ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2023/15
Karar Sayısı : 2023/8
Karar Tarihi : 25/1/2023
R.G.Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na 10/6/2022 tarihli ve7410 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin Anayasa’nın 2.,10., 13., 35. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline veyürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir.
OLAY: Konut yapı kooperatifi ortağının aidat borcunedeniyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu geçici 11.maddesi şöyledir:
“Geçici Madde 11- (Ek:10/6/2022-7410/2 md.)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla, Kayseri ilinde aşağıdaki şartları taşıyan yapı kooperatifleriylesınırlı olmak üzere bu madde hükmü uygulanır.
a) İnşaatların etaplar halinde yapılarakteslim edilmesi,
b) Terkin edilmemiş olması,
c) Yapımı tamamlanan etapta bağımsızbölüm malikine kooperatifçe tahakkuk ettirilen bedelin ödenmiş olması,
ç) Kooperatif tarafından üyeye konutununtapu devrinin yapılmış olması,
şartlarının birlikte sağlanması halinde;konutun tapu devrinin yapılmasından sonraki dönemler için yapı kooperatifitarafından yönetim giderleri hariç olmak üzere her ne ad altında olursa olsunyapılmış borçlandırmalar veya bu kapsamda üçüncü şahıslara kooperatif tarafındanyapılan alacağın devrine ilişkin işlemler hükümsüzdür.
Birinci fıkra kapsamındaki şartlarıbirlikte sağlayan kişilere karşı yapı kooperatifinin veya bu alacağı devralanüçüncü kişilerin yapı kooperatifi nedeniyle açmış oldukları her türlü alacak veyatazminat davaları ile bu kapsamda yapılan ilamsız icra takipleriyle ilgiliolarak; ilgilinin talebi halinde bu davalarda verilen ve henüz kesinleşmemişmahkeme kararları ile kesinleşen dava ve takiplere dayanılarak başlatılan icraişlemleri, haciz, satış ve tahliye uygulamaları durdurulur. Bu alacaklarkapsamında kesinleşen ilamlara dayanılarak devam eden takipler ile kesinleşenicra takiplerine son verilmesi için birinci fıkra uyarınca bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde borcun bulunmadığına dairdavanın açıldığına ilişkin belgenin ibraz edilmesi zorunludur; borcunbulunmadığına ilişkin kesinleşen ilamın icra dairesine ibraz edilmesi halindetakip sonlandırılır.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük)hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri,Raportör Hilal YAZICI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itirazkonusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntemdüzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasındasayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktanyoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesitarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükmebağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede,başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilenkararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede başvuran mahkemetarafından itiraz konusu kuralın Anayasa’nın bazı maddelerine aykırı olduğununiddia edilmesine karşın bu maddelere yönelik herhangi bir aykırılık gerekçesineyer verilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla kuralın hangi nedenlerle Anayasa’nınanılan maddelerine aykırı olduğu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkçagösterilmemiştir.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ ün 46.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılanbaşvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
24/4/1969 tarihli ve1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na 10/6/2022tarihli ve 7410 sayılı Kanun’un 2.maddesiyle eklenen geçici 11. maddeniniptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE 25/1/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE