan maddenin birinci fıkrasında Cumhurbaşkanlığı,bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkinCBK’larda öngörülmesi kaydıyla; 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmelipersonel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, özel bilgi veuzmanlık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde, yerli veya yabancı personelintam zamanlı, kısmi zamanlı veya projelerle sınırlı olarak sözleşmeyle istihdamedilebileceği belirtilmiştir.

55. Maddenin ikinci fıkrasında bunlara verilecek hertürlü ödemeler dâhil ücretlerin, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (B) bendinegöre çalıştırılanlar için uygulanmakta olan sözleşme ücreti tavanının beşkatını aşmamak üzere Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca ilgililerinyürüteceği görevler göz önüne alınarak tespit edileceği ifade edilmiştir.

56. Ek 26. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında bumadde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen personelin, 5510 sayılıKanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalısayılacağı, ancak teşkilatlanmalara ilişkin CBK’larda öngörülmesi hâlindepersonelin 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ileilgilendirileceği, kısmi zamanlı olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatıödenmeyeceği ve işsizlik sigortası primi yatırılmayacağı belirtilmiştir.

57. Ek 26. maddenin beşinci ve altıncı fıkralarındakanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu statüde çalıştırılmanın, sözleşmebitiminde kamu kurum ve kuruluşlarında herhangi bir pozisyon, kadro veyastatüde çalışma açısından kazanılmış hak oluşturmayacağı, bu kapsamda istihdamedilecek personelde kurumsal hizmetlerin gerektirmesi hâlinde aranacak öğrenimve yabancı dil bilgisi şartı ile diğer şartların, bunların işe alınmaları,sınav ve istisnaları, sözleşme süre, usul ve esasları, görev, yetki veyükümlülükleri, sözleşmelerinin feshi ile istihdamlarına dair diğer hususlarınkurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

58. Söz konusu madde kapsamında istihdam edilmesiöngörülen yerli veya yabancı sözleşmeli personelin özel bilgi ve uzmanlıkgerektiren geçici nitelikteki işlerde veya projelerle sınırlı olarak görevyaptığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan personelin görev süresi özel bilgive uzmanlık gerektiren belirli bir işin ya da projenin süresi ile sınırlı olmaküzere belirlenmiş olup geçici olarak çalıştırılmaları öngörülmüştür. Buna göre,anılan madde kapsamında istihdam edilecek sözleşmeli personelin yapacağı görev,kamu hizmeti niteliği olmakla birlikte süreklilik arz etmediğinden, Anayasa'nın128. maddesinde öngörülen, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken aslive sürekli bir görev sayılamaz. Bu itibarla 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesikapsamında çalıştırılması öngörülen yerli veya yabancı sözleşmeli personelAnayasa’nın anılan maddesi kapsamında kamu görevlisi statüsünde değildir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

59. Dava dilekçesinde özetle; kuralla KOSGEB’de sözleşmeli personel istihdam edilmesineimkân tanındığı, kurumun yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri yerine getirmeleri amacıyla istihdam edilmelerisebebiyle sözleşmeli personelin Anayasa’nın 128. maddesinde sayılan diğer kamugörevlileri kapsamında yer aldığının kabulünün gerektiği, dolayısıyla anılanpersonelin hukuki statüsünün münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardanolduğu, diğer yandan kamu görevlilerinin istihdamının Anayasa’nın 70.maddesinde düzenlenen kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olması sebebiyle CBKile düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığı; Cumhurbaşkanı’nın CBK çıkarmayetkisini Anayasa’da öngörülen sınırlar dışında kullandığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6., 8., 70., 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

60. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 8., 70. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ilerisürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

61. (4) numaralı CBK’nın KOSGEB’in personel rejiminindüzenlendiği 235. maddesinin (4) numaralı fıkrasında başkanlıkta 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesine görepersonel istihdam edilebileceği öngörülmekte olup anılan fıkrada yer alan “…personel…”ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır.

62.Anayasa Mahkemesi, personel istihdamının idarenin teşkilat yapısı ile ilgiliolduğunu, idarenin kuruluş ve görevlerinin bir parçasını oluşturduğunu belirtmiştir (AYM,E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 55).

63. Kuralla KOSGEB’in faaliyet alanına giren hizmetlerinyürütülmesi sırasında özel bilgi ve uzmanlıkgerektiren geçici nitelikteki işlerde çalıştırılmak üzere yerli veya yabancıpersonelin sözleşmeyle istihdam edilebilmesineimkân sağlayan bir düzenleme getirildiği gözetildiğinde kuralın yürütmeyetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

64. Kural, Anayasa’nın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

65. KOSGEB’in (4) numaralı CBK’nın 224. maddesiylekurulmuş bir kamu tüzel kişiliği olduğu gözetildiğinde Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kurulan bu tüzel kişiliğe ilişkinpersonel istihdamıyla ilgili düzenlemelerin de CBK ile yapılması mümkünolduğundan kuralın Anayasa’nın anılanmaddesiyle bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönü de bulunmamaktadır (benzer yöndeki karar için bkz.AYM, E.2019/87, K.2022/158, 13/12/2022, § 118).

66. Diğer yandan 375 sayılı KHK’nın ek26. maddesinin birinci fıkrasında anılan maddeuyarınca personel istihdam edilmesi ilgili kurumun teşkilatlanmasına ilişkinCBK’da bu hususun öngörülmüş olması şartına bağlanmıştır. Başka bir ifadeyle375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesi KOSGEB’de anılan madde kapsamında personel istihdam edilmesine yönelik doğrudanbir düzenleme öngörmemektedir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenenbir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

67. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

68. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisinedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

69. (4) numaralı CBK’nın235. maddesinin dava konusu kuralın da yer aldığı (4) numaralı fıkrasında personel istihdamınailişkin usul ve esaslar hakkında 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesine atıfyapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralda düzenlemeye konu olan bu alandahukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin gereğiolarak kurallaştırmanın yapıldığından söz edilebilmesi için kuralın atıftabulunduğu KHK hükmünde anılan personelin istihdamına ve bununla bağlantılıolarak hukuki statülerine ilişkin temel ilkelerin hemkişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yervermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmişolması gerekir.

70. Bu bağlamda söz konusu KHK’nın ek 26. maddesindeanılan madde kapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık,net, anlaşılır, uygulanabilirve nesnel şekilde saptanmış olduğugörüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

71. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

E. CBK’nın 18. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 563.Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasına Eklenen (ç) Bendinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

72. Dava dilekçesinde özetle; kuralın genel bütçedenyapılacak hazine yardımlarının Türk Standartları Enstitüsünün (TSE) gelirleriarasına eklenmesini öngördüğü, verginin kanuniliği ilkesi gereği idareleringelirlerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği, “Vergi Ödevi”nin temel hakve özgürlükler arasında yer aldığı, münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülenkonuların CBK ile düzenlenmesinin yasama yetkisinin devri ve Anayasa’daki CBKile düzenleme yetkisinin sınırlarının aşılması anlamına geldiği, kuralın 5018sayılı Kanun’un 37. maddesinde açıkça düzenlenmiş bir konuyu düzenlediğibelirtilerek Anayasa’nın 7., 73. ve 104. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

73. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 7. ve 73. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş isede CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

74. Kural, genel bütçeden yapılacak hazine yardımlarınınTSE’nin gelirleri arasında yer almasını öngörmektedir.

75. TSE’ninkurulmasına, teşkilatı ile görev ve yetkilerine ilişkin hususlar (4) numaralıCBK’nın 549. ila 565. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda anılan CBK’nın550. maddesinde TSE’nin Sanayi ve TeknolojiBakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine göreyönetilen, özel bütçeli bir kamu kurumu olduğu belirtilmiştir.Bu itibarla TSE’nin kamutüzel kişiliğine sahip bir kurum olduğu anlaşılmaktadır.

76. Daha önce de ifade edildiği üzereAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kurulan bir kamutüzel kişiliğinin teşkilat yapısının da CBK ile düzenlenmesi mümkündür.

77. Bir tüzel kişiliğin gerçek anlamda kurulduğundanbahsedebilmek için görevleri, teşkilat yapısı gibi unsurların da belirlenmesigerekmektedir. Teşkilat yapısı, görevleri, çalışma usulü gibi konulardüzenlenmeden bir kamu tüzel kişiliğinin faaliyette bulunması düşünülemez. Kamutüzel kişileri belli bir kamu hizmetini yerine getirmek amacıyla kurulur. Buhizmetin yerine getirilebilmesi için tüzel kişiliğin kurulması yeterli olmayıpteşkilat yapısının oluşturulması, görev ve yetkilerinin de belirlenmesi gerekir(AYM, E.2018/124, K.2020/56, 15/10/2020, §20).

78. Buna karşılık gelirlerinin belirlenmesi hususu birkamu tüzel kişiliğinin teşkilatlanmasının zorunlu unsurlarından biri olarakkabul edilemez. Bu itibarla kamu tüzel kişiliğinin gelirlerinin belirlenmesi Anayasa’nınCBK ile düzenlenebileceğini özel olarak öngördüğü konulardan değildir (aynıyöndeki karar için bkz. AYM, E.2019/87, K.2022/158, 13/12/2022, § 138).

79. Kuralla belirlenen TSE’nin gelirlerinin Anayasa’nın 123. maddesinin birinci fıkrası uyarıncamünhasıran kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Bu itibarla kuralda Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı şekilde düzenlemeyapıldığı anlaşılmaktadır.

80. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır. İptaligerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

F. CBK’nın 24. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 603.Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkranın Birinci Cümlesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

81. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerininkadrolarının ihdasının ve atanmasının münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğibelirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

82. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

83. Kural, Türkiyeİstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanlığında başkana yardımcı olmak üzere altı başkanyardımcısının atanabileceğini hükme bağlamaktadır. Bu itibarla kural, TÜİK’ealtı adet başkan yardımcısı kadrosunun ihdas edilmesi şeklinde bir düzenlemegetirmektedir.

84. Anayasa Mahkemesi bakanlıklarınve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzel kişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığınabağlı kurum ve kuruluşların kadrolarınınihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha öncekibazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu kurum vekuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idareninteşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu,Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisininbulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” ileAnayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunlaveya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılıolarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25,31/3/2021, §§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91,K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9,10).

85. (4) numaralıCBK’nın 598. maddesi hükmüne göre Hazine veMaliye Bakanlığı ile ilişkili ve kamu tüzelkişiliğine sahip bir kurum olan TÜİK’e kadro ihdas edilmesini öngörendolayısıyla anılan Kurumun teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren davakonusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmamaktadır.

86. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

87. Kuralla aynı alanda hüküm ifade edenkarşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Buitibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucunaulaşılmıştır.

88. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

89. Kuralla TÜİK’e altı adet başkan yardımcısı kadrosu ihdas edilmiştir. İhdas edilen kadro ve sayısıaçık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik veöngörülebilirlik ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

90. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

G. CBK’nın 26. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen608/A Maddesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

91. Dava dilekçesinde özetle; kuralın 375 sayılı KHK’nınek 30. maddesinde açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olduğu, kanunda açıkçadüzenlenmiş bir alanda CBK çıkarılamayacağı yolundaki anayasal hükmün sözkonusu alanda kanun eliyle dahi bu tür bir yetkinin CBK’ya tanınamayacağışeklinde anlaşılması gerektiği, CBK ile ihdas edilen kadrolarda istihdamedilecek olan kamu görevlilerine verilecek olan mali hakların kanunlabelirlenmesi gerektiği, 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesinin iptali talebiyleaçılan davanın derdest olduğu, yürütme yetkisi ve görevinin anayasal sınırlarındışına çıkılmadan icra edilmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6.,8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

92. Dava dilekçesinde konu bakımındanyetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğuileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

93. Kural, TÜİK’tegörev yapan teftiş başkanı, istatistik daire başkanı, istatistik grup başkanıve istatistik grup müdürünün sırasıyla, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğerözlük hakları bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca bağımsızgenel müdürlük teftiş kurulu başkanı, gelir idaresi daire başkanı, geliridaresi grup başkanı ve gelir idaresi grup müdürüne denk olduğunuöngörmektedir.

94. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nınBirinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriile Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yladüzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesinde ise münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

95. Anayasa Mahkemesimemurlar ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarıyla ilgilihükümlerin mülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğine, özlük işlerinin deAnayasa’nın 128. maddesi gereğince kanunla düzenlenmesi gerektiğine bu nedenlebu hususların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci veüçüncü cümleleri uyarınca CBK ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123,K.2022/138, 9/11/2022, §§ 74-79). Davakonusu kuralda da TÜİK’teki teftiş başkanı,istatistik daire başkanı, istatistik grup başkanı ve istatistik grup müdürükadrolarının mali ve sosyal haklarıyla diğer özlük işlerine ilişkin düzenlemeyeyer verildiğinden anılan karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmamaktadır.

96. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıcakonu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

Ğ. CBK’nın 27.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen 610/A Maddesinin İncelenmesi

1. BirinciCümle

a. Anlam veKapsam

97. Kuralla TÜİK’te 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinegöre müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebileceği hüküm altınaalınmıştır.

98. Kuralın atıftabulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin birinci fıkrasında bakanlıklarile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin CBK’lardaöngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen,denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı,denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamedilebileceği düzenlenmiştir.

99. Anılan maddeninikinci fıkrasında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdamedilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü vedördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasındayer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağı belirtilmiştir. Söz konusu Kanun’un ek41. maddesinin ikinci fıkrasında uzman yardımcılığına atanabilmek için gereklişartlar belirlenmiş, üçüncü fıkrasında uzman yardımcılarının mesleğe özelyarışma sınavı ile alınacağı düzenlenmiş, beşinci fıkrasında uzmanyardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmış olma ve hazırlayacaklarıuzmanlık tezinin kabul edilmesi şartıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanacaklarıkurala bağlanmıştır.

100. Anılan KHK’nın ek 24. maddesinin üçüncü fıkrasındataşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ileyabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı ve sözlüaşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrada yer alan hükümlerin kıyasenuygulanacağı öngörülmüştür.

101. KHK’nın ek 24. maddesinin dördüncü fıkrasında bumadde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden, verilen ilavesüre içerisinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri dekabul edilmeyenlerin, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkınıkullanmayanların, yardımcı veya stajyer unvanını kaybedecekleri ve kurumlarındadurumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanacakları düzenlenmiştir.

102. Söz konusu maddenin altıncı fıkrasında bu maddekapsamında istihdam edilecek personelin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri,yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesihâlinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğerhususların kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

 b. İptalTalebinin Gerekçesi

103. Dava dilekçesinde özetle; kuralın CBK’nın 26.maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 608/A maddesine yönelik gerekçelerleAnayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

104. Dava dilekçesinde konu bakımındanyetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğuileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

105. (4) numaralı CBK’nın 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…personel…”ibaresinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi bölümünde Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümleleri bakımındanyapılan incelemeye ilişkin olarak belirtilen gerekçeler dava konusu kural içinde geçerlidir.

106.Diğer yandan 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin birinci fıkrasında anılanmadde uyarınca personel istihdam edilmesi,ilgili kurumun teşkilatlanmasına ilişkin CBK’da bu hususun öngörülmüş olmasışartına bağlanmıştır. Başka bir ifadeyle 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesiTÜİK’te anılan madde kapsamında müfettiş vemüfettiş yardımcısı istihdam edilmesine yönelik doğrudan bir düzenlemeöngörmemektedir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

107. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

108. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

109.(4) numaralı CBK’nın 235. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan “…personel…” ibaresinin içerik yönünden Anayasa’yauygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural bakımındanda geçerlidir.

110. Bu bağlamda 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesindeanılan madde kapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık,net, anlaşılır, uygulanabilirve nesnel şekilde saptanmış olduğugörüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

111. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

2. İkinci Cümle

a. İptal Talebinin Gerekçesi

112. Dava dilekçesindeözetle; kuralın CBK’nın 26. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 608/Amaddesine yönelik gerekçelerle Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

113. Dava dilekçesinde konu bakımındanyetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğuileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

114. Kural, TÜİK’te 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinegöre istihdam edilen müfettiş ve müfettiş yardımcılarının mali ve sosyal hak veyardımlar ile diğer özlük hakları bakımından anılan KHK’nın ek 30. maddesiuyarınca bağımsız genel müdürlük müfettiş ve müfettiş yardımcılarına denkolduğunu öngörmektedir.

115. CBK’nın 26.maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 608/A maddesinin Anayasa’ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler davakonusu kural yönünden de geçerlidir.

116. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıcakonu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

H. CBK’nın 45.Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste'de Yer Alan Kadroların İptal Edilerek (2)Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel'in İlgili Bölümlerinden Çıkarılmasının;Ekli (2) Sayılı Liste'de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) NumaralıCBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel 'in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

117. Dava dilekçesinde özetle; kuralın Maden ve Petrolİşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) ile TÜİK’in merkez ve taşra teşkilatlarındagenel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri ifa eden yönetici ve personellerin kadrolarının ihdasve iptaline ilişkin olması nedeniyle münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği,Anayasa’nın CBK çıkarma yetkisine ilişkin olarak konu bakımından öngördüğüsınırların aşıldığı, yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesinin ihlaledildiği, yürütme yetkisi ve görevinin anayasal sınırların dışına çıkılmadanicra edilmesinin gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

118. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

119. Kural, MAPEG ve TÜİK’e ilişkin olarak bir kısım kadroların iptal edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgilibölümlerinden çıkarılmasını ve aynı kurumlara ilişkin olarak bir kısımkadroların ihdas edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir.

120. CBK’nın 24.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranınbirinci cümlesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimibölümünde Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci veüçüncü cümleleri bakımından yapılan incelemeye ilişkin olarak belirtilenhususlar dava konusu kural için de geçerlidir.

121. Bu itibarla Hazineve Maliye Bakanlığı ile ilişkili ve kamutüzel kişiliğine sahip bir kurum olan TÜİK ile (4) numaralı CBK’nın 766.maddesine göre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı ve kamu tüzelkişiliğine sahip bir kurum olan MAPEG’e ilişkin olarak kadro ihdası ve iptaliniöngören kural, Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı birdüzenleme içermemektedir.

122. Kuralla aynı alanda hüküm ifade edenkarşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Buitibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucunaulaşılmıştır.

123. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

124. CBK’nın 24.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranınbirinci cümlesinin içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi bölümündebelirtilen gerekçeler dava konusu kural bakımından da geçerlidir.

125. Bu itibarla MAPEG’e ve TÜİK’e ilişkin olarak ihdasve iptal edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekildedüzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılıkbulunmamaktadır.

126. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

I. CBK’nın Geçici 1. Maddesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

127. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesiyle ilgilidüzenlemenin münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alana ilişkin olduğubelirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 104. ve128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

128. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 128. maddesinede aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

129. Kural, maddenin yürürlüğe girdiği 8/4/2020 tarihindeTÜİK Daire Başkanı ve Destek Hizmetleri Daire Başkanı kadrolarında bulunanlarıngörevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ereceğini, bunlarhakkında 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (3)numaralı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında AtamaUsûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. maddesi hükümlerine göreişlem tesis edileceğini, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nın geçici 1.maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerinin saklı olduğunu hükme bağlamıştır.

130. Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapısı içindeyer alan kadro unvanlarındaki değişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrolarlailgili olarak gerçekleştirilen atama veya göreve son verme işlemleri deidarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla CBK’nın24. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralıfıkranın birinci cümlesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde kadro ihdası ve iptalineilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının anayasallığına ilişkin olarakyapılan değerlendirmeler bu tür düzenlemelerbakımından da aynen geçerlidir.

131. TÜİK’in merkez teşkilatında “TÜİK Daire Başkanı”ve “Destek Hizmetleri Daire Başkanı” kadroları yer almaktayken sözkonusu kadrolar, CBK’nın 45. maddesiyle iptaledilmiştir. Anılan kadroların iptal edilmesine bağlı olarak, o kadrolardakigörevi yürüten kişilerin görevlerinin sona ermesini öngören, dolayısıylaTÜİK’in teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınbirinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme içermemektedir.

132. Kuralın kapsamına giren konuda kanunla yapılanherhangi bir düzenlemeye rastlanmamıştır. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

133. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

134. Kuralınhem kişiler hem de idare yönünden açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir birşekilde düzenlendiği, bu itibarla belirlilik ilkesine aykırı bir yönününbulunmadığı anlaşılmıştır.

135. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

IV. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ

136. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesinin (4) numaralı fıkrasında kanunun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nünbelirli kurallarının iptali, diğer kurallarının veya tümünün uygulanmamasısonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline kararverilebileceği öngörülmektedir.

137. CBK’nın 7.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 234. maddesinin (1) numaralı fıkrasınındeğiştirilen (t) bendinin “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi veveriyi almak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümünün iptali nedeniyle anılan bendinuygulanma imkânı kalmayan “…ilgili mevzuatı çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilerle paylaşmak.” bölümünün de 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince iptali gerekir.

V. İPTAL KARARININYÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

138. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekligördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararınınyürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceğibelirtilmektedir.

139. CBK’nın; 7. maddesiyle (4) numaralıCBK’nın 234. maddesinin (1) numaralı fıkrasının değiştirilen (t) bendinin “…kamukurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden işletme ve girişimcilereait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi ve veriyi almak ve analiz etmek,raporlamak, ilgili mevzuatı çerçevesindegerçek ve tüzel kişilerle paylaşmak.”bölümünün, 18. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 563. maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen (ç) bendinin, 26. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 608/Amaddesinin, 27. maddesiyle (4) numaralıCBK’ya eklenen 610/A maddesinin ikinci cümlesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamuyararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığıhukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TBMM tarafından gereklidüzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddeye,bende, cümleye ve bölüme ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

VI. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

140. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kurallarınuygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceğibelirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

7/4/2020 tarihli ve (58) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlarile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 1. 7.maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 234. maddesinin (1) numaralıfıkrasının değiştirilen (t) bendinin “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerdenişletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi ve veriyialmak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümüne,

2. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 563. maddesinin (1) numaralıfıkrasına eklenen (ç) bendine,

3. 26. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 608/A maddesine,

4. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 610/A maddesinin ikincicümlesine,

yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğegirmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu maddeye, bende, cümleye ve bölümeilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. 6.maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

a. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendine,

b. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasına eklenen (d) bendinin “…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerinkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacakkaynakların temin edilmesi,…” bölümüne,

2. 8. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…yabancı uzmanlar…” ibaresinin “…personel…”şeklinde değiştirilmesine,

3. 24. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 603. maddesine eklenen (2)numaralı fıkranın birinci cümlesine,

4. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 610/A maddesinin birincicümlesine,

5. 45. maddesiyle;

a. Ekli (1) SayılıListe'de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerinden çıkarılmasına,

b. Ekli (2) SayılıListe'de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgili bölümlerine eklenmesine,

6. Geçici 1.maddesine,

yönelik iptal talepleri 25/1/2023 tarihli ve E.2020/48,K.2023/11 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddeye, bende, bölüme,cümlelere, eklemeye, değişikliğe ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtaleplerinin REDDİNE,

25/1/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

VII. HÜKÜM

7/4/2020 tarihli ve (58) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlarile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 6. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin;

1. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasının değiştirilen (b) bendinin konu bakımından yetki yönünden veiçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. Emin KUZ’un karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. 232. maddesinin(1) numaralı fıkrasına eklenen (d) bendinin “…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerinkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacakkaynakların temin edilmesi,…” bölümünün;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, M. Emin KUZ’un karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ile Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. 7. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 234. maddesinin (1) numaralıfıkrasının değiştirilen (t) bendinin;

1. “…kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerden işletme ve girişimcilere ait bu hususlara ilişkin her türlü bilgi veveriyi almak ve analiz etmek, raporlamak,…” bölümünün konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRAYÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. “...ilgilimevzuatı çerçevesinde gerçek ve tüzel kişilerle paylaşmak.” bölümünün 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎGAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNEOYBİRLİĞİYLE,

C. 8. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasında yer alan “…yabancı uzmanlar…” ibaresinin “…personel…”şeklinde değiştirilmesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

Ç. 18. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 563. maddesinin (1) numaralıfıkrasına eklenen (ç) bendinin konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğinceKARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞEGİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

D. 24. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 603. maddesine eklenen (2)numaralı fıkranın birinci cümlesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

E. 26. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 608/A maddesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunave İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

F. 27. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 610/A maddesinin;

1. Birincicümlesinin;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığınave iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM,M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. İkincicümlesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAKDOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

G. 45. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe'de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerinden çıkarılmasının;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. Ekli (2) SayılıListe'de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgili bölümlerine eklenmesinin;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

Ğ. Geçici 1.maddesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

25/1/2023 tarihinde karar verildi.

 

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Kadir ÖZKAYA

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Muammer TOPAL

 Üye

M. Emin KUZ

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

Basri BAĞCI

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Kenan YAŞAR

Üye

Muhterem İNCE

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememizçoğunluğu (58) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) 8. maddesiyle(4) numaralı CBK’nın 235. maddesinin değiştirilen (4) numaralı fıkrasının, 24.maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranınbirinci cümlesinin, 27. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 610/Amaddesinin, 45. maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadroların iptal edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarılması veekli (2) sayılı listede ye alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nıneki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesinin, geçici 1. maddesininkonu bakımından; 6. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 232. maddesinin (1)numaralı fıkrasına eklenen (d) bendinin “…yerli ve yabancı sermayelişirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işlemlere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesi,…” bölümünün ise içerik yönündenAnayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

A. KonuBakımından Yetki Yönünden

2. CBK’nın dava konusu8. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 235. maddesinin (4) numaralı fıkrası “Başkanlıkta375 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin [KHK] ek 26 ncı maddesine göre personelistihdam edilir” şeklinde değiştirilmiştir. Kuralın atıf yaptığı 375 sayılıKHK’nın ek 26. maddesinde özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici mahiyettekiişlerde tam zamanlı, kısmî zamanlı veya projelerle sınırlı olarak sözleşmeyleyerli ve yabancı personelin çalıştırılabilmesine, bu personele ödenecek ücretinbelirlenmesine, personelin niteliklerine, tabi olacakları sigorta hukukuna,kendileriyle yapılacak sözleşmenin süresi ve esaslarına yönelik hükümlere yerverilmektedir.

3. Dava konusu kural,istihdam edilecek personelin alacağı azami ücretin belirlenmesini de kapsadığıiçin mülkiyet hakkını düzenleyen bir CBK hükmü mahiyetindedir. Diğer yandankural, sadece mülkiyet hakkını değil, aynı zamanda istihdam edilecek personelinAnayasa’nın 48. ve 49. maddelerinde güvenceye alınan çalışma hakkı ve sözleşmeözgürlüğünü de ilgilendirmektedir. Söz konusu hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalarınAnayasa’nın 13. maddesi uyarınca kanunla yapılması gerekmektedir. Dolayısıylakural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncücümlelerine aykırıdır (benzer yönde bkz. AYM, E.2020/28, K.2022/156,13/12/2022, Karşıoy Gerekçesi).

4. CBK’nın dava konusu27. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 610/A maddesi uyarınca “Başkanlıkta375 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesine göre müfettiş vemüfettiş yardımcısı istihdam edilebilir.” 375 sayılı KHK’nın ek 24.maddesinde ve onun atıf yaptığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41.maddesinin ilgili hükümlerinde, diğer memur ve kamu görevlileri yanında,müfettiş yardımcılarının kamu hizmetine girişine ve bu hizmete girdikten sonramüfettiş olarak atanmak için sahip olmaları gereken niteliklere ilişkinhususlar düzenlenmektedir.

5. Dolayısıyla yaptığıatıf nedeniyle kural, Başkanlıkta istihdam edilebilecek olan müfettişyardımcıları bakımından kamu hizmetine giriş şartları ile müfettişlerbakımından göreve atanmak için gerekli nitelikleri de düzenlemiş olmaktadır. Busebeple kural müfettişler yönünden Anayasa’nın münhasıran kanunladüzenlenmesini öngördüğü konuda (m. 128), müfettiş yardımcıları yönünden dekamu hizmetine girme hakkına (m. 70) ilişkin düzenleme yaptığı için Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır(aynı yönde bkz. (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, Karşıoy Gerekçesi,§§ 13-19).

6. CBK’nın dava konusu24. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralıfıkranın birinci cümlesi “Başkanlıkta, Başkana yardımcı olmak üzere altıBaşkan Yardımcısı atanabilir” şeklindedir. Bunun yanında CBK’nın 45.maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadroların iptal edilerek (2)numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarılması ve ekli(2) sayılı listede ye alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki(I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesi öngörülmektedir. Öte yandanCBK’nın geçici 1. maddesi uyarınca maddenin yürürlüğe girdiği tarihte TÜİKDaire Başkanı ve Destek Hizmetleri Daire Başkanı kadrolarında bulunanlarıngörevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ermesi, bunlar hakkında(3) numaralı CBK’nın 6. maddesine göre işlem yapılması ve 703 sayılı KHK’nıngeçici 1. maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerinin saklı olmasıöngörülmektedir.

7. Anayasa Mahkemesinin2018/119 esas sayılı kararına ilişkin muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamukurum ve kuruluşlarında kadro ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçehakkıyla ilgisi, başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlereilişkin olması ve münhasıran kanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBKile düzenlenemez. Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleriAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncücümlelerine aykırılık teşkil eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020,Karşıoy Gerekçesi, §§ 14-36; E. 2020/8, K. 2021/25, 31/3/2021, KarşıoyGerekçesi). Bu gerekçelerle kadro ihdası ve iptali içeren dava konusu kurallarAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncücümlelerine aykırıdır.

8. Öteyandan, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre“Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konulardaCumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz”. Anayasa’nın 128. maddesigereğince kamu görevlilerinin “atanmaları”na ilişkin hususlar münhasırankanunla düzenlenmesi gereken konulardandır. Bu sebeple maddenin yürürlüğegirdiği tarihte bazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başkaca bir işlemegerek kalmaksızın sona ermesini öngören CBK’nın dava konusu geçici 1. maddeside Anayasa’ya aykırıdır (aynı yönde muhalefet gerekçemiz için bkz. AYM,E.2020/8, K.2021/25, 31/03/2021, Karşıoy Gerekçesi, § 18).

B.İçerik Yönünden

9. CBK’nın dava konusu6. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 232. maddesinin (1) numaralı fıkrasınaeklenen (d) bendi uyarınca “…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerinkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işlemlere katkı sağlayacakkaynakların temin edilmesi,…” Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirmeve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) icra komitesinin görevleri arasındasayılmaktadır.

10. AnayasaMahkemesinin kararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere hukuk devletinin temelunsurlarından olan hukuki belirlilik ilkesi uyarınca kanunidüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnelolması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlemiçermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğinsağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarınınöngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güvenduyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyiciyöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§153, 154; AYM, E. 2020/15, K. 2020/78, 24/12/2020, § 10; İ.K. [GK], B.No: 2019/20904, 15/4/2021, § 47).

11. Hukuki belirlilikve güvenlik ilkelerinin yürütmenin ilk elden düzenleyici işlemi olan CBK’larbakımından da geçerli olduğu izahtan varestedir. Bu anlamda CBK iledüzenlenebilecek bir konuda Cumhurbaşkanı tarafından usulüne uygun, şekilşartlarını taşıyan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çıkarılması yeterlideğildir. CBK hükümlerinin keyfi uygulamalara izin vermeyecek şekilde açık,belirli ve herkes için öngörülebilir nitelikte olması zorunludur.

12. Diğer yandankonuya ilişkin her ayrıntının mutlaka CBK’da düzenlenmesi gerekmez. Kanunkoyucunun bazı durumlarda yaptığı gibi, CBK koyucu da düzenlediği konuyailişkin genel çerçeveyi, temel kural, ilke, esas ve şartları belirlediktensonra idare tekniği ve uzmanlığa dair diğer hususların düzenlenmesini alt idariişlemlere bırakabilir. Bu şartları taşımayan bir CBK hükmü konu bakımından Anayasa’yauygun olsa bile içerik yönünden Anayasa’ya aykırı olacaktır.

13. Dava konusu CBKhükmü tam da böyle bir kuraldır. Zira kural KOSGEB’in “yerli ve yabancısermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işlemlerekatkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi” kararlarını alma görev veyetkisine sahip olduğunu belirtmekte, bunun dışında söz konusu şirketlerinkurulmasına, iştirake ve kaynakların teminine ilişkin usul ve esaslar hakkındaherhangi bir düzenlemeye yer vermemektedir. Başka bir ifadeyle, iptali istenenkural, kurulacak ve/veya iştirak edilecek şirketlerin türü, mali durumu vefaaliyet yürüttüğü alanlar gibi konularda herhangi bir sınırlama getirmediğigibi, söz konusu iştirakin bilhassa yabancı sermayeli şirketler yönünden hangihukuka tabi olacağına dair bir düzenleme ya da herhangi bir kanuna atıf daiçermemektedir.

14. Sonuç olarak, davakonusu kural hiçbir çerçeve çizmeden, temel ilke, esas ve şartları belirlemedenKOSGEB’in icra komitesinin kararıyla yerli ve yabancı sermayeli şirketlerinkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işlemlere katkı sağlayacakkaynakların temin edilmesine imkân sağladığı, bu konudaki düzenlemeyi(zımnen de olsa) diğer düzenleyici işlemlere bıraktığı için içerik yönündenAnayasa’nın 2. maddesine ve 106. maddesinin on birinci fıkrasına aykırılıkteşkil etmektedir (benzer yönde bkz. AYM, E.2019/96, K.2022/17, 24/02/2022,Karşıoy Gerekçesi, §§ 9-24).

15. Yukarıda (A) ve(B) başlığı altında açıklanan gerekçelerle kuralların Anayasa’ya aykırıolduğunu ve iptal edilmeleri gerektiğini düşündüğümden çoğunluğun red yönündekikararına katılmıyorum.

 

 

 

 

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. CBK’nın 6. maddesiyle eklenen, 4 Sayılı CBK’nın232. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin içeriğinin denetlenmesiyönünden : Hukuk devleti ilkesi uyarınca kamu tüzel kişilerininyürütecekleri kamu hizmetlerine ilişkin yasal düzenlemelerin kamu yararınıgözetmesi gerekir. Kuralla KOSGEB’e kuruluş amacı doğrultusunda küçük ve ortaölçekli işletmelere hizmet etmek üzere yerli ve yabancı sermaye şirketlerininkurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmeler için kaynaksağlanması konularında İcra Komitesi’ne yetki verilmektedir. Bu anlamda kuralınmeşru amacının bulunduğu kabul edilmelidir. Bununla birlikte hukukdevleti ilkesi yönünden kuralın ayrıca keyfiliğe karşı güvenceleri içermesi,belirsiz ve öngörülemez olmaması gerekmektedir. Belirlilik ilkesi yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını,ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesiniifade etmektedir (AYM, E. 2013/39, K. 2013/65, 22/5/2013; İ.K. [GK],B.No: 2019/20904, 15/4/2021, § 47). Nitekim incelenen kuralda yalnızca İcraKomitesi’nin kullanacağı yetkilerden söz edilmesine karşın, bu yetkilerinkapsamına ve hangi hal ve şartlarda kullanılması gerektiğine ilişkin birçerçeve çizilmemiştir. Dolayısıyla idareye kapsamı belirsiz geniş bir yetkidevrine neden olan kuralın içerik yönünden Anayasa’nın 2. maddesine aykırıolduğu görüşündeyim. Diğer taraftan idareye kapsamı belirlenmeyen geniş biryetki verilmesi, Anayasa’da CBK ile düzenleme yetkisi verilen konularda CBK’yailişkin asli yetkinin idareye bırakılmış olması dolayısıyla da Anayasa’yaaykırılığa neden olmaktadır.

2. CBK’nın 6. maddesiyle 4 sayılı CBK’nın değiştirilen4. fıkrasındaki yabancı uzmanlar ibaresinin “personel” olarak değiştirilmesi: İptali istenen kuralda 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesi kapsamında personelistihdam edilebileceği belirtilerek, anılan düzenlemedeki bu personeleverilecek ücretlere de atıf yapılmaktadır. Dolayısıyla incelenen ibare aslındapersonelin ücretini de belirleyici niteliktedir. Personel ücretlerine ilişkindüzenlemeler ise Anayasanın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkıyla ilgilidir. Bilindiği üzere Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının2. cümlesinde temel hak ve özgürlüklerle ilgili hususların CBK iledüzenlenemeyeceği belirtilmektedir. Bu durumda kuralın yasak alanda düzenlemeyaptığı anlaşıldığından konu bakımından iptal edilmesi gerekmektedir.

3. CBK’nın 24. maddesiyle eklenen, 4 Sayılı CBK’nın603. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi : Kural ile Başkan’ayardımcı olmak üzere altı başkan yardımcısı atanabileceği düzenlenmektedir. Budüzenleme kadro ihdası mahiyetindedir. Bu konuda E. 2021/91 - K. 2021/106sayılı karara yazdığım karşıoy gerekçesinde yer alan görüşüm doğrultusundakuralın konu bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu için iptal edilmesigerektiğini düşünmekteyim.

4. CBK’nın 27. maddesiyle eklenen, 4 Sayılı CBK’nın610/A. maddesi : Madde ile Başkanlık’ta istihdam edilecek müfettiş vemüfettiş yardımcıları ile bunların sosyal hakları ve özlük haklarıdüzenlenmektedir. Özlük haklara ilişkin düzenlemeler öncelikle mülkiyet hakkınayöneliktir. Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının 2. cümlesinde temel hakve özgürlüklerle ilgili hususların CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilmektedir.Bu nedenle kural yasak alanda düzenleme yaptığı için iptali gerekmektedir. Öteyandan müfettiş ve müfettiş yardımcıları yönünden ise atıf yapılan kurallarkapsamında Mahkememizin daha önce karara bağlanan 2020/7 Esas sayılı dosyasındayazdığım karşıoydaki gerekçelerle Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesindebelirtilen yasağa aykırılık dolayısıyla da konu bakımından iptal edilmesigerektiğini düşünmekteyim.

5. CBK’nın, 2 Sayılı CBK’nın I Sayılı Cetvelindedeğişiklik ve ekleme yapan 45. maddesi : Kural ile bir kısım kadrolarıniptal edilerek I sayılı Cetvelin ilgili kısmından çıkarılıp 2 sayılı listedeyer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nın eki I sayılı Cetvelinilgili bölümüne eklenmesi düzenlenmiştir. Kadro iptali ve ihdasıyla ilgili olanbu düzenlemede konu bakımından yasak alanda düzenleme yapılmaktadır. Bu konudaE. 2021/91 - K. 2021/106 sayılı karara yazdığım karşıoydaki görüşümdoğrultusunda kuralın konu bakımından Anayasa’ya aykırı olup iptal edilmesigerektiği görüşündeyim.

6. 58 sayılı CBK’nın Geçici 1. maddesi : Bukuralda belirtilen daire başkanlarının görevlerinin sona ereceği ve bunlarhakkında atılı mevzuat gereği işlem tesis edileceği düzenlenmektedir. Bu konudadaha önce Mahkememizin karara bağladığı 2018/149 E. sayılı dosyada ifadeettiğim karşıoy gerekçesindeki görüş doğrultusunda kuralın konu bakımındanAnayasa’ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

 

 

 

 

 

Başkanvekili

 Hasan Tahsin GÖKCAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. (58) sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK)’nın6. maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 232. maddesinin birinci fıkrasına eklenen(d) bendinin içerik yönünden Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğudüşüncesindeyim.

2. CBK’nın 8. maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 235.maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan “yabancı uzmanlar” ibaresinin“personel” şeklinde değiştirilmesini içeren kural ücret konusunda bir düzenleme yaptığından mülkiyet hakkıkapsamında yasak alan içinde kalmaktadır. Bu nedenle Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi aykırıdır.

3. CBK’nın 24. maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 603.maddesine eklenen (4) numaralı fıkranın birinci cümlesinde yer alan“Başkanlıkta, Başkana yardımcı olmak üzere altı Başkan Yardımcısı atanabilir”ibaresi münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı düşmektedir.

4. CBK’nın 27. maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 610/A. maddesimüfettiş yardımcıları yönünden kamuhizmetine girme hakkıyla bağlantılı olup, Anayasa’nın siyasi haklar ve ödevlerbaşlıklı dördüncü bölümünde 70. maddesinde kendisine yer bulmuştur.Dolayısıylan kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikincicümlesine aykırılık oluşturmaktadır. Müfettiş istihdamı yönünden de kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesiyle uyumludeğildir.

5.  (2)Numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın (1) Sayılı Cetvelinde Değişiklikve Ekleme Yapan 45. maddesi münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yaptığından Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesiyle bağdaşmamaktadır.

6. CBK’nın Geçici 1. maddesinde yer verilen düzenlemedekibakanlık daire başkanlarının Anayasa’nın 104. Maddesinin dokuzuncu fıkrasıkapsamında üst kademe kamu yöneticisi olarak değerlendirilmeleri zorgözükmektedir. Zira, bakanlık daire başkanlığı orta düzey bir yönetimkademesidir. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrası gözetildiğinde davakonusu kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

7. Belirtilen nedenlerle çoğunluk kararına katılmıyorum.

 

 

 

 

Üye

 Engin YILDIRIM

 

  KARŞIOYGEREKÇESİ

 (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 232.maddesinin (1) numaralı fıkrasının değişik (b) bendinin ve (d) bendindeki“…yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi vegerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi,…”bölümünün, 235. maddesinin (4) numaralı fıkrasındaki “…personel…” ibaresinin,603. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin, 610/A maddesininbirinci cümlesi ile (58) numaralı CBK’nın 45. ve geçici 1. maddelerininAnayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddine karar verilmiştir.

1. 232. maddenin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin ve(d) bendindeki yukarıda belirtilen bölümün iptali talebinin konu yönündenreddine dair kararın gerekçesinde; kuralların yürütme yetkisine ilişkin olduğu,yasak alanla ilgili düzenleme içermediği, Anayasada kanunla düzenlenmesiöngörülen ve kanunda açıkça düzenlenen konulardan da olmadığı, bu nedenle konuyönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırılık bulunmadığıbelirtilmiştir.

Çoğunluğun, mezkûr kuralların Anayasada kanunladüzenlenmesi öngörülen konularda düzenleme yapmadığı yönündeki gerekçesinde,KOSGEB’in kamu tüzelkişiliğine sahip olması sebebiyle düzenleme Anayasanın 123.maddesinin son fıkrasında kamu tüzelkişileri bakımından öngörülen istisnakapsamında değerlendirilse de, daha önceki karşıoy gerekçelerimde vurguladığımüzere, 123. maddenin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevlerininkanunla düzenlenmesini öngören temel ilkeye son fıkrasında sadece kamutüzelkişiliklerinin kurulması bakımından getirilen istisnanın kamutüzelkişilerinin teşkilât ile görev ve yetkilerini de kapsayacak şekildegenişletilmesi mümkün değildir (geniş açıklama için bkz. 30/12/2020 tarihli veE.2019/71, K.2020/82 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem).

Diğer taraftan, çoğunluk tarafından aynı hükümleriniçerik yönünden de Anayasaya aykırı olmadığı sonucuna varılırken ilk kuralınbelirlilik ilkesine, ikinci kuralın ise kamu yararına aykırı olmadığı,dolayısıyla hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturan bir yönünün bulunmadığıifade edilerek red sonucuna ulaşılmıştır.

Dava konusu bu kurallardan ilkinde, KOSGEB bünyesinde“istihdam edilecek personelin görev ve pozisyonlarını, sayılarını ve alacaklarıücretlere ait teklifleri ilgili mercilere sunulmak üzere karara bağlama”;diğerinde de “yerli ve yabancı şirketlerin kurulması, (bunlara) iştirakedilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların teminedilmesi” görevleri de KOSGEB’in organlarından olan İcra Komitesinin görevleriarasında sayılmıştır.

Anılan kurallar, yukarıda açıklandığı üzere, Anayasanın123. maddesinin son fıkrasında öngörülen istisnalar arasında yer almayan görevve yetkilere ilişkin düzenleme öngördüğünden, Anayasanın 104. maddesininonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine göre kanunla düzenlenmesi gereken konulararasında olduğu gibi içerik yönünden de belirlilik ilkesine aykırıdır.

Önceki kararlarımızda da belirtildiği üzere, Anayasanın2. maddesinde öngörülen hukuk devletinin temel unsurlarından biri olanbelirlilik ilkesi, düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangibir tereddüde ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde açık, net, anlaşılır, nesnelve sınırlarının belirli olmasını, ayrıca keyfîliğe yol açmayacak bir içeriğininbulunmasını gerektirmekte; hukukî güvenlik ilkesiyle bağlantılı olarak danormların öngörülebilir olmasını ve kanunda veya CBK’da belirli bir kesinlikiçinde hangi somut olgulara hangi sonuçların bağlandığının görülebilmesinizorunlu kılmaktadır. Bu ilke yasama organının, CBK’lar yönünden iseCumhurbaşkanının takdir yetkisini hukuk devleti ilkesine uygun şekilde,anayasal sınırlar içinde kullanıp kullanmadığının belirlenmesi bakımından daönem taşımaktadır (geniş açıklama için bkz. 3/6/2021 tarihli ve E.2020/9,K.2021/37 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem).

Bu ilke uyarınca kanun ve CBK hükümleri, yukarıdabelirtildiği gibi ilgililerin bir işlem veya fiilin belirli şartlarda ne türsonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacakşekilde düzenlenmeli ve idareye verilen takdir yetkisinin kapsamı ve uygulamausulü açık olarak belirlenmelidir. Hukuk devleti ilkesinin gereği olan bu ilke,Anayasaya uygunluk denetiminde, uygulamadan ve kanunun veya CBK’nın verdiğiyetkiye dayanılarak yapılan düzenleyici idarî işlemlerden bağımsız olarak,sadece kanun ve CBK hükmü üzerinden değerlendirilir ve bu değerlendirmeye göremezkûr düzenleyici işlemlerin dayanacağı, muhataplarınca öngörülebilir birnormun bulunup bulunmadığı tespit edilir.

Diğer taraftan, kanunla veya CBK ile yapılandüzenlemelerin belli bir ölçüde soyutluk içermesi kaçınılmaz olsa da, yapılandüzenlemede bir konudan sadece kavramsal veya kurumsal olarak bahsedilmesibelirlilik ilkesi bakımından yeterli değildir.

CBK’nın 232. maddesinin birinci fıkrasının incelenen (b)bendinde sayılan hususları karara bağlama konusunda İcra Komitesine hiçbir ilkebelirlenmeden ve çerçeve çizilmeden görev verilmiş; aynı maddenin (d) bendindede yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, bunlara iştirak edilmesive gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi,hattâ -iptali talep edilmiş olmasa da- yurtiçi veya yurtdışında kaynak sağlanmasıyine aynı organın görevleri arasına dâhil edilmiştir.

Çoğunluğun red gerekçesinde, İcra Komitesine ilk kurallaverilen yetkinin 375 sayılı KHK’nın ek 27. maddesinde belirtilen usûl veesaslar çerçevesinde kullanılmasının öngörüldüğü belirtilmiş; (d) bendininiptali istenen bölümü ile ilgili olarak ise belirlilik bakımından hiçbirdeğerlendirme yapılmadan, kuralın kamu yararı amacıyla çıkarılması nedeniylehukuk devleti ilkesine aykırı bir yönünün bulunmadığının açıklanmasıylayetinilmiştir.

CBK’nın 232. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinin belirlilik ilkesine aykırı olmadığı yönündeki söz konusudeğerlendirmeye daha önce açıkladığım gerekçelerle katılmam mümkün olmadığıgibi, (d) bendinin incelenen bölümünün bu ilkeye uygunluğu bakımından da herhangibir değerlendirme yapılmadığından, benzer konudaki bir düzenlemeyle ilgiliolarak daha önce verilen 24/2/2022 tarihli ve E.2019/96, K.2022/17 sayılıkarara ilişkin karşıoy gerekçemde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle buhükmün de belirlilik ilkesine, dolayısıyla da Anayasanın 2. maddesine aykırıolduğu düşüncesiyle katılmam mümkün olmamıştır.

Kısaca, incelenen kurallarda veya CBK’nın başkahükümlerinde yahut diğer kanunlarda konunun temel esasları herhangi birtereddüde yer vermeyecek şekilde ve belli bir kesinlik içinde açık, net,anlaşılır ve nesnel olarak düzenlenmeden idareye çok geniş ve ölçüsüz birtakdir alanı bırakıldığından, anılan kurallar belirlilik ve öngörülebilirlikilkelerine aykırılık oluşturacak niteliktedir.

Bu sebeplerle, dava konusu kurallar konu ve içerikyönünden Anayasaya aykırıdır.

2. Çoğunluğun, CBK’nın 235. maddesinin (4) numaralıfıkrasındaki “…personel…” ibaresinin iptali talebinin reddine ilişkingerekçesinde; yukarıda ilk kısımda belirtilen gerekçelerle kuralın Anayasanın104. maddesinin onyedi fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olmadığı sonucunavarılmıştır.

KOSGEB’de 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesine görepersonel istihdam edilebileceğine ilişkin bu hüküm de, yukarıda belirtildiğiüzere, teşkilâtı ile görev ve yetkilerinin CBK ile düzenlenmesi mümkün olmayanKurumun personel istihdamına ilişkin olduğundan, konu yönünden Anayasanın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

3. CBK’nın 603. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile 610/Amaddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen birincicümlelerinin de benzer gerekçelerle Anayasaya aykırı olmadığına kararverilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilişkili ve kamutüzelkişiliğini haiz bir kuruluş olarak düzenlenen TÜİK’te Başkana yardımcıolmak üzere altı başkan yardımcısı atanabilmesini ve 375 sayılı KHK’nın ek 24.maddesine göre müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdam edilebilmesini öngörenbu kurallar da yukarıda açıklanan sebeplerle konu yönünden Anayasanın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

4. (58) numaralı CBK’nın 45. ve geçici 1. maddelerininkonu bakımından yetki yönünden reddine dair gerekçelerde de; benzer konulardaverilen daha önceki kararlarda olduğu gibi ve yukarıda belirtilen sebeplerleAnayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırılık bulunmadığı sonucunaulaşılmıştır.

Mezkûr kurallardan ilkinde ekli (1) sayılı listedekikadroların iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nıneki (I) sayılı cetvelin ilgili bölümlerinden çıkarıldığı ve ekli (2) sayılılistedeki kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılıCetvelin ilgili bölümlerine eklendiği; ikincisinde de bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte bazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başka bir işlemegerek kalmadan sona ereceği hükme bağlanmıştır.

Benzer kuralların Anayasaya aykırı olduğu düşüncesiyleyazdığım karşıoy gerekçelerinde ayrıntılı olarak açıkladığım sebeplerle,çoğunluğun red gerekçesinde bu kurallarla ilgili olarak yapılandeğerlendirmelere ve varılan sonuca katılmam da mümkün olmamıştır (örn. olarakbkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020 tarihli veE.2019/71, K.2020/82 sayılı; 30/12/2021 tarihli ve E.2021/91, K.2021/106sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8, K.2021/25 sayılı; 28/9/2022 tarihli veE.2021/90, K.2022/108 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim).

Yukarıda belirtilen sebeplerle, söz konusu kurallarınAnayasaya aykırı olduğu ve iptal edilmeleri gerektiği düşüncesiyle çoğunluğunred kararlarına karşıyım.

 

 

 

 

 

Üye

M. Emin KUZ

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 7/4/2020 tarihli ve (58)numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurumve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ilgili gerçekleştirilenAnayasa’ya uygunluk denetiminde ulaştığı kanaatlere aşağıda belirttiğimkurallarda, açıklayacağım gerekçelerle katılmamaktayım.

A. 6. maddeyle eklenen 4 sayılı CBK’nın 232. maddesininbirinci fıkrasının (d) bendi :

2. Kural, küçük ve orta ölçekli işletmelere hizmet vermekamacıyla yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirak edilmesi vegerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların temin edilmesi,yurtiçinden veya yurtdışından kaynak sağlanması konularında karar almaşeklindeki görevi Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Desteklemeİdaresi Başkanlığının (KOSGEB) organlarından İcra Komitesine vermektedir.Kuraldaki dava konusu edilen “yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması,iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynaklarıntemin edilmesi” ibaresinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya uygun olsada içerik yönü ile belirsiz gerekçesiyle Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğuiçin iptali gerekmektedir.

3. Zira dava konusu kuralla yerli ve yabancı sermayelişirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesininhangi şartlar dahilinde gerçekleşeceği hususunda bir belirleme mevcut değildir.

4. KOSGEB’in küçük veorta ölçekli işletmelere hizmet vermek amacıyla yerli ve yabancı sermayelişirketlerin kurulması, iştirak edilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkısağlayacak kaynakların temin edilmesi şeklindeki kendi kuruluş amacına uygunfaaliyete bulunması önemli olmakla birlikte davakonusu kuralda bunun kapsamı ile ilgili belirlenmiş bir hukuki çerçevebulunmamaktadır. Zira ne dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde ne dediğer Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve kanunlarda bu konuya dair dair birçerçeve belirlenmiş ve konuya ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

5. Gerçekleştirilen Anayasa’ya uygunluk denetimibağlamında Mahkememizin şu değerlendirmesi fevkalade önem arz etmektedir:

 “Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti, birhukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devletinin temel unsurlarındanbiri de ‘belirlilik’ ilkesidir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hemkişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yervermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıcakamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir” (E.2015/41,K.2017/98, 04/05/2017, § 153).

6. Denetlenen kuralda konuya ilişkin temel hukukiçerçevesi, kapsam ve sınırları ana hatları ile belirlenmemiş olması yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması, iştirakedilmesi ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakların teminedilmesi hususunda ortaya çıkabilecek yetki,sorumluluk ve benzeri oldukça önemli konularda belirsizliği ortayaçıkarmaktadır. Bu belirsizliğin uygulamada önemli sorunlara sebebiyet vermeside mümkündür.

7. Dolayısıyla kuralın belirlilik koşulunusağlamadığından içerik yönüyle Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olup iptaligerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararınakatılmamaktayım.

B. 8. Maddeyle (4) Numaralı CBK’nın 235. Maddesinin 4.Fıkrasında Yer Alan “Yabancı Uzmanlar” İbaresinin “Personel” ŞeklindeDeğiştirilmiş İbaresinin İncelenmesi:

8. Kural KOSGEB’de personel istihdamını hüküm altınaalmaktadır. Personel istihdamının 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 26. maddesine göre yapılacağı öngörülmektedir.375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26. maddesinde 657 sayılı DevletMemurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasıhakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın, özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçicimahiyetteki işlerde, yerli veya yabancı personelin tam zamanlı, kısmi zamanlıveya projelerle sınırlı olarak sözleşmeyle istihdam edileceği ve bunlaraverilecek her türlü ödemeler dahil ücretlerin ne şekilde düzenleneceği ileilgili kurallar yer almaktadır.

9. Dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kuralındakiibare bu yönü ile Anayasa’nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkı ve bazı özlükhakları ile ilgili bir niteliğe sahiptir. Bu yönü ile dava konu ibareninAnayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıolduğu için konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırılık taşıdığı içiniptali gerektiği kanaatindeyim.

C. Dava konusu aşağıdaki dört kuralda şu şekildedüzenlemeler yer almaktadır:

a. 26. maddesiyle eklenen 4 sayılı CBK’nın 603.maddesinin ikinci fıkrasının ilk cümlesi:

10. Bu kuralla Başkanlıkta,Başkana yardımcı olmak üzere altı Başkan Yardımcısı atanabileceğidüzenlenmektedir.

b. 27. maddesiyle eklenen 4 sayılı CBK’nın 610/A. Maddesi:

11. Bu kuralla Başkanlıkta375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesine göre müfettiş vemüfettiş yardımcısı istihdam edilebileceği, bunların mali ve sosyal hak veyardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca bağımsız genel müdürlük müfettiş vemüfettiş yardımcılarına denk olduğu öngörülmektedir.

c. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın (I)sayılı cetvelinde değişiklik ve ekleme yapan 45. madde:

12. Bu kuralla birtakım kadro iptali ve ihdası gerçekleştirilmektedir.

d. 58 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Geçici 1.maddesi:

13. Bu kuralla ise maddenin yürürlüğe girdiği tarihteTürkiye İstatistik Kurumu Daire Başkanı ve Destek Hizmetleri Daire Başkanıkadrolarında bulunanların görevleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sonaereceği ve bununla bağlantılı hususlar düzenlenmektedir.

14. Yukarıda sıralanan dört kural da esasında kadrodüzenlemesi niteliğinde görülebilir. Kurallarda bunun yanında aynı zamandaözlük hakkının düzenlenmesi, atama, görevin sonlandırılması ve benzeri kamugörevlileri ile ilgili hükümlere de yer verilmektedir. Bununla birliktekuralların kadro ile ilgili yönlerinden hareketle Anayasa’nın 104. maddesinin17. fıkrasının ilk cümlesine aykırılık nedeniyle konu bakımından yetki yönü ileAnayasa’ya aykırı oldukları görülmektedir.

15. Kadro ihdası hususunda benzer biçimde CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile kadro ihdası konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin AnayasaMahkemesinin daha önce verdiği bir kararda bu konunun CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile düzenlenmesinin Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşündeolduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddi yönündeki kanaatinekatılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33).Aynı hukuki gerekçelerin kadro ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusuCumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeolduğumdan E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı kararın karşıoyunda yerverdiğim gerekçelerle dava konusu ibarenin de konu bakımından yetki yönü ileAnayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerektiği kanaatindeyim.

16. Yukarıda sıralanan kurallarla ilgili Anayasa’yauygunluk denetiminde açıkladığım gerekçelerle çoğunluğun aksi yöndeki kararınakatılmamaktayım.

 

 

 

 

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

 

 

 

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (58) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’in (CBK);

A. 8. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 235. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan “…yabancıuzmanlar…” ibaresinin “…personel…” şeklinde değiştirilmesi

B. 24. maddesiyle (4)numaralı CBK’nın 603. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın birincicümlesinin,

C. 27. maddesiyle (4)numaralı CBK’ya eklenen 610/A maddesinin,

D. 45. maddesiyle;Ekli (1) SAYILI LİSTE'de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihlive 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve UsulüHakkında CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerinden çıkarılmasınınve Ekli (2) SAYILI LİSTE'de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralıCBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgili bölümlerine eklenmesinin,

E. Geçici 1. maddesinin,

konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Aşağıda açıklanannedenlerle bu karara katılma imkânı olmamıştır.

A. CBK’nın 8.Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 235.Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasında Yer Alan Yer Alan “Yabancı Uzmanlar”İbaresinin “Personel” Şeklinde Değiştirilmiş İbaresinin İncelenmesi

2. Kural KOSGEB’te 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesinegöre personel istihdamına imkân sağlamaktadır. Bu personel yerli veya yabancıolabilecektir.

3. KOSGEB’in personel rejimine ilişkin düzenleme öngörenkuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesiuyarınca yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

4. İptali istenen kural, 375 sayılı KHK’nın ek 26.maddesi kapsamında personel istihdam edilebilmesine imkân tanımakta, başka birifadeyle atıf yapılan madde kapsamındaki düzenlemeyi bir bütün hâlindeuygulanır hale getirmektedir. 375 sayılı KHK’nın ek 26. maddesinin ikincifıkrasında “…verilecek her türlü ödemeler dahil ücretler…” in tespitihükme bağlanmıştır. Dolayısıyla dava konusu kuralla KOSGEB’de çalıştırılacakpersonelin alacağı ücret belirlenmekte, diğer bir ifadeyle ücret konusunda birdüzenleme öngörülmektedir.

5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir.

6. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyethakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü malvarlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20).

7. Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireyselbaşvuruya ilişkin kararlarında da kişilere ödenmesi öngörülen ücret, maaş,yaşlılık aylığı, emeklilik ikramiyesi ve kıdem tazminatı gibi ödemeler mülkiyethakkı kapsamında değerlendirilmektedir (norm denetimine konu karar için bkz.AYM, E.2019/50, K. 2019/96, 25/12/2019, § 13; bireysel başvuruya konu kararlariçin bkz. Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018, § 32; NaciAltınbulduk, B. No: 2017/38608, 11/12/2019, § 19; Muzaffer Peker, B.No: 2016/7192, 7/11/2019, § 30).

8. Bu bağlamda KOSGEB personeline yapılacak ödemeler sözkonusu kişilere ekonomik menfaat temin etmeyi içerdiğinden “mülkiyet hakkı”kapsamındadır. Bu itibarla dava konusu kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasak alaniçinde kalmaktadır.

B. CBK’nın 24. maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 603.Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkranın Birinci Cümlesinin İncelenmesi

9. Dava konusu kural TÜİK Başkanlığında, Başkana yardımcıolmak üzere altı Başkan yardımcısı atanabileceğini düzenlemektedir.

10. TÜİK CBK’nın 598. maddesine göre Bakanlık ileilişkili, kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur.

11. Dava konusu kural, TÜİK başkanına yardımcı olmaküzere altı başkan yardımcısının atanabileceğini düzenlediğinden bu husus başkanyardımcılarının sayısı ile ilgili olup kadro ihdasını öngörmektedir.

12. Anayasa'nın 128. maddesindeDevletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idareesaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliylegörüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleriile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

13. Dava konusu kural uyarınca atanacak başkanyardımcılarının üst düzey kamu yöneticisi sıfatını haiz olmamaları sebebiyleAnayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrası kapsamında değerlendirilemeyecekleridolayısıyla Anayasa’nın 128. maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisisıfatına sahip bulunduklarında tereddüt bulunmamaktadır. Bu sebepleatanmalarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.

14. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırıdır.

C. CBK’nın 27.maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen 610/A Maddesinin Birinci Cümlesininİncelenmesi

15. Dava konusu kuralla TÜİK Başkanlığında 375 sayılıKHK’nın ek 24. maddesine göre müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdamedilebileceği hüküm altına alınmıştır.

16. TÜİK’de istihdam edilecek müfettiş ve müfettişyardımcılarının Anayasa’nın 128. maddesi anlamında memur veya diğer kamugörevlisi sıfatına sahip bulunduklarında tereddüt bulunmamaktadır.

17. 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi müfettiş ve müfettiş yardımcılarının taşıması gerekennitelikleri düzenlemektedir. Bu niteliklerinbizzat CBK kuralı ile düzenlenmesi ile CBK kuralında KHK’ya atıfla düzenlenmesiarasında fark bulunmamaktadır.

18. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırıdır.

D. (58) Numaralı CBK’nın 45. Maddesiyle Ekli (1) SayılıListede Yer Alan Kadroların İptal Edilerek CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvelinİlgili Bölümlerinden Çıkarılması ve Ekli (2) Sayılı Listede Yer AlanKadroların İhdas Edilerek (2) numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvelin İlgiliBölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi

19. Dava konusu kurallar Ekli (1) SAYILI LİSTE'de yeralan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerindençıkarılmasına ve Ekli (2) SAYILI LİSTE'de yer alan kadroların ihdas edilerek(2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel 'in ilgilibölümlerine eklenmesini öngörmektedir. Böylecekurallarla, MAPEG ile TÜİK Başkanlığı için (2) numaralı CBK’nın ekinde yer alan(1) sayılı listedeki kadroları iptal etmekte ve ekli (2) sayılı listedekikadrolar da ihdas edilmekte ve bu listede yer alan kadroların (2) numaralıCBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin MAPEG, TÜİK Başkanlığı merkez ve taşrabölümlerine eklenmesi düzenlenmektedir.

20. Çoğunluk görüşünde MAPEG ve TÜİK Başkanlığındakikadroların iptali ve ihdaslarıyla ilgili kuralların Anayasa’nın 123. maddesi ve 106. maddesinin on birinci fıkrasıuyarınca teşkilat yapısı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bu yönüyleAnayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

21. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacakkişilerin Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamugörevlisi niteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkindüzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.

22. Açıklanan nedenle kural Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

F. CBK’nın Geçici 1. maddesinin Anayasaya Aykırılığınınİncelenmesi

23. Kuralla, geçici 1. maddenin yürürlüğe girdiği8/4/2020 tarihinde TÜİK Başkanlığı’nda Daire Başkanı ve Destek Hizmetleri DaireBaşkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerekkalmaksızın kendiliğinden sona ereceği ve söz konusu personel hakkında (3)numaralı CBK’nın 6. maddesinin çerçevesinde işlem tesis edileceği, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nın geçici 1.maddesinin (4) numaralı fıkrası hükümlerinin saklı tutulacağı öngörülmektedir.

24. Kural ile haklarında düzenleme yapılan kadrolardagörevli kişilerin üst düzey kamu yöneticisi olarak değerlendirilmesi mümkünolmadığından düzenlemenin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kanunla yapılmasıgerekmektedir.

25. Açıklanan nedenle kural Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

 

 

 

 

 

Üye

 Kenan YAŞAR

 

Full & Egal Universal Law Academy