ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2021/85
Karar Sayısı : 2022/60
Karar Tarihi : 1/6/2022
R.G. Tarih-Sayısı : 18/8/2022-31927
İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi Üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte132 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarıKomitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
A. Tümünün, Anayasa’nın 2., 104. ve 167. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına,
B. 1. 2.maddesinin;
a. (1) numaralıfıkrasının,
b. (2) numaralıfıkrasında yer alan “…ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından …”ibaresinin,
2. 3. maddesinin,
3. 5. maddesinin
Anayasa’nın 2., 6., 8., 13., 20. ve 104. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI
İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) şöyledir:
“FİYAT İSTİKRARI KOMİTESİ HAKKINDA CUMHURBAŞKANLIĞIKARARNAMESİ
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin amacı,Fiyat İstikrarı Komitesinin kuruluş, görev ve yetkilerine ilişkin usul veesasları düzenlemektir.
(2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Fiyat İstikrarıKomitesinin yapısı ve faaliyetleri ile bu kapsamda gerçekleştirilecek iş veişlemleri kapsar.
Fiyat İstikrarı Komitesi
MADDE 2- (1) Fiyat istikrarının kalıcı olarak tesisedilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlamak amacıyla Fiyat İstikrarı Komitesikurulmuştur.
(2) Fiyat İstikrarı Komitesi, Hazine ve MaliyeBakanlığının koordinasyonunda, Hazine ve Maliye Bakanı, Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Sanayi ve Teknoloji Bakanı,Tarım ve Orman Bakanı, Ticaret Bakanı, Strateji ve Bütçe Başkanı ile TürkiyeCumhuriyet Merkez Bankası Başkanından oluşur.
(3) Fiyat İstikrarı Komitesi, gerekli görmesi halindeilgili sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve özel sektör temsilcilerinitoplantılarına davet edebilir.
Fiyat İstikrarı Komitesinin görev ve yetkileri
MADDE 3- (1) Fiyat İstikrarı Komitesinin görev veyetkileri şunlardır:
a) Para ve maliye politikaları arasındaki eşgüdümügözetmek suretiyle fiyat istikrarını sağlamaya yönelik yapısal politikaönerileri geliştirmek.
b) Fiyat istikrarını tehdit eden riskleri izleyerekalınması gereken tedbirleri belirlemek ve ilgili kurum ve kuruluşlar tarafındanuygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak.
c) Kamu tarafından belirlenen ya da yönlendirilenfiyatların, fiyat istikrarı odağında uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlaralmak.
Sekretarya
MADDE 4- (1) Fiyat İstikrarı Komitesinin sekretaryahizmetleri, Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür.
(2) Sekretaryanın görev ve yetkileri şunlardır:
a) Fiyat İstikrarı Komitesi toplantılarının gündemini,üyelerin önerileri doğrultusunda belirlemek.
b) Toplantı davetinin yapılması, gündeme ilişkindokümanların üyelerle paylaşılması ile diğer toplantı hazırlıklarını yürütmek.
c) Toplantılarda alınan kararların uygulanmasına yönelikizleme ve değerlendirme raporlarını hazırlamak ve Fiyat İstikrarı Komitesinesunmak.
ç) Fiyat İstikrarı Komitesi çalışmalarına ilişkin gereklidiğer faaliyetleri ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde yürütmek.
d) Fiyat İstikrarı Komitesinin görev alanıyla ilgiliFiyat İstikrarı Komitesi tarafından verilen diğer işleri yapmak.
Bilgi isteme
MADDE 5- (1) Fiyat İstikrarı Komitesi, görev alanınagiren konularla ilgili her türlü bilgi ve belgeyi, kamu kurum vekuruluşlarından isteme yetkisine sahiptir. Kamu kurum ve kuruluşları, talepedilen bilgi ve belgeyi Fiyat İstikrarı Komitesinin belirleyeceği şekil ve süreiçerisinde vermekle yükümlüdür.
Yürürlük
MADDE 6- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımıtarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 7- (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleriniCumhurbaşkanı yürütür.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir Özkaya, Engin YILDIRIM,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ,Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, BasriBAĞCI ve İrfan FİDAN’ın katılımlarıyla 22/9/2021 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASINİNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi veekleri, Raportör Burak FIRAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor,dava konusu CBK kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. CumhurbaşkanlığıKararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi
3. 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ileAnayasa’nın bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerleyeni bir hükûmet sistemine geçilmiş ve buna bağlı olarak Cumhurbaşkanı’nıngörev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Anayasa’nın 8. maddesinde, yürütmeyetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna ait olduğu ifadeedilmekte iken maddede yapılan değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırılarakyürütme yetkisi ve görevi tek başına Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Anayasa’daBakanlar Kuruluna verilen görev ve yetkilere ilişkin maddelerde de aynıdoğrultuda değişiklik yapılarak daha önce Bakanlar Kuruluna ait olan görev veyetkilerin Cumhurbaşkanı tarafından yerine getirilmesi öngörülmüştür.
4. Yeni hükûmet sisteminin en önemliözelliklerinden biri Cumhurbaşkanı’na “Cumhurbaşkanlığı kararnamesi” adıaltında düzenleme yapma yetkisinin tanınmasıdır. CBK’ların en belirgin özelliğiise Cumhurbaşkanı’na belirli konularda ilk elden düzenleme yapma yetkisininverilmiş olmasıdır. Yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarakCumhurbaşkanı Anayasa’da belirlenen yetki çerçevesinde herhangi bir kanunadayanmadan ya da yasama organının onayı olmadan CBK’lar yoluyla düzenlemeyapabilecektir.
5. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkinkonularda CBK çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır. Düzenlemeyle yürütmeyetkisine ilişkin olmak kaydıyla CBK çıkarma konusunda Cumhurbaşkanı’nagenel bir yetki verilmiştir. Maddenin gerekçesinde, yeni hükûmet sistemigözetilerek Cumhurbaşkanı’nın genel siyasetin yürütülmesinde yürütme yetkisiile ilgili olarak ihtiyaç duyduğu konularda CBK çıkarabilmesine imkân tanımakamacıyla ilk elden düzenleme yapma yetkisinin tanındığı ifade edilmiştir.
6. Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisineilişkin konularda CBK çıkarma yetkisinin genel olarak verilmesinin yanı sıraAnayasa’nın diğer bazı maddelerinde belirtilen kimi konuların CBK iledüzenleneceği ayrıca ifade edilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinindokuzuncu fıkrasında, üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usulve esasların; 106. maddesinin on birinci fıkrasında, bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulmasının; 108. maddesinin dördüncü fıkrasında DevletDenetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin;118. maddesinin altıncı fıkrasında, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğininteşkilatı ve görevlerinin CBK’larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğininkanunla veya CBK ile kurulacağı belirtilmiştir.
7. Anayasa’nın 148. maddesinde CBK’larınşekil ve esas bakımdan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesi öngörülmüş,yargısal denetim görev ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine verilmiştir.
8. Anayasa’da Cumhurbaşkanı’na CBKçıkarma yetkisi verilmekle birlikte bu yetki sınırsız değildir. Kanunlardanfarklı olarak Anayasa’da CBK’yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konubakımından yetki yönünden getirilen bu sınırlamalar Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının ilk dört cümlesinde düzenlenmiştir.
9. Anılan fıkranın birinci cümlesindeCumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceğiifade edilmiştir. Buna göre yürütme yetkisine ilişkin konular dışında CBK iledüzenleme yapılması mümkün değildir.
10. Fıkranın ikinci cümlesinde “Anayasa’nınikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişihakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin” CBK’yladüzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca belirtilen alanlarda CBKile düzenleme yapılamaz.
11. Fıkranın üçüncü cümlesinde deAnayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBKçıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak Anayasa’da hangi konularınmünhasıran kanunla düzenleneceğine ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır.Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadında anayasa koyucununkanunla düzenlenmesini öngördüğü konuların bu kapsamda görülmesi gerektiğikabul edilmektedir (AYM, E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, § 57; E.2016/180,K.2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51, K.2017/163, 29/11/2017, § 13; E.2016/139,K.2016/188, 14/12/2016, § 9; E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013). Buna göreAnayasa’da kanunla düzenleneceği belirtilen alanlarda Cumhurbaşkanı’nın CBKçıkarma yetkisi bulunmamaktadır.
12. Fıkranın dördüncü cümlesinde ise kanundaaçıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ifade edilmiştir. Anılanhükme göre Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBKçıkarabilmesi için CBK’yla düzenlenecek konunun kanunlarda açıkça düzenlenmemişolması gerekir.
13. CBK’ların yukarıda belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygun olarak çıkarılması gerekmektedir. Aksitakdirde içeriği Anayasa’ya aykırılık oluşturmasa bile bu düzenlemelerinAnayasa’ya uygunluğundan söz edilemez. Dolayısıyla CBK’ların yargısaldenetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındabelirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekir.Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise budefa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır.
B. CBK’nın Tümünün İncelenmesi
1. İptal Talebinin Gerekçesi
14. Dava dilekçesinde özetle; Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasına göre bakanlık ve bakanlık teşkilatınınCBK’lar ile düzenlenebileceği, dava konusu CBK ile kurulan Fiyat İstikrarıKomitesinin (Komite) ise herhangi bir bakanlık teşkilatı içinde yer almadığı,kamu tüzel kişiliği de bulunmayan Komitenin Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrası kapsamında da olmadığı, dolayısıyla Anayasa’nın 106. ve 123.maddelerinin son fıkraları birlikte değerlendirildiğinde Komitenin kuruluş vegörevlerinin CBK ile düzenlenemeyeceği, öte yandan 14/1/1970 tarihli ve 1211sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 4. maddesinde fiyatistikrarını sağlama görevinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında (Banka)olduğu, Bankanın fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasınıve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan belirlemeye ve uygulamayayetkili kılındığı, dava konusu CBK ile fiyat istikrarını sağlama görevininKomiteye verilerek 1211 sayılı Kanun’da açıkça düzenlenen konulara ilişkindüzenleme yapıldığı, Bankanın bağımsızlığının Komiteye verilen görev veyetkilerle ortadan kaldırıldığı, CBK kurallarının belirsiz ve muğlak olduğu belirtilerek dava konusu CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2., 104. ve167. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
15. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın 2. ve 167. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.
16. Dava konusu CBK, fiyat istikrarınınkalıcı olarak tesis edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlama amacı taşıyanKomitenin kuruluşunu, üstlendiği görevleri, sahip olduğu yetkileri ve bu görevve yetkileri kullanırken ihtiyaç duyacağı sekretarya hizmetleri gibi diğerhususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
17. Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesinde Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Anayasakoyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bu alanınmünhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamda Anayasa,bir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBK çıkarılamaz.Bununla birlikte Anayasa’da CBK’larla düzenleneceği özel olarak öngörülenkonulara ilişkin Anayasa hükümlerinin açıkça izin verdiği hususlarda CBK’larladüzenleme yapılabilir (AYM, E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 19).
18. Anayasa’nın 123. maddesinin birincifıkrasına göre “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunladüzenlenir.” Ancak Anayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıklarınkurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez vetaşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.”denilmek suretiyle bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri veyetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasıyönünden CBK’larla düzenleme yapılmasına açıkça izin verilmiştir.
19. CBK’nın 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasında KomiteninHazine ve Maliye Bakanlığının koordinasyonunda hazine ve maliye bakanı, çalışmave sosyal güvenlik bakanı, enerji ve tabii kaynaklar bakanı, sanayi veteknoloji bakanı, tarım ve orman bakanı, ticaret bakanı, strateji ve bütçebaşkanı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanından oluşacağıbelirtilmiştir. Anılan CBK’nın 3. maddesinde de para ve maliye politikalarıarasında eş güdümü gözetmek suretiyle fiyat istikrarını sağlamaya yönelikyapısal politika önerileri geliştirmek, fiyat istikrarını tehdit eden riskleriizleyerek alınması gereken tedbirleri belirlemek, ilgili kurum ve kuruluşlartarafından uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak ve kamu tarafındanbelirlenen ya da yönlendirilen fiyatların fiyat istikrarı odağındauygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak Komitenin görev ve yetkileriarasında sayılmıştır.
20. Komitenin kuruluşu, görev veyetkileri ile üye yapısı dikkate alındığında merkezî idare içinde yer alan,tüzel kişiliği bulunmayan, Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir bakanlıkteşkilatına dâhil olmayan kendine özgü bir idari birim olduğu anlaşılmaktadır.
21. Kamu tüzel kişiliği bulunmayan,herhangi bir bakanlığın merkez veya taşra teşkilatına da dâhilolmayan idari bir birimin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin CBK’yladüzenlenmesi Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında öngörülen “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarınınkurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” şeklindeki kuralkapsamında değildir. Ayrıca bu husus Anayasa’da CBK ile düzenleneceği özelolarak öngörülen diğer konulardan da değildir. Dolayısıyla kamu tüzel kişiliğibulunmayan ve Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir bakanlık teşkilatına dâhilolmayan Komitenin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin belirlenmesi Anayasa’daCBK ile düzenleneceği özel olarak öngörülen konulardan değildir (AYM,E.2021/88, K.2021/105, 30/12/2021).
22. Öte yandan Anayasa’nın 123.maddesinde düzenlenen idarenin kanuniliğiilkesi, idarenin kuruluşu ile görev ve yetkilerinin kanunla düzenlenmesinigerekli kılar (AYM, E.2013/114, K.2014/184, 4/12/2014, § 136, AYM,E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012).
23. Dava konusu CBK, idari teşkilatiçerisinde yeni bir birimin doğrudan kuruluşu ile görev ve yetkilerine ilişkinolup belirtilen hususlar Anayasa’nın 123. maddesi uyarınca kanunladüzenlenmelidir. Bu itibarla CBK ile Anayasa’nın 123. maddesi bağlamında 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı şekilde düzenlemeyapıldığı anlaşılmaktadır.
24. Açıklanannedenlerle CBK’nın tümü, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.
Muammer TOPAL, Rıdvan GÜLEÇ, SelahaddinMENTEŞ ve Basri BAĞCI bu görüşekatılmamışlardır.
CBK’nın tümü Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden konubakımından yetki yönünden anılan fıkranın birinci, ikinci ve dördüncü cümleleriile içerik bakımından ayrı bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.
CBK’nın tümü Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğindeniptali talep edilen diğer maddeleri ayrıca incelenmemiştir.
IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
25. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kurallarınuygulanması hâlindetelafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünündurdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarıKomitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne yönelik yürürlüğündurdurulması talebinin koşulları oluşmadığından REDDİNE 1/6/2022 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V. HÜKÜM
29/6/2021 tarihli ve (74) numaralı Fiyat İstikrarıKomitesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümünün konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Muammer TOPAL, RıdvanGÜLEÇ, Selahaddin MENTEŞ ile Basri BAĞCI’ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA 1/6/2022 tarihinde kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Çoğunluk tarafından Fiyat İstikrarı Komitesi Hakkındaki 74 sayılıCumhurbaşkanlığı Karamamesi’nin tümünün konubakımından yetkikurallarına uygunolmadığı gerekçesiyleiptaline karar verilmiştir.
2. Çoğunluk bugörüşüne gerekçeolarak, oluşturulan bu yapının herhangi bir bakanlıkteşkilatı bünyesinde bulunmaması nedeniyle Anayasa'nın 106/sonmaddesi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenebilecek bir alana dahil olmadığı, ayrıca kamutüzel kişiliğinin olmaması nedeniyle de Anayasa'nın123/son maddesinin tatbik imkanının bulunmadığı hususlarını ileri sürmüştür.
3. 74 sayılıCBK’nın muhtevasına bakıldığında, fiyat istikrarının kalıcı olaraktesis edilmesi amacıyla; Hazine ve Maliye Bakanlığınınkoordinasyonunda, Hazine ve Maliye Bakanı, Çalışma veSosyal Güvenlik Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı,Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Tarım ve OrmanBakanı, TicaretBakanı, Stratejive Bütçe Başkanı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından oluşan bir komitenin teşkiline karar verildiği görülmektedir (74 sayılıCBK 2/2 md.).
4. Oluşturulan bu komitenin icra edeceği fonksiyon söz konusu CBK’nın3. maddesinde; fiyat istikrarını sağlamaya yönelikyapısal politikaönerileri geliştirmek ve alınan kararlarınuygulanmasını sağlamak şeklinde tanımlanmıştır.
5. CBK’nın 4.maddesinde sekretarya faaliyetleri, 5. maddesinde ise görev alanı ile ilgili bilgitoplamaya yönelik yetkisi düzenlenmiştir.
6. 74 sayılıCBK ile oluşturulanyapının hacmi ve nitelikleri gözetildiğinde birtüzel kişilik vasfında olmadığında tereddüt bulunmamaktadır.Diğer yandan söz konusu yapının bir bakanlık birimi özelliği taşımadığı daaşikardır.
7. Komiteyi oluşturanbirimlerin nitelikleri dikkate alındığında bunlardan müteşekkil bir tüzel kişiliğin ihdasedilmesi veya bu birimlerin bir bakanlık bünyesine monte edilmesi de mümkün gözükmemektedir. Zira diğer icracı unsurlar yanında komitede yerverilen Merkez Bankası'nın, 1211 sayılı Kanunun 4/4. maddesinde tanımlananbağımsız niteliği onun idari bir tüzel kişiliğin veya herhangi bir bakanlığın bünyesinde yer almasınımümkün kılmamaktadır.
8. İptal talebinekonu edilen CBK ile oluşturulan yapının bir kamu tüzel kişiliğiveya bakanlıkbirimi olarak tanımlanmaya çalışılması çoğunluğu iptalsonucuna götüren en büyük yanılgıdır.
9. Dahası içerisindebağımsız birimlerindeolduğu farklı unsurlardan oluşan bir faaliyetin yerine getirilmesi noktasında CBKkoyucuyu kamu tüzel kişiliği oluşturmak veya bakanlıkteşkilatı bünyesinde kalmak seçeneklerinemahkûm kılmaktadır. Bu durum ise yürütmenin dinamik yapısı ile örtüşmemektedir.
10. Komitenin hiyerarşikbir yapısınınolmaması, Hazine ve Maliye Bakanlığının koordinasyonfonksiyonu icra etmesi ve faaliyetlerin bir sekretarya desteğiyle yürütülmesidikkate alındığında CBK ile güdülen amacın,idari bir birim kurmaktan ziyade farklı unsurların iştiraki ile müşterek bir çalışma ekibi oluşturmak mahiyetinde olduğunu ortaya koymaktadır.
11. Komitenin asli fonksiyon olarak “önerigeliştirmek” ve kendisi veya diğer kamu kurumlarınca alınan kararların “uygulanmasına yönelik kararlar almak” şeklinde düzenlenen görev ve yetkileri konuyu yürütme salahiyeti sınırları dışına da taşımamaktadır.
12. Anayasa’nın 104/17. maddesi Cumhurbaşkanı'nayürütmeye ilişkinkonularda kararname çıkartma yetkisivermekte olup 74 sayılı CBK.nın konu bakımından bu yetki kapsamıdışında kalmadığını değerlendirdiğimizden çoğunluğun iptal yönündeki görüşüneiştirak edilmemiştir.
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI