Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2023/125, K.2023/132 Sayılı Karar - 26/07/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/125

Karar Sayısı : 2023/132

Karar Tarihi : 26/7/2023

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Anadolu 3. Aile Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 236. maddesinin ikinci fıkrasınınAnayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.

OLAY: Katılmaalacağının tahsili talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 236. maddesi şöyledir:

“Madde 236- Her eşveya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibiolurlar. Alacaklar takas edilir.

Zina veya hayata kast nedeniyleboşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyeteuygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCANtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

3. 4721 sayılı Kanun’un 219. maddesinin birinci fıkrasındaedinilmiş malın her eşin edinilmiş mallara katılma rejiminin devamı süresincekarşılığını vererek elde ettiği mal varlığı değerleri olduğu ifade edilmiş,ikinci fıkrasında ise özellikle hangi mal varlığı değerlerinin bir eşinedinilmiş malları olarak kabul edileceği düzenlenmiştir.

4. Anılan Kanun’un 231. maddesinin birinci fıkrasındaartık değerin eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dâhilolmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkinborçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar olduğu ifade edilmiş; ikincifıkrasında ise değer eksilmesinin gözönüne alınmayacağı belirtilmiştir.

5. Kanun’un 236. maddesinin birinci fıkrasında ise her eşveya mirasçılarının, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibiolacakları ve alacakların takas edileceği öngörülmüştür.

6. İtiraz konusu kuralda, zina veya hayata kast nedeniyleboşanma hâlinde hâkimin kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyeteuygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebileceği hükmebağlanmıştır.

7. Kuralın kusurlu olan eşin katılma alacaklısı olduğudurumda uygulanmak üzere öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Buna göre kural uyarıncazina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde katılma alacaklısı kusurlu eşinartık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılması veyakaldırılması mümkündür. Bakılmakta olan davada ise kusurlu eş katılmaalacaklısı konumunda değildir. Bu itibarla kuralın bakılan davada uygulanmaimkânının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Açıklanan nedenle bakılmakta olan davada uygulanmaimkânı bulunmayan kurala yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.

III. HÜKÜM

22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun236. maddesinin ikinci fıkrasının itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 26/7/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.