ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/150
Karar Sayısı : 2022/152
Karar Tarihi : 13/12/2022
R.G. Tarih - Sayı : TebliğEdildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Aliağa Sulh Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/2/1983tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü ve beşincifıkralarının Anayasa’nın 5., 9., 13., 36.,40. ve 138. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İcra hukuk mahkemesince verilen yetki uyarınca alacaklıtarafından açılan ortaklığın giderilmesi davasında itiraz konusu kurallarınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 45.maddesi şöyledir:
“İçtihadların birleştirilmesini istemek yetkisi vebağlayıcılığı:
Madde 45 – İçtihadlarınbirleştirilmesini Birinci Başkan, doğrudan doğruya veya Yargıtay dairelerininveya genel kurulların verdikleri karar sonucunda veya Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının bizzat yazı ile başvurması halinde, ilgili kuruldan ister. Buistemlerin gerekçeli olması zorunludur.
Diğer merci veya kişilerin gerekçe göstererek yazılıbaşvurmaları halinde, içtihadı birleştirme yoluna gitmenin gerekipgerekmediğine Birinci Başkanlık Kurulu karar verir. Bu karar kesindir.
İçtihadı birleştirme kararlarının değiştirilmesi veyakaldırılmasının istenmesi de yukarıdaki usule bağlıdır.
İçtihadı birleştirme görüşmeleri, alınmış olan ilkekararları çerçevesinde yürütülür ve kararları yazılır.
İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konulardaYargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar.
İçtihadı birleştirme kararlarının niteliğini açıkçabelirten özeti, kararın verilmesini izleyen en kısa zamanda Adalet Bakanlığınabildirilir. Adalet Bakanlığı bütün adliye mahkemelerine ve Cumhuriyetsavcılıklarına bu kararları gecikmeksizin duyurur.
İçtihadı Birleştirme Kurulları, genel kurulların veyadairelerin kararlarındaki gerekçe ve görüşlerle bağlı olmaksızın sorunu başkabir görüşle karara bağlayabilirler.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Abdullah TEKBAŞ tarafından hazırlanan ilkinceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurulardaizlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasındabir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğukanısına varması durumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesinebağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, fıkranın (b)bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” AnayasaMahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağınonaylı örneği” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkemenin başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğinigöndermediği anlaşılmıştır.
5. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığındanreddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 45.maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarının iptallerine karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE13/12/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE