Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2023/38, K.2023/39 Sayılı Karar - 09/03/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/38

Karar Sayısı : 2023/39

Karar Tarihi : 9/3/2023

R.G.Tarih-Sayı :26/7/2023-32260

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL ve Engin ÖZKOÇ ilebirlikte 132 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 23/12/2022 tarihli ve (115) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A.Tümünün şekil bakımından Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptalineve yürürlüğünün durdurulmasına,

B.1. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro veUsulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin eki (I) sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.,104., 128., 153. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline veyürürlüğünün durdurulmasına,

karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

İptali talep edilen CumhurbaşkanlığıKararnamesi (CBK) şöyledir:

“BAZI KAMU KURUM VE KURULUŞLARINA KADRO İHDAS EDİLMESİNEİLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ

Kararname Numarası: 115

MADDE 1- Ekli listede yer alan kadrolarihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinin eki (I) sayılı Cetvelin ilgili bölümlerine eklenmiştir.

MADDE 2- Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.”

LİSTE

KURUMU : AİLE VE SOSYAL HİZMETLERBAKANLIĞI TEŞKİLATI : TAŞRA

KURUMU : ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ

KURUMU : TİCARET BAKANLIĞI TEŞKİLATI : MERKEZ

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M.Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU,Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’ninkatılımlarıyla 9/3/2023 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı meselesigörüşülmüştür.

2. Anayasa’nın “İptal davası” başlıklı 150.maddesinde kanunların, CBK’ların, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)İçtüzüğü’nün (İçtüzük) veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil veesas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudandoğruya iptal davası açabilme hakkı düzenlenmiş ve bu hakkın Cumhurbaşkanı’na, TBMM’de enfazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üyetamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere ait olduğu hükmebağlanmıştır.

3. İptal davasında dava açma süresi Anayasa’nın 151.maddesinde düzenlenmiş olup anılan maddede “Anayasa Mahkemesinde doğrudandoğruya iptal davası açma hakkı, iptali istenen kanun, Cumhurbaşkanlığıkararnamesi veya İçtüzüğün Resmî Gazetede yayımlanmasından başlayarak altmışgün sonra düşer.” hükmüne yer verilmiştir.

4. Anayasa’nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında isekanunlar hakkında şekil bozukluğuna dayalı olarak açılacak iptal davalarıbakımından dava açma süresi ayrıca düzenlenmiş, bu kapsamda söz konusu fıkranınüçüncü cümlesinde “Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtiktensonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; …” denilmiştir.

5. Anayasa’nın yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca kanun,CBK, İçtüzük veya bunların belirli madde ve hükümleri hakkında açılacak iptaldavasında dava açma süresinin bunların Resmî Gazete’de yayımlanmasındanitibaren altmış gün olduğu, buna karşılık kanunların şekil bozukluğu talebiyleaçılacak iptal davası bakımından dava açma süresinin kanunun yayımı tarihindenitibaren on gün olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikteAnayasa’nın 148. maddesinin şekil bakımından aykırılık iddiasıyla açılacakiptal davasında dava açma süresini on gün olarak belirleyen söz konusu hükmüsadece kanunlar yönünden geçerli olup başka bir ifadeyle CBK’lar veİçtüzük hakkında şekil bakımından Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla açılacakiptal davası Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülen altmış günlük dava açmasüresine tabidir.

6. Nitekim 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 37.maddesinde de CBK’lar ve İçtüzük hakkında şekil bakımından Anayasa’yaaykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında dava açma süresinin altmış günolduğu öngörülmüş, bu kapsamda anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında “Anayasadeğişiklikleri ile kanunların şekil yönünden Anayasaya aykırılıkları iddiasıile doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, bunların Resmî Gazetedeyayımlanmalarından başlayarak on gün; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ileTürkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belli madde vehükümlerinin şekil ve esas, kanunların ise sadece esas yönlerinden Anayasayaaykırılıkları iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, bunlarınResmî Gazetede yayımlanmalarından başlayarak altmış gün sonra düşer.”hükmüne yer verilmiştir.

7. Dava konusu CBK 24/12/2022 tarihli Resmî Gazete’deyayımlanmış, CBK’nın tümünün şekil bakımından iptali istemini de içeren davadilekçesi ise 20/2/2023 tarihinde kayda girmiştir. Bu durumda CBK’nın şekilbakımından iptali talebinin altmış günlük dava açma süresi içinde kayda girdiğive davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır.

8. Açıklanan nedenlerle dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas incelemeaşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Dava dilekçesi ve ekleri, RaportörCengiz ERTEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBKkuralları, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. CBK’nınTümünün Şekil Bakımından Anayasa’ya Aykırı Olduğu Gerekçesiyle İptali Talebininİncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

10. Dava dilekçesindeözetle; hukuk devletinde her türlü resmî işlemin ve bu kapsamda CBK’ların gerekçeliolmasının hukukun genel ilkelerinden biri olduğu, CBK çıkarılırken öznel vekeyfî davranma riskinin önlenebilmesinin, CBK’ların uygulayıcılar tarafındanyorumlanabilmesinin, CBK’ya dayanılarak çıkarılacak alt düzenlemelerin CBK’yauygunluğunun sağlanabilmesinin ve CBK’ların anayasal denetiminin etkinliğininartırılabilmesinin CBK’ların gerekçeli olmasına bağlı olduğu, Anayasa’daCBK’ların şekil bakımından denetimi öngörülmekle birlikte bu denetiminkapsamına ilişkin bir kural konulmadığından bu kapsamın Anayasa Mahkemesitarafından belirlenmesi gerektiği belirtilerek CBK’nın tümünün Anayasa’nın 2.maddesine aykırı olduğu ve şekil bakımından iptaline karar verilmesi gerektiğiileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

11. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca dava konusu CBK, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 104. maddesi yönündenincelenmiştir.

12. Dava dilekçesinde şekil bakımından CBK’nın tümününAnayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’lara ilişkinşekil kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

13. CBK’nın tümünün şekil bakımından denetiminin kapsamıve ilkeleri, Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E.2022/98, K.2022/157sayılı kararıyla belirlenmiştir.

14. Anılan kararda, CBK’ların şekil yönünden denetimininkapsamına hangi hususların dâhil olduğuna, başka bir ifadeyle anılan denetimdeCBK’nın hangi unsurlar yönünden denetleneceğine dair Anayasa’da açık bir hükmeyer verilmemekle birlikte Anayasa Mahkemesinin CBK rejimini düzenleyen anayasalhükümlerden hareketle CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi için gereklianayasal unsurların neler olduğunu tespit etmesinin önünde bir engelbulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci cümlesinin “Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkinkonularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.” biçimindeki hükmündenCBK çıkarma yetkisinin bizzat Cumhurbaşkanı’na ait ve tek başına kullanılmasıgereken bir yetki olduğunun dolayısıyla CBK’nın Cumhurbaşkanı dışında birmercinin teklif, onay gibi herhangi bir işlemini ya da katılımını gereklikılmayan, Cumhurbaşkanı’nın asli düzenleyici nitelikteki bir işlemi olduğununanlaşıldığı değerlendirmesine yer verilen kararda CBK’ların şekil yönündenAnayasa’ya uygunluğunun denetiminde incelenmesi gereken hususun CBK’nınCumhurbaşkanı tarafından çıkarılıp çıkarılmadığı olduğu ifade edilmiştir ( AYM,E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022, §§ 8,9).

15. Söz konusu kararda ayrıca CBK’ların yorumlanmasındave denetiminde kuralın getiriliş amacının, başka bir ifadeyle gerekçesininbilinmesinin önem arz ettiği, zira bir normun ihdasına yol açan sebeplerin,böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair gerekçelerin bizzat kuralkoyucunun kendisi tarafından ortaya konulmuş olmasının o kuralla ilgilianayasallık denetiminin daha sağlıklı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesinekatkı sağlayacağının açık olduğuna dikkat çekilmiş, bununla birlikte AnayasaMahkemesinin CBK’ların şekil bakımından Anayasa’ya uygunluğunu incelemeyetkisinin, CBK’ların gerekçelerinin bulunup bulunmadığı yönünden bir denetimyapılmasını kapsamadığı belirtilmiştir (AYM, E.2022/98, K.2022/157, 13/12/2022,§§ 11,12).

16. Dava konusu CBK açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

17. Dava konusu CBK’nın, CBK metninin Cumhurbaşkanı’nınadı, soyadı ve unvanı belirtilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı görülmektedir.Diğer yandan dava dilekçesinde de söz konusu CBK’nın Cumhurbaşkanı tarafındançıkarılmadığı yönünde bir iddiaya yer verilmemiştir. Bu itibarla Cumhurbaşkanıtarafından çıkarıldığı anlaşılan CBK’nın maddi olarak varlık kazanabilmesi içingerekli unsurları taşıdığının kabulü gerekir.

18. Açıklanan nedenlerle CBK’nın tümü, şekil bakımındanAnayasa’nın 104. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

B. CBK’nın 1. Maddesiyle Ekli Liste’de Yer Alan Kadroların İhdas Edilerek (2)Numaralı CBK’nın Eki (I) Sayılı Cetvel’inİlgili Bölümlerine Eklenmesinin İncelenmesi

1. İptalTalebinin Gerekçesi

19. Dava dilekçesindeözetle; idarenin bütünlüğü içinde yer alan, genel idare esaslarına göreyürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifaeden kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına ve iptaline ilişkin hükümlerinkanunla düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken birkonuda CBK çıkarıldığı, CBK çıkarma yetkisinin anayasal çerçeve dışındakullanıldığı, yürütme organına genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsizbir düzenleme yetkisinin tanındığı, bu durumun yasama yetkisinindevredilemezliği, Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ile kuvvetler ayrılığıilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile2., 6., 7., 8., 11., 104., 128., 153. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

20. Anayasa MahkemesiCBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri dahaönceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’larınyargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetkikurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin;yürütme yetkisine ilişkin olması,Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temelhaklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklarve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangibir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimiyapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6,23/01/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/01/2020, §§ 3-13; E.2018/119,K.2020/25, 11/06/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/06/2020,§§ 3-13).

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönündenİncelenmesi

21. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmıile 6., 7., 8., 11., 128., 153. ve 161. maddelerine de aykırı olduğu ilerisürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

22. KuralAile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve TicaretBakanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ilişkin bir kısım kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I) SayılıCetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesiniöngörmektedir.

23. AnayasaMahkemesi bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzelkişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkezteşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerinCBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamda sözkonusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgilidüzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisineilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasının “Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri,teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncüfıkrasının “Kamu tüzel kişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulur” şeklindeki hükümleriyle bağlantılı olarakAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı biryönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir (AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021,§§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89, 16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106,30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37,K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9,10).

24. Aile ve SosyalHizmetler Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınave ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olarak CBK ile kurulmuş bir kamutüzel kişisi olan Özelleştirme İdaresi Başkanlığına kadro ihdas edilmesiniöngören, dolayısıyla anılan Kurumların teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenlemegetiren dava konusu kural yönünden, belirtilen kararlardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.

25. Bu itibarla kural, Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

26. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınındördüncü cümlesinde “Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz” denilmiştir. Bu itibarla CBK’ların anılan Anayasahükmü yönünden denetimi yapılırken CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade eden,bu bağlamda karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce kabul edilmiş bir kanunhükmünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

27. Kuralla aynı alanda hüküm ifade edenkarşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkçadüzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

28. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M.Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞARbu görüşe katılmamışlardır.

3. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

29. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlüklerikoruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardankaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olandevlettir.

30. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

31. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır.

32. Kuralla Aile veSosyal Hizmetler Bakanlığının taşra, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve TicaretBakanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığınınise merkez teşkilatlarında yer alan kadrolarihdas edilmiştir. İhdas edilen kadro ve sayıları açık, net ve anlaşılır birşekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerineaykırılık bulunmamaktadır.

33. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

34. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallarınuygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceğibelirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

23/12/2022 tarihli ve(115) numaralı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkinCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümüne,

B. 1. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdasedilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I)Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine,

yönelik iptal talepleri9/3/2023 tarihli ve E.2023/38, K.2023/39 sayılı kararla reddedildiğinden, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin tümüne ve eklemeye ilişkin yürürlüğündurdurulması taleplerinin REDDİNE 9/3/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

V. HÜKÜM

23/12/2022 tarihli ve (115) numaralı Bazı Kamu Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

A. Tümünün şekilbakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. 1. maddesiyle ekliListe’de yer alan kadroların ihdas edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki (I) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerineeklenmesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, M. Emin KUZ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

9/3/2023 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememizçoğunluğu (115) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1. maddesiyleekli listede yer alan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı CBK’nın eki (I)sayılı Cetvelin ilgili bölümüne eklenmesini konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya aykırı bulmamıştır.

2. AnayasaMahkemesinin 2018/119 esas sayılı kararına ilişkin muhalefet şerhindeaçıkladığımız üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında kadro ihdasına ve iptalineyönelik hususlar bütçe hakkıyla ilgisi, başta mülkiyet hakkı olmak üzere temelhak ve hürriyetlere ilişkin olması ve münhasıran kanunla düzenlenmesi gerekenbir konu olması nedeniyle CBK ile düzenlenemez. Dolayısıyla bu yönde düzenlemeyapan CBK hükümleri Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci,ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırılık teşkil eder (bkz. AYM, E.2018/119,K.2020/25, 11/06/2020, Karşıoy Gerekçesi, §§ 14-36).

3. Aynı gerekçelerledava konusu CBK kuralının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolduğunu düşündüğümden çoğunluğun red yönündeki kararına katılmıyorum.

     

Başkan

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

CBK’nın iptal talebine konu edilen 1. maddesinde; eklilistede yer alan kadroların ihdas edilerek 2 numaralı Kararnamenin eki I sayılıCetvelin ilgili bölümüne eklendiği belirtilmektedir. Benzer düzenlemelereilişkin olarak daha önce Mahkememizce incelenen E. 2021/91 - K. 2021/106sayılı, yine 2020/29 E. – 2022/155 K. sayılı ve 2018/149 E. – 2022/163 sayılıkararlarda yazdığım karşıoy gerekçelerim bu dosya bakımından da geçerlidir.Sonuç olarak münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken hususların CBK ile düzenlenmesiAnayasanın 104/17. maddesinin üçüncü cümlesine aykırıdır, iptali gerekmektedir.

 

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

Dava konusu kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırılık taşıdığından çoğunluk kararınakatılmıyorum.

Üye

 Engin YILDIRIM

KARŞIOY GEREKÇESİ

 (115) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (CBK) 1.maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine kararverilmiştir.

Red kararının gerekçesinde; kamu kurum ve kuruluşlarınınkadrolarının ihdası ve iptali konusundaki düzenlemelerin idarenin teşkilâtyapısına ve dolayısıyla yürütme yetkisine ilişkin olduğu, Anayasada CBK iledüzenlenmesi yasaklanan haklar ve ödevler ile ilgisinin bulunmadığı, Anayasanın106. ve 123. maddelerinin son fıkraları ile bağlantılı olarak 104. maddeninonyedinci fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönü olmadığı gibi daha öncekanunlarda da açıkça düzenlenmediği, bu nedenlerle konu yönünden Anayasanın104. maddesine aykırı olmadığı belirtilmiştir.

CBK’nın 1. maddesinde, ekli listedeki kadroların ihdasedilerek (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında CBK’nın eki (I) sayılıCetvelin ilgili bölümlerine eklendiği hükme bağlanmıştır.

Çoğunluğun red gerekçesinde atıf yapılan 11/6/2020tarihli ve E.2018/119, K.2020/25 sayılı; 31/3/2021 tarihli ve E.2020/8,K.2021/25 sayılı; 16/12/2021 tarihli ve E.2021/50, K.2021/89 sayılı; 30/12/2021tarihli ve E.2021/91, K.2021/106 sayılı kararlara ilişkin olanlar da dâhilolmak üzere daha önceki karşıoy gerekçelerimde ayrıntılı olarak açıklanansebeplerle (geniş açıklama için ayrıca bkz. 12/6/2020 tarihli ve E.2019/105,K.2020/30 sayılı; 30/12/2020 tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı kararlarailişkin karşıoy gerekçelerim) bütçe hakkı ile ilgili bulunan kadro iptali veihdasının yürütme yetkisine ilişkin konulardan olmamasından dolayı Anayasanın104. maddenin onyedinci fıkrasının birinci cümlesine; 123. ve 128. maddeleriuyarınca kanunla düzenlenmesi gereken konular arasında yer almasından dolayı daüçüncü cümlesine göre CBK ile düzenlenmesi mümkün değildir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, anılan kuralın konubakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fıkrasınınbirinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluğun red kararına karşıyım.

   

Üye

M. Emin KUZ

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. Mahkememiz çoğunluğunun 23/12/2022 tarihli ve (115)numaralı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile ilgili gerçekleştirilen Anayasa’ya uygunlukdenetiminde ulaştığı kanaate katılmamaktayım.

2. Kuralla kadro ihdası düzenlenmektedir. Benzer biçimde CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile kadro ihdası konusunu düzenleyen bir kurala ilişkin AnayasaMahkemesinin daha önce verdiği bir kararda bu konunun CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile düzenlenmesinin Anayasa’ya aykırılık teşkil ettiği görüşündeolduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddi yönündeki kanaatinekatılmamıştım (Bkz.: E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K. T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33).Aynı hukuki gerekçelerin kadro ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı dava konusuCumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeolduğumdan E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı kararın karşıoyunda yerverdiğim gerekçelerle dava konusu ibarenin de konu bakımından yetki yönü ileAnayasa’ya aykırı olduğundan iptali gerektiği kanaatindeyim.

3. Dava konusu 1. maddenin iptali sonrasında tek başınauygulanma kabiliyeti kalmayan (115) numaralıBazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. ve 3. maddelerinin de 6216 sayılı Kanun’un 43.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptali gerekmektedir.

4. Bu nedenle aksi yöndeki çoğunluk kararınakatılmamaktayım.

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

KARŞI OY GEREKÇESİ

Mahkememiz çoğunluğu (115) numaralı Bazı Kurum veKuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin(CBK);

1. maddesiyle ekli Liste’de yer alan kadroların ihdasedilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (I)sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesinin,konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Aşağıdaaçıklanan nedenlerle bu karara katılma imkânı olmamıştır.

1. Dava konusu Kural, Aileve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Taşra Teşkilatına; Kuruluş Müdürü, Kuruluş MüdürYardımcısı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Merkez Teşkilatına; DaireBaşkanı, Şube Müdürü, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Merkez Teşkilatına;Başkan Yardımcısı, Ticaret Bakanlığı Merkez Teşkilatına; Daire Başkanı kadrolarınınihdas edilmesini ve bu kadroların (2) numaralı CBK’nın eki (I) Sayılı Cetvelinilgili bölümlerine eklenmesini düzenlenmektedir.

2. Çoğunluk görüşündeyukarıda belirtilen kadroların ihdas edilmesine dair kuralın Anayasa’nın 123. maddesi ve 106. maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca teşkilat yapısı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğive bu yönüyle Anayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Kural ile düzenlemeyapılan kadrolarda görev alacak kişilerin Anayasa’nın 128. maddesindebelirtilen memur veya diğer kamu görevlisi niteliğini haiz oldukları dikkatealındığında kadrolarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiğiaçıktır.

4. Açıklanan nedenlekural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırıdır.

5. Kural ile düzenlemeyapılan kadrolara atanacak kişilerin üst düzey kamu yöneticisi olarakdeğerlendirilmesi mümkün olmadığından düzenlemenin Anayasa’nın 128. Maddesiuyarınca kanunla yapılması gerekmektedir.

6. Açıklanan nedenlekural Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının üçüncü cümlesineaykırıdır.

Üye

 Kenan YAŞAR

Full & Egal Universal Law Academy