Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/121, K.2024/118 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/121

Karar Sayısı : 2024/118

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi

İTİRAZIN KONUSU: 1/6/1989tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli MaliMüşavirlik Kanunu’nun 50. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yeralan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktan sonra…” ibaresinin “anılanmaddenin birinci fıkrasının (e) ve (m) bentleri” yönünden Anayasa’nın 135. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: SerbestMuhasebeci Mali Müşavirler Odaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına DairYönetmelik Taslağı’nın bazımaddelerinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca (Bakanlık) uygun görülmemesiyönündeki işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yeraldığı 50. maddesi şöyledir:

“Yönetmelikler

Madde 50- Bu Kanunla ilgili olarakaşağıda belirtilen hususlar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.

a) Serbest muhasebeci mali müşavirlik veyeminli mali müşavirliğe ait çalışma usul ve esasları.

b) 7 nci maddeye göre sınav içinteşekkül ettirilecek komisyonun çalışma usulleri, sınav esasları, sınavınkonuları, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanındaçalışma şekli, süresi (staj) ile ilgili diğer hususlar.

c) Yeminli mali müşavirlerin tasdikişlerine dair işlemler.

d) Müracaat usulleri.

e) Ruhsat verilmesi ve unvanınkullanılması.

f) Üye kayıt defteri, meslek kütüğü vemeslek sicil numarası.

g) Üye aidatları.

h) Taşınmaz mallara sahip olma.

i) Müşavirlik ve muhasebecilik ücretininesasları.

j) Meslek mensuplarınca tutulacak defterve kayıtlar ile bunların bildirim mecburiyeti.

k) Disiplin kovuşturması yapılmasıkonusunda karar verecek merci, disiplin cezalarını vermeye yetkili merciler,disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazın usul ve şartları ve disiplinleilgili diğer hususlar.

l) Oda ve birlik personelinin istihdamıve özlük hakları ile ilgili hususlar.

m) Kanunun uygulaması ile ilgili diğerhususlar.

n) Değerlendirme ve sınavkomisyonlarının çalışma usul ve esasları, bunların kimlerden oluşacağı,nerelerde ve ne zaman çalışmaya başlayacakları ve diğer hususlar.

a, b, c, j, k, l, m bentlerinde belirtilen yönetmeliklerOdalar Birliğince birliğin kurulmasından itibaren bir yıl içinde hazırlanır. MaliyeBakanlığının uygun görüşü alındıktan sonra Resmi Gazete'de yayımlanır.

 (n) bendinde belirtilen yönetmelik en geç altı ay içindeMaliye Bakanlığınca, diğer yönetmelikler Birlikçe, Birliğin kurulmasındanitibaren altı ay içinde çıkarılır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDUtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (e)bendi” Yönünden İptali Talebine İlişkin Başvurunun İncelenmesi

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumundabu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancakanılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanınbulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 3568 sayılı Kanun’un 50. maddesinin ikinci fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktansonra…” ibaresinin “anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi”yönünden iptalini talep etmiştir. Anılan Kanun’un 50. maddesinin birincifıkrasında yönetmelikle düzenlenecek hususlara yer verilmiş, ikinci fıkrasındaise birinci fıkranın (a),(b), (c), (j), (k), (l) ve (m) bentlerinde belirtilen yönetmeliklerin SerbestMuhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğince(Birlik) Birliğin kurulmasından itibaren bir yıl içinde hazırlanacağı hükümaltına alınmıştır. İkinci fıkranın ikinci cümlesi de bu yönetmeliklerinBakanlığın uygun görüşü alındıktan sonra Resmî Gazete’de yayımlanacağınıöngörmektedir.

4. Bakılmakta olan davanınkonusu görüş için Bakanlığa gönderilen yönetmelik taslağının bazı maddelerininBakanlıkça uygun görülmemesine yönelik işlemin iptali talebine ilişkindir.Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi” yönünden iptalitalep edilmiş ise de söz konusu bent uyarınca hazırlanan yönetmeliklerBakanlığın uygun görüşü alınması öngörülen yönetmeliklerden biri değildir.Dolayısıyla kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

5. Açıklanan nedenlekuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanmaimkânı bulunmadığından kuralın bu yönden iptali talebine ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

B. Kuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (m)bendi” Yönünden İptali Talebine İlişkin Başvurunun İncelenmesi

6. 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruyaengel durumlar” başlıklı 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “İtirazyoluna başvuran mahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka davadosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar içinde bekletici mesele sayılır” denilmektedir. Anılan fıkra uyarınca aynımahkeme tarafından aynı kurala ilişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulmasımümkün değildir.

7. 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde ise AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmişve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında açık bir şekilde dayanaktan yoksunveya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafındanesas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

8. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemeninkuralın “anılan maddenin birinci fıkrasının (m) bendi” yönünden iptalitalebiyle Anayasa Mahkemesine birden fazla başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.Anayasa Mahkemesinin E.2024/71 esasına kayıtlı ilk başvurunun bu dava dosyasıiçin bekletici mesele yapılması gerekirken aynı kuralın iptali talebiyle tekrarbaşvuruda bulunulmuş olması sebebiyle bu başvurunun incelenme imkânıbulunmamaktadır.

9. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin(2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun aynıKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından reddi gerekir.

III. HÜKÜM

1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci MaliMüşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 50. maddesinin ikinci fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan “Maliye Bakanlığının uygun görüşü alındıktansonra…” ibaresinin;

A. “anılan maddenin birinci fıkrasının (e) bendi” yönünden itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından bu yönden iptaline kararverilmesi talebiyle yapılan başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE,

B. “anılan maddenin birinci fıkrasının (m) bendi” yönünden iptalinekarar verilmesi talebiyle yapılan başvurunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41.maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralı fıkraları gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE,

27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.