ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/103
Karar Sayısı : 2023/167
Karar Tarihi : 28/9/2023
R.G.Tarih-Sayı :2/11/2023-32357
İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN: Ardahan 1. Asliye HukukMahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla)
İTİRAZIN KONUSU: 3/6/2021tarihli ve 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 10. maddesinin (5) numaralıfıkrasının dördüncü paragrafının üçüncü cümlesinin iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: İş kazası kapsamında sigortalıya yapılan ödemelerindavacı işverene rücu edilmesine ilişkin davada itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 10.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Diğer hükümler
MADDE 10- (1)İşverenlerin ve üçüncü şahısların, 5510 sayılı Kanunun 14 üncü, 21 inci, 23üncü, 39 uncu ve 76 ncı maddeleri, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı SosyalSigortalar Kanununun mülga 10 uncu, 26 ncı, 27 nci ve 28 inci maddeleri, 1479sayılı Kanunun mülga 63 üncü maddesi ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 129 uncu maddesi gereğince iş kazasıve meslek hastalığı, malullük, adi malullük ve ölüm halleri ile genel sağlıksigortalısına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere yönelik fiillernedeniyle ödemekle yükümlü bulundukları her türlü borçları ile bu borçlarakanuni faiz uygulanan sürenin başlangıcından bu Kanunun yayımı tarihine kadargeçen süre için Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacaktutarın, bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi halinde bu borçlarauygulanan kanuni faizin tahsilinden vazgeçilir.
…
(5) 30/4/2021 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıylaödenmesi gerektiği hâlde bu Kanunun yayımı tarihine kadar ödenmemiş olan;1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve YeminliMali Müşavirlik Kanunu hükümlerine göre meslek mensuplarının üyesi olduklarıodalara olan aidat borçları ile odaların Türkiye Serbest Muhasebeci MaliMüşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğine olan birlik payıborçlarının asıllarının tamamının birinci taksiti bu Kanunun yayımı tarihinitakip eden üçüncü ayın sonuna kadar, kalanı aylık dönemler hâlinde ve azamitoplam altı eşit taksitte ödenmesi hâlinde, bu alacaklara uygulanan faiz,gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’i alacakların, alacak asıllarının buKanunun yayımı tarihinden önce kısmen veya tamamen ödenmiş olması hâlindeödenmiş borç asıllarına isabet eden faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibifer’i alacakların tahsilinden vazgeçilir.
Bu fıkra hükmünden yararlanılabilmesi için bu Kanununyayımı tarihini izleyen ikinci ayın sonuna kadar alacaklı birime başvurulmasışarttır.
Bu fıkra kapsamında ödenmesi gereken tutarların fıkradaöngörülen süre ve şekilde kısmen veya tamamen ödenmemesi hâlinde, ödenmemişalacak asılları ile bunlara ilişkin faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibifer’i alacaklar ilgili mevzuat hükümlerine göre tahsil edilir.
Bu fıkra hükmünden yararlanmak isteyen borçlularınfıkrada belirtilen şartları yerine getirmelerinin yanı sıra dava açmamaları,açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şarttır. BuKanunun yayımı tarihinden önce dava konusu edilmiş ve/veya mahkemece hükmebağlanmış ve kesinleşmiş olanlar dâhil olmak üzere icra takibi başlatılmışalacaklar için, borçlunun bu fıkra hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunmasıhâlinde davalar ve/veya icra takipleri sonlandırılır. Bu kapsamda, tamamıödenen alacaklara ilişkin yargılama giderleri ile icra masrafları ve vekâletücretleri karşılıklı olarak talep edilmez.
Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeyeTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler OdalarıBirliği yetkilidir.
…”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, HasanTahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, RıdvanGÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ,Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 31/5/2023 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hilal YAZICI tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
3. Anayasa'nın 152. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un40. maddesine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına girenbir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacakolması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
4. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 7326 sayılı Kanun’un10. maddesinin (5) numaralı fıkrasının dördüncü paragrafının üçüncü cümlesininiptalini talep etmiştir. Anılan paragrafın birinci ve ikinci cümlelerinde söz konusu fıkra hükmünden yararlanmakisteyen borçluların fıkrada belirtilen şartları yerine getirmelerinin yanı sıradava açmamalarının, açılmış davalardan vazgeçmelerinin ve kanun yollarınabaşvurmamalarının şart olduğu, bu Kanun’un yayımı tarihinden önce dava konusuedilmiş ve/veya mahkemece hükme bağlanmış ve kesinleşmiş olanlar dâhil olmaküzere icra takibi başlatılmış alacaklar için borçlunun bu fıkra hükümlerindenyararlanmak üzere başvuruda bulunması hâlinde davalar ve/veya icra takiplerininsonlandırılacağı hükme bağlanmıştır. İtiraz konusu kuralla da bu kapsamda,tamamı ödenen alacaklara ilişkin yargılama giderleri ile icra masrafları vevekâlet ücretlerinin karşılıklı olarak talep edilmeyeceği öngörülmüştür. Buitibarla kuralın (5) numaralı fıkra kapsamındaki borç ve borçlulara ilişkinolduğu anlaşılmaktadır.
5. Anılan fıkra kapsamındaki borcun ne olduğu isefıkranın birinci paragrafında belirtilmektedir. Söz konusu birinci paragrafta 30/4/2021tarihi itibarıyla ödenmesi gerektiği hâlde bu Kanun’un yayımı tarihine kadarödenmemiş olan, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci MaliMüşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükümlerine göre meslekmensuplarının üyesi oldukları odalara olan aidat borçları ile odaların TürkiyeSerbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğineolan birlik payı borçlarının yapılandırılması ile ilgili hususlardüzenlenmektedir. Bu itibarla itiraz konusu kuralın 3568 sayılı Kanunkapsamında meslek mensupları tarafından ödenmesi gereken aidat borçları ile odalarınTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler OdalarıBirliğine olan birlik payı borçlarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
6. Bakılmakta olan davanın konusu ise iş kazasıkapsamında sigortalıya yapılan ödemelerin işverene rücu edilmesine ilişkindir.Dolayısıyla kuralın Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.
7. Açıklanan nedenlerle kuralınitiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV. HÜKÜM
3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un10. maddesinin (5) numaralı fıkrasının dördüncü paragrafının üçüncü cümlesinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 28/9/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE