Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/66, K.2022/59 Sayılı Karar - 01/06/2022

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2022/66

Karar Sayısı:2022/59

Karar Tarihi:1/6/2022

R.G. Tarih - Sayı:Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 8. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/1/1961tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılıKanun’un 276. maddesiyle değiştirilen 359. maddesine 8/4/2022 tarihli ve 7394sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen beşinci fıkranın Anayasa’nın 36.maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Sanıkhakkında sahte fatura düzenlediği iddiasıyla açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİİSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ

A. İptali İstenen Kanun Hükmü

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 359. maddesişöyledir:

 “KaçakçılıkSuçları ve Cezaları

Madde 359 – (Değişik: 23/1/2008-5728/276 md.)

a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen vesaklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan;

1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleriyapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişileradına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergimatrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başkadefter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,

2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veyagizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bubelgeleri kullananlar,

Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasınahükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğuhalde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter vebelgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabuledilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veyadurumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgeise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.)

b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen vesaklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenlerveya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiçyaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmensahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yılakadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığıhalde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.

c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ileanlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşmasıolmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan sekiz yıla kadarhapis cezası ile cezalandırılır.

ç) (Ek:29/4/2021-7318/4 md.) Hazine ve MaliyeBakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran,donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasınödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veyaharici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışısatışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veyailgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek;gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altınaalınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veyasilen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya dakayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetimsistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığıveya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gerekenbelge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygunolmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadarhapis cezası ile cezalandırılır.

371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarakdurumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.

 (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaauğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikmefaizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabeteden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek cezayarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi halindeise verilecek ceza üçte bir oranında indirilir.

 (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarakkesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir.

 (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen cezaindiriminden faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsaferagat edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsavazgeçilmesi şarttır.

 (Ek fıkra:8/4/2022-7394/4 md.) Bu maddede düzenlenen suçların birden fazlatakvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrasıkapsamında işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanununun 43 üncü maddesi uygulanır.

Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddedeyazılı cezaların uygulanması 344 üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasınınayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez.”

B. İlgili Görülen Kanun Hükmü

Kanun’un geçici 34. maddesi şöyledir:

 “Geçici Madde 34- (Ek:8/4/2022-7394/6md.)

Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyasıinfaz aşamasında olanlar, 359 uncu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaauğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikmefaizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabeteden gecikme zammını, bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren bir yıl içinde Hazineye ödedikleri takdirde 359 uncu maddede bumaddeyi ihdas eden Kanunla soruşturma evresi için yapılan etkin pişmanlıkdüzenlemesinden faydalanabilir. Bu fıkrada belirtilen ceza indirimindenfaydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa feragatedilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesişarttır.

Birinci fıkra hükümleri bu maddeyi ihdas edenKanunun yayımı tarihinde soruşturma ve kovuşturma evresinde bulunan dosyalarhakkında da uygulanır. Bu takdirde, ödemenin hüküm verilinceye kadar yapılmasışarttır.

Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yayımı tarihinde359 uncu madde kapsamına giren suçlardan dolayı temyiz veya istinaf kanun yoluincelemesinde bulunan dosyalardan, 359 uncu maddede bu maddeyi ihdas edenKanunla yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gerekendosyalar hakkında bozma kararı verilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunandosyalar gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.

359 uncu maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunlayapılan düzenlemelerde yer alan zincirleme suça ilişkin koşullarınbelirlenmesi, duruşma açılmak suretiyle yapılır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Abdullah TEKBAŞtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyleuygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev kapsamına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte bulunan kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 213 sayılı Kanun’un359. maddesinin beşinci fıkrasının iptalini talep etmiştir. Kuralla; anılanmaddede belirtilen ceza indirimindenfaydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa feragatedilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesi şartolarak öngörülmüştür.

4. Söz konusu Kanun’un geçici 34. maddesinin birincifıkrasında aynı şartlarla 359. maddedeyazılı fiillere ilişkin ceza indirimiöngörülmüş olup anılan maddenin ikinci fıkrasında birinci fıkra hükümlerinin bu maddeyi ihdas eden 7394 sayılı Kanun’un yayımlandığıtarihte soruşturma ve kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında dauygulanacağı belirtilmiştir.

5.Bakılmakta olan davanın konusu ise 7394 sayılı Kanun’un yayımlandığı 15/4/2022tarihinde kovuşturma evresinde bulunan 213 sayılı Kanun’un 359. maddesikapsamında yer alan suç isnadına ilişkindir. İtiraz konusu kanun hükmü vegeçici 34. maddenin birinci fıkrası birlikte ele alındığında geçici 34. maddeyiihdas eden 7394 sayılı Kanun’un yayımı tarihi olan 15/4/2022 tarihinde kovuşturmaevresinde bulunan dosyalar bakımından geçici 34. madde hükmü uygulanacak,sonrasında kovuşturma evresine geçecek dosyalar bakımından ise 359. madde hükmüuygulanacaktır. Bu itibarla kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânıbulunmamaktadır.

6. Açıklanannedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.

III. HÜKÜM

4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 23/1/2008tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 276. maddesiyle değiştirilen 359. maddesine8/4/2022 tarihli ve 7394 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen beşinci fıkranınitiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 1/6/2022tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.