ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/158
Karar Sayısı : 2024/154
Karar Tarihi : 5/9/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Manisa 2. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 27/7/1967tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 33.maddesinin 22/1/2015 tarihli ve 6586 sayılı Kanun’un 41. maddesiyledeğiştirilen ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…kazaî veyaidari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile…” ibaresinin Anayasa’nın13., 35. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.
OLAY: Rütbeterfiinin yargı kararıyla geriye çekilmesi üzerine rütbe farkından doğanparasal hakların ödenmesi talebinin reddine ilişkin idari işlemin iptali talebiyleaçılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 33. maddesişöyledir:
“IV – Terfi zamanı:
Madde 33 – (Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/127 md.)
(Ek : 21/7/2000 - KHK - 607/2 md.; Değiştirilerek kabul: 10/5/2006-5497/2 md.; Değişik: 22/1/2015 - 6586/41 md.) Kıdem alanlar, kazaîveya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları,tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veyaizin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliğionanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasınınaçılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firarveya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere hükmünaçıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasınınseçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenlerhakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla,yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi verütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden geçerli olarakyapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbekıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez.
(Ek fıkra: 21/7/2000-KHK-607/2 md.; Aynen kabul:10/5/2006-5497/2 md.) Terfi sırasında olup da belirli oranda sicilmecburiyetini, sicil belgelerinin düzenlenmesinden sonra, 30 Ağustos tarihinekadar tamamlayacak olanlar (albaylar hariç) hakkında birinci fıkra hükmüuygulanmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Derya ATAKULtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyleuygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilenkuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural isebakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümündeveya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. 926 sayılı Kanun’un 33. maddesinde Türk SilahlıKuvvetlerine mensup subaylar ve astsubayların terfi zamanları düzenlenmektedir.Anılan maddenin ikinci fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinde kıdem alma,yargısal veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilme ile açığa alınma,tutuklanma, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izintecavüzünde bulunma nedenleriyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliğionanmayanlardan -haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasınınaçılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firarveya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere- hükmünaçıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasınınseçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenlerinemsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla rütbeterfii ve rütbe kıdemliliklerinin hükmün veya kararın kesinleşme tarihindengeçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürüleceği belirtilmiştir.
4. İtiraz konusu kural anılan fıkranın birinci cümlesindeyer alan “…kazaî veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile…”ibaresidir. Kurala göre kazai veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilerinrütbe terfii ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihindengeçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülecektir.
5. Bakılmakta olan davanın konusu ise kazai kararlanasbın lehe düzeltilmesi üzerine rütbe terfii ve rütbe kıdemliliğinin emsalleritarihine götürülmesi olmayıp rütbe farkından doğan parasal hakların ödenmesitalebine ilişkindir. Dolayısıyla kural, bakılmakta olan davadaki uyuşmazlığınçözümünü olumlu ya da olumsuz yönde etkileyecek nitelikte değildir.
6. Açıklanannedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
III. HÜKÜM
27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı KuvvetleriPersonel Kanunu’nun 33. maddesinin 22/1/2015 tarihli ve 6586 sayılı Kanun’un41. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...kazaî veya idari kararlarlanasıpları lehe düzeltilenler ile...” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 5/9/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR