ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/73
Karar Sayısı : 2023/166
Karar Tarihi : 28/9/2023
R.G.Tarih-Sayı :2/11/2023-32357
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 510. maddesinde yer alan “…saklıpaylı…” ibaresinin Anayasa’nın 35. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Atanmışmirasçıya karşı açılan mirasçılık belgesinin iptali davasında itiraz konusu ibarenin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu ibarenin de yeraldığı 510. maddesi şöyledir:
“B. Mirasçılıktan çıkarma
I. Sebepleri
Madde 510- Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlıbir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir:
1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanınyakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse,
2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesiüyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerinegetirmemişse.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. EminKUZ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ,Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla 4/5/2023tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararları ve ekleri, Raportör İsmail EmrahPERDECİOĞLU tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusukanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. İtirazınGerekçesi
3. Başvurukararında özetle; 4721 sayılı Kanun’un 510. maddesinin miras bırakana yalnızcasaklı payı olanları mirasçılıktan çıkarabilme imkânı verdiği, saklı payıolmayan mirasçıların anılan maddede yer alan durumların gerçekleşmesi hâlindemirasçılıktan çıkarılmalarının mümkün olmadığı bu durumda miras bırakanın mülkiyetiüzerinde serbestçe tasarruf etme hakkının işlevini yitirdiği, iptali istenenibarelerin saklı payı olmayan mirasçıları saklı paylı mirasçılara göre dahaüstün bir hak sahibi konumuna getirdiği zira kişilerin hayatta iken mevcut mal varlıklarıiçin saklı payı olmayan mirasçısını mirasçılıktan çıkarma imkânı varkenterekeye sonradan katılan varlıklar için böyle bir imkânın söz konusuolamayacağı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 35. maddesine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
B. Uygulanacak Kural Sorunu
4. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacakbir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasınınciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptali için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın dao davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
5. İptali istenen ibarenin yer aldığı 4721 sayılıKanun’un 510. maddesinde miras bırakanın saklı paylı mirasçıları mirasçılıktançıkarma yetkisi düzenlenmektedir. Anılan madde mirasbırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlenmişolması yahut miras bırakana veya miras bırakanın aile üyelerine karşı ailehukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemiş olmasıdurumunda miras bırakana ölüme bağlı tasarruf ile saklı paylı mirasçıyımirastan çıkarma yetkisi tanımaktadır.
6. İtiraz başvurusuna konu yargılama sürecinde atanmışmirasçılık belgesinin iptali istenmektedir. Murisin yeğeni tarafından açılan budavada ilk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir. İlkderece mahkemesinin gerekçesinde mirasçılık belgesinin iptali davasınınaçılmasında davayı açmakta hukuki yararı bulunan kişilerin yetkili olduğu oysamurisin noter huzurunda düzenlenen vasiyetnamesi incelendiğinde 4721 sayılıKanun’un 510. maddesi kapsamında davacının aile hukukundan kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirmemiş olduğu sebebiyle mirastan çıkarılmışolduğunun görüldüğü bu durumda mirasçı sıfatı bulunmayan davacının aktif tarafehliyetinin de bulunmadığı açıklanmıştır.
7. İstinaf incelemesi sonucu bu karar kaldırılmış veyeniden yargılama yapılmak üzere dava dosyası iade edilmiştir. İstinafkararının gerekçesinde 4721 sayılı Kanun’un 510. maddesine göre murisin ancaksaklı payı olan mirasçısını mirastan çıkarabileceği, bu doğrultuda davacınınmurisin yeğeni olup saklı paylı mirasçı olmadığı ayrıca mirasçılık belgesininiptali davasının yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar ve mahkemelerce yetkiverilmiş olması koşuluyla mirasçı sıfatları bulunmayan kişiler tarafından açabileceği,dolayısıyla davacının dava açmakta hukuki yararının bulunduğunun kabulününgerektiği açıklanmıştır.
8. İade kararı üzerine ilk derece mahkemesince 4721sayılı Kanun’un 510. maddesinde yer alan “…saklı paylı …” ibaresininiptali talebiyle Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulmuştur.
9. İtiraz yoluna konu dava, atanmış mirasçılık belgesininiptali davasıdır. İstinaf merciinin kararıyla 4721 sayılı Kanun’un 510. maddesidayanak alınarak ve davacıya mahkemelerce yetki verilmiş olması koşulununsağlandığı tespiti yapılarak davacının taraf ehliyetinin bulunduğu sonucunaulaşılmıştır. Bu aşamada ilk derece mahkemesinin önündeki uyuşmazlıkta,davacının iddia ettiği kapsamda atanmış mirasçılık belgesinin hukuka uygun olupolmadığının tespiti yapılacaktır. Murisin davacıyı mirasçılıktan çıkarmayetkisi ise değerlendirmeye tabi tutulmayacaktır. Bu çerçevede iptali istenenkuralın davanın çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bir kuralolduğu söylenemez.
10. Dolayısıyla 47251 sayılı Kanun’un 510. maddesinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmamaktadır. Bu nedenle söz maddede yer alan ibareye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 510.maddesinde yer alan “…saklı paylı…” ibaresinin itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığındanbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 28/9/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE