ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/80
Karar Sayısı : 2022/78
Karar Tarihi : 21/6/2022
R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 28. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 27/6/1989tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı TürkSilahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu,2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığıve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye1/2/2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanun’un 118. maddesiyle eklenen geçici 23. maddeninbeşinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin Anayasa’nın 5., 10., 49. ve90. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesitalebidir.
OLAY: Sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmekte iken hakkındaemekliye sevk onayı alınan işçinin işe iadesi talebiyle açılan davada itirazkonusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALLARI
Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) geçici 23. maddesinin itiraz konusu kuralların da yeraldığı beşinci fıkrası şöyledir:
‘‘Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birincifıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat vebirimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleriyürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbirşekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu maddekapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabiolmaya devam eder.’’
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, RaportörOnur MERCAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu KHKkuralları okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğibelirtilmiş, anılan fıkranın (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasındasayılmıştır.
3. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemedebaşvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilenkararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
4. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasıuyarınca mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak itiraz başvurusunda bulunmasımümkün ise de bu durumda yapılacak başvuru yeni bir başvuru niteliğitaşıyacaktır. Bu itibarla Anayasa Mahkemesine aynı kurala ilişkin yeni birbaşvuru yapılabilmesi için bu hususta mahkemenin yeniden başvuru kararı almasıve bu karara ilişkin tutanağın onaylı örneğini Anayasa Mahkemesine göndermesigerekmektedir.
5. Mahkeme ilk olarak 7/2/2022 tarihli ara kararı ileKHK’nın geçici 23. maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesinin iptalitalebiyle itiraz başvurusunda bulunmuş, söz konusu başvuru Anayasa Mahkemesinin24/3/2022 tarihli ve E.2022/25, K.2022/29 sayılı kararı ile yöntemine uygunolmadığından reddedilmiştir.
6. İşbu itiraz başvurusunda ise KHK’nın geçici 23.maddesinin beşinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin iptali talepedilmiştir. Başvuran Mahkemenin gönderdiği belgeler arasında gerekçeli başvurukararı bulunmakla birlikte Anayasa Mahkemesinin anılan kararından sonra yenibir başvuru kararı verildiğine ilişkin tutanağın onaylı örneği bulunmamaktadır.Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
7. Açıklanan nedenle itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizinreddi gerekir.
8. Öte yandan Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
9. KHK’nın geçici 23. maddesinin beşinci fıkrasınınitiraz konusu üçüncü cümlesinde özel güvenlik görevlilerinden bu maddekapsamında geçiş işlemi yapılanların 10/6/2004 ve 5188 sayılı Özel GüvenlikHizmetlerine Dair Kanun’un hükümlerine de tabi olmaya devam edecekleribelirtilmiştir. Bakılmakta olan davanın konusu sürekli işçi kadrosunda verigiriş kontrol işletmeni olarak istihdam edilmekte iken yaşlılık aylığına hakkazandığından bahisle emekliye sevk edilen işçinin işe iadesi talebineilişkindir. Bu itibarla anılan cümlenin bakılan davada uygulanma imkânıbulunmadığı açıktır. Bakılan davada işçinin emekliye sevk edilme nedeniyaşlılık aylığı almaya hak kazanması olduğundan KHK’nın geçici 23. maddesininbeşinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ‘‘...emeklilik…’’ ve ‘‘…veyamalullük…’’ ibarelerinin de bakılan davada uygulanma imkânıbulunmamaktadır.
III. HÜKÜM
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı DevletMemurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu,5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer KamuGörevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat ÖdenmesiHakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye 1/2/2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanun’un118. maddesiyle eklenen geçici 23. maddenin beşinci fıkrasının ikinci ve üçüncücümlelerinin iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE 21/6/2022 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR