Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/123, K.2024/117 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/123

Karar Sayısı : 2024/117

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNABAŞVURAN: Uşak 1. Ağır Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasa’nın2., 5., 9., 10., 36., 138. ve 141. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.

OLAY: Kasten öldürme ve tehdit suçlarından açılan cezadavasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENENKANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 284. maddesi şöyledir:

 “Direnme yasağı

Madde 284 – (1)Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşıherhangi bir kanun yoluna gidilemez.

 (2) İtiraz vetemyize ilişkin hükümler saklıdır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğühükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri,Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itirazkonusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın “Anayasayaaykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinindördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.”denilmiştir.

3. 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusuyapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

4. 5271 sayılı Kanun’un 284.maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliye mahkemesikarar ve hükümlerine karşı direnilemez; …” bölümüne yönelik iptal talebiAnayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılıkararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192 sayılıResmî Gazete’de yayımlanmıştır. AnayasaMahkemesince işin esasına girilerek reddedilen itiraz başvurusuna konu kuralhakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’deyayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık sürehenüz dolmamıştır.

5. Açıklanan nedenle 5271 sayılıKanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliyemahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;…” bölümüne yönelik başvurununAnayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41.maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.

6. Öte yandan Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Kanun’un40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacakbir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddiolduğu kanısına varırsa bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesinebaşvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin AnayasaMahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemeningörevine giren bir davanın bulunması ve iptali talep edilen kuralın da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak kural ise davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

7. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından 5271 sayılıKanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptali talep edilen “…bunlarakarşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.” bölümü, istinafaşamasında bölge adliye mahkemesi tarafından verilen karar ve hükümlere karşıherhangi bir kanun yoluna gidilemeyeceğini düzenlemektedir. Kanun yollarınınyalnızca taraflarca başvurulabilecek hukuksal çareler olduğu gözetildiğindemahkeme tarafından herhangi bir kanun yoluna başvurulabilmesinin mümkünolmadığı açıktır. Bu itibarla muhatabı, davanın tarafları olan kuralınbakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

8. Açıklanan nedenle 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin(1) numaralı fıkrasının “…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.”bölümüne ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.

III. HÜKÜM

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;

A. “Bölgeadliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;...” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncüfıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince REDDİNE,

B. Kalan kısmının itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu kısma ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,

27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.