Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2021/86, K.2023/34 Sayılı Karar - 22/02/2023

anayasa mahkemesi kararı

Esas Sayısı: 2021/86

Karar Sayısı: 2023/34

Karar Tarihi: 22/2/2023

R.G.Tarih-Sayı: 6/6/2023-32213

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte131 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı CumhurbaşkanlığıTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A.4. maddesiyle 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1)numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’neeklenen geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının,

B.5. maddesiyle (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 426. maddesineeklenen (2) numaralı fıkranın,

C. 6.maddesiyle;

1.Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve UsulüHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleriBakanlığı bölümünden çıkarılmasının,

2.Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığıbölümüne eklenmesinin,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENENCUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

(75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin(CBK) iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;

A. 4. maddesiyle(1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Bilgiİşlem Dairesi Başkanının görevi başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sonaermiştir.”

B. 5. maddesiyle(1) numaralı CBK’nın 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkra şöyledir:

“(2) Başkanlıkta görev yapan Tarım ve OrmanUzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcıları Başkanlığın görev alanına girenkonularda denetim ve inceleme yapmaya yetkilidir.”

C. 6. maddesi ileekli (1) ve (2) sayılı listeler şöyledir:

“Ekli (1) sayılı listede yer alan kadro iptaledilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinineki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmış ve ekli (2)sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüne eklenmiştir.”

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

İPTAL EDİLEN KADRONUN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

MİAH

Bilgi İşlem Dairesi Başkanı

1

1

TOPLAM

1

TEŞKİLATI :MERKEZ

(2) SAYILI LİSTE

KURUMU : İÇİŞLERİBAKANLIĞI

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

MİAH

Bilgi Teknolojileri Genel Müdürü

1

1

MİAH

Genel Müdür Yardımcısı

1

1

GİH

Genel Müdür Yardımcısı

1

1

MİAH

Daire Başkanı

1

2

GİH

Daire Başkanı

1

3

TOPLAM

8

TEŞKİLATI :MERKEZ

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, YusufŞevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfanFİDAN’ın katılımlarıyla 22/9/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, RaportörCengiz ERTEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. CumhurbaşkanlığıKararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bukapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönündenherhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 4. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’ya EklenenGeçici 3. Maddenin (1) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

4. Dava dilekçesinde özetle;kamu görevlisinin görevine son verilmesiyle ilgili düzenlemenin Anayasa’nın128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alana ilişkinolduğu belirtilerek kuralın Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

5. Dava dilekçesinde konubakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

6.Kural bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlemDairesi Başkanının görevinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiğinihükme bağlamaktadır.

7. Anayasa Mahkemesi bakanlıklarınkadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasınınkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu dahaönceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda bakanlıklarınkadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgili düzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütmeyetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’daCBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” şeklindekihükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8,K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-23; E.2021/50,K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-24; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-26).

8. Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapısı içindeyer alan kadro unvanlarındaki değişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrolarlailgili olarak gerçekleştirilen atama veya göreve son verme işlemleri deidarenin teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla,kadro ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin olarak yukarıda yerverilen değerlendirmeler bu tür düzenlemeler bakımından da aynen geçerlidir.

9. İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatında mülki idareamirliği hizmetleri sınıfına dâhil bilgi işlem dairesi başkanı kadrosu yeralmaktayken söz konusu kadro CBK’nın 6. maddesiyle iptal edilmiştir. Anılankadronun iptal edilmesine bağlı olarak o kadrodaki görevi yürüten kişiningörevinin son erdiğini öngören, dolayısıyla İçişleri Bakanlığının teşkilatyapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilenkararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

10. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

11. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasahükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanunhükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

12. Bu çerçevede kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

13. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

3. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

14. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

15. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

16. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğuna şüphe bulunmamaktadır.

17. Kuralın hem kişiler hem de idareyönünden belirli ve öngörülebilir olduğu anlaşılmaktadır.

18. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

C. CBK’nın 5. Maddesiyle (1) Numaralı CBK’nın 426.Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkranın İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

19. Dava dilekçesinde özetle; Tarım ve Orman Bakanlığındaistihdam edilen tarım ve orman uzmanı ile uzman yardımcılarının devletin genelidare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri ifa ettiklerinden görev ve yetkilerinin kanunlabelirlenmesi gerektiği, bu kapsamda anılan personele denetim ve incelemeyetkisi verilmesine ilişkin düzenlemenin CBK ile yapılamayacağı belirtilerekkuralın Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

20. Dava dilekçesinde konubakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

21. Kuralla Tarım ve Orman Bakanlığının hizmetbirimlerinden biri olan Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı bünyesinde görevyapan tarım ve orman uzmanı ile uzman yardımcılarının adı geçen Başkanlığıngörev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili olduğu hükmebağlanmaktadır.

22. Anayasa Mahkemesi bakanlıklarda vebağlı kuruluşlarında istihdam edilen personelin görev ve yetkilerininbelirlenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu 9/11/2022 tarihli veE.2018/123, K.2022/138 sayılı kararında değerlendirmiştir. Bu kapsamda anılankararda; belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan kamu kurum vekuruluşlarının personelinin görev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkindüzenlemelerin kurumun teşkilat yapısıyla ve o hizmet alanında yerine getirmesigereken görevler ve bu amaçla kullanabileceği yetkilerle ilgili olupdolayısıyla idarenin teşkilat yapısı ile görev ve yetkilerinin belirlenmesininbir parçasını oluşturduğu, bu itibarla yürütmeyetkisine ilişkin konulardan olduğu, Anayasa’daCBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın106. maddesinin on birinci fıkrasının “Bakanlıkların kurulması,kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşrateşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” şeklindekihükmüyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM,E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022, §§ 21-27).

23. Dava konusu kural yönünden, belirtilen karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla kural Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırı bir düzenleme içermemektedir.

24. Diğer yandan kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞARbu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

26. CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenengeçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının içerik yönünden Anayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural için de geçerlidir.

27. Bu itibarla kuralın hem kişiler hemde idare yönünden belirli ve öngörülebilir olduğu anlaşılmaktadır.

28. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Ç. CBK’nın 6. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de YerAlan Kadronun İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (1) Sayılı Cetvel’inİçişleri Bakanlığı Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli (2) Sayılı Liste’de YerAlan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (1) Sayılı Cetvel’inİçişleri Bakanlığı Bölümüne Eklenmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

29. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğüiçerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamuhizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerininkadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği,münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarmayetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel,sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, budurumun yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı veüstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralınAnayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

30. Dava dilekçesinde konubakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2.,6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

31.Kural İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatına ilişkin bir adet bilgi işlemdairesi başkanı kadrosunun iptal edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) SayılıCetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmasını; yine aynı Bakanlığınmerkez teşkilatına ilişkin bir adet bilgiteknolojileri genel müdürü ile iki adet genel müdür yardımcısı ve beş adetdaire başkanı kadrolarının ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I)Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüne eklenmesini öngörmektedir.

32.CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1)numaralı fıkrasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimibölümünde belirtilen gerekçeler mahiyetine uygun olduğu ölçüde dava konusukural için de geçerlidir.

33. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

34. Diğer yandan kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkinolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

36. CBK’nın 4. maddesiyle (1) numaralı CBK’ya eklenengeçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının içerik yönünden Anayasa’ya uygunlukdenetimi bölümünde belirtilen gerekçeler dava konusu kural için de geçerlidir.

37. Kuralla İçişleri Bakanlığının merkez teşkilatınailişkin olarak ihdas ve iptal edilen kadrolar ile sayıları açık, net veanlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlikilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

38. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

39. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanmasıhâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceği belirtilerekyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı CumhurbaşkanlığıTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 4. maddesiyle10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenengeçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasına,

B. 5. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkraya,

C. 6. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığıbölümünden çıkarılmasına,

2. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüneeklenmesine,

yönelik iptal talepleri 22/2/2023 tarihli ve E.2021/86,K.2023/34 sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkralara, eklemeye ve çıkarmaya ilişkinyürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

22/2/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

V. HÜKÜM

29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı CumhurbaşkanlığıTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. 4. maddesiyle10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenengeçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasının;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

B. 5. maddesiyle(1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranın;

1. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

C. 6. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadronun iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığıbölümünden çıkarılmasının;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

2. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüneeklenmesinin;

a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

22/2/2023 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (75) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin (CBK) 4. maddesi ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3.maddenin (1) numaralı fıkrasının, 5. maddesi ile aynı CBK’nın 426. maddesineeklenen (2) numaralı fıkranın ve 6. maddesiyle yapılan kadro ihdasına veiptaline ilişkin düzenlemelerin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

2. Dava konusu kurallarda, Bilgi İşlem Dairesi Başkanınıngörevinin sona erdirildiği (m.4), Bakanlıkta istihdam edilen Tarım ve OrmanUzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcılarının Tütün ve Alkol DairesiBaşkanlığının görev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkiliolduğu (m. 5) ve bazı kadroların iptal edilerek yeni kadroların ihdas edildiğibelirtilmektedir.

3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesi uyarınca Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konulardaCBK çıkarılamaz. Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin nitelikleri,atanmaları, görev ve yetkileri kanunla düzenlenmelidir. Bu nedenle dairebaşkanının görev süresinin sona erdirilmesi ile uzman ve uzman yardımcılarınınyetkilerine ilişkin CBK kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır (aynı yönde bkz. AYM, E.2018/123,K.2022/138, 09/11/2022, § 13-19).

4. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılıkararına ilişkin muhalefet şerhinde açıklandığı üzere, kamu kurum vekuruluşlarında kadro ihdası ve/veya iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıylailgisi, başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkinolması ve münhasıran kanunla öngörülen bir konu olması hasebiyle CBK iledüzenlenemez. Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerineaykırılık teşkil eder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, §§ 14-36).Bu gerekçeler CBK’nın dava konusu 6. maddesi için de geçerlidir.

5. Açıklanan gerekçelerle dava konusu kuralların konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun redyönündeki kararına katılmıyorum.

Başkan

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. İptal istemine konu 75 Numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin (CBK) 4. maddesiyle 1 Numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddeninbirinci fıkrasında bilgi işlem daire başkanının görevinin sona erdirilmesidüzenlenmektedir. CBK’nın 6. maddesi ile de ekli 1 ve 2 sayılı listelerde yeralan kadroların iptal edilerek 2 sayılı listede yer alan kadroların ihdasedildiği düzenlenmektedir. Belirtilen hususlara ilişkin olarak daha önceMahkememizce incelenen E. 2021/91 - K. 2021/106 ve2018/149 E. – 2022/163 sayılı kararlarda yazdığım karşıoy gerekçelerim buradada geçerlidir.

2. Yine CBK’nın 5. maddesiyle 1 Numaralı CBK’nın 426.maddesine eklenen 2 numaralı fıkrada Tarım ve Orman Uzmanları ile uzmanyardımcılarının denetim ve inceleme yapma yetkileri düzenlenmektedir.Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca kuralda belirtilen hususlarda yapılacakdüzenlemelerin münhasıran kanunla yapılması zorunludur. Bu konuda da 2020/54 E.– 2022/165 sayılı dosyada yazdığım karşıoy gerekçelerim geçerlidir. Sonuçolarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususların CBK ile düzenlenmesiAnayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesine aykırıdır, iptali gerekmektedir.

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Dava konusu kurallar konuyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırılıktaşımaktadır.

Üye

Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ

(75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK)6. maddesinin ve bu CBK ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin (1)numaralı fıkrası ile aynı CBK’nın 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkranınAnayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Red kararlarının gerekçesinde; bakanlıkların kadrolarınınihdası ile iptalinin idarenin teşkilât yapısıyla ilgili olup idarenin kuruluşve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturduğu, dolayısıyla kuralın yürütmeyetkisine ilişkin olduğu, Anayasanın İkinci Kısmının Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle DördüncüBölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler ile ilgili düzenleme içermediği,Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında CBK ile düzenlenmesi öngörülenBakanlığın teşkilât yapısına ilişkin olduğu anlaşılan kuralın 106. maddenin sonfıkrası ile bağlantılı olarak 104. maddenin onyedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırı bir yönü bulunmadığı gibi daha önce kanunlarda da açıkçadüzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104. maddesine aykırıolmadığı belirtilmiştir.

1. CBK’nın incelenen 6. maddesinde, ekli (1) sayılılistedeki kadronun iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarıldığı veekli (2) sayılı listedeki kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki(I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüne eklendiği hükme bağlanmıştır.

Bakanlıkların kadro ihdası ve iptalinin, teşkilâtyapısına ilişkin bir düzenleme olmasından dolayı Anayasanın 106. maddesinin sonfıkrasında “bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması” bakımındanöngörülen istisna kapsamında yer aldığı, bu sebeple Anayasanın 104. maddesininonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bulunmadığı yönündeki çoğunlukgörüşüne, kadro ihdası ve iptalinin yasama yetkisi kapsamında bulunan bütçehakkı ile ilgili olması; ayrıca 106. maddenin son fıkrasında CBK iledüzenleneceği sınırlı olarak sayılan konular arasında kadro ihdası ve iptalininyer almaması sebebiyle, bu hususların Anayasanın 123. ve 128. maddeleriuyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiğinden katılmak mümkün değildir (ayrıntılıaçıklama için bkz. 11/6/2020 tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı;30/12/2021 tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı kararlara ilişkin karşıoygerekçelerim).

Başka bir deyişle, bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadroiptali ve ihdasının yürütme yetkisine ilişkin konulardan olmamasından dolayı104. maddenin onyedinci fıkrasının birinci cümlesine; Anayasanın 123. ve 128.maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasındandolayı da üçüncü cümlesine göre CBK ile düzenlenemeyeceği açıktır.

CBK ile (1) numaralı CBK’ya eklenen geçici 3. maddenin(1) numaralı fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İçişleriBakanlığında görev yaparken kadrosu iptal edilen Bilgi İşlem Dairesi Başkanınıngörevinin başka bir işleme gerek kalmadan sona ereceği belirtilmiştir. Bu hükümde Anayasanın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesinde zorunluluk bulunankonularla ilgili olduğundan CBK ile düzenlenemez (aynı yönde bkz. 31/3/2021tarihli ve E.2020/8, K. 2021/25 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem).

2. CBK ile (1) numaralı CBK’nın 426. maddesine eklenen(2) numaralı fıkrada, Tarım ve Orman Uzmanları ile Uzman Yardımcılarının görevalanları dışında, Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet birimleri arasında olanTütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının görev alanına giren konularda denetim veinceleme yapmaya yetkili oldukları hükme bağlanmıştır.

Çoğunluğun bu hükmün iptali talebinin reddine ilişkingerekçesinde; bakanlıklarda ve bağlı kuruluşlarında görev yapan personelingörev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkin düzenlemelerin de kurumun teşkilâtyapısı ile görev ve yetkilerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturduğu, buitibarla 9/11/2022 tarihli ve E.2018/123, K.2022/138 sayılı karardakinedenlerle Anayasanın 106. maddesinin son fıkrası hükmü ile bağlantılı olarak104. maddenin onyedinci fıkrasına aykırı olmadığı belirtilmiştir.

Anılan karara ilişkin karşıoy gerekçemde belirtildiği veyukarıda (1) numaralı kısımda da tekrarlandığı üzere, personele ilişkindüzenlemeler Anayasanın 106. maddesinin son fıkrasında CBK ile düzenlenmesiöngörülen konular arasında olmadığından, bu konuda CBK ile düzenleme yapılmasıda mümkün değildir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasına aykırıolduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun red kararınakarşıyım.

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı CumhurbaşkanlığıTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Geçici 3. maddesinin (1)numaralı fıkrası, 426. maddesine eklenen (2) numaralı fıkrası ve 6. maddesi ileekli (1) ve (2) sayılı listeleri ile ilgili gerçekleştirilen Anayasa’yauygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunun ulaştığı kanaatlere aşağıdabelirttiğim kurallarda, açıklayacağım gerekçelerle katılmamaktayım.

2. Dava konusu Geçici 3. maddenin (1) numaralı fıkrasındabu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Bilgi İşlem Dairesi Başkanının görevininbaşkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ermiş olacağı düzenlenmektedir.

3. İptali talep edilen 426. maddeye eklenen (2) numaralıfıkrada ise Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığında görev yapan Tarım ve OrmanUzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcılarının Başkanlığın görev alanınagiren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili oldukları düzenlenmektedir.

4. Her iki kuraldaki görev ve yetkiler yürütme yetkisibağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilecek konular arasındayer almakta olup aynı zamanda Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınikinci cümlesi bağlamında yasak alanda bir düzenleme içermemektedir. Bununlabirlikte kurallarda belirtilen kamu görevlileri ile ilgili hususlarınAnayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardan olduğu aşikardır.Zira Anayasa’nın 128. maddesinin ikincifıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir” şeklinde bir kurala yer verilmektedir.

5. Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasındaki açıkhüküm gereğince dava konusu kurallardaki Bilgi İşlem Dairesi Başkanınıngörevinin sona ermesi ve Tarım ve Orman Uzmanları ile Tarım ve Orman UzmanYardımcılarının Başkanlığın görev alanına giren konularda denetim ve incelemeyapmaya yetkili oldukları hususlarındaki düzenlemelerin Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesi gereğince münhasıran kanunlayapılması gerekmektedir.

6. Bu gerekçelerle zikredilen ilk iki kuralın “konubakımından yetki” yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerekmektedir.

7. Dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesindeki 6.maddesi ile ekli (1) ve (2) sayılı listeler ise belirtilen kadroların iptali veihdası ile ilgili hususları düzenlemektedir. Benzer biçimde CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile kadro ihdası konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin AnayasaMahkemesinin daha önce verdiği bir kararda bu konunun CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile düzenlenmesinin Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşündeolduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddi yönündeki kanaatinekatılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin kadro ile ilgili düzenlemelerin yeraldığı dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğukanaatinde olduğumdan E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı kararınkarşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle dava konusu ibarenin de konu bakımındanyetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerektiği kanaatindeyim.

8. Yukarıda sıralanan gerekçelerle aksi yöndeki çoğunlukkararına katılmamaktayım.

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY

1. 29/06/2021 tarihli (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı TeşkilatıHakkındaki Kararname İle Tarım ve Orman Bakanlığı Uzman Yardımcıları ile İlgili426. Maddenin 2 numaralı fıkrasına “Başkanlıkta görev yapan tarım ve ormanuzmanları ile tarım ve orman uzman yardımcılarının başkanlığın görev alanınagiren konularda denetim inceleme yapmaya yetkilidir.” Hükmü getirilmiştir.Mahkememin sayın çoğunluğunca getirilen bu kural konu bakımından ve içerikyönüyle Anayasa aykırı bulunmamıştır. CBK ile düzenlenen konu bakımındandüzenlenen kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu görüşüyle sayın çoğunluğun görüşünekatılmadım.

2. Tarım ve Orman Uzmanları ile Uzman Yardımcılarının Görevalanı ile ilgili görev ve yetkilerini düzenlediği açıktır. Anayasa’nın 128.maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisi sıfatını haiz olduklarıaçıktır (AYM, E.2019/96, K.2022/17).

3. Anayasa'nın 128. maddesindeDevletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idareesaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliylegörüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleriile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

4. Anayasa Mahkemesi de 24.02.2022 tarihli ve E.2019/96,K.2022/17 sayılı kararına konu (43) numaralı CBK’nın 14. maddesiyle (1)numaralı CBK’ya eklenen 227/B maddesinin (4) numaralı fıkrasının “…hazine vemaliye başmüfettişleri, müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının görev, yetkive sorumlulukları ile…” şeklindeki kuralı münhasır alanda düzenlemeyapıldığı gerekçesi ile iptal etmiştir. Bu sebeple dava konusu kuralınAnayasa’nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken birkonuda düzenleme yaptığı anlaşılmaktadır.

5. Açıklanan gerekçelerle kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

Üye

Selahaddin MENTEŞ

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. 29/6/2021 tarihli ve (75) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı HakkındaCBK’da Değişiklik Yapılmasına Dair CBK’nın; 4. ve 5. maddesiyle eklenenfıkralar ile 6. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadronun iptaledilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (1)Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmasının, Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin eki (1) Sayılı Cetvel’in İçişleri Bakanlığı bölümüneeklenmesine dair kuralların “konu bakımından yetki yönünden” Anayasa’ya aykırıolmadığına dair çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

2. Dava konusu iptali talep edilen (1) numaralı CBK’nın Geçici3. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanının görevininbaşkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiği hükme bağlanmıştır.

3. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesiuyarınca CBK’lar bakımından aranan bir diğer husus, CBK kuralının Anayasa’damünhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulara ilişkin olmaması gereğidir.Anayasa koyucunun bir konunun kanunla düzenlenmesini özel olarak öngörmesi bualanın münhasıran kanunla düzenlenmesini istediği anlamına gelir. Bu kapsamdaAnayasa bir konunun kanunla düzenleneceğini öngörmüşse bu konuda CBKçıkarılamaz.

4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerinAnayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisi niteliğindegörev ifa ettikleri sonucuna varılmaktadır.

5. Anayasa’nın 128. Maddesi gereğince memurların niteliklerinin,atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık veödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanun ile düzenlenmesi Anayasal birzorunluluktur.

6. Açıklanan nedenle kural “konu bakımından yetki” yönüyleAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

7. Dava konusu iptali talep edilen (1) Numaralı CBK’nın 426.Maddesine Eklenen (2) Numaralı Fıkra ile Bakanlık tarafındanistihdam edilen Tarım ve Orman Uzmanları ile Tarım ve Orman UzmanYardımcılarının görev alanları dışında Tütün ve Alkol Daire Başkanlığı’nıngörev alanına giren konularda, denetim ve inceleme görevlerini de yerinegetirmeleri düzenlenmektedir.

8. Kuralın düzenlediği konularda, denetim ve inceleme görevleriniyerine getirmeleri kamu yararını sağlamak amacıyla yapılan genel idareesaslarına göre yürütülmesi gereken kamu hizmeti niteliği taşıdığı açıktır. Sözkonusu hizmetlerin kendine özgü nitelikleri, bu hizmetlerin genel idareesaslarına göre memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerekenasli ve sürekli görevler kapsamında değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.Kamu hizmeti niteliği taşıyan anılan görevleri yerine getiren personelinAnayasa’nın 128. maddesi anlamında memur veya diğer kamu görevlisi sıfatınasahip bulunduklarında tereddüt bulunmamaktadır.

9. Anayasa'nın 128. maddesinde Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerive diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlarve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ifade edilmiş; memurların ve diğerkamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunladüzenleneceği belirtilmiştir.

10. Nitekim Anayasa Mahkemesi, 24.02.2022 tarihli ve E.2019/96,K.2022/17 sayılı kararına konu (43) numaralı CBK’nın 14. maddesiyle (1) numaralıCBK’ya eklenen 227/B maddesinin (4) numaralı fıkrasının “…hazine ve maliyebaşmüfettişleri, müfettişleri ve müfettiş yardımcılarının görev, yetki vesorumlulukları ile…” şeklindeki kuralı münhasır alanda düzenleme yapıldığıgerekçesi ile iptal etmiştir. Bu itibarla dava konusu kuralın Anayasa’nın 128.maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenlemeyaptığı anlaşılmaktadır.

11. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

12. (1)numaralı CBK’nın 6. Maddesi ile Ekli (1) sayılı listede yeralan İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Bilgi İşlem Dairesi Başkanınınkadrosu iptal edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki(I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümünden çıkarılmış ve ekli (2) sayılılistede yer alan Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü kadroları ihdas edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin İçişleri Bakanlığı bölümüneeklendiği belirtilmiştir.

13. Dava konusu kurallar kadroları düzenlemektedir.

14. Yukarıda (1) numaralı CBK’nın Geçici 3.maddesinin (1) numaralı fıkrasına ilişkin konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya uygunluk denetimine ilişkin gerekçelerimle çoğunluğun görüşünekatılmıyorum.

15. Açıklanan gerekçelerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.

Üye

Kenan YAŞAR

Full & Egal Universal Law Academy