ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2021/55
Karar Sayısı:2021/43
Karar Tarihi:24/6/2021
R.G. Tarih – Sayı:Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 4. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 19/4/2012tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi veHazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ileHazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun’un 6. maddesinin (13)numaralı fıkrasının Anayasa’nın 2., 13., 36. ve 125. maddelerine aykırı olduğuileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerdebulunan ancak hak sahibine satışı mümkün olmayan taşınmaza karşılık idarecebelirlenen eşdeğer taşınmazın satışının iptali talebiyle açılan davada itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 6.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış
MADDE 6- (1)2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına yada kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlarhanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veyaüzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satınalmak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satışbedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre haksahibi sayılır.
(2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında buKanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerineveya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göreoluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibiolarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresiiçerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz vedava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.
(3) Hak sahiplerinden birinci fıkra kapsamında olanlarbu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fıkrakapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastrotutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareyebaşvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudansatılmasını isteyebilirler.
…
(12) Bu maddeye göre hak sahiplerine doğrudan satılmasıgereken taşınmazlardan ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsisedilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan ya da MaliyeBakanlığınca belirlenen taşınmazlar ile ilgili idarelerce bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde idareye bildirilmesi şartıylaözel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler ile içme ve kullanma suyuhavzalarında maksimum su seviyesinden itibaren üç yüz metrelik bant içerisindekalan yerler hak sahiplerine satılmaz. Bu taşınmazların yerine istenilmesihâlinde hak sahiplerine, hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç değerine eşdeğeröncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B alanlarındaki taşınmaz, bumaddenin dördüncü fıkrasına göre hesaplanacak satış bedeli karşılığındadoğrudan satılabilir.
(13) Hak sahiplerinden idarenin teklifini kabuletmeyenler doğrudan satış hakkından yararlanamazlar, başkaca taleptebulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar.
…”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Murat ÖZDEN tarafından hazırlanan ilk incelemeraporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar”başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “İtiraz yolunabaşvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarınınbulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekleticimesele sayılır” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı mahkemetarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulmasımümkün değildir.
3. 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde ise AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmişve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında açık bir şekilde dayanaktan yoksunveya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafındanesas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
4. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemeninitiraz konusu kuralın iptali talebiyle aynı tarihte Anayasa Mahkemesine birdenfazla başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin E.2021/54 esasınakayıtlı ilk başvurunun diğer dava dosyaları için bekletici mesele yapılmasıgerekirken aynı kuralın iptali talebiyle tekrar başvuruda bulunulmuş olmasısebebiyle bu başvurunun incelenme imkânı bulunmamaktadır.
5. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 41.maddesinin (2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusununanılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından esas incelemesine geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
19/4/2012 tarihli ve6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine AdınaOrman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye AitTarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun’un 6. maddesinin (13) numaralıfıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralıfıkraları gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 24/6/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN