Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2021/109, K.2021/81 Sayılı Karar - 04/11/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2021/109

Karar Sayısı : 2021/81

Karar Tarihi : 4/11/2021

R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kırıkhan İnfaz Hakimliği

İTİRAZIN KONUSU: 13/12/2004tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a5/4/2012 tarihli ve 6291 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen 105/A maddesinin14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun’un 46. maddesiyle yeniden düzenlenen (7)numaralı fıkrasının Anayasa’nın 38. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Denetimliserbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezası infaz edilmekte olan sanıkhakkında başka bir suçtan dava açılması nedeniyle mevcut denetimli serbestliktedbirine ilişkin kararın kaldırılarak sanığın açık ceza infaz kurumunagönderilmesine karar verilmesi talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 105/Amaddesi şöyledir:

 “Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı

Madde 105/A- (Ek:5/4/2012-6291/1 md.)

 (1) (Değişik:14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlülerin dışdünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini vegüçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocukeğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalaniyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihinekadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına,ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak,hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğuyer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

 (2) (Değişik:14/4/2020-7242/46 md.) Açık ceza infazkurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın, iradesi dışındaki bir nedenle açıkceza infaz kurumuna ayrılamayan veya bu nedenle kapalı ceza infaz kurumuna gerigönderilen iyi hâlli hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde, birincifıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilirler.

 (3) Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen infaz usulünden;

a) Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullusalıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler,

b) Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veyakocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullusalıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler,

diğer şartları da taşımaları hâlinde yararlanabilirler.Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veyaAdalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarıncadüzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir.

 (4) (Değişik: 18/6/2014-6545/80 md.) Adli para cezasınınödenmemesi nedeniyle, cezası hapse çevrilen hükümlüler yukarıdaki fıkralardakiinfaz usulünden yararlanamazlar.

 (5) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiylecezasının infazına karar verilen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihinekadar;

a) Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarakçalıştırılması,

b) Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altındabulundurulması,

c) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemesi,

d) Belirlenen programlara katılması,

yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabitutulmasına, denetimli serbestlik müdürlüğünce karar verilir. Hükümlünün riskve ihtiyaçları dikkate alınarak yükümlülükleri değiştirilebilir.

 (6) Hükümlünün;

a) Ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra, talebindebelirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmemesi,

b) Hakkında belirlenen yükümlülüklere, denetimliserbestlik müdürlüğünün hazırladığı denetim ve iyileştirme programına,denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerileriylehakkında hazırlanan denetim planına uymamakta ısrar etmesi,

c) Ceza infaz kurumuna geri dönmek istemesi,

hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebiüzerine, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açıkceza infaz kurumuna gönderilmesine, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğuyer infaz hâkimi tarafından karar verilir.

 (7) (YenidenDüzenleme:14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlühakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediğiiddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasınıgerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması hâlinde,denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından,hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilir.Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veyadüşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimliserbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafından kararverilir.

 (8) Denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmesigereken sürenin bitiminden itibaren iki gün geçmiş olmasına karşın müracaatetmeyenler ile ceza infaz kurumuna iade kararı verilmesine rağmen iki güniçinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlüler hakkında,5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 292 nci ve 293 üncü maddelerinde yazılıhükümler uygulanır.

 (9) Yükümlülüklerin gereklerine ve denetim planına uygundavranan hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında denetimli serbestlikmüdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, 107 nci ve 108 inci maddeleruyarınca işlem yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir.

 (10) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezalarıninfazına ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, YusufŞevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfanFİDAN’ın katılımlarıyla 13/10/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

3. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğermahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında “AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetedeyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasayaaykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir. 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusuyapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin iptalini talepettiği 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinin (7) numaralı fıkrası, başka biriptal davası ile itiraz başvurusunun konusu olarak esastan incelenmiş ve anılanfıkraya yönelik iptal talebi Anayasa Mahkemesinin 14/7/2021 tarihli veE.2020/53, K.2021/55 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Bu karar da 20/10/2021tarihli ve 31634 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Böylece gerekAnayasa'nın 152. maddesinin dördüncü fıkrasında gerek 6216 sayılı Kanun'un 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında öngörülen şart gerçekleşmiştir.

5. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin başvurusu 27/7/2021tarihini taşımakta ise de Anayasa Mahkemesinin aynı konu hakkında işin esasınagirerek verdiği ret kararı yayımlandığına göre Anayasa'nın 152. maddesiuyarınca itirazın incelenmesi mümkün değildir. Nitekim Anayasa'nın 152. maddesiyalnızca Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvuran mahkemeleri değil AnayasaMahkemesini de bağlar. Anayasa’nın anılan hükmünün amacı hem gereksizbaşvuruları önleyerek Anayasa Mahkemesinin çalışma düzenini korumak hem deuygulamada sürekliliği sağlamaktır. Bu itibarla Anayasa Mahkemesi, öncekikararın yayımı tarihinden sonra karar vermek durumunda ise başvurunun daha önceolup olmadığı önem taşımaksızın itirazı reddetmek durumundadır (AYM, E.2014/77,K.2014/202, 25/12/2014; E.2018/131, K.2018/98, 17/10/2018, § 3;E.2018/130, K.2018/97,17/10/2018, §3).

6. Açıklanan nedenle 5275 sayılı Kanun’a6291 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen 105/A maddesinin 7242 sayılıKanun’un 46. maddesiyle yeniden düzenlenen (7) numaralı fıkrasına yönelikitiraz başvurusunun Anayasa’nın 152.maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereğince reddi gerekir.

III. HÜKÜM

13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a 5/4/2012 tarihli ve 6291 sayılıKanun’un 1. maddesiyle eklenen 105/A maddesinin 14/4/2020 tarihli ve 7242sayılı Kanun’un 46. maddesiyle yeniden düzenlenen (7) numaralı fıkrasına yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE4/11/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.