Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2020/54, K.2022/165 Sayılı Karar - 29/12/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2020/54

Karar Sayısı : 2022/165

Karar Tarihi : 29/12/2022

R.G.Tarih-Sayı :27/7/2023-32261

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ilebirlikte 135 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 5. maddesiyle10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/Bmaddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının,

B. 7. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 229. maddesinindeğiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

2. 229. maddesineeklenen (3) numaralı fıkranın,

C. 8. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin;

1. (3) numaralıfıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin,

2. (4) numaralıfıkrasının,

Ç. 9. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne[20/4/2021 tarihli ve (73) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 25.maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsülettirilmiştir.] eklenen geçici 1. maddenin,

D. 20. maddesiyleekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerineeklenmesinin,

E. 21. maddesiyle6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı KararnamelerindeDeğişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1.maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergimüfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettişyardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve MaliyeBakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarıgöstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardanuygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmişolanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörükadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazineve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterliksınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteHazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarınınkadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarihdahil)…” şeklinde değiştirilmesinin,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 13.,20., 35., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİİSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEKURALLARI

A. İptali İstenen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Kuralları

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talepedilen kuralların da yer aldığı;

1. 5. maddesi ile(1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen(3) numaralı fıkrası şöyledir:

 “(3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlükhakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesiuyarınca Teftiş Başkanı, Bakanlık Rehberlik ve Teftiş Başkanına; Teftiş BaşkanYardımcısı, Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısına denktir.”

2. 7. maddesi ile (1) numaralı CBK’nın 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrası şöyledir:

 “(2) Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı, KurulBaşkanı, Kurul Başkan Yardımcıları ve Hazine Kontrolörleri (HazineBaşkontrolörleri, Hazine Kontrolörleri ile Stajyer Hazine Kontrolörleri)’ndenoluşur. Bakanlıkta 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesiuyarınca Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebilir.”

3. 7.maddesi ile (1) numaralı CBK’nın 229. maddesineeklenen (3) numaralı fıkra şöyledir:

 “(3) Mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğerözlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncumaddesi uyarınca Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkan Yardımcısı, Vergi DenetimKurulu Başkan Yardımcısına denktir.”

4. 8. maddesi ile(1) numaralı CBK’ya eklenen 238/A maddesinin (3) ve (4)numaralı fıkraları şöyledir:

 “(3) Kurul, görevleri ile ilgili olarak gerekli olanbilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkilidir.Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları bu bilgilerivermekle yükümlüdürler. Bu şekilde elde edilen bilgilerden vergimahremiyeti kapsamında olanların gizliliğine uyulur. Kurulun Başkan ve üyeleriile Kurulda görevlendirilen personel, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaedindikleri, kamuya, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyanbilgileri, kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konudamevzuat gereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz, kendilerininveya üçüncü kişilerin yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevdenayrılmalarından sonra da devam eder.

 “(4) Mükellef Haklan Kurulu Başkan ve üyelerine bugörevleri sebebiyle, ayda dört toplantıyı geçmemek üzere her toplantı günü için375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesi uyarınca (3.000)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardaBakanlık bütçesinden huzur hakkı ödenir.”

5. 9. maddesi ile(1) numaralıCBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73)numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölümşeklinde teselsül ettirilmiştir.] eklenengeçici 1. madde şöyledir:

 “GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 228 inci maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağıtarihe kadar, daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıklarıfaaliyetlerine devam eder. Söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarihitibarıyla, Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görevyapanlar Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler GrupBaşkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve ÖrtülüSermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığındagörev yapanlar Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleriDenetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında VergiDenetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirilir.

 (2) Vergi Müfettişlerinin görev yapacağı dairebaşkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkin bu CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 228 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükmünuygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi DenetimKurulu Başkanlığı, Denetim Daire Başkanlığında görev yapan Vergi Müfettişleriniihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin ikinci fıkrasındasayılan diğer daire başkanlıklarında görevlendirmeye yetkilidir.

 (3) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 incimaddesinde belirtilen yönetmelikler en geç bir yıl içerisinde yürürlüğekonulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, mevcut düzenlemelerinanılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

 (4) Mevzuatta Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına ilişkin;grup başkanlıklarına yapılan atıflar daire başkanlıklarına, grup başkanınayapılan atıflar daire başkanına yapılmış sayılır.”

6. 20. maddesi veekli liste şöyledir:

 “MADDE 20- Ekli listede yer alan kadrolar ihdasedilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinineki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir.”

LİSTE

KURUMU : HAZİNE VEMALİYE BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : KÜLTÜR VETURİZM BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

7. 21. maddesiyle6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının ibare değişikliğiyapılan birinci cümlesi şöyledir:

 “Hazine veMaliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavındabaşarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarındabulunanlardan uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanınıihraz etmiş olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili veilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazinekontrolörü kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihindenönce Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıpyeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarınınkadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarihdahil) durumlarına uygun hazine ve maliye başmüfettişi, hazineve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarınadoğrudan Hazine ve Maliye Bakanınca atanabilirler.”

B. İlgili Görülen Kanun Hükmü ile Kanun HükmündeKararname Kuralları

1. 14/7/1965tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesi şöyledir:

 “Uzman istihdamı

Ek Madde 41- (Ek:11/10/2011 – KHK-666/3 md.)

 (Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınınteşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesikaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkezteşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı vekuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısıistihdam edilebilir.

Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddedesayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…) enaz dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme,iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarcayürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisanseğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya dabunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veyayurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.

Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ilealınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılıve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıylabelirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavısonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarıderecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavıduyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atamayapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılmasıhâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilenkadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göreyönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmişpuandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusundabelirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav,adayların;

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği vemuhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerininmesleğe uygunluğu,

d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,

e) Genel yetenek ve genel kültürü,

f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmeksuretiyle gerçekleştirilir.

Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendiiçin elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onarpuan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerdenoluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüztam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmişolması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle girişsınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayınisimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavıduyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzerekomisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan birliste belirlenerek ilan edilir.

Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak veistihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacaklarıuzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla,yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerinisunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tezhazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterliksınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu PersoneliYabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığıiçin asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabuledilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterliksınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavdabaşarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazeretiolmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkıverilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defahazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarıgösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dilyeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederlerve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.

Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile uzman veuzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardayer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının(11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkezteşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığıİdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı KamuMalî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyicive denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır.

 (Değişik fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzmanyardımcıları bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzmanyardımcıları için mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlarile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralıbendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.

 (Ek fıkra: 2/7/2018- KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzmanyardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeöngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usulve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme vesoruşturma yaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim içingereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiğitakdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halindedenetimle görevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına veincelemesine yardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş,denetim, inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları,görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlıderneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt vebelgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerinegetirilmesi zorunludur. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, incelemeve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır.Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.”

2. 27/6/1989tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin;

a. Ek 29. maddesişöyledir:

 “Huzur hakkı

Ek Madde 29- (Ek:2/7/2018- KHK-703/178 md.)

Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınınteşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi vegösterge rakamı belirlenmesi kaydıyla, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiyekurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlardagörev alanlara, ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı için (1000)ila (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucundabulunacak miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızınhuzur hakkı ödenir. Gösterge rakamları Cumhurbaşkanınca üç katına kadarartırılabilir.”

b. Ek 30. maddesişöyledir:

 “Unvan itibarıyla ilk kez ihdas edilen kadro vepozisyonlara karşılık belirlenmesi

Ek Madde 30- (Ek:2/7/2018- KHK-703/178 md.)

Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle unvan itibarıyla ilkkez ihdas edilen kadro veya pozisyonların, mevzuatta yer alan kadro veyapozisyonlardan hangisine mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlükhakları bakımından karşılık geldiği Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindegösterilir. İhdas edilen kadro veya pozisyonlarda bulunanlara, karşılıkgösterilen kadro veya pozisyonda bulunan emsali personele mali ve sosyal hak veyardımlar ile diğer özlük hakları kapsamında yapılan ödemeler aynı usul veesaslar çerçevesinde ödenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nınkatılımlarıyla 25/6/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurmatalebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör BerrakYILMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları ve ilgili görülenkanun hükmü ile kanun hükmünde kararname (KHK) kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesive Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetimindeöncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci iladördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğununele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmamasıgerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesidurumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13;E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25,11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 5. maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 227/BMaddesinin Değiştirilen (3) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

4. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlilerinin malive sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının münhasıran kanunladüzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

6. Kural mali, sosyalhak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30.maddesi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı teftiş başkanının bakanlık rehberlik ve teftiş başkanına;teftiş başkan yardımcısının ise vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunu düzenlemektedir.

7. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerindeyer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümü’nde yeralan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği, üçüncü cümlesindeise münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağıhüküm altına alınmıştır.

8. Anayasa Mahkemesi; memurlar ve diğer kamugörevlilerinin mali ve sosyal haklarıyla ilgili hükümlerin mülkiyet hakkınailişkin düzenleme içerdiğine, özlük işlerinin de Anayasa’nın 128. maddesigereğince kanunla düzenlenmesi gerektiğine, bu nedenle bu hususlarınAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleriuyarınca CBK ile düzenlenemeyeceğine karar vermiştir (AYM, E.2018/123,K.2022/138, 9/11/2022, §§ 74-79). Davakonusu kuralda da teftiş başkanı ve başkanyardımcılarının mali ve sosyal haklarıyla diğer özlük işlerine ilişkindüzenlemeye yer verildiğinden anılan karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmamaktadır.

9. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıcakonu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

C. CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229.Maddesinin Değiştirilen (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

10. Kuralda Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nınek 24. maddesi uyarınca hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdamedilebileceği hüküm altına alınmıştır.

11. Kuralın atıfta bulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24.maddesinin birinci fıkrasında bakanlıklar ile diğer kamu kurum vekuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin CBK’larda öngörülmesi kaydıylabakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör,aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüeryardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebileceği düzenlenmiştir.

12. Anılan maddenin ikinci fıkrasında merkez teşkilatınaait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında 657 sayılı Kanun’unek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartıhariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümlerin kıyasen uygulanacağıbelirtilmiştir. Söz konusu Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci fıkrasında uzmanyardımcılığına atanabilmek için gerekli şartlar belirlenmiş, üçüncü fıkrasındauzman yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı düzenlenmiş,beşinci fıkrasında uzman yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmış olmave hazırlayacakları uzmanlık tezinin kabul edilmesi şartıyla yeterlik sınavınagirmeye hak kazanacakları kurala bağlanmıştır.

13. 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinin üçüncüfıkrasında taşra teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edileceklerhakkında 657 sayılı Kanun’un ek 41. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncüfıkraları ile yabancı dil ve tez şartı hariç olmak ve yeterlik sınavı yazılı vesözlü aşamalardan oluşmak üzere beşinci fıkrada yer alan hükümlerin kıyasenuygulanacağı hükme bağlanmıştır.

14. Anılan KHK’nın ek 24. maddesinin dördüncü fıkrasındabu madde kapsamında istihdam edilen yardımcı veya stajyerlerden verilen ilavesüre içerisinde tezlerini sunmayan ya da ikinci defa hazırladıkları tezleri dekabul edilmeyenlerin ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkınıkullanmayanların yardımcı ya da stajyer unvanını kaybedecekleri ve kurumlarındadurumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanacakları düzenlenmiştir.

15. KHK’nın ek 24. maddesinin altıncı fıkrasında bu maddekapsamında istihdam edilecek personelin mesleğe alınması, yetiştirilmesi,yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları, hizmetin gerektirmesihâlinde birim veya görev yeri itibarıyla yer değiştirme esasları ile diğerhususların Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarıncaçıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

16. Kuralın atıfta bulunduğu KHK’nın ek 24. maddesindebakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında denetçi veya denetçiyardımcısı istihdam edilebilmesi anılan kurumların teşkilatlanmasına ilişkinCBK’larda bu hususun öngörülmüş olması şartına bağlanmıştır. Dava konusukuralla söz konusu maddede belirtilen usul ve esaslara göre Hazine ve MaliyeBakanlığında KHK’nın ek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörüistihdam edilmesine imkân tanınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

17. Dava dilekçesinde özetle; istihdam işleminin Anayasa’nın70. maddesinde düzenlenen kamu hizmetine girme hakkı kapsamında olduğu, bu hakkınAnayasa'da siyasi haklar ve ödevler başlığı altında düzenlenmiş olması sebebiyleCBK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kaldığı, ayrıca anılan personelin niteliklerinin, görevve yetkilerinin, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin Anayasa’nın 128.maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

18. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

19. Anayasa Mahkemesinin 9/11/2022tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararında belirtildiği üzere personelistihdamı idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup idarenin kuruluş vegörevlerinin bir parçasını teşkil etmektedir(AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, § 55).

20. Kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılı KHK’nınek 24. maddesine göre hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdam edilebilmesineimkân sağlayan bir düzenleme getirildiği gözetildiğinde kuralın yürütmeyetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

21. Kural Anayasa’nın CBK iledüzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.

22. Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasındabakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenlemeyapılmasına açıkça izin verilmiştir.

23. Personel istihdamı ile teşkilat arasında yakın birilişki olup istihdam hususu düzenlenmeden bir bakanlığın teşkilatlanmasındansöz edilemeyeceğinden bakanlık ve bağlıkuruluşlarında personel istihdamıyla ilgili düzenlemelerin de Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca CBK ile yapılması mümkündür (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2018/123,K.2022/138, 9/11/2022, § 58). Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 106. maddesiyle bağlantılı olarak104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü debulunmamaktadır.

24. Dava konusu CBK kuralının atıftabulunduğu 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinde“Bakanlıklar ile diğer kamu kurum vekuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeöngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen,denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı,denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.”denilerek bu madde uyarınca personel istihdam edilmesi CBK’daöngörülme şartına bağlanmıştır. Diğer bir ifadeyle 375 sayılı KHK’nın ek 24.maddesi Hazine ve Maliye Bakanlığında hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörüistihdamına yönelik doğrudan bir düzenleme öngörmemektedir. Bu itibarla kuralınkanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisinedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden incelenmiştir.

27. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukigüvenliği sağlayan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

28. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biribelirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha genişanlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesindeasıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukukdüzeninde öngörülebilir olmasıdır.

29. Dava konusu kuralla Hazine ve Maliye Bakanlığında hazinekontrolörü ve stajyer hazine kontrolörü istihdamınailişkin usul ve esaslar hakkında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesine atıfyapılmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralda düzenlemeye konu olan bu alandahukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin gereğiolarak kurallaştırmanın yapıldığından söz edilebilmesi için kuralın atıftabulunduğu KHK hükmünde anılan personelin istihdamına ve bununla bağlantılı olarakhukuki statülerine ilişkin temel ilkelerin hemkişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yervermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmişolması gerekir.

30. Bu bağlamda söz konusu KHK’nın ek 24. maddesindeanılan madde kapsamında personel istihdamına ilişkin usul ve esasların açık,net, anlaşılır, uygulanabilirve nesnel şekilde saptanmış olduğugörüldüğünden dava konusu kural bu yönüyle bir belirsizlik içermemektedir.

31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

D. CBK’nın 7. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 229. MaddesineEklenen (3) Numaralı Fıkranın İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

32. Dava dilekçesinde özetle; CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/Bmaddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle kuralın Anayasa’nın 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

33. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 6., 8. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

34. Kural mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük haklarıbakımından 375 sayılı KHK’nın ek 30. maddesi uyarınca hazine kontrolörleri kurulubaşkan yardımcısının vergi denetim kurulu başkan yardımcısına denk olduğunudüzenlemektedir.

35. CBK’nın5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasınınAnayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural yönünden degeçerlidir.

36. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıcakonu bakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci ve dördüncü cümleleriaçısından incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

E. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen238/A Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasının Birinci ve İkinci Cümlelerininİncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

37. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve Maliye Bakanlığıbünyesinde kurulan ve istişari nitelikte bir kurul olan Mükellef HaklarıKurulunun kamu kurumu niteliğinde olmaması sebebiyle kamu kurum ve kuruluşlarınınbilgi istemesi biçimindeki bir devlet yetkisini kullanamayacağı, diğer yandananılan Kurulun faaliyet alanıyla ilgili bilgi ve belgelerin kişisel veriniteliği taşıyacağı açık olduğundan temel hak ve özgürlükleri ilgilendiren bualana ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılamayacağı, kişisel verilerin ancakkanunda öngörülen hâllerde işlenebileceği, kişisel verilerin korunmasını istemehakkına sağlanan anayasal güvencenin yaşama geçirilebilmesi için bu hakkıilgilendiren yasal düzenlemelerin açık, anlaşılabilir ve söz konusu hakkınkullanılabilmesine elverişli olması gerektiği, kuralla öngörülen düzenlemenin isesadece bilgilerin istenmesini ve kamu kurum ve kuruluşlarının buna uymaklayükümlü olduğunu öngördüğü ancak bunun hangi esaslara göre yapılacağınıdüzenlemediği gibi kişisel verilerin toplanması, saklanması, işlenmesikonularına ilişkin de herhangi bir güvence içermediği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 8., 13., 20. ve 104.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

38. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 8., 13. ve 20. maddelerinede aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

39. (1) numaralı CBK’nın 238/A maddesinin (1) numaralıfıkrasında mükellef haklarının korunmasına yönelik temel ilke ve kurallarıbelirlemek, bu ilke ve kuralların benimsenmesi ve uygulanmasını sağlamak,mükellef haklarına yönelik başvuruları değerlendirmek ve Hazine ve MaliyeBakanlığına önerilerde bulunmak üzere Mükellef Hakları Kurulunun kurulacağıbelirtilmiştir.

40. Anılan maddenin (3) numaralı fıkrasının birinci veikinci cümlelerinde Mükellef Hakları Kurulunun, görevleri ile ilgili olarakgerekli olan bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından istemeye yetkiliolduğu; kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bubilgileri vermekle yükümlü oldukları hükme bağlanmış olup söz konusu cümlelerdava konusu kuralları oluşturmaktadır.

41. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyecek konular Anayasa’nınİkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişihakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler olarakbelirtilmiştir.

42. Kişisel verilerin korunması hakkıAnayasa’nın 20. maddesi kapsamında anayasal güvenceye bağlanmıştır. Anılanmaddenin üçüncü fıkrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerinkorunmasını isteme hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; kişisel verilerin ancakkanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği, kişiselverilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceğibelirtilmiştir. Buna göre Anayasa’nın anılan maddesinde düzenlenen ve “KişininHakları ve Ödevleri” başlıklı İkinci Bölümü’nde yer alan kişisel verilerinkorunması hakkına ilişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

43. Mükellef Hakları Kurulunun CBK’nın 238/A maddesinin(1) numaralı fıkrasında düzenlenen görev ve yetki alanı dikkate alındığında sözkonusu görev ve yetkilerin kullanımının önemli ölçüde, belirli verilerinişlenmesi ile buna ilişkin iş ve işlemlerin yerine getirilmesini degerektirdiği anlaşılmaktadır.

44. Diğer yandan anılan maddenin dava konusu kurallarında yer aldığı (3) numaralı fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümlelerinde, buşekilde elde edilen bilgilerden vergi mahremiyeti kapsamında olanlarıngizliliğine uyulacağının, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyeleri ileKurulda görevlendirilen personelin görevlerini yerine getirmeleri sırasındaedindikleri, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri,kişisel verileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri bu konuda mevzuatgereği yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamayacaklarının belirtilmişolması karşısında dava konusu kurallar kapsamında istenmesi ve kamu kurum vekuruluşları tarafından da verilmesi öngörülen bilgilerin kişisel niteliktekiverileri de içerdiği açıktır.

45. Bu itibarla kural, kişisel verilere ilişkin birdüzenleme niteliğinde olup CBK ile düzenlenemeyecek yasak alan içindekalmaktadır (benzer yöndeki karar için bkz. AYM, E.2018/123, K.2022/138,9/11/2022, §§ 119-124).

46. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır.İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca anılan fıkranınbirinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

F. CBK’nın 8. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya Eklenen238/A Maddesinin (4) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

47. Dava dilekçesinde özetle; kuralın CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/Bmaddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasına yönelik gerekçelerle münhasırankanunla düzenlenmesi gereken alana ilişkin olduğu, ayrıca huzur hakkı adıaltında yapılan ödemelerin mülk teşkil etmesi, dolayısıyla mülkiyet hakkınailişkin olması sebebiyle CBK ile düzenlenmesinin mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 8., 35., 104. ve 128.maddelerine aykırı olduğu iddia edilmektedir.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

48. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın 8., 35. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkrakapsamında yapılacaktır.

49. Kural, Mükellef Hakları Kurulunun başkan ve üyelerinebu görevleri sebebiyle ayda dörtten fazla olmamak kaydıyla her bir toplantıiçin (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucundabulunacak miktarda huzur hakkı ödenmesini öngörmektedir.

50. AnayasaMahkemesi kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesikapsamında huzur hakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larlayapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığıhususunu daha önce değerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomikdeğer ifade ettiğinden Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’nde yer alan 35. maddesinde güvenceye bağlananmülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna, dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK iledüzenlenemeyecek yasak alanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123,K.2022/138, 9/11/2022, §§161-166).

51. MükellefHakları Kurulunun başkan ve üyelerine yapılacak huzur hakkı ödemelerine ilişkindüzenleme öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.

52. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptaligerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımındanyetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri açısındanincelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

G. CBK’nın 9. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın AltıncıKısmı’nın Yedinci Bölümü’ne [(73)numaralı CBK’nın 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölümşeklinde teselsül ettirilmiştir.] Eklenen Geçici 1. Maddenin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

53. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (1) numaralı CBK’nın219. maddesinde Hazine ve Maliye Bakanlığındaki hizmet birimlerinden biriolarak sayılmıştır. Anılan CBK’nın “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı”başlıklı 228. maddesinin ilk hâlinde Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının grupbaşkanlıkları şeklinde teşkilatlanması öngörülmekte iken (60) numaralı CBK’nın6. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinde yapılan değişikliklerle adıgeçen Başkanlığın daire başkanlıkları biçiminde teşkilatlanması öngörülmüştür.Bu kapsamda (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin (1) numaralı fıkrasında VergiDenetim Kurulu Başkanlığının doğrudan bakana bağlı olarak başkan, başkanyardımcıları ve daire başkanları ile vergi müfettişlerinden oluşacağıbelirtilmiş; (2) numaralı fıkrasında Kurulaverilen görevlerin yerine getirilmesinde sektörel ve fonksiyonel uzmanlaşma ileiş bölümünün sağlanması amacıyla uygun görülen yerlerde bakan onayı iledoğrudan başkanlığa bağlı olmak üzere a) Denetim, b) Vergi KaçakçılığıDenetim, c) Vergi İadeleri Denetim ve d) Sektörel Denetim DaireBaşkanlıklarının kurulabileceği hükme bağlanmıştır.

54. Diğer yandan anılan maddenin (60) numaralı CBK’nın 6.maddesiyle ibare değişikliği yapılan (5) numaralı fıkrasında vergi incelemesineyetkili olanlar tarafından yapılacak tam ve sınırlı vergi incelemelerininkapsamı, vergi incelemesine tabi tutulma bakımından birinci sınıf tüccarlarınyıllık iş hacimleri, aktif ve öz sermaye büyüklükleri, bulundukları sektörler veinceleme konuları esas alınarak gruplara ayrılması ve yapılacak bu gruplamayabağlı olarak vergi incelemesine alınma bakımından asgari süreler getirilmesiile bu hususlara dair diğer usul ve esasların, aynı CBK’nın 6. maddesiyleeklenen (6) numaralı fıkrasında vergi müfettişlerinin görev yapacakları dairebaşkanlıklarının belirlenmesine ve değiştirilmesine ilişkin usul ve esasların yönetmeliklebelirleneceği hüküm altına alınmıştır. (1) numaralı CBK’nın 228. maddesinin(60) numaralı CBK’nın 6. maddesiyle eklenen (7) numaralı fıkrasında da vergiinceleme görevlerinin yürütülmesinde uygulama birliğini sağlamak ve mevzuathükümlerinin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkan tereddütlü hususları gidermekamacıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına görüş bildirmek üzere DanışmaKomisyonu kurulabileceği belirtilmiş, Danışma Komisyonunun oluşturulması ileçalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür.

55. (1) numaralıCBK’nın dava konusu geçici 1. maddesinde, 228. maddede yapılan değişikliklerle VergiDenetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıklarışeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan dairebaşkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerinbelirlenmesine yönelik usul ve esaslar ile geçiş hükümlerine yer verilmiştir.

56. Bu kapsamda kuralın (1) numaralı fıkrasında (1)numaralı CBK’nın 228. maddesinde belirtilen daire başkanlıklarının kurulacağıtarihe kadar daha önce bu görevleri yürütmekte olan grup başkanlıklarınınfaaliyetlerine devam edeceği; söz konusu daire başkanlıklarının kurulduğu tarihitibarıyla Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlıklarında görevyapanların Denetim Daire Başkanlıklarında; Büyük Ölçekli Mükellefler GrupBaşkanlığı, Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı ve ÖrtülüSermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığındagörev yapanların Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, Vergi İadeleriDenetim Daire Başkanlığı ve Sektörel Denetim Daire Başkanlıklarında VergiDenetim Kurulu Başkanlığınca görevlendirileceği hükme bağlanmıştır.

57. Kuralın (2) numaralı fıkrasında vergi müfettişleriningörev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesine ilişkinolarak bu CBK’nın 228. maddesinin (6) numaralı fıkrasında yer alan hükmünuygulanması ile ilgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar Vergi DenetimKurulu Başkanlığının Denetim Daire Başkanlığında görev yapan vergimüfettişlerini ihtiyaç duyulan denetim kapasitesine göre anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında sayılan diğer dairebaşkanlıklarında görevlendirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

58. Kuralın (3) numaralı fıkrasında (1) numaralı CBK’nın228. maddesinde belirtilen yönetmeliklerin en geç bir yıl içinde yürürlüğekonulması, bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut düzenlemelerinanılan maddeye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunmasıöngörülmüştür.

59. Kuralın (4) numaralı fıkrasında da mevzuatta VergiDenetim Kurulu Başkanlığına ilişkin olarak grup başkanlıklarına yapılanatıfların daire başkanlıklarına, grup başkanına yapılan atıfların dairebaşkanına yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

60. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlileriningörevlendirilmelerine ilişkin düzenlemelerin Anayasa’nın münhasıran kanunladüzenlenmesini öngördüğü konulardan olduğu, 375 sayılı KHK’nın ek 32. maddesindevergi müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yerdeğiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesininöngörüldüğü, kuralda öngörülen düzenleme uyarınca aynı konuda birden fazlayönetmelikle düzenleme yapılması söz konusu olacağından hukuki belirsizlik oluşacağıbelirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 7., 8.,11., 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

61. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 6., 7., 8., 11. ve 128.maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konubakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

62. Hazine ve Maliye Bakanlığının hizmet birimlerindenbiri olan Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınındaire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yenioluşturulan daire başkanlıklarının faaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklardagörevlendirileceklerin belirlenmesine yönelik usul ve esasları belirleyendolayısıyla idarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenleme getiren kuralın yürütmeyetkisine ilişkin olduğu açıktır.

63. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ikinci cümlesinde CBK ile düzenlenemeyeceği belirtilen Anayasa’nınİkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişihakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlere ilişkinbir düzenleme içermemektedir.

64. Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında “İdare, kuruluşve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.” denilmiştir. Anayasa’nınanılan maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin veorganlarının kanunla düzenlenmesini gerekli kılar. Ancak Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasında da “Bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.”denilmek suretiyle bakanlıkların teşkilat yapısı ile ilgili hususlar yönündenCBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir. Bakanlıkların teşkilatyapılarının yeniden düzenlenmesi çerçevesinde oluşturulan yeni birimlerinfaaliyete geçirilmesi ve burada görevlendirilecek kamu görevlilerininbelirlenmesi ile ilgili hususlar da teşkilat yapısının düzenlenmesinin birsonucu olduğundan kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıylabağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıbir yönü bulunmamaktadır.

65. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

66. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

67. Kuralda, VergiDenetim Kurulu Başkanlığının grup başkanlıkları yerine daire başkanlıklarışeklinde teşkilatlandırılmasına koşut olarak yeni oluşturulan daire başkanlıklarınınfaaliyete geçirilmesine ve bu başkanlıklarda görevlendirileceklerinbelirlenmesine yönelik usul ve esasların herhangibir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel şekildesaptanmış olduğu görüldüğünden dava konusu kural, bu yönüyle bir belirsizlikiçermemektedir.

68. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

H. CBK’nın 20. Maddesiyle Ekli Listede Yer AlanKadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’in İlgiliBölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

69. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan, genel idareesaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli vesürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına veiptaline ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisininanayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız,esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumunyasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilekuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104.ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

70. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6.,7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

71. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür veTurizm Bakanlığına ilişkinolarak bir kısım kadronun ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılıCetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesiniöngörmektedir.

72. Anayasa Mahkemesi bakanlıklarınkadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasınınkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu dahaönceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda bakanlıklarınkadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütmeyetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.” şeklindekihükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8,K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-23; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§18-24; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-26).

73. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve TurizmBakanlığına kadro ihdas edilmesini öngören, dolayısıyla anılan bakanlıklarınteşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden,belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

74. Bu itibarla kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncücümlelerine aykırı bir düzenleme içermemektedir.

75. Diğer yandan kurallaaynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

76. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

77. Kuralla Hazine veMaliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının merkez teşkilatlarında yer alan kadrolar ihdas edilmiştir.İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekildedüzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılıkbulunmamaktadır.

78. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

I. CBK’nın 21. Maddesiyle (43) Numaralı CBK’nın Geçici 1.Maddesinin Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergimüfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettişyardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” Bölümünün “Hazine ve MaliyeBakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarıgöstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardanuygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmiş olanlardanHazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarınınkadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü kadrolarındabulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve MaliyeBakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavındabaşarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine veMaliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarındabulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil)…”Şeklinde Değiştirilmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

79. Dava dilekçesinde özetle; Hazine ve MaliyeBakanlığında genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetleriningerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden çeşitli statüdeki kamu personelininatanmasına ilişkin düzenleme getiren kuralın münhasıran kanunla düzenlenmesigereken bir alana ilişkin olduğu, belirlilik içermediği belirtilerekAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6.,7., 8., 11. 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

80. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,8., 11. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

81. Kural, Hazine ve Maliye Bakanlığında vergibaşmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmakkaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygungörülenlerin, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmişolanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin, hazine kontrolörükadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin ve 2/11/2011 tarihinden önceHazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıpyeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan (43) numaralı CBK’nın geçici 1.maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı,ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenlerin31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) durumlarına uygun hazine ve maliyebaşmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ya da hazine ve maliye müfettişyardımcısı kadrolarına doğrudan hazine ve maliye bakanınca atanabileceğiniöngörmektedir.

82. Anayasa'nın 128. maddesinde devletin kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş;memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev veyetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlükişlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

83. Hazine ve maliyebaşmüfettişi, hazine ve maliye müfettişi ile hazine ve maliye müfettişyardımcısı kadrolarında istihdam edilenpersonelin genel idari esaslara göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri yerine getirdikleri, dolayısıyla Anayasa’nın 128.maddesi anlamında kamu görevlisi sıfatına sahip oldukları hususundatereddüt bulunmamaktadır.

84. Anayasa’nın 128. maddesine göre memurlar ve diğerkamu görevlilerinin atanmalarının kanunla düzenlenmesi gerekmekte olup kuralla hazine ve maliye başmüfettişi, hazine ve maliye müfettişiile hazine ve maliye müfettiş yardımcısı kadrolarına atanabilme şartlarına yönelik bir düzenlemeöngörülmektedir.

85. Bu itibarlaAnayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken birkonuda düzenleme yapan kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

86. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırıdır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleriaçısından incelenmesine gerek görülmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

87. Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veyaTürkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptalkararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gerekenhallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıcakararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı gündenbaşlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle AnayasaMahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde ResmîGazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceğitarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

88. (60)numaralı CBK’nın 5. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 227/B maddesinindeğiştirilen (3) numaralı fıkrasının, 7. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 229.maddesine eklenen (3) numaralı fıkranın, 8. maddesiyle (1) numaralı CBK’yaeklenen 238/A maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümleleriile (4) numaralı fıkrasının, 21. maddesiyle (43) numaralı CBK’nın geçici 1.maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergimüfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettişyardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve MaliyeBakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarıgöstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardanuygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmişolanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörükadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazineve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterliksınavında başarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteHazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarınınkadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarihdahil)…” şeklinde değiştirilmesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edeceknitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğundoldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gereklidüzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara, cümlelere ve bölümeilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarakdokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

89. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların uygulanmalarıhâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerekyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 1. 5. maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/B maddesinin değiştirilen (3)numaralı fıkrasına,

2. 7. maddesiyle (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 229. maddesine eklenen (3) numaralı fıkraya,

3. 8. maddesiyle (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci veikinci cümleleri ile (4) numaralı fıkrasına,

4. 21. maddesiyle 6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1. maddesinin birinci fıkrasınınbirinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve MaliyeBakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarıgöstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardanuygun görülenler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…”bölümünün “Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişive yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısıkadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergimüfettişi unvanını ihraz etmiş olanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez,bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygungörülenler, hazine kontrolörü kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler ve2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve Maliye Bakanlığında mesleğe stajyerkontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavında başarı göstermiş olanlardan bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı, ilgilive ilişkili kuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020tarihine kadar (bu tarih dahil)…” şeklinde değiştirilmesine,

yönelikiptal hükümlerinin yürürlüğe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu fıkralara,cümlelere ve bölüme ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. 7. maddesiyle (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikincicümlesine,

2. 9. maddesiyle (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne (20/4/2021 tarihli ve (73)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölümnedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsül ettirilmiştir) eklenen geçici 1.maddeye,

3. 20. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdasedilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesine,

yönelik iptal talepleri29/12/2022 tarihli ve E.2020/54, K.2022/165 sayılı kararla reddedildiğinden, bumaddeye, cümleye ve eklemeye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerininREDDİNE,

29/12/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM

17/4/2020 tarihli ve (60) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 5. maddesiyle10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 227/Bmaddesinin değiştirilen (3) numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. 7. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

1. 229. maddesinindeğiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. 229. maddesineeklenen (3) numaralı fıkranın konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

C. 8. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 238/A maddesinin;

1. (3) numaralıfıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, iptal hükümlerinin Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. (4) numaralıfıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

Ç. 9. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nın YedinciBölümü’ne (20/4/2021 tarihli ve (73) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin25. maddesiyle eklenen Üçüncü Bölüm nedeniyle Sekizinci Bölüm şeklinde teselsülettirilmiştir) eklenen geçici 1. maddenin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

D. 20. maddesiyleekli Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerineeklenmesinin,

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

E. 21. maddesiyle6/8/2019 tarihli ve (43) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı KararnamelerindeDeğişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin geçici 1.maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte Hazine ve Maliye Bakanlığında vergi başmüfettişi, vergimüfettişi ve yeterlik sınavında başarı göstermiş olmak kaydıyla vergi müfettişyardımcısı kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde…” bölümünün “Hazine ve MaliyeBakanlığında vergi başmüfettişi, vergi müfettişi ve yeterlik sınavında başarıgöstermiş olmak kaydıyla vergi müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlardanuygun görülenler, vergi başmüfettişi ve vergi müfettişi unvanını ihraz etmişolanlardan Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez, bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının kadrolarında bulunanlardan uygun görülenler, hazine kontrolörü kadrolarındabulunanlardan uygun görülenler ve 2/11/2011 tarihinden önce Hazine ve MaliyeBakanlığında mesleğe stajyer kontrolör olarak başlayıp yeterlik sınavındabaşarı göstermiş olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine veMaliye Bakanlığı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının kadrolarındabulunanlardan uygun görülenler 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil)…”şeklinde değiştirilmesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

29/12/2022 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (60) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin (CBK); (a) 7. maddesiyle değiştirilen (1) numaralı CBK’nın 229.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin, (b) 9. maddesiyle (1)numaralı CBK’nın altıncı kısmının yedinci bölümüne eklenen geçici 1. maddeninve (c) 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek (2)numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesinin konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

A.  (1) Numaralı CBK’nın 229.Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesi

2. Dava konusu kural, Hazine ve Maliye Bakanlığında 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) ek 24. maddesi uyarınca hazine kontrolörü vestajyer hazine kontrolörü istihdam edilebileceğini öngörmektedir.

3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikincicümlesinde Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasihaklar ve ödevlerin CBK’yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Aynı fıkranınüçüncü cümlesi uyarınca da Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülenkonularda CBK çıkarılamaz.

4. Dava konusu kural, atıf yoluyla, bir yandan Bakanlıkta istihdamedilebilecek hazine kontrolörü ve stajyer hazine kontrolörünün mesleğe girişşartlarına ve niteliklerine, diğer yandan da bunların atanmalarınailişkin hususları düzenlemektedir.

5. Bu haliyle kural, Anayasa’nın 70. maddesinde güvenceye alınankamu hizmetine girme hakkına ilişkin olarak yasak alanda düzenleme yapmaktadır.Aynı şekilde Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin kadrolarına,niteliklerine ve atanmalarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerektiğihalde dava konusu CBK hükmü bu konuları da düzenlemektedir. Dolayısıyla kuralAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırıdır (aynı yönde muhalefet şerhimiz için bkz. AYM,E.2018/123, K.2022/138, 09/11/2022, Karşıoy Gerekçesi, §§ 13-19).

B.  (1) Numaralı CBK’nın Altıncı KısmınınYedinci Bölümüne Eklenen Geçici 1. Madde

6. Dava konusu geçici madde, yapılandeğişiklik kapsamında yeni daire başkanlıkları kuruluncaya kadar ve kurulduktansonra grup başkanlıklarında görev yapanların ve vergi müfettişleriningörevlendirilmelerine ilişkin hükümler ile yönetmelik ve atıflara ilişkin diğerhususları düzenlemektedir.

7. Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlileriningörevlendirilmelerine ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerekir.Bu konuların CBK ile düzenlenmesi Anayasa’nın 104. maddesinin üçüncü cümlesineaykırılık teşkil etmektedir.

C. Kadro İhdasına İlişkin Düzenleme

8. CBK’nın dava konusu 20. maddesi Hazine ve Maliye Bakanlığı ileKültür ve Turizm Bakanlığına ait ekli listede yer alan kadroların ihdasedilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerineeklenmesini öngörmektedir.

9. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkinmuhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadroihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyethakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasırankanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkileder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§14-36). Aynı gerekçelerle, kadro ihdasına ilişkin dava konusu CBK kuralı daAnayasa’ya aykırıdır.

10. Yukarıda (A), (B) ve (C) başlıkları altında açıklanangerekçelerle dava konusu kuralların konu bakımından yetki yönünden Anayasa’yaaykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum.

Başkan

 Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 60 Numaralı CBK’nın 7. Maddesiyle Eklenen 1Numaralı CBK’nın 229. Maddesinin 2 Numaralı Fıkrası : Kuralla BakanlıktaHazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebileceğibelirtilmek suretiyle istihdam edilecek bazı kamu görevlilerinin nitelikleridüzenlenmektedir. Bu konu 657 sayılı Kanunun ek 41. maddesinde düzenlendiğigibi 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesinde düzenlenmiştir. Fakat anılanmaddelerdeki düzenlemelerin uygulanabilir olması incelenen CBK kuralı ilemümkün olmaktadır. Örneğin anılan ek 24. maddede stajyer hazine kontrolörününnitelikleri, başka deyişle kamu hizmetine giriş koşulları düzenlemediği haldeincelenen kural ile bu husus ilk elden düzenlenmektedir. Buna karşın Anayasanın70. maddesi uyarınca kamu hizmetine girme hakkı güvence altına alınmıştır.Anayasanın 13. maddesi uyarınca da kamu hizmetine girme hakkı kapsamındahizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerin kanunla düzenlenmesigerekmektedir.

2. Hazine kontrolörleriyle ilgili olarak ise Anayasanın128. maddesinde memur ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, görev veyetkilerinin kanunla düzenlenmesi zorunluluğu öngörülmüştür. AYM daha önce birkararında bir tüzelkişiliğin teşkilatı düzenlenirken bunun zorunlu sonucuolarak atamaya ilişkin usulün de düzenlenebileceğini kabul etmiş (2018/124 E. –2020/56, 15.10.2020, par. 44) ise de anılan karar atanmaya ilişkin esasları,görevi ve nitelikleri kapsamamaktadır. Esasen, Hazine kontrolörünün atamayailişkin niteliklerinin düzenlenmesi bakanlık merkez ve taşra teşkilatınınkurulması ve görev yetki alanlarının belirlenmesinin zorunlu bir sonucu dadeğildir. Dolayısıyla incelenen kural ile her iki görevli grubu yönünden deyasak alanda düzenleme yaptığı ve kuralın konu bakımından Anayasanın 104.maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesine aykırı olduğu için iptal edilmesigerektiği görüşündeyim.

3. CBK’nın 9. Maddesiyle 1 Numaralı CBK’nın AltıncıKısmının Yedinci Bölümüne Eklenen Geçici 1. Madde : Kural ile kurumdayapılan değişiklikler bağlamında kurulan daire başkanlıkları faaliyete geçenekadar mevcut grup başkanlıklarının görevlerinin devam edeceği ve anılan başkanlıklarınkurulması ile yapılacak görevlendirmeler düzenlenmektedir. Mahkememizçoğunluğunca bu düzenlemelerin Anayasanın 123. maddesi kapsamında incelenmesigerektiği ve hernekadar görevlendirmeye ilişkin kuralların kanunla düzenlenmesigerekiyor ise de CBK ile kurulan tüzelkişilikler bakımından teşkilat yapısınınoluşturulmasının zorunlu sonucu kapsamında bulunması nedeniyle münhasırankanunla düzenlenmesi zorunlu görülmemiştir.

4. Bununla birlikte kuralda düzenlenen hususlar birbakanlık merkez ve taşra teşkilatının veya yeni kurulan kamu tüzel kişisininteşkilatının kurulması ve genel olarak görev ve yetkilerinin düzenlenmesiniaşmaktadır. Mevcut veya ihdas edilecek kadrolarla bağlantılı olarak mevcut veyayeni kurulan birimlerde kamu görevlilerinin fiilen görevlendirilmesi ya dagörev alanlarının değiştirilmesine ilişkin düzenlemeler Anayasada CBK’yaverilen düzenleme yetkisinin zorunlu sonucu değildir. Bu hususlar Anayasanın128. maddesi kapsamında münhasıran kanunla düzenlenmelidir. Bu nedenli kurallarınkonu bakımından Anayasanın 104. maddesinin 17. fıkrasının 3. cümlesine aykırıolduğu için iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

5. CBK’nın 20. Maddesi : Kural ile ek listede yeralan kadroların ihdas edilerek 2 numaralı CBK’nın ekindeki I sayılı cetvelinilgili bölümüne eklenmesi öngörülmektedir. Kadro ihdası, ekleme ve çıkarmalarınCBK ile yapılmasının konu bakımından mümkün olmadığına ve iptal edilmesigerektiğine ilişkin daha önce Mahkememizin E. 2021/91 – K. 2021/106 sayılıkararına yazdığım karşıoyumdaki gerekçeler doğrultusunda bu kuralın da konubakımından Anayasa’ya aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi gerektiğigörüşündeyim.

 

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

A) CBK’nın 7. Maddesiyle Değiştirilen (1) Numaralı CBK’nın 229.Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesi Yönünden

1. Dava konusu kural, Hazine Kontrolörü ve Stajyer HazineKontrolörünün kamu hizmetine girişi ve girdikten sonra kontrolör olarak atanmakiçin sahip olması gereken nitelikleri düzenlemektedir. Kural, Hazine Kontrolörüve Stajyer Hazine Kontrolörü yönünden ayrı ayrı değerlendirilecektir.

2. Anayasa’nın 106. maddesinin son fıkrasında “Bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir”hükmüne yer verilmekle birlikte memurların vediğer kamu görevlilerinin atanma esasları ya da atanmak için arananniteliklerin CBK ile düzenlenebileceği açıkça ifade edilmemiştir. Üstelik,Hazine Kontrolörü olarak atanmak için gerekli niteliklerin tespiti bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması zorunlu bir sonucu değildir.

3. Hazine Kontrolörü bakımından kural, bu göreve atanmak içinistenen şartları ilk kez ve ilk elden düzenlemektedir. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde de“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev veyetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerikanunla düzenlenir” hükmü yer almaktadır. Dava konusu kural, kamugörevlilerinin Kadro ihdası ve kaldırılması kamu görevlilerinin statüsü veözlük hakları ile yakından bağlantılı olduğundan bu konunun 128. maddegereğince kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu kural104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık taşımaktadır.

4. Stajyer Hazine Kontrolörü bakımından kural, kamu hizmetine girişkoşullarını ilk kez ve ilk elden düzenlemektedir. Anayasamızın 70. maddesindegüvenceye bağlanan kamu hizmetine girme hakkı Anayasa’nın siyasi haklar veödevler başlıklı dördüncü bölümünde kendisine yer bulmuştur. Dolayısıyla, kamuhizmetine girme hakkını düzenleyen kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının ikinci cümlesine aykırılık oluşturmaktadır.

B) CBK’nın 9. Maddesiyle(1) Numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne Eklenen Geçici 1. Madde Yönünden

5. Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına uygun düşmemektedir.

C) CBK’nın20. Maddesiyle Ekli Liste Yönünden

6. Kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesiyle bağdaşmamaktadır.

Üye

 Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ

 (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 229.maddesinin (60) numaralı CBK’nın 7. maddesiyle değiştirilen (2) numaralıfıkrasının ikinci cümlesinin, aynı CBK’nın 9. maddesiyle (1) numaralı CBK’nınYedinci Bölümüne eklenen geçici 1. maddenin ve (60) numaralı CBK’nın 20.maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddine kararverilmiştir.

Red kararlarının gerekçelerinde; personelin istihdamı vebirimlerde görevlendirilmesi ile kadroların ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerinidarenin teşkilât yapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu,Anayasada CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisininbulunmadığı, Anayasanın 106. maddesinin son fıkrası ile bağlantılı olarak 104.maddenin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibidaha önce kanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönündenAnayasanın 104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir.

 (1) numaralı CBK’nın 229. maddesinin (60) numaralı CBKile değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde, Hazine ve MaliyeBakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca Hazine Kontrolörü veStajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebilmesi öngörülmüş; geçici 1.maddesinde, yeni birimlerin kurulduğu tarihten önce bu görevleri yürütenbirimlerde görev yapanların kurulan yeni birimlerde görevlendirileceği, VergiDenetim Kurulu Başkanlığının bu hususta yetkili olduğu ve 20. maddede de, eklilistedeki kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklendiği hükmebağlanmıştır.

Bakanlıkların ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınınpersonel istihdamı ve görevlendirilmesi ile kadrolarının ihdası ve iptalinin,Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiğinden, çoğunluğunred gerekçesinde atıf yapılan kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzeredaha önceki karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle mezkûrkuralların Anayasaya aykırı olmadığı yönündeki çoğunluk görüşüne katılmammümkün olmamıştır (örn. olarak bkz. 11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25sayılı; 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020 tarihlive E.2019/71, K.2020/82 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8, K.2021/25sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021 tarihlive E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 28/9/2022 tarihli ve E.2021/90, K.2022/108sayılı; 9/11/2022 tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı kararlara ilişkinkarşıoy gerekçelerim).

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırıolduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun red kararınakarşıyım.

   

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 17/4/2020 tarihli ve (60)numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 7. maddesiyle (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 229. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikincicümlesinin, 9. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin AltıncıKısmı’nın Yedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddenin ve 20. maddesiyle ekliListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerineeklenmesinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ilişkinkararlarına katılmamaktayım.

2. Konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırıolduğu kanaatinde olduğum (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 7.maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 229. maddesinindeğiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi Hazine ve MaliyeBakanlığında 375 sayılı KHK’nın ek 24. maddesi uyarınca Hazine Kontrolörü veStajyer Hazine Kontrolörü istihdam edilebileceğini düzenlemektedir.

3. Dava konusu cümlede referans verilen 375 sayılıKHK’nın ek 24. maddesinin birinci fıkrası bakanlık, kurum ya da birim düzeyindemüfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı,denetmen yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdamedilebileceğini düzenlemektedir. 375 sayılı KHK’nın 24. maddesinin ikincifıkrasında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 41. maddesindeki bazıhükümlerin kıyasen uygulanması gerektiğine yer verilmektedir.

4. Dolayısıyla referansta bulunduğu kuralların içeriğinebakıldığında dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü kamu hizmetinegirme hakkı yanında esasında istihdam edilecek personelle ilgili nitelikleridüzenleyen bir özelliği de bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle de kural hemAnayasa’nın 70. maddesindeki kamu hizmetine girme hakkı ile ilgili bir konuyuhem de açıkça Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiğişekilde münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuyu düzenlemektedir. Bunedenle de dava konusu kuralın konu bakımından yetki yönüyle Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılıktaşıdığından iptali gerekmektedir.

5. (60) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 9.maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Altıncı Kısmı’nınYedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. maddede Hazine ve Maliye Bakanlığıbünyesinde veya bakanlığa bağlı birimlerde yeni kurulan daire başkanlıklarındagörevlendirme ile ilgili detaylı düzenlemelere yer verilmektedir. Dolayısıyladava konusu kurallarda zikredilen kamu görevlilerinin görevlendirilmeleri ileilgili olan hususların Anayasa’nın 128. maddesinin (2) numaralı fıkrasıkapsamındaki bazı konularla ilgili görülmeleri nedeniyle bu fıkra hükmü gereğimünhasıran kanunla düzenlenmeleri gerekir.

6. Dolayısıyla dava konusu kural konu bakımından yetkiyönüyle Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırılık taşıdığından iptali gerekmektedir.

7. Son olarak (60) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı GenelKadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) SayılıCetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesi şeklindeki kural kadro ile ilgilidüzenlemeler yapmaktadır.

8. İptali istenen kuralların “konu bakımından yetki”boyutu ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın104. maddesinin onyedinci fıkrasına bir aykırılık bulunmadığı kanaatineulaşılsa da dava konusu kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu için iptaligerektiği kanaatindeyim.

9. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdasıkonusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiğibir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesininAnayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğununiptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22,27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin kadroile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (60) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeyim.

10. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılıkararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (60)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 20. maddesinin Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırıolması nedeniyle iptali gerektiği kanaatinde olduğum için çoğunluk görüşünekatılamamaktayım.

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY

1. Mahkememizçoğunluğu (60) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

CBK’nın 7. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın 229.maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin; 9.maddesiyle (1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nın Yedinci Bölümü’ne eklenengeçici 1. Maddenin ve 20. maddesiyle ekli listede yer alan kadroların ihdasedilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I)Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin konu bakımından yetkiyönünden,

Anayasa’ya aykırı olmadığına kararvermiştir. Aşağıda açıklanan nedenlerle bu karara katılma imkânı olmamıştır.

A. 7. maddesi ile değiştirilen (1) sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 229. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikincicümlesi

2. Dava konusukural, 375 sayılı KHK’ya yaptığı ve anılan KHK’nın da 657 sayılı kanuna yaptığıatıfla Hazine Kontrolörü ve Stajyer Hazine Kontrolörünün kamu hizmetine girişibu hizmete girdikten sonra kontrolör olarak atanmak için sahip olması gerekennitelikleri düzenlemektedir.

3. Dava konusukural, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konuların CBK iledüzenlenememesi nedeniyle anayasaya aykırıdır.

4. Anayasa’nın128. maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin …nitelikleri, atanmaları, … kanunla düzenlenir.” denilmektedir.

5. Kuralın, anılanatamaları kendi metninde doğrudan düzenlemesi ile başka bir metne atıfladüzenlemesi arasında bir fark bulunmamaktadır. Dava konusu kural 657 sayılıKanun’un ek 41. maddesine yaptığı atıfla atama usulünü değil atanacak personelinniteliklerini belirlemektedir.

6. Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan CBK ile kamu tüzel kişiliğininkurulabilmesi düzenlemeyi de içeriyor olsa da Anayasa hükmünde memurların vekamu görevlerinin atanmalarının esasının ya da atanmak için sahip olmasıgereken niteliklerin CBK ile düzenlenebileceği açıkça belirtilmemiştir. AyrıcaHazine Kontrolörü olarak atanmak için gereken niteliklerin belirlenmesiBakanlıklar ve bunların merkez ve taşra teşkilatının görev ve yetkilerinindüzenlenmesinin zorunlu bir sonucu da değildir.

7. Bu nedenlerledava konusu kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesindeki “Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konulardaCumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.” hükmüne aykırıdır.

B. 9. maddesiyle (1) numaralı CBK’nın Altıncı Kısmı’nınYedinci Bölümü’ne eklenen geçici 1. Madde

8. Kural (1)numaralı CBK’nın 228. maddesinde yapılan değişiklikler çerçevesinde kurulandaire başkanlıklarına görevlendirileceklerin belirlenmesine ilişkindir.

9. Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde “Kanunda açıkçadüzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz” denilmiştir.

10. 375 sayılıKHK’nın ek 32. maddesinin son fıkrası, “Performans değerlendirme sistemininoluşturulması ve yönetimi ile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki vesorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri,yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer değiştirmelerine ilişkin usul veesaslar yönetmelikle belirlenir.” hükmünü içermektedir.

11. CBK’nın 6.maddesi ile eklenen 1 nolu CBK’nın 228. maddesinin 6. fıkrası da “VergiMüfettişlerinin (Vergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi MüfettişYardımcısı) görev yapacakları daire başkanlıklarının belirlenmesine vedeğiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” Hükmünüiçermektedir.

12. Kurala göreise; “Vergi Müfettişlerinin görev yapacağı daire başkanlıklarının belirlenmesive değiştirilmesine ilişkin bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 228 incimaddesinin altıncı fıkrasında yer alan hükmün uygulanması ile ilgili yönetmelikyürürlüğe girinceye kadar Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, Denetim DaireBaşkanlığında görev yapan Vergi Müfettişlerini ihtiyaç duyulan denetimkapasitesine göre anılan maddenin ikinci fıkrasında sayılan diğer dairebaşkanlıklarında görevlendirmeye yetkilidir.”

13. Görüldüğüüzere, kural vergi müfettişlerinin görevlendirilmesine ilişkindir. Bu konu 375sayılı KHK’nın ek 32. maddesinin son fıkrasında da düzenlenmiştir. Kural olmasaaynı alanda 375 sayılı KHK’nın anılan maddesine dayalı olarak çıkartılanyönetmelik hüküm ifade edecektir.

14. Bu nedenlerledava konusu kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncücümlesindeki “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesiçıkarılamaz” hükmüne aykırıdır.

C. CBK’nın 20. Maddesi ile Ekli Liste

15. Kural ileHazine ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı için CBK’nın ekindeyer alan listedeki kadrolar ihdas edilmekte ve bu listede yer alan kadrolar 2sayılı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Kültür veTurizm Bakanlığı merkez teşkilatı bölümlerine eklenmektedir.

16. Anayasa’nın123. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında “İdare, kuruluş ve görevleriylebir bütündür ve kanunla düzenlenir./ İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezdenyönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır” denilmiştir. Anayasa’nın 128.maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde de “Memurların ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 12/9/2010 ‘ 5982/12 md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplusözleşme hükümleri saklıdır.” hükmüne yer verilerek memurlar ve diğer kamugörevlileri özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur.

17. Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarınınkurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” denilmek suretiylebakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması yönünden CBK’larla düzenlemeyapılmasına açıkça izin verilmiştir. Böylece bakanlıklar, merkez ve taşrateşkilatları yönünden idarenin kanuniliği ilkesine açıkça istisnagetirilmiştir.

18. Anayasa’nın108. maddesinin son fıkrasında sadece “Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi,üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyledüzenlenir” denilerek Anayasa’nın 128. maddesine açıkça istisna getirildiğihalde, bakanlıklarda genel idare esaslarına göre asli ve sürekli niteliktekigörevleri yerine getiren memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödeneklerive diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi yönünden bir istisnagetirilmemiştir.

19. Kadro unvanı,personelin yerine getireceği görevlerini, yetkilerini, haklarını veyükümlülüklerini, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını ifadeetmektedir. Kadro unvanı ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğerözlük hakları arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır.

20. İstisnai biranayasal hüküm olmadığından Bakanlıklarda genel idare esaslarına göreyürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifaeden memur ve diğer kamu görevlileri Anayasa’nın 128. maddesi kapsamındakalmaya devam etmektedir. Bu nedenle, bakanlıkların genel idare esaslarına göreyürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifaeden memur ve diğer kamu görevlisi statüsündeki personelinin kadroları ihdasıve kaldırılması konuları da kamu görevlilerinin statüsü ve özlük hakları ileyakından ilgili olduğundan bu kadroların ihdas ve iptaline ilişkin kurallarında Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerekir. Dava konusukuralda ise anılan Bakanlık merkez teşkilatı biriminin kadro iptali ve ihdası CBKile öngörülmüştür.

21. Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesindeki “Anayasada münhasırankanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesiçıkarılamaz.” hükmüne aykırıdır.

Üye

 Kenan YAŞAR

Full & Egal Universal Law Academy