Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/122, K.2024/122 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/122

Karar Sayısı : 2024/122

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Diyarbakır 3. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesinin 14/4/1982tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değiştirilen (c) fıkrasının Anayasa’nın 2., 10., 11., 129. ve 140. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Devlet üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapan sanık hakkında kastenyaralama ve hakaret suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un 53. maddesinin itiraz konusu (c) fıkrası şöyledir:

 “c. (Değişik: 14/4/1982 - 2653/3 md.) Cezasoruşturması usulü:

Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ileyükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretimelemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununatabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sıradaişledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca incelemebaşlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya dadoğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:

 (1) İlk soruşturma:

Yükseköğretim Kurulu Başkanı için, kendisininkatılmadığı, Milli Eğitim Bakanının başkanlığındaki bir toplantıda,Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek en az üç kişilik bir kurulca,diğerleri için, Yükseköğretim Kurulu Başkanınca veya diğer disiplin amirlerincedoğrudan veya görevlendirecekleri uygun sayıda soruşturmacı tarafından yapılır.

Öğretim elemanlarından soruşturmacı tayin edilmesihalinde, bunların, hakkında soruşturma yapılacak öğretim elemanının akademikunvanına veya daha üst akademik unvana sahip olmaları şarttır.

 (2) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına;

a) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ileYükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nciDairesi,

b) Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumu rektörleri,rektör yardımcıları ile üst kuruluş genel sekreterleri hakkında, YükseköğretimKurulu üyelerinden teşkil edilecek üç kişilik kurul,

c) Üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetimkurulu üyeleri, fakülte dekanları ve dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokulmüdürleri ve yardımcıları ile üniversite genel sekreterleri hakkında, rektörünbaşkanlığında rektörce görevlendirilen rektör yardımcılarından oluşacak üçkişilik kurul,

d) Öğretim elemanları, fakülte, enstitü ve yüksekokulsekreterleri hakkında üniversite yönetim kurulu üyeleri arasından oluşturulacaküç kişilik kurul,

e) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarhakkında, mahal itibariyle yetkili il idare kurulu,

Karar verir.

f) Yükseköğretim Kurulu ile üniversite yönetimkurullarınca oluşturulacak kurullarda görevlendirilecek asıl ve yedek üyelerbir yıl için seçilirler. Süresi sona erenlerin tekrar seçilmeleri mümkündür.

 (3) Son soruşturmanın açılıp açılmamasına karar verecekkurullar üye tamsayısı ile toplanır. Kurullara ilk soruşturmayı yapmış olanüyeler ile haklarında karar verilecek üyeler katılamazlar. Noksanlar yedeküyelerle tamamlanır. Diğer hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükümleriuygulanır.

 (4) Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim DenetlemeKurulu Başkan ve üyeleri hakkında Danıştayın 2 nci Dairesinde verilen lüzum-umuhakeme kararına itiraz ile men-i muhakeme kararlarının kendiliğindenincelenmesi Danıştayın İdari İşler Kuruluna aittir. Diğer kurullarca verilenlüzum-u muhakeme kararına ilgililerce yapılacak itiraz ile men-i muhakemekararları kendiliğinden Danıştay 2 nci Dairesince incelenerek karara bağlanır.Lüzum-u muhakemesi kesinleşen Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim DenetlemeKurulu Başkan ve üyelerinin yargılanması Yargıtay ilgili ceza dairesine, temyizincelemesi Ceza Genel Kuruluna, diğer görevlilerin yargılanmaları suçunişlendiği yer adliye mahkemelerine aittir.

 (5) Değişik statüdeki kişilerin birlikte suç işlemelerihalinde soruşturma usulü ve yetkili yargılama mercii görev itibariyle üstdereceliye göre tayin olunur.

 (6) Yükseköğretim Kurulu Başkanı ve rektörler hakkında19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet veYolsuzluklarla Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarından dolayı yapılacakceza soruşturmasında yukarıda belirtilen ceza kovuşturması usulü tatbik edilir.(Mülga cümle:15/4/2020-7243/7md.) (...)

3628 sayılı Kanun kapsamına giren suçlarından dolayıkanuni kovuşturma için gereken izin, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ileYükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri ve bu kuruluşların memurları(Üniversitelerarası Kurul memurları dahil) hakkında Yükseköğretim KuruluBaşkanından, üniversite yöneticileri ve öğretim elemanları ile memurlarhakkında üniversite rektörlerinden alınır.

 (7) İdeolojik amaçlarla Anayasada yer alan temel hak vehürriyetleri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,sınıf, din ve mezhep ayrılığına dayanılarak nitelikleri Anayasada belirtilenCumhuriyeti ortadan kaldırmak maksadıyla işlenen suçlarla bunlara irtibatlısuçlar, öğrenme ve öğretme hürriyetini doğrudan veya dolaylı olarak kısıtlayan,kurumların sükün, huzur ve çalışma düzenini bozan boykot, işgal, engelleme,bunları teşvik ve tahrik, anarşik ve ideolojik olaylara ilişkin suçlar ile ağırcezayı gerektiren suçüstü hallerinde, yukarıda yazılı usuller uygulanmaz; buhallerde kovuşturmayı Cumhuriyet Savcısı doğrudan yapar.

 (8) Bu Kanunda yer almamış hususlarda 2/12/1999 tarihlive 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması HakkındaKanun hükümleri uygulanır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mehmet AKTEPEtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği hükme bağlanmış;anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangimaddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı”Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4)numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygunolmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

3. Anılan İçtüzük‘ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında; Anayasa’yaaykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine,hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkçagösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendindede Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerinbulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralıfıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuranmahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığıbelirtilmiştir.

5. Yapılan incelemede başvuru kararında itirazkonusu kuralın Anayasa’ya aykırılığının belirsiz ve genel bir anlatımla ilerisürüldüğü, hangi paragraflar, bentler veya alt bentlerin Anayasa’nın hangimaddelerine aykırı olduğunun ayrı ayrı ve açıkça belirtilmediği tespitedilmiştir. Bu itibarla başvuru kararında yer verilen gerekçelerin kuralınhangi paragrafları, bentleri veya alt bentleri yönünden ileri sürüldüğüanlaşılamamaktadır.

6. Açıklanan nedenlerle6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ileİçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğuanlaşılan itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.

III. HÜKÜM

4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun53. maddesinin 14/4/1982 tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyledeğiştirilen (c) fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.