Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/118, K.2024/119 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/118

Karar Sayısı : 2024/119

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana 20. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 24/2/1983tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 1/7/2016 tarihli ve 6723sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen 28. maddesinin dördüncü vebeşinci fıkralarının Anayasa’nın 2., 5., 6., 9., 36., 138. ve 140. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Ruhsatsız ateşli silah taşıma suçundan açılan davadaitiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 28.maddesi şöyledir:

“Kanun yolu değerlendirme formu:

Madde 28 – (Mülga: 31/3/2011-6217/31 md.; Yenidendüzenleme: 1/7/2016 – 6723/25 md.)

Yargıtay ve Danıştay daireleri ile genel kurullarıncayapılan kanun yolu incelemeleri sonunda;

a) İstinaf kanun yolu incelemesinde görev alan dairebaşkanı, üye, Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar,

b) İlk derece yargı yerlerinde duruşmaya, karara veyahükme katılan, karar veya hükmü veren ya da soruşturma aşamasında görev yapanhâkimler,

c) İlk derece yargı yerlerinde soruşturma aşamasındagörev alan, iddianameyi tanzim eden, duruşmaya katılan, mütalaa veren veyakanun yoluna başvuran Cumhuriyet savcıları,

hakkında kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir.

Kanun yolu değerlendirme formu; soruşturmanın niteliği,iddianame, karar veya hükmün hukuka uygunluğu ve isabet derecesi, soruşturma,kovuşturma veya yargılamanın hedef sürede tamamlanması, gereksiz masrafasebebiyet verilmesi, duruşmalara hazırlıklı çıkılması veya hazırlıksızçıkılarak gecikmelere neden olunması, dosyaların eksiklik nedeniyle geriçevrilmeye neden olmayacak şekilde görevli daire veya birime gönderilmesi,bilirkişi görevlendirilmesinin hukuka uygun yapılması, soruşturma, kovuşturmaveya yargılama işlemlerinin usul hükümlerine uygun olarak doğru ve zamanındayapılması, dava konularının anlayış ve yönlendirilmesi ile mütalaa, gerekçelikarar ve tebliğnamelerin yazılış, tahlil ve sonuçlandırılmasında başarıgösterilmesi gibi hususlar dikkate alınarak çok iyi, iyi, orta ve zayıfşeklinde düzenlenir. Yapılan incelemede olumlu veya olumsuz kanaatedinilememesi hâlinde, değerlendirme formu bu durum belirtilerek düzenlenir.

Hükmün onanmış veya bozulmuş olması tek başına olumluveya olumsuz değerlendirme yapılmasını gerektirmez. Ayrıca, incelenen kararauygun muhalefet şerhi bulunması hâlinde olumsuz değerlendirme yapılamaz.

Bölge adliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleridairelerince yapılan istinaf kanun yolu incelemesi sonucunda yukarıdakifıkralarda belirtilen kriterler esas alınarak kanun yolu değerlendirme formudüzenlenir. Aynı dosyaya ilişkin olarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucudüzenlenen değerlendirme formu ile temyiz incelemesi sonucu düzenlenendeğerlendirme formu arasında çelişki bulunması hâlinde temyiz mercilerincedüzenlenen değerlendirme formu esas alınır.

Değerlendirme formu, kararı inceleyen heyetin başkanıtarafından düzenlenir. Hakkında değerlendirme formu düzenlenenler, formunUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)’ne kaydedilmesinden itibaren bir ayiçinde gerekçelerini belirtmek suretiyle değerlendirme formunun yenidenincelenmesini isteyebilir. Yeniden inceleme talebi, başvuru tarihinden itibarenbir ay içinde incelemeyi yapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanır.

Yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkin usul veesaslar Yargıtay ve Danıştayın görüşü alınmak suretiyle Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.

Soruşturma, kovuşturma veya yargılamanın tamamlanmasıiçin öngörülen hedef süreler Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşüalınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet HakanSOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanunhükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına girenbir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacakolması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuranMahkeme 2802 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarınıniptallerini talep etmiştir. Anılan maddenin itiraz konusu dördüncü fıkrasında bölgeadliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleri dairelerince yapılan istinafkanun yolu incelemesi sonucunda anılan maddede belirtilen ölçütlerin esasalınarak kanun yolu değerlendirme formunun düzenleneceği, aynı dosyaya ilişkinolarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu iletemyiz incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu arasında çelişkibulunması hâlinde temyiz mercilerince düzenlenen değerlendirme formunun esasalınacağı belirtilmiştir.

4. Maddenin itiraz konusu beşincifıkrasında ise değerlendirme formunun kararı inceleyen heyetin başkanıtarafından düzenleneceği, hakkında değerlendirme formu düzenlenenlerin formunUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’ne kaydedilmesinden itibaren bir ay içindegerekçelerini belirtmek suretiyle değerlendirme formunun yeniden incelenmesiniisteyebileceği ve yeniden inceleme talebinin başvuru tarihinden itibaren bir ayiçinde incelemeyi yapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanacağıdüzenlenmektedir.

5. Bakılmakta olan davanın konusu isesanığın ruhsatsız ateşli silah taşıma suçunu işlediği iddiasına ilişkindir.Kurallar, bakılmakta olan davadaki uyuşmazlığın çözümünde olumlu ya da olumsuzyönde etki yapacak nitelikte değildir. Dolayısıyla kuralların bakılmakta olandavada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

6. Açıklanan nedenle kuralların itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

Hasan Tahsin GÖKCAN bu görüşe katılmamıştır.

III. HÜKÜM

24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve SavcılarKanunu’nun 1/7/2016 tarihli ve 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yenidendüzenlenen 28. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarının itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığındanbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN’ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA 27/6/2024tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 2802 sayılı Kanunun 28. maddesinin (6723 sayılıKanunun 25. maddesiyle yeniden düzenlenen) iptali istenen 4. ve 5. fıkralarındaadli ve idari uyuşmazlıklar sonunda verilen mahkeme kararlarıyla ilgili olarakkanun yollarında yapılan yargısal denetim sonucunda kararı denetlenen hakimlerhakkında ilgili daire başkanı tarafından kanun yolu değerlendirme formudüzenleneceği öngörülmektedir. Mahkememiz sayın çoğunluğu iptali istenen kurallarınyerel mahkeme tarafından ilgili davada uygulanacak kural olmadığı kanaatiyleiptal isteminin reddi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.

2. Daha önce benzer biçimde Mahkeme çoğunluğu tarafındankarara bağlanan 2023/51 E. - 2023/48 K. 22/3/2023 (R.G. Tarih ve sayısı : 19/7/2023-32253) ve E. 2024/23, 1.2.2024 sayılı kararlara karşı yazdığımkarşıoy gerekçelerim bu dosya için de geçerlidir. Söz konusu gerekçelerle bubaşvuru yönünden de kuralın esasınınincelenmesi gerektiği görüşündeyim.

Başkanvekili

 Hasan Tahsin GÖKCAN