Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/27, K.2022/23 Sayılı Karar - 22/03/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/27

Karar Sayısı : 2022/23

Karar Tarihi : 22/3/2022

R.G.Tarih-Sayısı :27/4/2022-31822

İPTAL TALEPLERİNDE BULUNAN: İstanbul Milletvekili Hakkı Saruhan OLUÇ (E.2022/27,E.2022/28)

İPTAL TALEPLERİNİN KONUSU: Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin 1/3/2022 tarihli ve 1316 ile 1317 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi kararlarının Anayasa’nın 2., 10., 13., 14., 20., 36., 38., 67., 83. ve138. maddeleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün 138. maddesineaykırılığı ileri sürülerek Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptallerine karar verilmesi talepleridir.

I. OLAYLAR

Silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği iddiaolunan Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL hakkında yapılan soruşturmalar sırasında adıgeçenin milletvekili olması nedeniyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yasamadokunulmazlığının kaldırılması talebiyle düzenlediği 13/2/2019 tarihli ve2019/63 sayılı fezlekesi ile eki 2018/9757 sayılı dosya, 10/1/2022 tarihli ve2022/15 sayılı fezlekesi ile eki 2021/64599 sayılı dosya Adalet Bakanlığı veCumhurbaşkanlığı aracılığıyla Türkiye BüyükMillet Meclisi (TBMM) Başkanlığınagönderilmiştir.

TBMM Başkanlığı, Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in silahlıterör örgütüne üye olma suç isnadı ile hazırlanan E.3/665 sayılı yasamadokunulmazlığının kaldırılması hakkında Cumhurbaşkanlığı tezkeresi ve eki2018/9757 sayılı dosyayı 14/5/2019 tarihinde, E.3/1843 sayılı yasamadokunulmazlığının kaldırılması hakkında Cumhurbaşkanlığı tezkeresi ve eki2021/64599 sayılı dosyayı ise 12/1/2022 tarihinde Anayasa ve AdaletKomisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon Başkanlığına (Karma Komisyon)havale etmiştir.

Karma Komisyon 20/1/2022 tarihli toplantısında, gündemealınan söz konusu tezkereleri (E.3/665, E.3/1843) ve ekleri dosyalarıincelemek, konuya ilişkin bir rapor hazırlamak için TBMM İçtüzüğü’nün 132.maddesi uyarınca ad çekmek suretiyle beş kişilik Hazırlık Komisyonu kurmuştur.

Hazırlık Komisyonu 20/1/2022 tarihinde çalışmalarınabaşlamış ve 3/2/2022 tarihinde Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’inincelemeye konu edilen dosyaları bakımından yasama dokunulmazlığınınkaldırılmasına ve dosyanın Karma Komisyon Başkanlığına gönderilmesineoyçokluğuyla ayrı ayrı karar vermiştir. Hazırlık Komisyonu bu kararlara ilişkinraporlarını 8/2/2022 tarihinde Karma Komisyon Başkanlığına sunmuştur.

Hazırlık Komisyonunun söz konusu raporlarını 17/2/2022tarihinde görüşen Karma Komisyon, Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’e aitE.3/665 ve E.3/1843 sayılı yasama dokunulmazlığının kaldırılması hakkındakiCumhurbaşkanlığı tezkereleri ile ekleri Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının2018/9757 ve 2021/64599 numaralı soruşturma dosyaları bakımından yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına oyçokluğuyla ayrı ayrı karar vermiş ve buyöndeki raporlarını 22/2/2022 tarihinde TBMM Başkanlığına sunmuştur.

Karma Komisyonun anılan raporları da TBMM Genel Kurulunun1/3/2022 tarihli ve 59. Birleşiminde görüşülerek 1316 ve 1317 sayılı kararlarlakabul edilmiştir.

II. İPTALİ İSTENEN TBMM KARARLARI

İptali talep edilen;

1. 1316 sayılıKarar şöyledir:

“DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ SEMRA GÜZEL’İN YASAMA DOKUNULMAZLIĞININKALDIRILMASINA DAİR KARAR

Karar No. 1316 Karar Tarihi: 01.03.2022

Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına dair Anayasa ve Adalet Komisyonlarıüyelerinden kurulu Karma Komisyon tarafından hazırlanan ilişikteki rapor, GenelKurulun 01.03.2022 tarihli 59’uncu Birleşiminde kabul edilmiştir.

Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu KarmaKomisyon Raporu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden 22/02/2022

Kurulu Karma Komisyon

Esas No: 3/665

Karar No: 6

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

1) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı (TBMM),Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in “Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçisnadı ile hazırlanan 3/665 Esas Numaralı Yasama Dokunulmazlığının KaldırılmasıHakkında Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi ve eki 2018/9757 sayılı dosyayı, Anayasa veAdalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Başkanlığına (KarmaKomisyon) 14/05/2019 tarihinde havale etmiştir.

2) Karma Komisyon, 20/01/2022 tarihli toplantısında,gündeme alınan söz konusu tezkereyi (3/665 Esas) ve eki dosyayı incelemek vekonuya ilişkin bir rapor hazırlamak için TBMM İçtüzüğü’nün 132’nci maddesiuyarınca ad çekmek suretiyle beş kişilik II. Hazırlık Komisyonunu kurmuştur.II. Hazırlık Komisyonu üyeleri, Kırıkkale Milletvekili Ramazan CAN, MersinMilletvekili Zeynep GÜL YILMAZ, İstanbul Milletvekili Abdullah GÜLER, AntalyaMilletvekili Rafet ZEYBEK ve Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ’den oluşmuştur.

3) II. Hazırlık Komisyonu, 20/01/2022 tarihindeçalışmalarına başlamış ve 03/02/2022 tarihli dördüncü toplantısıyla daçalışmalarını tamamlayarak raporunu 08/02/2022 tarihinde Karma KomisyonBaşkanlığına sunmuştur.

Hazırlık Komisyonu Raporunda; dosyadaki bilgi ve belgelerile sözlü savunmanın bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda, TürkiyeBüyük Millet Meclisi ve milletvekilliği makamının itibarının korunması, konununadli açıdan tüm yönleriyle incelenerek yargı organlarınca nihai olarak kararabağlanması gerektiği sonucuna varıldığı; bu nedenle anılan soruşturmaya devamedilebilmesi amacıyla Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in incelemeye konuedilen dosyası bakımından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ve dosyanınKarma Komisyon Başkanlığına gönderilmesine 03/02/2022 tarihinde oy çokluğuylakarar verildiği belirtilmiştir.

4) Karma Komisyon Başkanlığı, Diyarbakır MilletvekiliSemra GÜZEL’e, İçtüzük’ün 134’üncü maddesi uyarınca 17/02/2022 tarihindeyapılacak toplantıya bizzat gelerek sözlü savunma yapabileceği gibi başka birmilletvekiline yetki vererek de kendisini savundurabileceğini ya da yazılısavunmasını Komisyon Başkanlığına gönderebileceğini 09/02/2022 tarihindebildirmiştir.

Karma Komisyon, Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’e ait3/665 Esas Numaralı Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması HakkındaCumhurbaşkanlığı Tezkeresi ve eki dosya (2018/9757) ile II. Hazırlık Komisyonuraporunu görüşmek üzere 17/02/2022 tarihinde toplanmıştır.

Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL, KomisyonBaşkanlığına yazılı savunma vermemiş ve sözlü savunma için de toplantıda hazırbulunmamıştır. Ancak İçtüzük’ün 134’üncü maddesi uyarınca kendisi adına savunmayapmak üzere Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ’yi yetkilendirmiştir.

Toplantıda, II. Hazırlık Komisyonu Başkanı KırıkkaleMilletvekili Ramazan CAN, hazırlık komisyonu çalışmaları ve yapılan işlemlerhakkında Karma Komisyon üyelerini bilgilendirmiş ve konuya ilişkin görüşleriniifade etmiştir. Ardından Komisyon üyelerine dosya ile ilgili söz hakkıverilmiştir.

Fezleke lehinde söz alan milletvekilleri tarafındanözetle; fezlekede, Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL hakkında isnat olunansuça yönelik gizli tanık tarafından ciddi ve ayrıntılı tespit ve bilgilere yerverildiği, yasama dokunulmazlığının milletvekillerine tanınan bir ayrıcalık veimtiyaz olmadığı, adı geçen milletvekili hakkındaki iddiaların bağımsız vetarafsız yargı organlarınca incelenerek maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasınınhem Türkiye Büyük Millet Meclisinin hem de milletvekilliği makamının itibarıaçısından yararlı olacağı ifade edilmiştir.

Fezleke aleyhinde söz alan milletvekilleri tarafındanözetle; yasama dokunulmazlığı fezlekesinin gizli tanık beyanlarından başkabelge içermediği ve gizli tanık usulünün hukuka uygun olmadığı, yalnızca gizlitanık beyanı ile milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasının adil olmadığıdile getirilmiştir.

TBMM İçtüzüğü’nün 134’üncü maddesinin üçüncü fıkrasındayer alan “son söz savunmanındır” hükmü gereğince Diyarbakır Milletvekili SemraGÜZEL adına savunma yapmak üzere yetkilendirilen Batman Milletvekili MehmetRuştu TİRYAKİ’ye söz hakkı verilmiştir.

Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ tarafındanyapılan sözlü savunmada özetle; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlananfezlekede yalnızca bir gizli tanığa ait beyanların bulunduğu, bu beyanlarıdoğrulama imkanının bulunmadığı, gizli tanık beyanlarının delil değerinintartışmalı olduğu, dolayısıyla Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasının hukuka uygun olmayacağı ifade edilmiştir.

Karma Komisyon, fezleke ve eki dosya ile II. HazırlıkKomisyonu raporunu incelemiş ve Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİtarafından sözlü savunma yapıldıktan sonra oylama işlemine geçmiştir.

Yapılan oylama sonucunda, fezlekede isnat olunan suçunağırlığı, toplumda infiale neden olması ile iddiaların ciddiliği göz önünealınarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve milletvekilliği makamının itibarınında korunması açısından Anayasa’nın 83’üncü ve TBMM İçtüzüğü’nün 133’üncümaddeleri gereğince Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’e ait YasamaDokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında 3/665 esas numaralı CumhurbaşkanlığıTezkeresi ve eki Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/9757 numaralısoruşturma dosyası bakımından yargılamanın devamını sağlamak ve maddi gerçeğinortaya çıkarılması amacıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına oyçokluğuyla karar verilmiştir.

5) Karma Komisyon ve II. Hazırlık Komisyonuçalışmalarında tam tutanak tutulmuştur.

6) İçtüzük’ün 45’inci maddesi uyarınca, Raporun GenelKuruldaki görüşmelerinde Karma Komisyonu temsil etmek üzere, İstanbulMilletvekili Abdullah GÜLER, Samsun Milletvekili Orhan KIRCALI, MersinMilletvekili Zeynep GÜL YILMAZ ve Kastamonu Milletvekili Metin ÇELİK özel sözcüolarak seçilmişlerdir.

7) Karma Komisyon Raporumuz, Genel Kurula sunulmak üzereBaşkanlığa saygı ile arz olunur.”

2. 1317 sayılıKarar şöyledir:

 “DİYARBAKIR MİLLETVEKİLİ SEMRA GÜZEL’İN YASAMA DOKUNULMAZLIĞININKALDIRILMASINA DAİR KARAR

Karar No. 1317 Karar Tarihi: 01.03.2022

Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına dair Anayasa ve Adalet Komisyonlarıüyelerinden kurulu Karma Komisyon tarafından hazırlanan ilişikteki rapor, GenelKurulun 01.03.2022 tarihli 59’uncu Birleşiminde kabul edilmiştir.

Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu KarmaKomisyon Raporu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden 22/02/2022

Kurulu Karma Komisyon

Esas No: 3/1843

Karar No: 7

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

1) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı (TBMM),Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in “Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçisnadı ile hazırlanan 3/1843 Esas Numaralı Yasama DokunulmazlığınınKaldırılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi ve eki 2021/64599 sayılıdosyayı, Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma KomisyonBaşkanlığına (Karma Komisyon) 12/01/2022 tarihinde havale etmiştir.

2) Karma Komisyon, 20/01/2022 tarihli toplantısında,gündeme alınan söz konusu tezkereyi (3/1843 Esas) ve eki dosyayı incelemek vekonuya ilişkin bir rapor hazırlamak için TBMM İçtüzüğü’nün 132’nci maddesiuyarınca ad çekmek suretiyle beş kişilik II. Hazırlık Komisyonunu kurmuştur.II. Hazırlık Komisyonu üyeleri, Kırıkkale Milletvekili Ramazan CAN, MersinMilletvekili Zeynep GÜL YILMAZ, İstanbul Milletvekili Abdullah GÜLER, AntalyaMilletvekili Rafet ZEYBEK ve Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ’ denoluşmuştur.

3) II. Hazırlık Komisyonu, 20/01/2022 tarihindeçalışmalarına başlamış ve 03/02/2022 tarihli dördüncü toplantısıyla daçalışmalarını tamamlayarak raporunu 08/02/2022 tarihinde Karma Komisyon Başkanlığınasunmuştur.

Hazırlık Komisyonu Raporunda; dosyadaki bilgi ve belgelerile sözlü savunmanın bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda, TürkiyeBüyük Millet Meclisi ve milletvekilliği makamının itibarının korunması, konununadli açıdan tüm yönleriyle incelenerek yargı organlarınca nihai olarak kararabağlanması gerektiği sonucuna varıldığı; bu nedenle anılan soruşturmaya devamedilebilmesi amacıyla Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in incelemeye konuedilen dosyası bakımından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ve dosyanınKarma Komisyon Başkanlığına gönderilmesine 03/02/2022 tarihinde oy çokluğuylakarar verildiği belirtilmiştir.

4) Karma Komisyon Başkanlığı, Diyarbakır MilletvekiliSemra GÜZEL’e İçtüzük’ün 134’üncü maddesi uyarınca 17/02/2022 tarihindeyapılacak toplantıya bizzat gelerek sözlü savunma yapabileceği gibi başka birmilletvekiline yetki vererek de kendisini savundurabileceğini ya da yazılısavunmasını Komisyon Başkanlığına gönderebileceğini 09/02/2022 tarihindebildirmiştir.

Karma Komisyon, Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’e ait3/1843 Esas Numaralı Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması HakkındaCumhurbaşkanlığı Tezkeresi ve eki dosya (2021/64599) ile II. Hazırlık Komisyonuraporunu görüşmek üzere 17/02/2022 tarihinde toplanmıştır.

Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL, KomisyonBaşkanlığına yazılı savunma vermemiş ve sözlü savunma için de toplantıda hazırbulunmamıştır. Ancak İçtüzük’ün 134’üncü maddesi uyarınca kendisi adına savunmayapmak üzere Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ’yi yetkilendirmiştir.

Toplantıda, II. Hazırlık Komisyonu Başkanı KırıkkaleMilletvekili Ramazan CAN, hazırlık komisyonu çalışmaları ve yapılan işlemlerhakkında Karma Komisyon üyelerini bilgilendirmiş ve konuya ilişkin görüşleriniifade etmiştir. Ardından Komisyon üyelerine dosya ile ilgili söz hakkıverilmiştir.

Fezleke lehinde söz alan milletvekilleri tarafındanözetle; fezlekede yer alan fotoğrafların duygusal bir ilişkinin ötesindeterörist kamplarında, terör örgütüne özgü mekanlarda, onlara ait kamuflaj,sembol ve armalarla teröristbaşı Abdullah Öcalan’ın posterleri ile duvardaasılı silahlar önünde olağan bir durummuş gibi çekilen fotoğraflar olduğu,olayın yalnızca duygusal bir ilişki gibi gösterilerek basitleştirilemeyeceği,adı geçen milletvekilinin çözüm süreci sonrasında da bir çok kez Habur SınırKapısından giriş-çıkış kayıtlarının olduğu, telefon numarasının öldürülenteröristlerin üzerinden çıkan telefon numaraları arasında yer aldığı ve sözkonusu diğer telefon numaraları ile de bir çok kez görüşme yaptığı, dosyadaciddi iddiaların yer aldığı ve iddiaların toplumda infiale sebep olduğu,delillerin bağımsız ve tarafsız yargı organlarınca değerlendirilerek maddigerçeğin ortaya çıkarılmasının Türkiye Büyük Millet Meclisi ve milletvekilliğimakamının itibarı açısından yararlı olacağı ifade edilmiştir.

Fezleke aleyhinde söz alan milletvekilleri tarafındanözetle; dosyada yer alan fotoğrafların örgütsel bir ilişki üzerinden çekilenfotoğraflar değil yalnızca duygusal bir ilişkiyi ortaya koyan fotoğraflardanibaret olduğu, salt bir görüşmenin kişiyi örgüt üyesi yapmayacağı, yurt dışıgiriş çıkışlarının tek başına suç oluşturmayacağı, bunların bazılarının basınada yansıyan parti faaliyeti kapsamındaki görüşmelere yönelik olduğu, DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL’in çalışkan ve disiplinli bir milletvekili olduğu dilegetirilmiştir.

TBMM İçtüzüğü’nün 134’üncü maddesinin üçüncü fıkrasındayer alan “son söz savunmanındır” hükmü gereğince Diyarbakır Milletvekili SemraGÜZEL adına savunma yapmak üzere yetkilendirilen Batman Milletvekili MehmetRuştu TİRYAKİ’ye söz hakkı verilmiştir.

Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİ tarafındanyapılan sözlü savunmada özetle; Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in çözümsüreci döneminde, duygusal ilişki yaşadığı kişiyi görmeye gittiği, fezlekedeyer alan fotoğrafların da bu ziyaretler esnasında çekilen fotoğraflar olduğu,bir kimsenin örgüt kamplarına gitmesinin tek başına örgüt üyeliği gibiyansıtılmasının da adil ve hakkaniyete uygun olmayacağı ve dolayısıyladokunulmazlığın kaldırılmasını gerektirecek ağırlıkta bir fezleke olmadığıifade edilmiştir.

Karma Komisyon, fezleke ve eki dosya ile II. HazırlıkKomisyonu raporunu incelemiş ve Batman Milletvekili Mehmet Ruştu TİRYAKİtarafından sözlü savunma yapıldıktan sonra oylama işlemine geçmiştir.

Yapılan oylama sonucunda, fezlekede isnat olunan suçunağırlığı, toplumda infiale neden olması ile iddiaların ciddiliği göz önünealınarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve milletvekilliği makamının itibarınında korunması açısından Anayasa’nın 83’üncü ve TBMM İçtüzüğü’nün 133’üncümaddeleri gereğince Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’e ait 3/1843 Esasnumaralı Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Hakkında CumhurbaşkanlığıTezkeresi ve eki Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/64599 numaralısoruşturma dosyası bakımından yargılamanın devamını sağlamak ve maddi gerçeğinortaya çıkarılması amacıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına oyçokluğuyla karar verilmiştir.

5) Karma Komisyon ve II. Hazırlık Komisyonuçalışmalarında tam tutanak tutulmuştur.

6) İçtüzük’ün 45’inci maddesi uyarınca, Raporun GenelKuruldaki görüşmelerinde Karma Komisyonu temsil etmek üzere, İstanbulMilletvekili Abdullah GÜLER, Samsun Milletvekili Orhan KIRCALI, Mersin MilletvekiliZeynep GÜL YILMAZ ve Kastamonu Milletvekili Metin ÇELİK özel sözcü olarakseçilmişlerdir.

7) Karma Komisyon Raporumuz, Genel Kurula sunulmak üzereBaşkanlığa saygı ile arz olunur.”

III. BİRLEŞTİRME KARARI

1. Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin 1/3/2022 tarihli ve 1317 sayılıTürkiye Büyük Millet Meclisi Kararı’nın iptaline karar verilmesi talebiniiçeren E.2022/28 sayılı dosyanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyleE.2022/27 sayılı dosya ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esasincelemenin E.2022/27 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 22/3/2022 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV. İPTAL TALEPLERİNİN GEREKÇELERİ

2. Başvuru dilekçelerinde özetle; Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının salt siyasi saiklerle hareket edilerek kaldırıldığı, asılamacın anılan Milletvekili’nin mensubu olduğu Halkların Demokratik Partisinin(HDP) yıpratılması olduğu, bu yıpratma sürecinin 2016 yılından itibaren çeşitliyöntem ve şekillerde bilinçli olarak yürütüldüğü, Karma Komisyonda yıllardırgörüşülmeyi bekleyen çok sayıda fezleke bulunmasına rağmen DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL’e ilişkin fezlekelere öncelik verildiği, bu itibarlaeşitlik ilkesine aykırı davranıldığı, görüşmeler öncesinde Karma Komisyonunbaşkanvekili ve bazı üyeleri tarafından GÜZEL aleyhine beyanlarda vepaylaşımlarda bulunulduğu, bazı siyasi parti genel başkanları ile grupbaşkanvekillerinin de benzer açıklamalarda bulundukları, bu beyan ve açıklamalarlaGÜZEL’in peşinen suçlu olarak kabul edildiği ve ihsası reyde bulunulduğu, busuretle tarafsız davranılmadığı ve GÜZEL’in adil yargılanma hakkının ihlaledildiği, isnadın ciddi olmadığı, isnadın dayanağının gizli tanık beyanı ilesözlüsü olan şahısla çekilmiş fotoğraflardan ibaret olduğu, gizli tanıkbeyanının sorgulanabilir ve denetlenebilir nitelikte olmadığı, bu itibarladokunulmazlığın kaldırılmasını gerektirir yeterli delilin bulunmadığı, anılanfotoğrafların GÜZEL’in milletvekili seçilmesinden önce çözüm süreci dönemindeçekildiği, fotoğrafların 2017 yılında ele geçirilmiş olmasına rağmenmilletvekili oluncaya kadar GÜZEL hakkında herhangi bir soruşturma işlemininyapılmadığı, çözüm süreci zamanında pek çok yetkili ile gazetecinin de örgütkamplarına gidip görüşme yaptığı, GÜZEL’in üzerine atılı suçun unsurlarınınoluşmadığı ve gizli kalması gereken soruşturma evrakındaki fotoğraf vebelgelerin medyada yayımlanmasının GÜZEL’in özel hayatına saygı gösterilmesiniisteme hakkıyla bağdaşmadığı, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının TBMMİçtüzüğü hükümlerini, uluslararası hukuku ve TBMM teamüllerini ihlal ettiği,milletvekilinin yasama çalışmalarına katılmasının esas olduğu belirtilerekkararların Anayasa’nın 2., 10., 13., 14.,20., 36., 38., 67., 83. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

V. İNCELEME

3. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, Raportör Volkan HAStarafından hazırlanan rapor, TBMM Başkanlığı ile siyasi parti gruplarındangönderilen bilgi ve belgeler, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının fezlekeleri,Hazırlık Komisyonu ve Karma Komisyon raporları ile anılan Komisyonlara ve GenelKurula ilişkin tutanaklar, ilgili Anayasa, kanun ve TBMM İçtüzüğü kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Şekil Yönünden İnceleme

1. Hazırlık Komisyonunun Kuruluşu ve FaaliyetleriYönünden

4. TBMM İçtüzüğü’nün 131. ve 132. maddelerine göre birmilletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin talepler, TBMMBaşkanlığınca, Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden kurulu Karma Komisyonahavale edilir. Bunun üzerine Karma Komisyon Başkanı, dokunulmazlık dosyalarınıincelemek üzere ad çekme yolu ile beş üyeli bir hazırlık komisyonunu oluşturur.Hazırlık komisyonu raporunu göreve başlamasından itibaren en geç bir aydaverir.

5. Anayasa’nın 95. maddesinin ikinci fıkrasında İçtüzükkurallarının siyasi parti gruplarının Meclisin tüm çalışmalarına üye sayısıoranında katılmalarını sağlayacak biçimde düzenlenmesi öngörülmektedir.İçtüzük’ün 21. maddesinde de komisyonlarda siyasi parti gruplarına düşen üyesayısının 11. maddenin birinci fıkrası uyarınca tespit edileceğibelirtilmiştir.

6. Karma Komisyon tutanakları incelendiğinde siyasi partigruplarının TBMM’deki güçleri oranında temsil ilkesi gözönündebulundurularak yapılan ad çekme işleminde ve bunun sonucunda oluşturulanHazırlık Komisyonunun kuruluşunda Anayasa ve İçtüzük kurallarına aykırı biryönün bulunmadığı tespit edilmiştir.

7. Ayrıca Komisyonda yasama dokunulmazlığınınkaldırılması talep edilen milletvekilinin savunması Ankara Milletvekili FilizKERESTECİOĞLU DEMİR tarafından yapılmış ve Komisyon, raporlarını on dokuz güniçinde hazırlayarak Karma Komisyona göndermiştir.

2. Karma Komisyonun Kuruluşu ve Faaliyetleri Yönünden

8. Karma Komisyonun kanun tekliflerini inceleyenkomisyonlara göre daha özel bir durumu vardır. İçtüzük’ün 37. maddesine görekanun tekliflerinin komisyonlarda belirli bir süre içinde incelenipsonuçlandırılmaması durumunda doğrudan doğruya gündeme alınarak Genel Kuruldagörüşülmesi yolunun açık olmasına karşılık yasama dokunulmazlığı konusundaböyle bir yönteme yer verilmemiştir. Bu nedenle anılan konunun mutlaka HazırlıkKomisyonunda ve Karma Komisyonda incelenmesi ve karara bağlanmasıgerekmektedir.

9. İçtüzük’ün 132. maddesinin beşinci fıkrasında da HazırlıkKomisyonu raporunun Karma Komisyonda bir ayda sonuçlandırılacağı hükmebağlanmıştır.

10. TBMM Başkanlığından getirtilen belgeler ve KarmaKomisyon tutanakları incelendiğinde Karma Komisyonun kuruluşunda Anayasa veİçtüzük kurallarına aykırılığın bulunmadığı anlaşılmıştır.

11. Ayrıca Komisyonda yasama dokunulmazlığınınkaldırılması talep edilen milletvekilinin savunması Batman Milletvekili MehmetRuştu TİRYAKİ tarafından yapılmış ve Komisyon, Hazırlık Komisyonu raporlarınıda on dört gün içinde sonuçlandırmıştır.

3. Karma Komisyonun ve Genel Kurulun Konuyu Öncelikle EleAlması Yönünden

12. İçtüzük’ün 26. ve 27. maddelerine göre komisyonlar,başkanlarının yönetiminde çalışır ve başkanlarınca toplantıya çağrılır. Buçağrıda komisyon başkanınca hazırlanan gündem de belirtilir. Ancak komisyon,gündemine hâkim olup üyeleri tarafından gündeme alınması önerilen işlerhakkında karar verir. 26. maddenin dördüncü fıkrasında ise üyelerinin üçte biritarafından teklif edilecek gündem üzerine de komisyonların, başkanlarıncatoplantıya çağrılacağı öngörülmektedir.

13. Yasama Meclisinin gündemine egemen olması genel birilkedir. Bu ilkenin onun adına çalışan komisyonlar hakkında da geçerli olduğukuşkusuzdur. Nitekim İçtüzük’ün anılan maddesinin ikinci fıkrasında bu hususaçıkça belirtilmiştir (E.1997/72, K.1997/74, 31/12/1997).

14. Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL hakkındahazırlanan E.3/665 ve E.3/1843 sayılı yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıhakkında Cumhurbaşkanlığı tezkereleri ile ekleri 2018/9757 ve 2021/64599 sayılıdosyaları görüşmeyi konu alan Karma Komisyon gündemi İçtüzük’ün 26. maddesiuyarınca Karma Komisyon Başkanlığınca hazırlanmış ve Komisyon, Başkanlıkçatoplantıya çağrılmıştır. Karma Komisyonun söz konusu gündemi 12/1/2022tarihinden itibaren Komisyon üyelerine tebliğ edilmiş ve ayrıca üyelerin resmie-posta adreslerine gönderilmiştir.

15. İçtüzük’ün 49. maddesinin beşinci fıkrasındaBaşkanlıkça gerek görülen hâllerde 7. kısımdaki işlerin görüşme sırasınınDanışma Kurulunca Genel Kurula teklif edilebileceği, esas komisyonlar ve kanunteklifi sahiplerinin bu konuyla ilgili taleplerinin de Danışma Kurulundagörüşüleceği açıklanmıştır.

16. 19. maddenin beşinci fıkrasında ise İçtüzük’teDanışma Kurulunun tespitine, teklifine veya görüş bildirmesine bağlanmış olanbütün hâllerde Danışma Kurulu, yapılan ilk çağrıda toplanamaz, oybirliğiyletespit, teklif yapamaz veya görüş bildiremezse, TBMM başkanı veya siyasi partigruplarının, taleplerini doğrudan ayrı ayrı Genel Kurula sunabilecekleriöngörülmüştür.

17. Söz konusu Karma Komisyon raporlarının Genel Kuruldaöncelikle görüşülmesi, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunun bu yöndekiönerisinin Genel Kurulun 1/3/2022 tarihli 59. Birleşiminde kabul edilmesisuretiyle gerçekleşmiştir.

18. Açıklanan nedenlerle DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılması taleplerinin Karma Komisyonda, Karma Komisyonraporlarının ise Genel Kurulda öncelikle görüşülmesinde anılan İçtüzükhükümlerine bir aykırılık bulunmamaktadır (benzer yöndeki karar için bkz. AYM;E.1997/72, K.1997/74, 31/12/1997; E.1997/73, K.1997/73, 30/12/1997).

4. Toplantı ve Karar Yetersayısı Yönünden

19. Anayasa’nın “Toplantı ve kararyeter sayısı” başlıklı 96. maddesinde “Türkiye Büyük Millet Meclisi,yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri iletoplanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksatoplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yetersayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından azolamaz.” denilmektedir. Bu çerçevede TBMM’nin bütün işlerinde üyetamsayısının en az üçte biri olan 200 milletvekiliyle toplanması, aksine hükümbulunmadıkça toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar vermesi ve kararyeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan151 milletvekilinden az olmaması gerekmektedir.

20. İçtüzük’ün 27. maddesine göre komisyonlar, üyetamsayısının üçte biri ile toplanır ve hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğuile karar verir.

21. Anayasa veya İçtüzük’te yasama dokunulmazlığınınkaldırılmasına ilişkin raporların Hazırlık ve Karma Komisyonlar ile GenelKurulda görüşülmesi sırasında özel bir nisap aramamıştır. Bu itibarla sözkonusu raporların görüşülmesi ve kabulü bakımından da Anayasa ve İçtüzük’ünanılan maddeleri geçerli olacaktır.

22. Söz konusu Karma Komisyon raporlarının görüşülmesineilişkin TBMM Genel Kurulu tutanakları incelendiğinde yasama dokunulmazlığıkaldırılması talep edilen milletvekilinin savunmasının İstanbul MilletvekiliHakkı Saruhan OLUÇ tarafından yapıldığı ve söz konusu raporlara ilişkinoylamanın açık oylama yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmektedir. Yapılan açıkoylama sonucunda E.3/665 sayılı tezkereye ilişkin Karma Komisyon raporuhakkında 313 kabul ve 52 ret, E.3/1843 sayılı tezkereye ilişkin Karma Komisyonraporu hakkında da 327 kabul ve 52 ret oyunun kullanıldığı gözetildiğindeoylamaların Anayasa’nın 96. maddesinde öngörülen çoğunlukla yapıldığıanlaşılmıştır.

B. Esas Yönünden İnceleme

23. Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin birhukuk devleti olduğu belirtilmiş, 85. maddesinde de dokunulmazlığınkaldırılmasına ilişkin kararın Anayasa’ya, kanuna ve İçtüzük’e uygunluğunundenetlenmesi öngörülmüştür. Bu itibarla yasama dokunulmazlığının kaldırılmasınailişkin kararların denetiminde hukuk devletinden beklenen nesnel ölçütlerinesas alınması gerekir.

24. Bu bağlamda yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıkararlarının iptallerine ilişkin taleplerin yasama sorumsuzluğu kapsamındakalıp kalmadığı, isnadın ciddi olup olmadığı ve salt siyasi saiklere dayanıpdayanmadığı yönlerinden incelenmesi gerekir.

1. Yasama Sorumsuzluğu Yönünden

25. Anayasa’nın 83. maddesinin birinci fıkrasında yeralan yasama sorumsuzluğunun amacı, TBMM üyelerinin Meclis çalışmalarındagörevlerini yaparken söyleyecekleri söz ve düşüncelerinden ve belirteceklerioylarından dolayı herhangi bir soruşturmaya uğramalarını önlemektir.

26. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 13/2/2019 tarihlive 2019/63 sayılı fezlekesiyle eki 2018/9757 sayılı dosya ile 10/1/2022 tarihlive 2022/15 sayılı fezlekesiyle eki 2021/64599 sayılı dosya incelendiğinde suçisnadına konu eylemlerin Meclis çalışmalarına ilişkin oy, söz veya düşüncelerleilgisinin olmadığı açıktır.

2. İsnadın Ciddiliği Yönünden

27. Yasama dokunulmazlığı; yasama organı üyelerini,görevlerini tam olarak yerine getirmelerini engelleyecek gereksiz suçlamalardankoruma amacına yöneliktir. Ancak yöneltilen isnadın ciddi olması durumundayargı yolunun açılmasında kamu yararının bulunmadığı söylenemez (AYM; E.1997/73,K.1997/73, 30/12/1997; E.1998/38, K.1998/50, 31/7/1998).

28. Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına yol açanisnadın dokunulmazlığın kaldırılmasını gerektiren ciddilikte olup olmadığıkonusunda bir sonuca varmak için isnadın dayanaklarına inilmesi zorunludur. Bukonuda yapılacak inceleme delillerin takdiri niteliğinde değildir. Delillerintakdiri, hükme yönelen bir değerlendirme ve ölçme olup suçun işlenipişlenmediğini araştıran ve ceza yargılaması yapan yargı yerlerine ait biryetkidir. Ortaya konulan delillerin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasınadair kararların denetimi kapsamında incelenmesi ise söz konusu delillerinyalnızca soruşturma konusu yapılmasını gerektirir ağırlıkta olup olmadığınıbelirlemeye ilişkin bir değerlendirmeden ibaret olup ilgili milletvekilineisnat edilen eylemin işlenip işlenmediğine ya da isnat edilen suçununsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine yönelik bir değerlendirmeiçermemektedir.

29. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 13/2/2019 tarihlive 2019/63 sayılı fezlekesi ile eki 2018/9757 sayılı dosya ve 10/1/2022 tarihlive 2022/15 sayılı fezlekesi ile eki 2021/64599 sayılı dosya içeriğinebakıldığında PKK/KCK terör örgütünün eylem ve faaliyetlerinin deşifre edilmesiamacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında 3/7/2018 tarihinde Cumhuriyet savcısıhuzurunda dinlenen gizli tanığın, ifadesinde DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL’in PKK terörörgütünün çatı yapılanması olan KCK’nın kadın yapılanmalarından eski adı KJA,yeni adı TJA olan yapılanma içinde yer aldığını, sonrasında PKK terör örgütününsözde meclisi olan DTK içinde faaliyet yürütmeye başladığını, DTK’nıntoplantılarına katıldığını, KCK’dan olan referansı sayesinde milletvekilliğineaday gösterildiğini iddia ettiği ve fotoğraf üzerinden GÜZEL’i teşhis ettiği, 29/4/2017tarihinde Adıyaman kırsalında jandarma birliklerince gerçekleştirilen operasyonsırasında ölü olarak ele geçirilen teröristlerin üzerinden çıkan not defterindeGÜZEL’e ait telefon numarasının yazılı olduğunun görüldüğü, söz konusu notdefterinde yazılı olan telefon numaralarından birinin de hakkında 7/2/2013tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’amuhalefet suçundan dava açılan şahsa ait olduğu, GÜZEL’in bu şahısla çok sayıdagörüşme yaptığına dair HTS kayıtlarının bulunduğu, aynı çatışmada ölü elegeçirilen diğer teröristin üzerinden elde edilen fotoğraf makinesinin hafızakartında yapılan incelemede örgüt kamplarında ve örgütün kullandığı kamuflajlaçektirilmiş GÜZEL’e ait fotoğrafların elde edildiği, bu fotoğraflardan birindeGÜZEL’in, arkasında örgütün sözde bayrağı ve silahlarla birlikte örgütüyelerinin kullandığı çadırın içinde yer aldığı, başka bir fotoğrafta GÜZEL’inörgütün sözde bayrağı ve terörist başının resminin önünde bulunduğu, diğer birfotoğrafta GÜZEL’in örgüt üyeleriyle birlikte futbol oynadıkları, başka birfotoğrafta ise GÜZEL’in örgütün sözde şehitliğinin önünde yer aldığı ve yurtdışına çıkış-dönüş kayıtları gözetildiğinde çeşitli tarihlerde Habur sınırkapısından yurt dışına çıkış ve yurda dönüşlerinin bulunduğu görülmüştür.

30. Bu itibarla dosyalar kapsamında bulunan Cumhuriyetsavcısı huzurunda alınmış gizli tanığın ifadesi, HTS kayıtları, fotoğraflar,yurt dışına çıkış-dönüş kayıtları ile isnat edilen suçun niteliği ve ağırlığıgözönünde bulundurulduğunda DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL’e yöneltilenisnadın ciddi olduğu kanısına varılmıştır.

3. Salt Siyasi Saiklerle Hareket Edilip EdilmediğiYönünden

31. Anayasa’nın 83. maddesinin beşinci fıkrasında “TürkiyeBüyük Millet Meclisindeki siyasî parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ileilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.” denilmektedir. Anılan fıkradayer alan “…görüşme yapılamaz…” ve “…karar alınamaz.” ibarelerininanlamları üzerinde durulması gerekir. Görüşme, bir konu üzerindekonuşmak ve tartışmaktır. Karar alma ise bir konuda sonuca varmaktır.

32. Söz konusu fıkranın siyasi parti gruplarındadokunulmazlıkların kaldırılması konusunda parti üyelerinin görüş vedüşüncelerinin tartışılarak ortaya konulmasını ve milletvekillerini bağlayıcıbir karar alınmasını önlemek amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. Nitekimyasama faaliyetleri günümüzde siyasi partiler düzeni ile işlemekte, yasamaorganı üyelerinin bağlı bulundukları partilerin aldıkları grup kararlarınauymaları bir zorunluluk sayılmaktadır. Parti disiplinini gerçekleştiremeyenpartilerin ise iktidar ya da muhalefet sorumluluğunda önemli güçlüklerlekarşılaşabilecekleri kabul edilmektedir. Bu nedenledir ki Anayasa’dadokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin konularda, milletvekillerinin mensubuoldukları partinin tutumundan hiçbir şekilde etkilenmemeleri ve parti disipliniolmadan kendi vicdani sorumlulukları ile davranmaları istendiği için siyasiparti gruplarınca yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamayacağı vehukuksal yönden bağlayıcı parti grubu kararı alınamayacağı kurala bağlanmıştır.Böylece Anayasa’da dokunulmazlık konusuna verilen önem ve gösterilen duyarlılıkbu kuralla pekiştirilmiştir.

33. Anılan fıkra kapsamında siyasi parti gruplarıncayapılan görüşmeden bahsedilebilmesi için ise somut bir yasama dokunulmazlığınınkaldırılıp kaldırılmaması hususunun grup toplantısının gündem veya konusunuoluşturması, söz konusu toplantıda ifade edilen görüşlerin de yasamadokunulmazlığını konu edinmiş görüşmenin bir parçası niteliğinde olmasıgerekir.

34. Yapılan yazışmalarda Adalet ve Kalkınma Partisi,Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve İYİ Parti GrupBaşkanlıkları tarafından Anayasa Mahkemesine, anılan siyasi parti gruplarıncayasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılmadığı ve karar alınmadığıbildirilmiştir.

35. Karma Komisyon Başkanvekili ile bazı siyasi partigenel başkanlarının, grup başkanvekillerinin ve Karma Komisyon üyelerininçeşitli ortamlarda, Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı’nın da Partisinin11/1/2022 tarihli grup toplantısında basına açık olarak yaptıkları konuşmalardaveya paylaşımlarda diğer konuların yanı sıra dokunulmazlıkların kaldırılmasıkonusunda kişisel düşüncelerini ortaya koydukları ancak anılan konuda siyasiparti gruplarında görüşme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda gruptoplantısı da dâhil olmak üzere çeşitli ortamlarda yapılan konuşmalar vepaylaşımlar ilgililerin tek taraflı bir düşünce açıklaması niteliğinde olupAnayasa’nın 83. maddesi kapsamında yapılan bir görüşmenin parçası konumundadeğildir. Ortada alınmış bir grup kararı da bulunmadığına göre bu konuşmalarınbağlayıcı nitelikte olduğu düşünülemez. Bu itibarla Karma Komisyon Başkanvekiliile bazı siyasi parti genel başkanlarının, grup başkanvekillerinin ve KarmaKomisyon üyelerinin konuşmalarının veya paylaşımlarının dava konusu kararlarınesasına olumsuz etki yaparak onların iptallerini gerektirecek parti grubugörüşmesi veya kararı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir (benzer yöndeki kararlariçin bkz. AYM; E.1994/4, K.1994/23; E.1994/15, K.1994/34; E.1994/22, K.1994/41;21/3/1994).

36. Öte yandan Anayasa’nın 67. maddesinin birincifıkrasında “Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme,seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasî parti içinde siyasî faaliyettebulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.” denmek suretiyle seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkıgüvence altına alınmıştır. Demokraside halk ile yönetim arasındaki bağlantıyıve parlamentonun siyasi meşruiyetini, demokratik usul ve esaslara görebelirlenen seçimler aracılığıyla halkın temsilcisi olarak seçilenmilletvekilleri gerçekleştirirler (Mustafa Ali Balbay, B. No: 2012/1272,4/12/2013, § 127; Sebahat Tuncel (2), B. No: 2014/1440, 26/2/2015,§ 39). Bu nedenle seçimler ve siyasi haklar Anayasa’nın 2. maddesinde ifadesinibulan demokratik devletin vazgeçilmez unsurlarıdır (AYM, E.2002/38, K.2002/89,8/10/2002; Sebahat Tuncel, B. No: 2012/1051, 20/2/2014, § 65).

37. Yasama yetkisinin sahibi olanparlamento ve onun mensubu olan milletvekilleri anayasal sınırlar içindetoplumda var olan farklı siyasi görüşlerin temsilcileridir. Serbest seçimlerlehalk adına karar alma yetkisi verilen milletvekillerinin asli görev alanıparlamento faaliyetleri olup bunların parlamentodaki görevlerini yürütmeleri,üstün kamusal yarar ve önem içermektedir (Mustafa Ali Balbay, § 128; SebahatTuncel (2), § 41).

38. Bu bağlamda tarihsel bir gelişmenin sonucunda öngörülen yasama dokunulmazlığı da milletvekillerini keyfimüdahalelere karşı koruma amacına hizmet eder. Dokunulmazlığın temeldemilletvekilinin şahsında yasama işlevini koruduğu bir gerçektir. Bu kurumunamacı parlamento üyelerine bir ayrıcalık sağlamak olmayıp bir amacı da onlarısalt siyasal nedenlerle açılacak kovuşturmalara karşı korumaktır.

39. Bununla birlikte, siyasi faaliyette bulunma hakkı vebu hakkı korumaya yönelik güvencelerden biri olan yasama dokunulmazlığı, mutlakolmayıp anılan hakka sınırlama getirilmesi mümkündür. Nitekim Anayasa’nın 83. maddesininikinci fıkrasında parlamento kararıyla yasama dokunulmazlığınınkaldırılabileceği belirtilmiştir. Ancak dokunulmazlığın salt siyasi saiklerlebir başka ifadeyle karşıtların sindirilmesi ya da kimi düşüncelerinparlamentodan dışlanması amacıyla kaldırılması Anayasa’ya aykırılık teşkiledecektir. Zira Anayasa’nın 14. maddesi uyarınca, devletin siyasi faaliyettebulunma hakkını Anayasa’da belirtilenden daha geniş şekilde sınırlaması, birdiğer deyişle Anayasa’da belirlenen amaç dışında keyfi olarak sınırlandırmasımümkün değildir.

40. Bu bağlamda gerek DiyarbakırMilletvekili Semra GÜZEL hakkında gerekse mensubuolduğu HDP’ye üye milletvekilleri hakkında yasama dokunulmazlığınınkaldırılması talebiyle hazırlanmış çok sayıda fezlekenin bulunmasına karşın TBMM’ce ağırlığı ve ciddiliğigözetilerek aynı dönemde sadece adı geçen milletvekili hakkında ve yalnızca ikifezlekesiyle sınırlı olarak yasama dokunulmazlığının kaldırıldığıanlaşılmaktadır. Bu çerçevede dava konusu kararların alınmasında salt siyasisaiklerle hareket edilmediği, başka bir deyişle söz konusu kararların karşıtların sindirilmesi ya da kimi düşüncelerinparlamentodan dışlanması amacıyla alınmadığı sonucunaulaşılmıştır.

C. Değerlendirme

41. Bu itibarla yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıtalebinden dava konusu kararların kabulüne kadar gerçekleştirilen davranışlar,dokunulmazlığın kaldırılmasına karar veren çoğunluğun tutumu, komisyonlar veGenel Kuruldaki görüşmeler, dokunulmazlığın kaldırılmasına yol açan isnadınağırlığı ve ciddiliği yönünden ileri sürülen gerekçeler ve ortaya konulandeliller ile kararların alınmasındaki usul ve süreç incelendiğindedokunulmazlığın kaldırılmasının Anayasa’ya, kanuna ve TBMM İçtüzüğü’ne aykırıolmadığı anlaşılmıştır.

42. Açıklanan nedenlerle yasama dokunulmazlığınınkaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarının iptalleri talebinin reddi gerekir.

VI. HÜKÜM

Diyarbakır Milletvekili Semra GÜZEL’in yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin 1/3/2022 tarihli ve 1316 ile 1317sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi kararlarının Anayasa’ya, kanuna ve TürkiyeBüyük Millet Meclisi İçtüzüğü’ne aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerininREDDİNE 22/3/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.