Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/36, K.2023/84 Sayılı Karar - 04/05/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/36

Karar Sayısı : 2023/84

Karar Tarihi : 4/5/2023

R.G. Tarih - Sayı : 29/9/2023- 32324

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte133 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı GenelKadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) SayılıCetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesinin Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİİSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALI

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talepedilen 1. maddesi şöyledir:

 “MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolarihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinin eki (I) ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümüne eklenmiştir.”

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU : ADALETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI: TAŞRA

KURUMU: ADALETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI: TAŞRA

KURUMU: TİCARETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI: MERKEZ

KURUMU: TİCARETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI: TAŞRA

KURUMU: TİCARETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI: DÖNERSERMAYE

KURUMU: STRATEJİVE BÜTÇE BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI: MERKEZ

KURUMU: TÜRKİYEADALET AKADEMİSİ

TEŞKİLATI: MERKEZ

KURUMU: HAKİMLERVE SAVCILAR KURULU

TEŞKİLATI: MERKEZ

KURUMU: ORMANGENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI: TAŞRA

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve KenanYAŞAR’ın katılımlarıyla 21/4/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesive Yargısal Denetimi

3. Anayasa MahkemesiCBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri dahaönceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’ların yargısal denetimindeöncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci iladördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğununele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisineilişkin olması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alansiyasi haklar ve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunladüzenlenmesi öngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkinolmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespitedilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunlukdenetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31,K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155,K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 1.Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2)Numaralı CBK’nın Eki (I) ve (II) Sayılı Cetvellerin İlgili BölümlerineEklenmesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

4. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğü içindeyer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetleriningerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamu görevlilerininkadrolarının ihdasına ilişkin hükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği,münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarmayetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız,esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumunyasama yetkisinin devredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilekuvvetler ayrılığı ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. CBK’nın 1.Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’deYer Alan Adalet Bakanlığı, TicaretBakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet Akademisi ve OrmanGenel Müdürlüğüne İlişkin Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki(I) ve (II) Sayılı Cetvellerin İlgili Bölümlerine Eklenmesi

i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

5. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

6. Kural Adalet Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji veBütçe Başkanlığı, Türkiye Adalet Akademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin olarak bir kısım kadrolarınihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I)ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesini öngörmektedir.

7. AnayasaMahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzelkişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlıkurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerinCBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamdasöz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgilidüzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisineilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarakAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı biryönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9,10).

8. Adalet Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığına,Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum olan Strateji ve Bütçe Başkanlığına, CBK’ylakurulmuş kamu tüzel kişileri olan Türkiye Adalet Akademisi ile Orman GenelMüdürlüğüne kadro ihdas edilmesini öngören dolayısıyla anılan Kurumlarınteşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden,belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

9. Bu itibarla kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

10. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz.” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırkenCBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmişbir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

11. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

12. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

13. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

14. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

15. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.

16. Kuralla Adalet Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğününtaşra, Ticaret Bakanlığının merkez, taşra ve döner sermaye, Strateji ve BütçeBaşkanlığı ile Türkiye Adalet Akademisinin merkez teşkilatlarında yer alankadrolar ihdas edilmiştir. İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net veanlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlikilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

b. CBK’nın 1.Maddesiyle Ekli (1) Sayılı Liste’deYer Alan Hâkimler ve Savcılar Kuruluna İlişkin Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (II) Sayılı Cetvel’in İlgiliBölümüne Eklenmesi

18. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralınAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 128. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

19. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK/Kurul) kurulması,teşkilatı, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esasları 11/12/2010 tarihlive 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu’nda düzenlenmiştir. 6087sayılı Kanun’un “Kuruluş ve Kurulun bağımsızlığı” başlıklı 3. maddesinin(6) numaralı fıkrasında Kurulun; görevlerini yerine getirirken ve yetkilerinikullanırken bağımsız olduğu, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin Kurulaemir ve talimat veremeyeceği; (7) numaralı fıkrasında ise Kurulun mahkemelerinbağımsızlığı ile hâkimlik ve savcılık teminatı esaslarını gözeterek adalet,tarafsızlık, doğruluk ve dürüstlük, tutarlılık, eşitlik, ehliyet ve liyakatilkeleri çerçevesinde görev yapacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

20. Anılan Kanun’un 12. maddesinde Kurulda yeteri kadartetkik hâkimi bulunacağı, tetkik hâkimliğine hâkimlik ve savcılık mesleğindefiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile Kurul hizmetlerindeyararlı olacağı anlaşılmış bulunanlar arasından muvafakatleri alınarak GenelKurul tarafından, geçici veya sürekli çalıştırılmak üzere atama yapılacağıbelirtilmiş; 15. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise Kurul müfettişliğinehâkimlik ve savcılık mesleğinde fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstünbaşarısı ile Kurul müfettişliği hizmetinde yararlı olacağı anlaşılmışbulunanlar arasından muvafakatleri alınarak Genel Kurul tarafından atamayapılacağı hükme bağlanmıştır.

21. Kural HSK’nın merkez teşkilatı için Kurul müfettişive tetkik hâkimi kadrolarının ihdas edilmesini ve bu kadroların (2) numaralıCBK’nın eki (II) Sayılı Cetvel’in HSK bölümüne eklenmesini öngörmektedir.

22. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesinde CBK ile düzenlemeyapılabilecek konular yürütme yetkisine ilişkin hususlarla sınırlandırılmıştır.Bu çerçevede yürütme yetkisi dışında kalan bir konuyla ilgili olarak CBK iledüzenleme yapılması Anayasa gereği mümkün değildir (AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 20).

23. Bu itibarla Kurulmüfettişi ve tetkik hâkimi kadrolarının ihdasıyla ilgili düzenlemelerin CBK ileyapılıp yapılamayacağının söylenebilmesi için öncelikle anılan kadrolarınihdasının yürütme yetkisine ilişkin olup olmadığının tespit edilmesi gerekir.

24. Anayasa’nın Üçüncü Kısmı’nın “Yargı” başlıklıÜçüncü Bölümü’nde yer alan 159. maddesinde HSK’nın mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarınagöre kurulacağı ve görev yapacağı belirtilmiştir. HSK'nın mahkemelerinbağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre çalışması HSK üyelerinetanınan bir ayrıcalık olmayıp HSK'nın hakkında işlem tesis etmekle yetkiliolduğu hâkim ve savcıların “mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı”esaslarına göre çalışmasının zorunlu ve doğal bir sonucudur (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2014/57,K.2014/81, 10/4/2014).

25. Bu bağlamda HSK'nın idari bir kurul olmasına rağmen hâkim ve savcılarımesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birincisınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkındakarar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapma,bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundakiAdalet Bakanlığının tekliflerini karara bağlama konularında görevli ve yetkiliolmasının gözetilerek merkezî idare ile aralarında hiyerarşik bir ilişkininöngörülmemesinin ve HSK’ya Anayasa'nın “Yürütme” bölümünün “İdare” başlıklıkısmında değil; “Yargı” başlıklı bölümünde yer verilmiş olmasınında anayasa koyucunun bilinçli bir tercihiolduğu anlaşılmaktadır (benzer yöndekideğerlendirme için bkz. AYM, E.2014/57, K.2014/81, 10/4/2014).

26. Öte yandan Anayasa'nın 159. maddesinde HSK'nınmahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev yapacağınınbelirtilmesiyle yetinilmemiş, aynı zamanda mahkemelerin bağımsızlığı vehâkimlik teminatı esaslarına göre kurulacağı da ifade edilmiştir. Kurulmateşkilatlanmayı da kapsadığından Kurulda görev yapacak hâkimlik ve savcılıkmesleği mensuplarının kadrolarına ilişkin düzenlemelerin mahkemelerinbağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esasları uyarınca yapılması gerekmektedir.

27. Bu itibarla Anayasa’nın HSK’nın kuruluş, görev veyetkileri ile işleyişine ilişkin hüküm ve ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde hâkimlik ve savcılıkmesleğine mensup olup da HSK’da görev yapan kişilerin yargı yetkisini kullanankamu görevlilerinden olduğunun kabulü gerekir.

28. Yargı yetkisini kullanan kamu görevlilerininkadrolarının ihdası ve iptali hususu yargı yetkisinin kullanılmasını doğrudanetkileyebildiğinden bunun yalnızca yürütme yetkisine ilişkin bir konu olduğusöylenemez. Dolayısıyla bu konunun CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir.

29. Bu itibarla HSK’nın; yargı yetkisini kullanan kamugörevlilerinden olan Kurul müfettişi ve tetkik hâkimi kadrolarının ihdasınıöngören kuralda Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı şekilde düzenlemeyapıldığı anlaşılmıştır.

30. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birincicümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınbirinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden kuralın ayrıca konu bakımından yetki yönünden aynı fıkranınikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmesine gerekgörülmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

31. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kuraltekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığıgünden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemeküzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

32. (91) numaralı CBK’nın 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan Hâkimler ve SavcılarKuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (II) SayılıCetvel’in ilgili bölümüne eklenmesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacakhukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptalkararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TürkiyeBüyük Millet Meclisi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3)numaralı fıkrası gereğince bu eklemeye yönelik iptal hükmünün kararın ResmîGazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygungörülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

33. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralınuygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğabileceğibelirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan;

A. AdaletBakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye AdaletAkademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin kadroların ihdas edilerek10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı GenelKadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) SayılıCetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik iptal talebi 4/5/2023tarihli ve E.2022/36, K.2023/84 sayılı kararla reddedildiğinden, bu eklemelereilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. Hâkimler veSavcılar Kuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (II)Sayılı Cetvel’in ilgili bölümüne eklenmesine yönelik iptal hükmünün yürürlüğegirmesinin ertelenmesi nedeniyle bu eklemeye ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtalebinin REDDİNE,

4/5/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM

4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan;

A. AdaletBakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Türkiye AdaletAkademisi ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkin kadroların ihdas edilerek10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı GenelKadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) ve (II) SayılıCetvellerin ilgili bölümlerine eklenmesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. EminKUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptaltalebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. Hâkimler veSavcılar Kuruluna ilişkin kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (II)Sayılı Cetvel’in ilgili bölümüne eklenmesinin konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmününAnayasa’nın 153. maddesininüçüncü fıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

4/5/2023 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (91) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin (CBK) 1. maddesinin Hâkimler ve Savcılar Kurulu dışındaki kurumve kuruluşlar yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

2. Dava konusu kuralla, ekli (I) sayılı listede yer alankadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) ve (II) sayılı cetvellerinilgili bölümüne eklenmesi öngörülmektedir.

3. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararınailişkin muhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarındakadro ihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, baştamülkiyet hakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması vemünhasıran kanunla öngörülen bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkileder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§14-36).

4. Aynı gerekçelerle, dava konusu kuralın da konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunu düşündüğümden çoğunluğunred yönündeki kararına katılmıyorum.

Başkan

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiylekarara katılmıyorum.

Üye

 Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ

 (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1.maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine kararverilmiştir.

Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarınınkadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilâtyapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddeninonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha öncekanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın 104.maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir.

CBK’nın 1. maddesinde, ekli (1) sayılı listedekikadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nıneki (I) ve (II) sayılı Cetvellerin ilgili bölümlerine eklendiği hükmebağlanmıştır.

Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha öncekikarşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklamaiçin ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisineilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedincifıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunladüzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesinegöre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınbirinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım.

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

04/02/2022 tarih ve (91) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 1. maddesinin Ekli 1 sayılı listesinin Hakimler ve SavcılarKuruluna ilişkin kısmı dışındaki diğer kurumlar yönünden de konu bakımındanyetki yönü ile Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğuiçin iptali gerektiği kanaatindeyim.

Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim daha önceMahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardakikarşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bugerekçelerle (91) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 1.maddesinin Hakimler ve Savcılar Kuruluna ilişkin kısmı dışındaki diğer kurumlaryönünden de konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu için iptaligerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararınakatılmamaktayım.

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 4/2/2022 tarihli ve (91) numaralı BazıKamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin 1. maddesiyle ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunlukdenetiminde ulaştığı kanaate katılmamaktayım.

2. Kural Adalet Bakanlığına, Ticaret Bakanlığına, Strateji ve BütçeBaşkanlığına, Türkiye Adalet Akademisine ve Orman Genel Müdürlüğüne ilişkinkadroların ihdasını düzenlenmiştir.

3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptalineilişkin düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına karar vermiştir.

4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerinAnayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisiniteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkindüzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.

5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır.

6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım.

Üye

 Kenan YAŞAR