Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2022/92, K.2023/81 Sayılı Karar - 04/05/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/92

Karar Sayısı : 2023/81

Karar Tarihi : 4/5/2023

R.G.Tarih-Sayı :26/7/2023-32260

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte132 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümünün şekilbakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline veyürürlüğünün durdurulmasına,

B. 1. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerineeklenmesinin,

2. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların iptal edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümünden çıkarılmasının,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,104., 128. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına,

karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

İptali talep edilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)şöyledir:

 “BAZI KAMU KURUM VE KURULUŞLARINA KADRO İHDASEDİLMESİNE İLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ

Kararname Numarası: 100

MADDE 1- Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdasedilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinineki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiş ve ekli (2) sayılı listedeyer alan kadrolar iptal edilerek 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki(I) sayılı Cetvelin ilgili bölümünden çıkarılmıştır.

MADDE 2- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihindeyürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleriniCumhurbaşkanı yürütür.”

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU : ADALETBAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : İÇİŞLERİBAKANLIĞI

TEŞKİLATI : YURTDIŞI

KURUMU : SANAYİ VETEKNOLOJİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : ÇEVRE,ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

 BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : MİLLİEĞİTİM BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : MİLLÎEĞİTİM BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : TARIM VEORMAN BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : AİLE VESOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : AİLE VESOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : DİYANETİŞLERİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : DİYANETİŞLERİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : SAVUNMASANAYİİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : SAVUNMASANAYİİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : YURTDIŞI

KURUMU : SOSYALGÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : DEVLET SUİŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : İKLİMDEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : ORMANGENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : VAKIFLARGENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : TÜRKİYEHUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL

 MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

(2) SAYILI LİSTE

KURUMU : DİYANETİŞLERİ BAŞKANLIĞI

TEŞKİLATI : DÖNERSERMAYE

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HasanTahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDANve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 8/9/2022 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle davanın süresindeaçılıp açılmadığı meselesi görüşülmüştür.

2. Anayasa Mahkemesi CBK’lar hakkında şekil bakımındanaykırılık iddiasıyla açılacak iptal davasının tabi olduğu dava açma süresihususunu daha önceki bazı kararlarındadeğerlendirmiş ve bu davaların Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülenaltmış günlük dava açma süresi içerisinde açılabileceğine karar vermiştir (AYM, E.2023/39, K.2023/40, 9/3/2023, §§ 2-6).

3. Dava konusu CBK 2/6/2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, CBK’nıntümünün şekil bakımından iptali talebini içeren dava dilekçesi ise 29/7/2022tarihinde kayda girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekil bakımından iptali talebininaltmış günlük dava açma süresi içinde kayda girdiği ve davanın süresinde olduğuanlaşılmıştır.

4. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas incelemeaşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

5. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Ahmet CANPOLAT tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. CBK’nın Tümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya AykırıOlduğu Gerekçesiyle İptali Talebinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

6. Dava dilekçesinde özetle; hukuk devletinde her türlüresmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeli olmasının hukukun genelilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel ve keyfî davranma riskininönlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafından yorumlanabilmesinin,CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’ya uygunluğununsağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğininartırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’daCBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetiminkapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesitarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiğiileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca davakonusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönünden incelenmiştir.

8. Dava dilekçesinde şekil bakımından CBK’nın tümününAnayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’lara ilişkinşekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

9. CBK’nın tümünün şekil bakımından denetiminin kapsamıve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E.2022/98, K.2022/157sayılı kararıyla belirlenmiştir.

10. Anılan kararda, CBK’ların şekil yönünden denetimininkapsamına hangi hususların dâhil olduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimdeCBK’nın hangi unsurlar yönünden denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükmeyer verilmemekle birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasalhükümlerden hareketle CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gereklianayasal unsurların neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engelbulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci cümlesinin “Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkinkonularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.” biçimindeki hükmündenCBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek başına kullanılmasıgereken bir yetki olduğunun dolayısıyla CBK’nın Cumhurbaşkanı dışında birmercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini ya da katılımını gereklikılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici nitelikteki bir işlemi olduğununanlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen kararda CBK’ların şekil yönünden Anayasa’yauygunluğunun denetiminde incelenmesi gereken hususun CBK’nın Cumhurbaşkanıtarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2022/98,K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9).

11. Söz konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasındave denetiminde kuralın getiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesininbilinmesinin önem arz ettiği, zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin,böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kuralkoyucunun kendisi tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgilianayasallık denetiminin daha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesinekatkı sağlayacağının açık olduğuna dikkat çekilmiş, bununla birlikte AnayasaMahkemesinin CBK’ların şekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu incelemeyetkisinin, CBK’ların gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetimyapılmasını kapsamadığı belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022,§§ 11,12).

12. Dava konusu CBK açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

13. Dava konusu CBK’nın, CBK metninin Cumhurbaşkanı’nınadı, soyadı ve unvanı belirtilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı görülmektedir.Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafındançıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yer verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanıtarafından çıkarıldığı anlaşılan CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi içingerekli unsurları taşıdığının kabulü gerekir.

14. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü, şekil bakımındanAnayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

B. CBK’nın 1. Maddesiyle Ekli(1) Sayılı Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki(I) Sayılı Cetvel’in İlgili Bölümlerine Eklenmesinin ve Ekli (2) Sayılı Liste’deYer Alan Kadroların İptal Edilerek (2) Numaralı CBK’nın Eki (I) SayılıCetvel’in İlgili Bölümünden Çıkarılmasının İncelenmesi

1. İptalTalebinin Gerekçesi

15. Dava dilekçesinde özetle; idarenin bütünlüğüiçerisinde yer alan, genel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamuhizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden kamugörevlilerinin kadrolarının ihdasına ve iptaline ilişkin hükümlerin kanunladüzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda CBKçıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı,yürütme organına genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenlemeyetkisinin tanındığı, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği,Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığı ilkeleriylebağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7.,8., 11., 104., 128. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

16. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bukapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönündenherhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerikyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31,K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155,K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

a. Kuralın KonuBakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

17. Dava dilekçesindekonu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7.,8., 11., 128. ve 161. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’yailişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamındayapılacaktır.

18. Kural, maddeye ekli (1) Sayılı Liste’de yer alankadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgilibölümlerine eklenmesini; (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptal edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümünden çıkarılmasınıöngörmektedir.

19. AnayasaMahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzelkişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlıkurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerinCBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamdasöz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgilidüzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisine ilişkinkonulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle düzenlenir.” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulur.” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarak Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün debulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-22; E.2021/50,K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-25;E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37, K.2023/44, 9/3/2023, §§9,10).

20. Adalet Bakanlığı,İçişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklimDeğişikliği Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Aileve Sosyal Hizmetler Bakanlığına; Çevre, Şehircilik ve İklim DeğişikliğiBakanlığına bağlı bir kuruluş olan İklim Değişikliği Başkanlığına;Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlar olan Diyanet İşleri Başkanlığı ile SavunmaSanayii Başkanlığına; CBK’yla kurulmuş kamu tüzel kişileri olan Devlet Suİşleri Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Vakıflar Genel Müdürlüğü ileTürkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığına kadro ihdas edilmesini, Diyanet İşleri Başkanlığına ait bazıkadroların iptal edilmesini öngören dolayısıyla anılan Kurumların teşkilatyapısıyla ilgili bir düzenleme getiren dava konusu kural yönünden, belirtilenkararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

21. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

22. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz.” denilmiştir. Buna göre CBK’ların anılan Anayasa hükmü yönünden denetimi yapılırkenCBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden, bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmişbir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

23. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

24. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

25. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

26. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

27. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.

28. Kuralla ihdas veiptal edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır bir şekildedüzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılıkbulunmamaktadır.

29. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

30. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallarınuygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceğibelirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

1/6/2022 tarihli ve(100) numaralı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkinCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümüne,

B. 1. maddesiyle;

1. Ekli (1) Sayılı Liste’de yer alan kadrolarınihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerine eklenmesine,

2. Ekli (2) Sayılı Liste’de yer alan kadroların iptaledilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'inilgili bölümünden çıkarılmasına,

yönelik iptal talepleri4/5/2023 tarihli ve E.2022/92, K.2023/81 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE 4/5/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V. HÜKÜM

1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümünün şekilbakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. 1. maddesiyle;

1. Ekli (1) SayılıListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümlerineeklenmesinin;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. EminKUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. Ekli (2) SayılıListe’de yer alan kadroların iptal edilerek (2) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in ilgili bölümünden çıkarılmasının;

a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. EminKUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

4/5/2023 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğu (100) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin (CBK) 1. maddesiyle ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolarınihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerineeklenmesini ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadroların da iptal edilerek(2) numaralı CBK’nın eki (I) sayılı listeden çıkarılmasını konu bakımındanyetki yönünden Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

2. Anayasa Mahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkinmuhalefet şerhinde açıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadroihdasına ve iptaline yönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyethakkı olmak üzere temel hak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasırankanunla düzenlenmesi gereken bir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez.Dolayısıyla bu yönde düzenleme yapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkileder (bkz. AYM, E.2018/119, K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi,§§ 14-36).

3. Aynı gerekçelerle dava konusu CBKkuralının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olduğunudüşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum.

Başkan

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Dava konusu kuralların, Anayasa’nın 104.maddesinin onyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu düşüncesiylekarara katılmıyorum.

2.

Üye

 Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ

 (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1.maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine kararverilmiştir.

Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarınınkadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilâtyapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddeninonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha öncekanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir.

CBK’nın 1. maddesinde, ekli (1) sayılı listedekikadroların ihdas edilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nıneki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklendiği ve ekli (2) sayılılistedeki kadroların iptal edilerek aynı cetvelin ilgili bölümünden çıkarıldığıhükme bağlanmıştır.

Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı; 9/3/2023 tarihli ve E.2022/37,K.2023/44 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere daha öncekikarşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanan sebeplerle (geniş açıklamaiçin ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105, K.2020/30 sayılı; 30/12/2020tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlara ilişkin karşıoy gerekçelerim)bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali ve ihdasının yürütme yetkisineilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın 104. maddenin onyedincifıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleri uyarınca kanunladüzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı da üçüncü cümlesinegöre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınbirinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım.

  Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 1/06/2022 tarih ve (100) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 1. ve 2. maddelerinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olduğu için iptali gerektiğikanaatindeyim.

2. Bu konudaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelerim dahaönce Mahkememizin vermiş olduğu E.: 2018/119, K.: 2020/25 sayılı karardakikarşıoyumun ilk yirmi paragrafındaki gerekçelerle aynı niteliktedir. Bugerekçelerle (100) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin dava konusu 1. ve2. maddelerinin konu bakımından yetki yönü ile Anayasa’ya aykırı olduğu içiniptali gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararınakatılmamaktayım.

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 1/6/2022 tarihli ve (100) numaralı BazıKamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin; 1. maddesiyle ilgili, gerçekleştirilen Anayasa'ya uygunlukdenetiminde ulaştığı kanaate katılmamaktayım.

2. Kuralla; Adalet, İçişleri, Sanayi ve Teknoloji, Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği, Milli Eğitim, Tarım ve Orman, Aile ve SosyalHizmetler Bakanlıklarına, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınabağlı İklim Değişikliği Başkanlığına, Cumhurbaşkanlığına bağlı Diyanet İşlerive Savunma Sanayii Başkanlıklarına, kamu tüzel kişiliğine sahip Devlet Suİşleri, Orman, Vakıflar ve Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık GenelMüdürlüklerine ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ilişkin kadrolarınihdası, Cumhurbaşkanlığına bağlı Diyanet İşleri Başkanlığına ilişkin kadrolarıniptali düzenlenmiştir.

3. Mahkememiz çoğunluğu kadro ihdası ve iptalineilişkin düzenleme ile ilgili söz konusu kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106.maddesinin on birinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği ve konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına karar vermiştir.

4. Kural ile düzenleme yapılan kadrolarda görev alacak kişilerinAnayasa’nın 128. maddesinde belirtilen memur veya diğer kamu görevlisiniteliğini haiz oldukları dikkate alındığında kadrolarına ilişkindüzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği açıktır.

5. Açıklanan nedenle kural konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncücümlesine aykırıdır.

6. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmamaktayım.

Üye

 Kenan YAŞAR