ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2022/78
Karar sayısı: 2022/76
Karar Tarihi: 21/6/2022
R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tarsus 1. Sulh Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 407. ve 471. maddelerininAnayasa’nın 35., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: Hükümlüye vasi atanması talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un iptali talep edilen;
1. 407. maddesişöyledir:
“III. Özgürlüğü bağlayıcı ceza
Madde 407- Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğübağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır.
Cezayı yerine getirmekle görevli makam, böyle birhükümlünün cezasını çekmeye başladığını, kendisine vasi atanmak üzere hemenyetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.”
2. 471. maddesişöyledir:
“B. Hükümlülerde
Madde 471- Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyetsebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin sona ermesiylekendiliğinden ortadan kalkar.”
II. İLK İNCELEME
1. AnayasaMahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Alparslan KOÇAK tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış;anılan fıkranın (a) bendinde “İptali istenen kuralların Anayasanın hangimaddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı”,(b) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”, (c)bendinde de “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler iledosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri” Mahkemeye gönderilecekbelgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açıkçadayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’yaaykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangimaddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiş; anılan maddenin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylıörneği”, (b) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açanbelgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri” ve (c) bendinde“Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar halindesıralandığı dizi pusulası” Mahkemeye sunulacak belgeler arasındasayılmıştır.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerinbulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeyegeçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında iseanılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenineksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede başvuran Mahkemece davanın derdestolup olmadığının ve itiraz konusu kuralların bakılmakta olan davada uygulanacakkural niteliğinde bulunup bulunmadığının tespiti bakımından dosyada bulunmasızorunlu nitelikte olan davayı açan belgeler ile vasi atanmasına ilişkin karardâhil dosyanın diğer ilgili bölümlerine ilişkin onaylı örneklere dosyada yerverilmediği ve dosyada sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlindesıralandığı bir dizi pusulasına bağlanmadığı görülmüştür. Bu nedenle başvurununyöntemine uygun olmadığı anlaşılmıştır.
6. Kaldı ki 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engeldurumlar” başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “İtiraz yolunabaşvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarınınbulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekleticimesele sayılır” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynı mahkemetarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulmasımümkün değildir.
7. İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin itiraz konusukuralın iptali talebiyle aynı tarihte Anayasa Mahkemesine birden fazlabaşvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin E.2022/77 Esasınakayıtlı ilk başvurunun diğer dava dosyaları için bekletici mesele yapılmasıgerekirken aynı kuralın iptali talebiyle tekrar başvuruda bulunulmuş olmasısebebiyle de bu başvurunun incelenme imkânı bulunmamaktadır.
8. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendine ve 41. maddesinin (2) numaralıfıkrası ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c)bentlerine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun407. ve 471. maddelerinin iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) ve 41. maddesinin (2) numaralıfıkraları gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 21/6/2022 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR