Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/134, K.2024/135 Sayılı Karar - 23/07/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/134

Karar Sayısı : 2024/135

Karar Tarihi : 23/7/2024

R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Mardin 2. Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188sayılı Kanun’un 23. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 250.maddesinin (12) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Suça sürüklenen çocuk hakkında kasten silahla yaralama vebıçak veya diğer aletleri izinsiz olarak satın alma, taşıma veya bulundurmasuçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 250. maddesişöyledir:

 “Seri muhakeme usulü

Madde 250 – (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ileBirlikte Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/23 md.)

 (1) Soruşturma evresi sonunda aşağıdaki suçlarla ilgiliolarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde serimuhakeme usulü uygulanır:

a) Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Hakkı olmayan yere tecavüz (madde 154, ikinci veüçüncü fıkra),

2. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (madde170),

3. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (madde 179, ikincive üçüncü fıkra),

4. Gürültüye neden olma (madde 183),

5. Parada sahtecilik (madde 197, ikinci ve üçüncü fıkra),

6. Mühür bozma (madde 203),

7. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (madde206),

8. Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (madde 228,birinci fıkra),

9. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerininkullanılması (madde 268),

suçları.

b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar veBıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin birinci, üçüncüve beşinci fıkraları ile 15 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncüfıkralarında belirtilen suçlar.

c) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 93üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen suç.

d) 13/12/1968 tarihli ve 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırtve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde belirtilensuç.

e) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı KooperatiflerKanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendindebelirtilen suç.

 (2) Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri,şüpheliyi, seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir.

 (3) Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulününuygulanması şüpheliye teklif edilir ve şüphelinin müdafii huzurunda teklifikabul etmesi hâlinde bu usul uygulanır.

 (4) Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanununun 61 incimaddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususları göz önünde bulundurarak,suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespitedeceği temel cezadan ve koşulları bulunduğu takdirde zincirleme suça ilişkinhükümler uygulandıktan sonra belirlenen cezadan yarı oranında indirim uygulamaksuretiyle yaptırımı belirler.

 (5) Dördüncü fıkra uyarınca sonuç olarak belirlenenhapis cezası Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde TürkCeza Kanununun 50 nci maddesine göre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya 51inci maddesine göre ertelenebilir.

 (6) Bu maddeye göre belirlenen yaptırımlar hakkında,Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde 231 inci maddekıyasen uygulanabilir.

 (7) Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenliktedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.

 (8) Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakemeusulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep eder. Talepyazısında;

a) Şüphelinin kimliği ve müdafii,

b) Mağdur veya suçtan zarar görenlerin kimliği ile varsavekili veya kanuni temsilcisi,

c) İsnat olunan suç ve ilgili kanun maddeleri,

d) İsnat olunan suçun işlendiği yer, tarih ve zamandilimi,

e) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise,gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri,

f) İsnat olunan suçu oluşturan olayların özeti,

g) Üçüncü fıkrada belirtilen şartların gerçekleştiği,

h) Belirlenen yaptırım ile beşinci ve altıncı fıkrauygulanmış ise bunlara ilişkin hususlar ve güvenlik tedbirleri,

gösterilir. (Ek cümle:8/7/2021-7331/22 md.) Bu fıkrayaaykırı olarak düzenlendiği, belirlenen yaptırımda maddi hata yapıldığı,yaptırım hakkında 231 inci veya Türk Ceza Kanununun 50 nci ve 51 incimaddelerinin uygulanmasında objektif koşulların gerçekleşmediği ya da teklifedilen cezanın mahiyetine uygun bir güvenlik tedbiri belirtilmediği anlaşılantalep yazısı, eksikliklerin tamamlanması amacıyla mahkemece Cumhuriyetbaşsavcılığına iade edilir. Cumhuriyet savcısı tarafından eksikliklertamamlandıktan ve hatalı noktalar düzeltildikten sonra talep yazısı yeniden düzenlenerekmahkemeye gönderilir.

 (9) Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinlediktensonra üçüncü fıkradaki şartların gerçekleştiği, eylemin seri muhakeme usulükapsamında olduğu ve dosyadaki mevcut delillere göre mahkûmiyet kararıverilmesi gerektiği kanaatine varırsa talep yazısında belirtilen yaptırımdandaha ağır olmamak üzere dört ila yedinci fıkra hükümleri doğrultusunda hükümkurar; aksi takdirde talebi reddeder ve soruşturmanın genel hükümlere göresonuçlandırılması amacıyla dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına gönderir.Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılır.

 (10) Seri muhakeme usulünün herhangi bir sebepletamamlanamaması veya soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılmasıamacıyla Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi hâllerinde, şüphelinin serimuhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasınadair diğer belgeler, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delilolarak kullanılamaz.

 (11) Suçun iştirak hâlinde işlenmesi durumundaşüphelilerden birinin bu usulün uygulanmasını kabul etmemesi hâlinde serimuhakeme usulü uygulanmaz. (Ek cümle: 8/7/2021-7331/22 md.) Seri muhakemeusulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikteişlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.

 (12) Serimuhakeme usulü, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı ile sağır ve dilsizlik hâllerindeuygulanmaz.

 (13) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturmadosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka birnedenle şüpheliye ulaşılamaması hâlinde, seri muhakeme usulü uygulanmaz.

 (14) (Değişik:8/7/2021-7331/22 md.) Dokuzuncu fıkrakapsamında mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii, itirazıüçüncü ve dokuzuncu fıkralardaki şartlar yönünden inceler.

 (15) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarAdalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet HakanSOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına girenbir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacakolması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

3. Bakılmakta olan davanınkonusu suça sürüklenen çocuğun bıçak veya diğer aletleri izinsiz olarak satınalma, taşıma veya bulundurma suçundan cezalandırılması talebine ilişkindir.İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un 250. maddesinin (12)numaralı fıkrasının iptalini talep etmiştir.

4. Seri muhakeme usulü, anılan Kanun’daaçıkça düzenlenen suçlarla sınırlı olmak üzere uygulanabilecek istisnai birmuhakeme yolu olarak öngörülmüştür. Kanun’un 250. maddesinin (11) numaralıfıkrasına 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanun’un 22. maddesiyle eklenenikinci cümlede seri muhakeme usulü kapsamında yer alan bir suçla, bu kapsamagirmeyen başka bir suçun birlikte işlenmiş olması hâlinde seri muhakemeusulünün uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.

5. Bakılmakta olan davada suçasürüklenen çocuk hakkında kasten silahla yaralama ve bıçak veya diğer aletleriizinsiz olarak satın alma, taşıma veya bulundurma suçlarının birlikte işlendiğiiddiası ile kamu davası açılmıştır. Mahkeme bıçak veya diğer aletleri izinsizolarak satın alma, taşıma veya bulundurma suçu bakımından ayırma kararı vererekbu suç yönünden ayrı bir dosyada yargılamaya devam etmiştir. Kamu davasıaçıldıktan sonra yargılamaya konu suçlar bakımından ayırma kararı verilmişse dekasten silahla yaralama suçu Kanun’un 250. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde sayılan ve seri muhakeme kapsamındakisuçlardan değildir. Yine bakılmakta olan davaya konu suçun işlendiği iddiaedilen tarihin, anılan maddenin (11) numaralı fıkrasının ikinci cümlesindekidüzenlemenin yürürlüğe girdiği 14/7/2021 tarihinden sonra olduğu açıktır.Dolayısıyla seri muhakeme kapsamındaki bir suçun bu kapsamda olmayan başka birsuçla birlikte işlendiği iddiasıyla açılan davada seri muhakeme usulününuygulanması (11) numaralı fıkranın söz konusu cümlesi uyarınca mümkün değildir.

6. Açıklanan nedenlerle kuralın itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

III. HÜKÜM

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle başlığıile birlikte yeniden düzenlenen 250. maddesinin (12) numaralı fıkrasının itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 23/7/2024 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.