ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2021/45
Karar Sayısı : 2021/35
Karar Tarihi : 3/6/2021
Resmi Gazete Tarih-Sayısı :Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara Batı 3. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 31/3/2011 tarihli ve 6222 sayılı Sporda Şiddet veDüzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 18. maddesinin;
A. (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,
B. (9) numaralı fıkrasının,
Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Sanık hakkında 6222 sayılı Kanun’a aykırılıktan açılandavada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 18.maddesi şöyledir:
“Seyirdenyasaklanma
MADDE 18- (1) Kişinin, bu Kanunda tanımlanan veyayollamada bulunulan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı mahkemece kurulanhükümde, hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirdenyasaklanmasına karar verilir. Seyirden yasaklanma ibaresinden kişininmüsabakaları ve antrenmanları izlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyiralanlarına girişinin yasaklanması anlaşılır. Hükmün kesinleşmesiyle infazınabaşlanan seyirden yasaklanma yaptırımının süresi cezanın infazı tamamlandıktanitibaren bir yıl geçmesiyle sona erer. Bu güvenlik tedbirine ceza verilmesineyer olmadığı kararı ile birlikte hükmedilmesi halinde, hükmün kesinleştiğitarihten itibaren bir yıl geçmesiyle bu güvenlik tedbirinin uygulanmasına sonverilir. Güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklama kararı25/5/2005 tarihli ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre kaydedilir.(Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu fıkradaki bir yıllık süreler, ikinci kezseyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde üç yıl; üçüncü kez seyirdenyasaklanma yaptırımına karar verildiğinde ise beş yıl olarak uygulanır.
(2) Bu madde hükümleri, taraftar gruplarınca sporalanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içerentezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da uygulanır.
(3) Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturmabaşlatılması halinde şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden yasaklamatedbiri derhal uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı,kovuşturma evresinde mahkeme tarafından bu tedbirin kaldırılmasına kararverilmediği takdirde bu yasağın uygulanmasına koruma tedbiri olarak devamedilir.
(4) Koruma tedbiri olarak uygulanan ve güvenlik tedbiriolarak hükmedilen spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbirine ilişkinbilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde tutulan bu amaca özgü elektronikbilgi bankasına derhal kaydedilir. Bu bilgi bankasına spor kulüplerinin vefederasyonların erişimi sağlanır. Yasaklanan kişilere ilişkin bilgiler, ilgilispor kulüplerine ve yurt dışında yapılacak müsabaka öncesinde müsabakanınyapılacağı ülkenin yetkili mercilerine bildirilir.
(5) Koruma tedbiri olarak uygulanan spor müsabakalarınıseyirden yasaklanma tedbiri;
a) Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafındankaldırılmasına karar verilmesi,
b) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi,
c) Sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi,
halinde derhal kaldırılır. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13md.) Bu kararlar Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerce işlemi yapan kollukbirimine derhâl bildirilir ve kollukça elektronik bilgi bankasına işlenir.
(6) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine, hükmünaçıklanmasının geri bırakılmasına, hapis cezası yerine seçenek yaptırım olaraktedbire veya hapis cezasının ertelenmesine karar verilmesi halinde, kararınkesinleştiği tarihten itibaren; önödeme halinde ise, önödemede bulunulduğutarihten itibaren, bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklamatedbirinin uygulanmasına devam edilir.
(7) Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisindeolduğu açıkça anlaşılan kişi, müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına alınmaz.Bu şekilde belirtilen alanlara giren ve dışarı çıkmamakta ısrar eden kişi zorkullanılarak dışarı çıkarılır ve bu madde hükümlerine göre bir yıl süreyle spormüsabakalarını seyirden yasaklanır.
(8) Bu madde hükümlerine göre spor müsabakalarınıseyirden yasaklanan kişi, yasaklama kararının sebebini oluşturan fiilinişlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığı spormüsabakalarının yapılacağı gün, yurt içinde bulunduğu takdirde, müsabakanınbaşlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genelkolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. (Ek cümle:4/7/2019- 7182/13 md.) Buyükümlülüğün takibi amacıyla kolluk birimlerince biyometrik yöntemler dekullanılabilir.
(9) Sekizinci fıkradaki yükümlülüğe aykırı hareket edenkişi, her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezasıile cezalandırılır.
(10) Bu Kanun hükümlerine göre hakkında güvenlik tedbiriolarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma kararı verilen kişi, yasaksüresince spor kulüplerinde ve federasyonlarda ve taraftar derneklerindeyönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarakgörev yapamaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜNtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihlive 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurulardaizlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasındabir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğukanısına varması durumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesinebağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; fıkranın (b) bendinde de“Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesinegönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasındaise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itirazbaşvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizingerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde de “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği”, (c) bendinde “Dava dosyasında sunulanbelgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulası”Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemedebaşvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği, (2) numaralı fıkrasında iseanılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenineksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Başvurunun incelenmesi neticesinde itiraz yolunabaşvuran Mahkemenin başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğinin dosyadabulunmadığı, ayrıca başvuruya ilişkin belgelerin dizi pusulasına bağlanmadığıgörülmüştür.
6. Kaldı ki Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğermahkemelerde ileri sürülmesi” başlığını taşıyan 152. maddesinin dördüncüfıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararınınResmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmününAnayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz” denilmiştir.6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlıklı 41. maddesinin(1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği retkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz” hükmüneyer verilmiştir.
7. 6222 sayılı Kanun’un 18. maddesinin itiraz konusu (8)numaralı fıkranın birinci cümlesine ve (9) numaralı fıkrasına yönelik iptaltalepleri Anayasa Mahkemesinin 11/9/2014 tarihli ve E.2013/157, K.2014/138sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 10/7/2015 tarihli ve 29412 sayılıResmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ancak anılan iptal kararından sonra (9)numaralı fıkraya 4/7/2019 tarihli ve 7182 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle “…kişi,…”ibaresinden sonra gelmek üzere “…her bir müsabaka için…” ibaresieklenmiştir. Dolayısıyla anılan fıkranın eklenen bu ibare dışında kalan kısmıbakımından yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın ResmîGazete’de yayımlandığı 10/7/2015 tarihinden başlayarak geçmesi gereken onyıllık süre henüz dolmamıştır.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine aykırı olduğu anlaşılan itirazbaşvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
31/3/2011 tarihli ve6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 18.maddesinin;
A. (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,
B. (9) numaralı fıkrasının,
iptallerine karar verilmesitalebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esasincelemeye geçilmeksizin REDDİNE 3/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN