Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/60, K.2022/56 Sayılı Karar - 12/05/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/60

Karar Sayısı : 2022/56

Karar Tarihi : 12/5/2022

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya 1. İcra Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1983tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılıKanun’un 21. maddesiyle eklenen geçici 16. maddenin Anayasa’nın 13., 35., 36.ve 46. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.

OLAY: Kamulaştırmasız el atma nedeniyle hükmedilen tazminatınicrasına ilişkin takibin durdurulması talebiyle açılan davada itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.

I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu geçici 16. maddesi şöyledir:

 “Geçici Madde16- (Ek:9/6/2021-7327/21 md.)

Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırmasıhiç yapılmamış olmasına rağmen 4/11/1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkinbir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veyakaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiylemalikin rızası olmaksızın fiilî el konulması veya hukuki el atılması sebebiylemülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalardaverilen kararlar taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararların icrasınailişkin hükümlere göre yerine getirilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takiplerikesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma KARAMANODABAŞI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurulardaizlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasındabir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğukanısına varması durumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesinebağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, fıkranın (b)bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” AnayasaMahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasındasayılmıştır.

4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerinbulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralıfıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuranmahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.

5. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin aynı kurala ilişkinolarak aynı dava dosyası kapsamında daha önce Anayasa Mahkemesine yaptığı ilkbaşvuru Anayasa Mahkemesinin 4/11/2021 tarihli ve E.2021/112, K.2021/75 sayılıkararıyla itiraz konusu kuralın Anayasa’nınhangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterildiği bir gerekçeli başvuru kararının bulunmamasınedeniyle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizinreddedilmiştir. Mahkemenin ikinci başvurusu ise Anayasa Mahkemesinin 24/2/2022tarihli ve E.2022/11, K.2022/15 sayılı kararıyla itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunungerekçeli başvuru kararında ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkçagösterilmemesi, başvuruda dava dilekçesi, davayı açan belgeler ile dosyanınilgili bölümlerinin onaylı örneklerinin sunulmamış olması, Anayasa Mahkemesinebaşvurulması yolunda Mahkemece karar alındığına ilişkin tutanağın onaylıörneğinin ve dizi pusulasının bulunmaması nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esasincelemeye geçilmeksizin reddedilmiştir.

6. İçtüzük’ün 49. maddesinin (2) numaralı fıkrasıuyarınca Mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden itiraz başvurusundabulunması mümkün olup bu durumda yapılacak başvuru önceki başvurunun devamımahiyetinde olmayıp yeni bir başvuru niteliği taşımaktadır. Bu sebeple AnayasaMahkemesine aynı kurala ilişkin olarak yeniden başvuru yapılması hâlindebaşvurunun Anayasa, 6216 sayılı Kanun ile İçtüzük’te belirtilen yönteme uygunolarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

7. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkemenin aynı kurala ilişkin olarak yeniden Anayasa Mahkemesinebaşvurduğu anlaşılmaktadır. Buna göre yeni bir başvuru niteliği taşıyan sözkonusu başvuruda, İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendikapsamında başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğisunulmamıştır.

8. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

III. HÜKÜM

4/11/1983 tarihli ve2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanun’un 21.maddesiyle eklenen geçici 16. maddenin iptaline karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esasincelemeye geçilmeksizin REDDİNE 12/5/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.