ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/166
Karar Sayısı : 2023/186
Karar Tarihi : 8/11/2023
R.G. Tarih – Sayı : TebliğEdildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 291. maddesinin (1) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmün açıklanmasındanitibaren...” ibaresinin Anayasa’nın 13., 36. ve 141. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundanaçılan ceza davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 291. maddesi şöyledir:
“Temyiz istemi ve süresi
Madde 291 – (1) Temyiz istemi, hükmün açıklanmasındanitibaren on beş gün içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesiveya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağageçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır. Tutuklu bulunan sanık hakkında 263üncü madde hükmü saklıdır.
(2) Hüküm, temyiz yoluna başvurma hakkı olanlarınyokluğunda açıklanmışsa, süre tebliğ tarihinden başlar”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet HakanSOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme,bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda buhükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılanmaddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte bulunan kurallardır.
3. İtirazyoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 291. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmünaçıklanmasından itibaren...” ibaresinin iptalini talep etmiştir. İtiraz konusu kuralla temyizsüresinin hükmün açıklanmasından itibaren başlaması öngörülmüştür.
4. 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza MuhakemesiKanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca 1/6/2005 tarihi itibarıyla 4/4/1929tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu yürürlüktenkaldırılmıştır. Bununla birlikte 5320 sayılı Kanun'un “Temyiz ve karardüzeltme” başlıklı 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesindebölge adliye mahkemelerinin, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun’un geçici 2. maddesi uyarınca Resmî Gazete’de ilan edilecekgöreve başlama tarihinden önce verilen kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar1412 sayılı Kanun’un 322. maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları hariçolmak üzere, 305 ila 326. maddelerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Anılanhüküm uyarınca bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihi olan 20/7/2016tarihinden önce verilen kararlar hakkında kesinleşinceye kadar 1412 sayılıKanun’un 305 ila 326. maddeleri uygulanmaya devam edilecektir.
5. Bakılmakta olan davada sanık hakkında kurulan31/5/2016 tarihli ve E.2015/372, K.2016/353 sayılı mahkûmiyet kararının bölgeadliye mahkemelerinin göreve başlama tarihi olan 20/7/2016’dan önce verildiğianlaşılmaktadır. Bu itibarla bakılmakta olan davada 5320 sayılı Kanun'un 8.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca 1412 sayılı Kanun’un temyiz süresineilişkin 310. maddesi uygulanacak olup itiraz konusu kuralın uygulanma imkânıbulunmamaktadır.
6. Açıklanan nedenle kuralınitiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 291. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...hükmünaçıklanmasından itibaren...” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 8/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE