ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/164
Karar Sayısı : 2023/185
Karar Tarihi : 8/11/2023
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi
İTİRAZIN KONUSU: 21/3/2007tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na 14/4/2020 tarihli ve7242 sayılı Kanun’un 63. maddesiyle eklenen geçici 12. maddenin (1) numaralıfıkrasının Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 10., 36. ve 38. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: Sanıkhakkında 5607 sayılı Kanun'a aykırılık suçundan açılan ceza davasında itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükmü
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı geçici 12.maddesi şöyledir:
“GEÇİCİ MADDE 12-(Ek:14/4/2020-7242/63 md.)
(1) Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infazaşamasında olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan güniçinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı DevletHazinesine ödedikleri takdirde Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b)bendinde bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeden faydalanabilir.
(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanununkapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan,3 üncü ve 5 inci maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemelernedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken dosyalar hakkında bozma kararıverilir. Yargıtay Cumhuriyet başsavcılığında bulunan dosyalar isegelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.”
B. İlgili Görülen Kanun Hükmü
Kanun’un 5. maddesi şöyledir:
“Etkin pişmanlık
MADDE 5 – (1) 3 üncü maddede tanımlanan suçlardan (…) birineiştirak etmiş olan kişi; resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili,diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine haber verirse,verilen bilginin, faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesinisağlaması halinde cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyleortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza üçte iki oranındaindirilir.
(2) (Değişik:14/4/2020-7242/62 md.) Yedinci fıkrası hariç,3 üncü maddede tanımlanan suçlardan birini işlemiş olan kişi, etkin pişmanlıkgöstererek suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayıDevlet Hazinesine;
a) Soruşturma evresi sona erinceye kadar ödediğitakdirde, hakkında bu Kanunda tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayıverilecek ceza yarı oranında,
b) Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediğitakdirde, hakkında bu Kanunda tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayıverilecek ceza üçte bir oranında,
indirilir. Bu husus, soruşturma evresinde Cumhuriyetsavcısı tarafından şüpheliye ihtar edilir. Soruşturma evresinde ihtaryapılmaması hâlinde kovuşturma evresinde hâkim tarafından sanığa ihtar yapılır.
(3) (Ek:14/4/2020-7242/62 md.) İkinci fıkra hükmü,mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesihâlinde uygulanmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih TORUNtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyleuygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev kapsamına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte bulunan kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5607 sayılı Kanun’ungeçici 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptalini talep etmiştir.
4. 5607 sayılı Kanun’un etkinpişmanlık hükümlerini düzenleyen 5.maddesinin (2) numaralı fıkrasında anılanKanun’un (7) numaralı fıkrası hariç olmak üzere 3. maddesinde tanımlanansuçlardan birini işlemiş olan kişinin etkin pişmanlık göstererek suç konusueşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı devlet Hazinesinesoruşturma evresi sona erinceye kadar ödediği takdirde, hakkında bu Kanun’datanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı verilecek cezanın yarı oranında,kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediği takdirde ise hakkında buKanun’da tanımlanan kaçakçılık suçlarından dolayı verilecek cezanın üçte biroranında indirileceği hükme bağlanmıştır.
5. Kanun’un 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da (2)numaralı fıkra hükmünün mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyetiçerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmayacağı belirtilmiştir.
6. İtiraz konusu kuralın da yer aldığı geçici 12. maddedeise 5. maddede yapılan değişikliklere ilişkingeçiş hükümlerine yer verilmiştir. Geçici12. maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında; haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infazaşamasında olanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan güniçinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı devletHazinesine ödedikleri takdirde 5. maddenin (2) numaralı fıkrasının (b) bendindebu maddeyi ihdas eden Kanun’la yapılan düzenlemeden faydalanabileceğiöngörülmüştür. Bu itibarla kural uyarıncaetkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek olanlar bu maddeyi ihdas eden 7242 sayılı Kanun’un yayımlandığıtarih itibarıyla haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasındaolanlardır.
7.Bakılmakta olan davanın konusu ise 7242 sayılı Kanun’un yayımlandığı 15/4/2020tarihi itibarıyla kovuşturma evresinde bulunan suç isnadına ilişkindir.Dolayısıyla infaz aşamasında bulunmaması nedeniyle bakılmakta olan davadaitiraz konusu kuralın uygulanma imkânı bulunmayıp şartlarının gerçekleşmesihâlinde 5607 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının kovuşturmaevresine ilişkin (b) bendi uygulanabilecek niteliktedir.
8. Açıklanannedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
III. HÜKÜM
21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla MücadeleKanunu’na 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun’un 63. maddesiyle eklenengeçici 12. maddenin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 8/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE