ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2021/23
Karar Sayısı : 2021/12
Karar Tarihi : 3/3/2021
R.G.Tarih -Sayısı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinin Anayasa’nın 36. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Avrupa İnsanHakları Mahkemesinin kesinleşen ihlal kararı sebebiyle yargılamanın iadesinintalep edildiği davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptaliiçin başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 377. maddesişöyledir:
“Süre
MADDE 377- (1)Yargılamanın iadesi süresi;
a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemişolduğunun öğrenildiği,
b) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)bentlerinde öngörülen hâllerde, kararın davalıya veya gerçek vekil veyatemsilciye tebliğ edildiği; alacaklı veya davalı yerine geçenlerin karardanusulen haberdar olduğu,
c) Yeni belgenin elde edildiği veya hilenin farkınavarıldığı,
ç) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (d), (e), (f) ve(g) bentlerindeki hâllerde, ceza mahkûmiyetine ilişkin hükmün kesinleştiği veyaceza kovuşturmasına başlanamadığı yahut soruşturmanın sonuçsuz kaldığı,
d) Karara esas alınan ilamın bozularak kesin hükümşeklinde tamamen ortadan kalkmasından haberdar olunduğu,
e) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendindeyazılı sebepten dolayı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararınıntebliğ edildiği,
tarihten itibaren üç ay ve her hâlde iade talebine konuolan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır.
(2) 375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendindeyazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresi ilama ilişkinzamanaşımı süresi kadardır.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, RaportörHülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkradasayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğibelirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kurallarınAnayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvurukararının aslı”, Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veyayöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esasincelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında,Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangimaddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifadeedilmiştir.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemetarafından ileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin, 6100 sayılıKanun’un 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının bentlerini bağlayan hükmündeyer alan “…her hâlde iade talebine konuolan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır.” ibaresine yönelik olduğu görülmektedir. Buna karşılıkitiraz başvurusunda bu ibarenin Anayasa’ya aykırılığına ilişkin gerekçelerileri sürülmekle birlikte ibarenin iptalinin talep edilmediği anlaşılmaktadır.
6. Diğer yandan başvuru kararında itiraz konusu (e) bendinin Anayasa’nın hangi maddelerine hanginedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmektedir. Dolayısıyla itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafındanileri sürülen Anayasa’ya aykırılık gerekçelerinin itiraz konusu (e) bendiyle değilesas itibariyle (e) bendinin de bulunduğu (1) numaralı fıkranın bentlerini bağlayan hükmünde yer alan “…her hâlde iade talebine konu olan hükmünkesinleşmesinden itibaren on yıldır.”ibaresiyle ilgili olması sebebiyle başvurukararının yukarıda anılan maddelerde belirtilen nitelikleri taşımadığı sonucunavarılmıştır.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurununanılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 377. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e)bendinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE 3/3/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN