Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2023/75, K.2023/76 Sayılı Karar - 04/05/2023

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/75

Karar Sayısı : 2023/76

Karar Tarihi : 4/5/2023

R.G.Tarih-Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 17. Ağır Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin Anayasa’nın138. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Kastenöldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, kasten öldürmeye azmettirme, kastenyaralama ve birden fazla kişi tarafından birlikte silahla tehdit suçlarındanaçılan ceza davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu 284.maddesi şöyledir:

“Direnme yasağı

Madde 284 – (1) Bölge adliyemahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi birkanun yoluna gidilemez.

 (2) İtiraz ve temyize ilişkinhükümler saklıdır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCANtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması gerekir.

3. Bakılmakta olan davada Bölge Adliye Mahkemesitarafından verilen bozma kararından sonra Mahkeme Başkanı tarafından imzalanankararla itiraz yoluna başvurulmuştur. Mahkemenin gönderdiği belgeler arasında MahkemeHeyeti tarafından imzalanmış başvuru kararının onaylı örneği ya da gerekçelibaşvuru kararının aslı bulunmamaktadır.

4. 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk DereceMahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasında ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üyeninbulunacağı ve bu mahkemenin bir başkan ile iki üyenin katılımıyla toplanacağıhükme bağlanmıştır.

5. Buna göre ağır ceza mahkemesinin görev alanına girendavaların esası hakkında karar verme yetkisinin yanı sıra bu davalardauygulanacak bir kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülerek itiraz yolunabaşvurma yetkisi de bir başkan ve iki üyenin katılımıyla oluşan mahkeme heyetineaittir. Başka bir ifadeyle mahkeme başkanının tek başına itiraz yoluna başvurmayetkisi bulunmamaktadır.

6. Açıklanan nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.

7. Kaldı ki Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152.maddesinin dördüncü fıkrasında, AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasındansonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıylatekrar başvuruda bulunulamayacağı hükme bağlanmıştır. 6216 sayılı Kanun’un 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla itirazbaşvurusu yapılamayacağı belirtilmiştir.

8.5271 sayılı Kanun’un itiraz konusu 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “Bölgeadliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;…” bölümüne yönelikiptal talebi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

9. Bu itibarla kuralın (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliye mahkemesi kararve hükümlerine karşı direnilemez;…” bölümüne yönelik yeni bir başvurununyapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süreninhenüz dolmadığı da açıktır.

III. HÜKÜM

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 284. maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE 4/5/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.