Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/71, K.2023/65 Sayılı Karar - 05/04/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/71

Karar Sayısı : 2023/65

Karar Tarihi : 5/4/2023

R.G.Tarih-Sayı :1/6/2023-32208

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay Onikinci Dairesi

İTİRAZIN KONUSU: A. 9/6/1930tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu’nun 2. maddesinin (B)fıkrasının 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 134.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendiyle yürürlükten kaldırılmasınınAnayasa’nın mülga 91. maddesine,

B. 10/7/2018tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 799. maddesiyle eklenen 274/A maddesinin Anayasa’nın104. maddesine,

aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesitalebidir.

OLAY: 6/7/2011 tarihli ve 27986 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan KaymakamAdayları Yönetmeliği’nin bazı hükümlerinin iptali talebiyle açılan davada,itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME İLE CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI VEİLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ

A. İptali İstenen Kanun Hükmünde Kararname ve CumhurbaşkanlığıKararnamesi Kuralları

1. 1700 sayılıKanun’un 2. maddesinin 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) 134.maddesinin birinci fıkrasının iptali talep edilen (a) bendiyle yürürlüktenkaldırılan (B) fıkrası şöyledir:

 “B) Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı 4 üncü vedaha yukarı sınıflardaki memurluklara geçebilmek ve tayin olunmak içinÜniversitelerin Siyasal Bilgiler, Hukuk, İktisat, İşletme, İktisadi ve İdariBilimler Fakülteleri ile bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabuledilen yurtdışındaki en az dört yıl süreli fakültelerden mezun olmak şarttır.”

2. (1) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin (CBK) (4) numaralı CBK’nın iptali talep edilen 799. maddesiyle eklenen274/A maddesi şöyledir:

“Kaymakamadayları

Madde 274/A-(Ek: RG-15/7/2018-30479 – CK-4/799 md.)

Kaymakam adaylarının 9/6/1930 tarihli ve 1700 sayılıDahiliye Memurları Kanununda belirtilen şartlar yanında, yurt içindekiüniversitelerin veya diploma denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafındanonaylanmış olmak kaydıyla yabancı üniversitelerin en az dört yıllık lisanseğitimi veren fakültelerinin uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamuyönetimi, iktisat, işletme, maliye ve finans, sosyoloji, halkla ilişkiler vetanıtım, psikoloji bölümlerinden veya bu bölümlerden herhangi birininmüfredatında yer alan derslerin en az yüzde seksenine sahip olan diğerbölümlerden ya da hukuk fakültelerinden mezun olmaları veya üniversitelerinsosyal bilimler, mühendislik fakülteleri ile tarih bölümlerinde en az dörtyıllık lisans eğitimi yapmış ve uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamuyönetimi, hukuk ve iktisat alanlarında lisansüstü eğitim yapmış olmalarıgerekir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafındanyönetmelikle düzenlenir.”

B. İlgili Görülen Kanun Hükmü

1700 sayılı Kanun’un 2. maddesinin (C) fıkrasının ilgilibölümü şöyledir:

“(Değişik birinci fıkra : 7/7/1995 - 4119/1 md.) Bumaddenin (B) bendinde sayılanlardan, giriş sınavının yapıldığı yılın Ocakayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olanlar:

788 sayılı Memurin Kanununda yazılı sağlık şartlarınıhaiz oldukları ve memleketin her ikliminde iş görmeye ve her vasıta ile gezipdolaşmaya kabiliyetleri bulunduğu hakkında tam teşekküllü Devlethastanelerindeki kurullardan rapor alanlar maiyet memurluklarına aday olaraktayin olunurlar.

…”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve KenanYAŞAR’ın katılımlarıyla 21/6/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür.

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o davasebebiyle uygulanacak bir kanunun veya CBK’nın hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasınınciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görev kapsamına/alanına giren bir davanın bulunması, iptali talepedilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural isebakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümündeveya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 1700sayılı Kanun’un 2. maddesinin (B) fıkrasını yürürlükten kaldıran 703 sayılıKHK’nın 134. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ve (1) numaralı CBK’ya(4) numaralı CBK’nın 799. maddesiyle eklenen 274/A maddesinin iptalini talepetmiştir.

4. 1700 sayılı Kanun’un 2. maddesinin(B) fıkrasında kaymakam adaylarının taşıması gereken eğitim şartına dairdüzenlemelere yer verilmekte iken bu fıkra hükmü 703 sayılı KHK’nın 134.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 9/7/2018 tarihi itibarıylayürürlükten kaldırılmıştır. Akabinde, kaymakam adaylarının sağlamaları gerekeneğitim şartları 15/7/2018 tarihinde (4) numaralı CBK’nın 799. maddesiyle (1)numaralı CBK’ya eklenen 274/A maddesinde düzenlenmiştir. (1) numaralı CBK’nınanılan maddesine istinaden hazırlanıp29/6/2019 tarihli ve 30816 sayılı ResmîGazete’de yayımlanarak yürürlüğe girenKaymakam Adayları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 5.maddesi ile Kaymakam Adayları Yönetmeliği’nin 5. maddesine eklenen (4) numaralıfıkra hükmünde de kaymakam adaylarınınsağlamaları gereken eğitim şartları ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir.

5. Bakılmakta olan davada Kaymakam AdaylarıYönetmeliği’nin 5. maddesinin kaymakam aday adaylarının eğitim şartına dairdüzenlemeler içeren (4) numaralı fıkrasının iptali istenilmekte olup bu fıkrahükmünün dayanağını ise 1700 sayılı Kanun’un 9/7/2018tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin (B) fıkrası değil bufıkranın yürürlükten kaldırılmasından sonra (1) numaralı CBK’ya 15/7/2018tarihinde eklenen 274/A maddesi oluşturmaktadır.

6. Bu itibarla 1700 sayılıKanun’un 2. maddesinin (B) fıkrasını yürürlükten kaldıran 703 sayılı KHK’nın134. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin bakılmakta olan davadauygulanma imkânı bulunmamaktadır.

7. Açıklanan nedenlerle;

A. 9/6/1930tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu’nun 2. maddesinin (B)fıkrasını yürürlükten kaldıran 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun HükmündeKararname’nin 134. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından bu bende yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE,

B. 10/7/2018tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralıCumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’nin799. maddesiyle eklenen 274/A maddesinin esasınınincelenmesine,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

8. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu CBK kuralı, dayanılan Anayasa kurallarıile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. CBK’ların Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

9. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetimindeöncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci iladördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğununele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmamasıgerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesidurumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13;E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25,11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. Anlam ve Kapsam

10. (1) numaralı CBK’nın 274/A maddesinde kaymakamadaylığı için aranan şartlara ilişkin hususlar düzenlenmiş olup anılan maddeitiraz konusu kuralı oluşturmaktadır.

11. Kuralın birinci cümlesinde kaymakam adaylarının 1700sayılı Kanun’da belirtilen şartları taşıması gerektiği belirtilmiştir. AnılanKanun’un 2. maddesinin (C) fıkrasında adayın; giriş sınavının yapıldığı yılınocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmaması, görevinidevamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığının bulunmaması vememleketin her ikliminde iş görmeye ve her vasıta ile gezip dolaşmayakabiliyeti bulunduğu hakkında tam teşekküllü devlet hastanelerindekikurullardan rapor alması gerektiği öngörülmüştür.

12. Aynı cümlede ayrıca kaymakam adaylarının eğitimşartlarına yer verilmiştir. Buna göre adayların yurtiçindeki üniversitelerin veya diploma denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafındanonaylanmış olmak kaydıyla yabancı üniversitelerin en az dört yıllık lisanseğitimi veren fakültelerin uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamuyönetimi, iktisat, işletme, maliye ve finans, sosyoloji, halkla ilişkiler vetanıtım, psikoloji bölümlerinden mezun olmaları gerekmektedir. Ayrıca bubölümlerden herhangi birinin müfredatında yer alan derslerin en az yüzdeseksenine sahip olan diğer bölümlerden ya da hukuk fakültelerinden mezunolanların da eğitim şartını sağlayacağı belirtilmiştir. Son olaraküniversitelerin sosyal bilimler, mühendislik fakülteleri ile tarih bölümlerindeen az dört yıllık lisans eğitimi yapmış olanların uluslararası ilişkiler,siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk ve iktisat alanlarında lisansüstü eğitimyapmış olmaları durumunda kaymakamadaylığına ilişkin eğitim şartını sağlayacağı hükme bağlanmıştır.

13. Kuralın ikinci cümlesinde bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarınBakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.

C. İtirazın Gerekçesi

14. Başvuru kararında özetle; kamu hizmetine girmehakkına ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılmasının mümkün olmadığı, bukapsamda kaymakam adaylığına giriş şartlarına yönelik düzenlemenin CBK ileyapılamayacağı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 104. maddesine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

Ç. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

15. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde Anayasa’nın İkinci Kısmı’nınBirinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin CBK’larladüzenlenemeyeceği belirtilmiştir.

16. Anayasa’nın kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen70. maddesinde “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir./Hizmetealınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez”hükmüne yer verilmiştir. Anayasa’nınİkinci Kısmı’nın “Siyasî Haklar ve Ödevler” başlıklı Dördüncü Bölümü’ndeyer alan ve 70. maddesinde güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkınailişkin olarak CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

17. Kamuhizmetine girme ve hizmete alınmada hangi nitelik ve şartların aranacağıAnayasa’nın 70. maddesi kapsamındadır.Kural, kamu görevi niteliğinde olan kaymakam adaylığına atanma için arananşartlara ilişkin olduğundan kamu hizmetlerine girme hakkının uygulanmasına dairbir düzenleme niteliği taşımaktadır. Bu itibarla kural CBK ile düzenlenemeyecekyasak alan içinde kalmaktadır.

18. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırıdır. İptali gerekir.

Muhterem İNCE bu görüşe katılmamıştır.

Kural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınikinci cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca anılan fıkranınbirinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı görülerek iptaledildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

19. Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte; 6216 sayılı Kanun’un66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemeningerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptalkararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıcakararlaştırabileceği belirtilmektedir.

20. (4) numaralı CBK’nın 799. maddesiyle (1) numaralıCBK’ya eklenen 274/A maddesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksalboşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararınınortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük MilletMeclisi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince bu maddeye ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. HÜKÜM

10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’ne 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı  Kararnamesi’nin799. maddesiyle eklenen 274/A maddesinin konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Muhterem İNCE’nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎGAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE, 5/4/2023 tarihindekarar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu, 10/7/2018 tarihli ve 30474sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne (CBK) 15/7/2018 tarihli ve 30479sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin799. maddesiyle eklenen 274/A maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptalinekarar vermiştir.

2. CBK’nın iptali istenen “Kaymakam adayları” başlıklı274/A maddesi şu şekildedir: “Kaymakam adaylarının 9/6/1930 tarihli ve 1700sayılı Dahiliye Memurları Kanununda belirtilen şartlar yanında, yurt içindekiüniversitelerin veya diploma denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafındanonaylanmış olmak kaydıyla yabancı üniversitelerin en az dört yıllık lisanseğitimi veren fakültelerinin uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamuyönetimi, iktisat, işletme, maliye ve finans, sosyoloji, halkla ilişkiler vetanıtım, psikoloji bölümlerinden veya bu bölümlerden herhangi birininmüfredatında yer alan derslerin en az yüzde seksenine sahip olan diğerbölümlerden ya da hukuk fakültelerinden mezun olmaları veya üniversitelerinsosyal bilimler, mühendislik fakülteleri ile tarih bölümlerinde en az dörtyıllık lisans eğitimi yapmış ve uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamuyönetimi, hukuk ve iktisat alanlarında lisansüstü eğitim yapmış olmalarıgerekir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafındanyönetmelikle düzenlenir.”

3. Çoğunluk görüşünün gerekçesinde, kuralın, kamu göreviniteliğinde olan kaymakam adaylığına atanma için aranan şartlara ilişkin olmasınedeniyle Anayasa’nın dördüncü bölümünde siyasi haklar ve ödevler başlığıaltında yer alan kamu hizmetlerine girme hakkının uygulanmasına dair birdüzenleme niteliği taşıdığı ve bu itibarla CBK ile düzenlenemeyecek yasak alaniçinde kaldığı belirtilmiştir. Dava konusu kuralın Anayasa’ya uygun olduğukanaatinde olduğumdan çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

4. Bilindiği üzere AnayasaMahkemesi (AYM) CBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkinilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’ların yargısaldenetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinciila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarınauygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin; yürütmeyetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle DördüncüBölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’damünhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenenkonulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılıktespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’yauygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/01/2020, §§ 3-13;E.2019/31, K.2020/5, 23/01/2020, §§ 3-13).

5. AYM’ye göre kamukurum ve kuruluşlarının kadrolarının ihdası veya iptali, başka bir deyişlekadro usulüne ilişkin düzenlemeler idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olupidarenin kuruluş ve görevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır(AYM, E.1965/32, K.1966/3, 4/2/1966; E. 2018/119, K. 2020/25, 11/6/2020, § 18).Anılan kararlarda belirtilen ilkelerinkadroda görev ifa edecek personelin atanma şartlarına ilişkin düzenlemeleri dekapsadığı söylenebilir. Bu kapsamda kuralın yürütme yetkisine ilişkin birkonuda yapılan düzenleme olduğu, dolayısıyla kuralın Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci cümlesine aykırı olmadığıanlaşılmaktadır.

6. Kuralın Anayasa’ya uygun olup olmadığının denetimiyapılırken ikinci olarak incelenmesi gereken husus, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinciBölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle DördüncüBölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili olup olmadığıdır.

7. Anayasa’da olağan dönemde CBK ile düzenleneceği özelolarak belirtilen konuların Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındaCBK’lar için öngörülen sınırlamalara tabi olmayacağına ilişkin herhangi birhükme yer verilmemiştir. Dolayısıyla Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında CBK’lar için getirilen sınırlamalar, Anayasa’da CBK iledüzenleneceği özel olarak belirtilen konular için de geçerlidir. Bununlabirlikte söz konusu sınırlamalar Anayasa’nın CBK’lara ilişkin diğer hükümleriile birlikte yorumlanmalıdır (AYM, E.2019/31, K.2020/5, 23/01/2020, § 25).

8. Anayasa’nın 106.maddesinin on birinci fıkrasında “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarınınkurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” denilmek suretiylebakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca CBK ile düzenlenebileceği özel olarak belirtilenkonular kapsamında kalmaktadır. Anılanmaddede bakanlıkların teşkilat yapısına ilişkin düzenlemelerin açıkça CBK iledüzenlenebileceği belirtildiğinden bu konuyla ilgili olarak yasak alanda yeralan temel hak ve hürriyetlerin düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.

9. Bu itibarla, İçişleri Bakanlığının taşra teşkilatındamülki idare amiri olarak görev yapacak kaymakam adaylarının sınava başvurukoşulu olan eğitim şartına ilişkin düzenlemelerin CBK ile düzenlenebileceği vebu düzenlemelerin Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Nitekim AYM, CumhurbaşkanlığıYüksek İstişare Kurulu üyelerine yapılabilecek ödemelerin Cumhurbaşkanıncabelirleneceğine dair hükmün Anayasa’ya uygunluğunu denetlerken, bu kuralınAnayasa’ya aykırı olmadığını belirtmiştir (Karar için bkz. AYM, E.2019/78,K.2020/6, 23/01/2020, §§ 28-42).

10. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesi uyarınca CBK’lar bakımındanaranan bir diğer husus, CBK kuralının Anayasa’da münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken konulara ilişkin olmaması gereğidir.

11. Anayasa’nın CBKtarafından düzenleneceğini özel olarak öngördüğü yukarıda belirtilenbakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıile merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatlarının kurulması ile düzenlenmesikapsamında, bu konularla sınırlı olmak üzere Anayasa’nın 106. maddesinin anılanhükmünde belirtilen hususlarda CBK ile düzenleme yapılabilir.

12. Bu çerçevede kuralın Anayasa’nın 106. maddesinin onbirinci fıkrasında CBK ile düzenlenmesi öngörülen İçişleri Bakanlığının teşkilatyapısına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Zira yukarıda da belirtildiği üzerekadro ile teşkilat arasında yakın bir ilişki olup kadro belirlenmeden bir kurumve kuruluşun teşkilatlanmasından söz edilmesi zordur. Bu itibarla kuralınAnayasa’nın 106. maddesinin on birinci fıkrasıyla bağlantılı olarak 104.maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü debulunmamaktadır (AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, § 28; E.2020/8,K.2021/25, 31/3/2021, § 23).

13. Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesinde “Kanunda açıkçadüzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.”denilmiştir.

14. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

15. Açıklanan nedenlerle kuralın, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olmadığını ve iptal talebinin reddedilmesigerektiğini düşündüğümden çoğunluk kararına katılmıyorum.

16. Çoğunluk kararında kuralın Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı olduğu sonucunaulaşıldığından, içerik yönünden inceleme yapılmamıştır. Çoğunluk kararının aksinekuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olmadığıkanaatinde olduğumdan, içerik yönünden inceleme yapılması gerekmektedir.

17. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

18. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

19. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.Kuralla kaymakam adayların eğitim şartları açık, net ve anlaşılır bir şekildedüzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılıkbulunmamaktadır.

20. Açıklanan nedenlerle kuralın Anayasa’nın 2. maddesinede aykırı olmadığı düşünülmektedir.

Üye

Muhterem İNCE