ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/185
Karar Sayısı : 2023/215
Karar Tarihi : 27/12/2023
R.G.Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hassa SulhHukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin 22/7/2020tarihli ve 7251 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle değiştirilen (6) numaralı altbendinin Anayasa’nın 13. ve 138. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Elbirliğiile mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi talebiyle açılan davada itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 353. maddesinin itiraz konusukuralın da yer aldığı ilgili kısmı şöyledir:
“Duruşmayapılmadan verilecek kararlar
Madde 353- (1) Ön inceleme sonunda dosyadaeksiklik bulunmadığı anlaşılırsa;
a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esasıincelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yermahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadankesin olarak karar verir:
1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması.
2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilenhâkimin davaya bakmış olması.
3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmengörevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya dayetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması.
4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması.
5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşıdavanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasınakarar verilmiş olması.
…
6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece,uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamışveya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında kararverilmemiş olması.”
II- İLK İNCELEME
1. AnayasaMahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında,başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilkinceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihlive 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurulardaizlenecek yöntem düzenlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına görebir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğukanısına varması durumunda bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğibelirtilmiş; söz konusu fıkranın (a) bendinde “Başvuru kararınailişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır.
3. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise yöntemine uygunolmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
4. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylıörneği” Anayasa Mahkemesine sunulacakbelgeler arasında sayılmıştır.
5. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarıncaverilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarakyeniden başvurmasına engel oluşturmadığı belirtilmiştir.
6. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemenin düzenlediği gerekçeli karar ile itiraz yolunabaşvurduğu, ancak gönderdiği belgeler arasında başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneğinin dosyada bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığısonucuna ulaşılmıştır.
7. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğuanlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
8. Kaldı ki Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğermahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında,Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’deyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’yaaykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamayacağı hükme bağlanmıştır.6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’deyayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’yaaykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamayacağı belirtilmiştir.
9. İtiraz konusu kural, AnayasaMahkemesinin 16/12/2021 tarihli ve E.2020/101,K.2021/95 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 23/2/2022 tarihli ve31759 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret kararından sonra aynıkural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın ResmîGazete’de yayımlandığı 23/2/2022 tarihinden başlayarak geçmesi gereken onyıllık süre de henüz dolmamıştır.
III- HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin 22/7/2020tarihli ve 7251 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle değiştirilen (6) numaralı altbendinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından REDDİNE 27/12/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE