ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2022/138
Karar Sayısı : 2023/134
Karar Tarihi : 26/7/2023
R.G.Tarih-Sayı : 2/11/2023-32357
İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 132milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 10/10/2022 tarihli ve (110) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin;
A. Tümünün şekilbakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına,
B. 1. 3.maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4)numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile DiğerKurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’neeklenen 123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının,
2. 4. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Onuncu Bölümü’ne eklenen geçici1. maddenin,
3. 7. maddesiyle;
a. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleriGenel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının,
b. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesinin,
Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 35.,104., 128. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına,
karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI
İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)şöyledir:
“BAZI CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİNDEDEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ
Kararname Numarası: 110
MADDE 1- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Onbeinci Bölümünün eki (III)sayılı listenin 42 nci satırı aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.
“42. Kocaeli Veteriner Sınır Kontrol Noktası Müdürlüğü - Kocaeli
MADDE 2- 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkiliKurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 123 üncü maddesininbirinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Genel Müdürlüğün merkez teşkilatı aşağıdakihizmet birimlerinden oluşur:
a) Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı.
b) Sulama Dairesi Başkanlığı.
c) Barajlar ve Hidroelektrik Santrallar Dairesi Başkanlığı.
ç) İçmesuyu ve Atıksu Dairesi Başkanlığı.
d) Taşkın Kontrol Dairesi Başkanlığı.
e) Emlak ve Kamulaştırma Dairesi Başkanlığı.
f) Jeoteknik Hizmetler Dairesi Başkanlığı.
g) Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı.
ğ) Makina, İmalat ve Donatım Dairesi Başkanlığı.
h) Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Dairesi Başkanlığı.
ı) İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığı.
i) Yenilenebilir Enerji Dairesi Başkanlığı.
j) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı.
k) Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme HizmetleriDairesi Başkanlığı.
l) Arazi Toplulaştırması Etüt ve Projelendirme DairesiBaşkanlığı.
m) Değerlendirme ve Destekleme Dairesi Başkanlığı.
n) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
o) Personel Dairesi Başkanlığı.
ö) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.
p) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı.
r) Teftiş Kurulu Başkanlığı.
s) Hukuk Müşavirliği.”
MADDE 3- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 123 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeeklenmiştir.
“Teknik Komiteler
MADDE 123/A- (1) Su kaynaklarının planlanması,değerlendirilmesi ve yönetilmesi ile ilgili yeni teknoloji veya uzmanlıkgerektiren konularda, Genel Müdürlük personelinin yanı sıra bakanlıklar, diğerkamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve belediye temsilcileriile üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının uzmanlık, deneyim vegörüşlerinden yararlanmak, en son bilimsel teknik ve yöntemlerin uygulamayaaktarılmasını sağlamak amacıyla teknik komiteler oluşturulabilir.
(2) Teknik komitelerde görev alacaklara, 375 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin ek 29 uncu maddesine göre ayda ikiden fazla olmamaküzere her toplantı için, Genel Müdürlük personeli hariç uhdesinde kamu görevibulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise(4000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacakmiktarda huzur hakkı ödenir.”
MADDE 4- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin OnuncuBölümüne aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteProje ve İnşaat Dairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetlerve Yeraltısuları Dairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı,Teknoloji Dairesi Başkanı kadrolarında bulunanların görevleri başkaca birişleme gerek kalmaksızın sona erer.”
MADDE 5- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 350 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Sayısı onugeçmemek üzere” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 6- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 476 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları yürürlüktenkaldırılmıştır.
MADDE 7- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptaledilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinineki (I) sayılı Cetvelin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmışve ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 2 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerineeklenmiştir.
MADDE 8- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihindeyürürlüğe girer.
MADDE 9- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleriniCumhurbaşkanı yürütür.”
(1) SAYILI LİSTE
KURUMU : DEVLET SU İŞLERİGENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TEŞKİLATI : MERKEZ
İPTAL EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
ÜNVANI
DERECESİ
ADEDİ
GİH
Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı
1
1
GİH
İçmesuyu Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Atıksu Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Teknoloji Dairesi Başkanı
1
1
TOPLAM
6
(2) SAYILI LİSTE
KURUMU : DIŞİŞLERİBAKANLIĞI
TEŞKİLATI : MERKEZ
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
ÜNVANI
DERECESİ
ADEDİ
GİH
Genel Müdür Yardımcısı
1
2
TOPLAM
2
KURUMU : DEVLET SU İŞLERİGENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TEŞKİLATI : MERKEZ
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
ÜNVANI
DERECESİ
ADEDİ
GİH
Sulama Dairesi Başkanı
1
1
GİH
İçmesuyu ve Atıksu Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Taşkın Kontrol Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Jeoteknik Hizmetler Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Yeraltısuları Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Yenilenebilir Enerji Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Dış İlişkiler Dairesi Başkanı
1
1
GİH
Şube Müdürü
1
10
TOPLAM
18
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, SelahaddinMENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’ninkatılımlarıyla 30/11/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı meselesi görüşülmüştür.
2. Anayasa Mahkemesi, CBK’lar hakkında şekil bakımındanaykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi olduğu dava açma süresihususunu daha önceki bazı kararlarındadeğerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülenaltmış günlük dava açma süresi içerisinde açılabileceğine karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40, 9/3/2023, §§ 2-6).
3. Dava konusu CBK11/10/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nın tümünün şekilbakımından iptali talebini içeren dava dilekçesi ise 11/11/2022 tarihinde kaydagirmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebinin altmış günlükdava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğuanlaşılmıştır.
4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas incelemeaşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
5. Dava dilekçesi ve ekleri, RaportörAhmet CANPOLAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A. CBK’nın Tümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya AykırıOlduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi
1. İptal Talebinin Gerekçesi
6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlüresmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli olmasının hukukun genelilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve keyfî davranma riskininönlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin,CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğununsağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğininartırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’daCBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetiminkapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesitarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiğiileri sürülmüştür.
2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43.maddesi uyarınca dava konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesiyönünden incelenmiştir.
8. Dava dilekçesinde şekil bakımındanCBK’nın tümünün Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise deCBK’lara ilişkin şekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.
9. CBK’nın tümünün şekil bakımındandenetiminin kapsamı ve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli veE.2022/98, K.2022/157 sayılı kararıyla belirlenmiştir.
10. Anılankararda, CBK’ların şekil yönünden denetiminin kapsamına hangi hususların dâhilolduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimde CBK’nın hangi unsurlar yönündendenetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükme yer verilmemekle birlikteAnayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasal hükümlerden hareketleCBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli anayasal unsurlarınneler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engel bulunmadığı belirtilmiştir. Bukapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesinin “Cumhurbaşkanı,yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.”biçimindeki hükmünden CBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tekbaşına kullanılması gereken bir yetki olduğunun dolayısıyla CBK’nınCumhurbaşkanı dışında bir mercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini yada katılımını gerekli kılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici niteliktekibir işlemi olduğunun anlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen karardaCBK’ların şekil yönünden Anayasa’ya uygunluğunun denetiminde incelenmesigereken hususun CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğuifade edilmiştir ( AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9).
11. Sözkonusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasında ve denetiminde kuralıngetiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesinin bilinmesinin önem arzettiği, zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin, böyle bir düzenlemeyeneden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kural koyucunun kendisitarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgili anayasallık denetiminindaha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine katkı sağlayacağınınaçık olduğuna dikkat çekilmiş, bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK’larınşekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu inceleme yetkisinin, CBK’larıngerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetim yapılmasını kapsamadığıbelirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 11,12).
12. Dava konusu CBK açısından söz konusukarardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
13. Dava konusu CBK’nın,Cumhurbaşkanı’nın adı, soyadı ve ünvanı belirtilerek Resmî Gazete’deyayımlandığı görülmektedir. Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusuCBK’nın Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yerverilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanı tarafından çıkarıldığı anlaşılanCBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gerekli unsurları taşıdığınınkabulü gerekir.
14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü,şekil bakımından Anayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.
B. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen123/A Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının; 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nınOnuncu Bölümüne Eklenen Geçici 1. Maddenin; 7. Maddesiyle Ekli (1) SayılıListe’de Yer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) SayılıCetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli(II) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nınEki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi
1. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesive Yargısal Denetimi
15. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bukapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönündenherhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119,K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).
2. CBK’nın 3. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’ya Eklenen123/A Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası
a. İptal Talebinin Gerekçesi
16. Dava dilekçesinde özetle; Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü bünyesinde oluşturulacak teknik komitelerde görev alanların malihaklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla ya da kanunun verdiği yetkiçerçevesinde düzenleyici işlemlerle yapılması gerektiği, CBK ile bu konulardadüzenleme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek kuralın Anayasanın 2., 7.,104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
17. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 7. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.
18. CBK’nın 3. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen123/A maddesinin (1) numaralı fıkrasında su kaynaklarının planlanması,değerlendirilmesi ve yönetilmesi ile ilgili yeni teknoloji veya uzmanlıkgerektiren konularda Genel Müdürlük personelinin yanı sıra bakanlıklar, diğerkamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve belediye temsilcileriile üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının uzmanlık, deneyim vegörüşlerinden yararlanmak, en son bilimsel teknik ve yöntemlerin uygulamayaaktarılmasını sağlamak amacıyla teknik komiteler oluşturulabileceğibelirtilmiştir.
19. Anılan maddenin dava konusu (2) numaralı fıkrasındaise teknik komitelerde görev alacaklara 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı KanunHükmünde Kararname’nin ek 29. maddesine göre ayda ikiden fazla olmamak üzereher toplantı için Genel Müdürlük personeli hariç uhdesinde kamu görevibulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise(4000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacakmiktarda huzur hakkı ödeneceği hükme bağlanmıştır.
20. Anayasa Mahkemesi,kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı KHK’nın ek 29. maddesi kapsamında huzurhakkı ödenmesine ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olup olmadığı hususunu daha öncedeğerlendirmiştir. Bu kapsamda söz konusu ödemelerin ekonomik değer ifadeettiğinden Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın İkinci Bölümü’ndeyer alan 35. maddesinde güvenceye bağlanan mülkiyet hakkıyla ilgili olduğuna,dolayısıyla buna yönelik düzenlemelerin Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca CBK ile düzenlenemeyecek yasakalanda kaldığına hükmetmiştir (AYM, E.2018/123, K.2022/138, 9/11/2022,§§161-166; E.2020/54, K.2022/165, 29/12/2022 § 50).
21. Teknik komitelerde görev alacaklara huzur hakkıödenmesini öngören dava konusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
22. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konubakımından yetki yönünden aynı fıkranın birinci, üçüncü ve dördüncü cümleleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.
3. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın OnuncuBölümüne Eklenen Geçici 1. Maddesinin, 7. Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’deYer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) SayılıCetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli(II) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nınEki (I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi
a. İptal Talebinin Gerekçesi
23. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğüiçerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamuhizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamugörevlilerinin kadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesigerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı,CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organınagenel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinintanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nınbağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığıbelirtilerek kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
i. Kuralların Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi
24. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 128. ve 161.maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konubakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.
25. CBK’nın 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın OnuncuBölümüne eklenen dava konusu geçici 1. maddede Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı,İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı,Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı, Teknoloji Dairesi Başkanı kadrolarındabulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızın sona ereceğihüküm altına alınmıştır.
26. CBK’nın dava konusu 7. maddesi ise Devlet Su İşleriGenel Müdürlüğünün merkez teşkilatına ilişkin kadroların iptali ile bukadroların (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümündençıkarılmasını ve anılan Genel Müdürlük ile Dışişleri Bakanlığının merkezteşkilatına ilişkin kadroların ihdası ile bu kadroların (2) numaralı CBK’nıneki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir.
27. Anayasa Mahkemesi;bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzelkişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlıkurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerinCBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamdasöz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgilidüzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisineilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarakAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı biryönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9, 10).
28. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ileDışişleri Bakanlığında kadro ihdası ve iptalini öngören, dolayısıyla anılanKurumların teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren kural yönündenbelirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
29. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 22/2/2023 tarihlive E.2021/86, K.2023/34 sayılı kararında da belirtildiği üzere kamu kurum vekuruluşlarının teşkilat yapısı içinde yer alan kadro unvanlarındakideğişikliklere bağlı olarak söz konusu kadrolarla ilgili olarakgerçekleştirilen atama veya göreve son verme işlemleri de idarenin teşkilatyapısıyla ilgili düzenlemelerin bir sonucudur. Bu itibarla, kadro ihdası veiptaline ilişkin düzenlemelerin CBK’larla yapılmasının konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya uygunluğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen değerlendirmelerbu tür düzenlemeler bakımından da aynen geçerlidir (AYM, E.2021/86, K.2023/34,22/2/2023, § 8).
30. DevletSu İşleri Genel Müdürlüğünün merkez teşkilatında genel idari hizmetler sınıfınadâhil Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, JeoteknikHizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji DairesiBaşkanı, Teknoloji Dairesi Başkanı kadroları yer almaktayken söz konusukadrolar CBK’nın 7. maddesiyle iptal edilmiştir. Anılan kadroların iptaledilmesine bağlı olarak o kadrolardaki görevi yürüten kişilerin görevinin sonerdiğini öngören, dolayısıyla Devlet Su İşleriGenel Müdürlüğünün teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren kuralyönünden de belirtilen karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
31. Bu itibarla kurallar, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.
32. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz.” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasahükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanunhükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.
33. Kurallarla aynı alandahüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralların kanunda açıkça düzenlenen bir konuyailişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
34. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptalleri talebinin reddigerekir.
Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşekatılmamışlardır.
ii. Kuralların İçerik Yönünden İncelenmesi
35. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.
36. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.
37. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.
38. Kuralların hem kişilerhem de idare yönünden herhangi bir belirsizlik içermediği ve öngörülebilirolduğu anlaşılmaktadır.
39. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 2.maddesine aykırı değildir. İptalleri talebinin reddi gerekir.
IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
40. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılıKanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarakMahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı gündenbaşlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzereayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.
41. CBK’nın 3. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle doğacakhukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptalkararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TBMMtarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu fıkraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak (dokuz ay) sonra yürürlüğe girmesi uygungörülmüştür.
V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
42. Dava dilekçesindeözetle, dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsızzararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi talep edilmiştir.
10/10/2022 tarihli ve(110) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik YapılmasınaDair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
A. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 123/Amaddesinin (2) numaralı fıkrasına yönelik iptalhükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu fıkraya ilişkinyürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE,
B. 1. Tümüne,
2. 4. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin Onuncu Bölüm’üne eklenen geçici 1. maddeye,
3. 7. maddesiyle;
a. Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptaledilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasına,
b. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdasedilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'inilgili bölümlerine eklenmesine,
yönelik iptal talepleri 26/7/2023 tarihli ve E.2022/138,K.2023/134 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nintümüne, maddeye, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtaleplerinin REDDİNE,
26/7/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VI. HÜKÜM
10/10/2022 tarihli ve (110) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin;
A. Tümünün şekilbakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,
B. 1. 3.maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4)numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile DiğerKurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’neeklenen 123/A maddesinin (2) numaralı fıkrasının konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptalhükmünün Anayasa’nın 153. maddesininüçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,
2. 4. maddesiyle(4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Onuncu Bölüm’üne eklenen geçici1. maddenin;
a. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,
3. 7. maddesiyle;
a. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadroların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in Devlet Su İşleriGenel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının;
i. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
ii. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,
b. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesinin;
i. Konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
ii. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNEOYBİRLİĞİYLE,
26/7/2023 tarihinde karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğu (110) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin (CBK) 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın onuncu bölümüne eklenengeçici maddenin, 7. maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolarıniptal edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümündençıkarılmasının ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadroların ihdas edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmesininkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.
2. Dava konusu CBK hükümleri, maddenin yürürlüğe girdiği tarihtebazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerek kalmaksızınsona ermesini, bazı kadroların iptalini bazılarının da ihdasını öngörmektedir.
3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkinmuhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadroihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyethakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasırankanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez. Dolayısıylabu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil eder (bkz.AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§ 14-36).
4. Öte yandan, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınüçüncü cümlesine göre “Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülenkonularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz”. Anayasa’nın 128.maddesi gereğince kamu görevlilerinin “atanmaları”na ilişkin hususlarmünhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardandır. Bu sebeple maddeninyürürlüğe girdiği tarihte bazı kadrolarda bulunanların görevlerinin başkaca birişleme gerek kalmaksızın sona ermesini öngören CBK kuralı da Anayasa’yaaykırıdır (aynı yönde muhalefet gerekçemiz için bkz. AYM, E.2020/8, K.2021/25,31/03/2021, Karşıoy Gerekçesi, § 18).
5. Açıklanan gerekçelerle kuralların konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündekikararına katılmıyorum.
Başkan
Zühtü ARSLAN
KARŞIOY GEREKÇESİ
CBK’nın 4. Maddesiyle 4 Numaralı CBK’nın Onuncu BölümüneEklenen Geçici 1. Madde ile kuralın yürürlük tarihinden itibaren sayılan DaireBaşkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerekkalmaksızın sona ereceği düzenlenmektedir. Yine CBK’nın 7. Maddesiyle Ekli 1sayılı listede yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nin eki I sayılıCetvelin DSİ Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarıldığı ve ekli 2 sayılı listedeyer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nin eki I sayılı Cetvelinilgili bölümlerine eklendiği belirtilmektedir. Anılan kurallarla ilgili iptalistemi çoğunluk görüşü doğrultusunda reddedilmiştir.
Çoğunluğun genel kabulünün aksine sözü edilendüzenlemelerin Anayasa’nın 106/11. maddesi ile 123/3. maddesinde verilen CBKyetkisi kapsamındaki teşkilat yapısıyla ilgili düzenlemelerin hukuki bir sonucuolmadığı, kadro ve görev düzenlemeleri konusunda Anayasa’nın 128. maddesiuyarınca kanunla düzenleme yapılması gerektiği kabul edilmelidir. Benzerdüzenlemelere ilişkin olarak daha önce Mahkememizce incelenen E. 2021/91 - K. 2021/106 sayılı, yine 2020/29 E. – 2022/155 K.sayılı ve 2018/149 E. – 2022/163 sayılı kararlarda yazdığım karşıoygerekçelerim burada da geçerlidir. Sonuç olarak münhasıran kanunla düzenlenmesigereken hususların CBK ile düzenlenmesinin konu bakımından Anayasanın 104.maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olması nedeniyle iptaligerektiği görüşündeyim.
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
KARŞIOY GEREKÇESİ
Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasına aykırı olduğu düşüncesiyle karara katılmıyorum.
Üye
Engin YILDIRIM
KARŞIOY GEREKÇESİ
(110) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin(CBK) 7. maddesinin ve 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın Onuncu Bölümüneeklenen geçici 1. maddenin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebininreddine karar verilmiştir.
Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarınınkadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilâtyapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddeninonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha öncekanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir.
CBK’nın 7. maddesinde, ekli listelerdeki kadroların iptalve ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I)sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarıldığı ve ilgili bölümlerine eklendiği;4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen geçici 1. maddede sayılan kadrolarda bulunanlarıngörevlerinin de başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erdiği hükmebağlanmıştır.
Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha öncekikarşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklamaiçin ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisineilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedincifıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunladüzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesinegöre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir. Geçici 1. madde hükmü de aynısebeplerle Anayasanın anılan hükümlerine aykırıdır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralların konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınbirinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım.
Üye
M. Emin KUZ
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğunun 10/10/2022 tarihli ve (110)numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4. maddesiyle (4) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin Onuncu Bölümüne eklenen geçici 1. maddesinin ve 7. maddesininkonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininreddine ilişkin karara katılmamaktayım.
2. Dava konusu geçici 1. madde ile maddede sayılan dairebaşkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerekkalmaksızın sona ereceği öngörülmektedir. Sayılan daire başkanlıklarındabulunanların kamu görevlisi oldukları konusunda kuşku bulunmadığına göre bukişilerin grevine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın son vermenin esasındahem Anayasa’nın 70. maddesi bağlamında kamu hizmetine girme hakkı ile ilgiliolması nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyecek yasak alandadüzenleme yaptığı görülmekte hem de kamu görevlilerinin özlük hakları ileilgili görevine son verme şeklindeki bir konuyu Anayasa’nın 128. maddesibağlamında kanunla düzenlemesi gerekirken dava konusu madde hükmü ile bukonular Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiğinden kural konu bakımındanyetki yönü ile Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci veüçüncü cümlelerine aykırı olduğundan iptali gerekmektedir.
3. İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 7.maddesinde yeni kadro ihdası ve mevcut bazı kadroların iptali ile ilgilihususlara ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
4. Dava konusu kuralların “konu bakımından yetki” boyutuile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasına bir aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşılsa dakuralların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci veüçüncü cümlelerine aykırı olduğu için iptali gerekmektedir.
5. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdasıkonusunu düzenleyen bir kurala ilişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiğibir kararda bu konunun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesininAnayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğununiptal isteminin reddi yönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119,K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerinkadro ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusu (110) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünde de geçerli olduğu kanaatindeyim.
6. Dolayısıyla E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılıkararın karşıoyunda yer verdiğim gerekçelerle (110) numaralı BazıCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 7. maddesinin ve geçici 1. maddesinin Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptali gerektiğikanaatinde olduğum için çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
KARŞI OY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğunun 10/10/2022 tarihli ve (110) numaralıBazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 4. maddesiyle (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ninOnuncu Bölümüne eklenen geçici 1. maddesinin, 7. maddesiyle ekli (1) sayılılistede yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I) SayılıCetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasının ve ekli(2) sayılı listede yer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I)Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine dair düzenlemenin konubakımından yetki yönünden Anayasa'ya uygunluk denetiminde ulaştığı sonucakatılmamaktayım.
2. Dava konusu kurallardan ilki olan CBK’nın 4. Maddesiyle (4)numaralı CBK’nın onuncu bölümüne eklenen geçici 1. madde, Proje ve İnşaatDairesi Başkanı, İçmesuyu Dairesi Başkanı, Jeoteknik Hizmetler ve YeraltısularıDairesi Başkanı, Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanı, Teknoloji DairesiBaşkanı kadrolarında bulunanların görevlerinin başkaca bir işleme gerekkalmaksızın sona ereceğini öngörmektedir.
3. Dava konusu kurallardan ikincisi olan 7. madde ise ekli (1)Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek 2 sayılı CBK’nın eki (I)Sayılı Cetvel’in Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bölümünden çıkarılmasını veekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 2 sayılı CBK’nıneki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir.
4. İdarenin bütünlüğü içerisinde yer alan, genel idareesaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli vesürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerinin kadro unvanlarınındeğiştirilmesi, kadro ihdası ve kadro iptaline ilişkin hükümlerin CBK ile değilmünhasıran kanunla düzenlenmesi gerekir.
5. Kural ile düzenleme yapılan kadrolardaki kişilerinAnayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisiniteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkindüzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.
6. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetki yönündenAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırıdır.
7. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım.
Üye
Kenan YAŞAR