ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/164
Karar Sayısı : 2025/13
Karar Tarihi : 16/1/2025
R.G. Tarih – Sayı : 26/3/2025 - 32853
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Karacabey İcra Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinin 2/7/2012tarihli ve 6352 sayılı Kanun’un 58. maddesiyle değiştirilen (2) numaralıfıkrasının Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İcra takibinin iptaline karar verilmesitalebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 28. maddesi şöyledir:
“Kararların sonuçları:
Madde 28 – 1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay,bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenindurdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlemtesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararınidareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: AnayasaMahkemesi’nin 10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile.)(…) (Ek cümleler: 21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler:10/9/2014-6552/97 md.; İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (…) (İptal dördüncücümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109sayılı Kararı ile.) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97 md.) (…) ancak disiplinhükümleri saklıdır.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Konusu belli birmiktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlüdavalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veyavekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bubildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslarçerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödemeyapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergimahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerdeidare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminatdavası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Mahkeme kararlarınınsüresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davasıancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
5. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarınınidareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim,harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarecemükellefe bildirilir.
6. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Tazminat ve vergidavalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihiarasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranındahesaplanacak faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile bankahesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faizişlemez.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfanFİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve MetinKIRATLI’nın katılımlarıyla 24/9/2024 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDUtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Anlam ve Kapsam
3. 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesindeidari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırları düzenlenmiştir. Anılanmaddeye göre idari davalar iptal davaları, tam yargı davaları ve tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalardan oluşmaktadır.
4. Söz konusu Kanun’un 3. maddesinde budavaların Danıştaya, idare mahkemelerine veya vergi mahkemelerine açılabileceğiöngörülmektedir. Kanun’un 22. maddesine göre ise açılan davalarda konularaydınlandığında meseleler sırasıyla oylanacak ve karara bağlanacaktır.
5. 24. maddenin birinci fıkrasının (e)bendi gereğince kararda, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi vehüküm, tazminat davalarında ise hükmedilen tazminatın miktarı belirtilmelidir.
6. Kararların sonuçları ise 28. maddededüzenlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre Danıştay, bölgeidare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenindurdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlemtesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur ve bu süre hiçbir şekilde kararınidareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyecektir.
7. İtiraz konusu kuralda da konusu bellibir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile hertürlü davalarda hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin, davacınınveya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesapnumarasına, bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılmasıöngörülmüştür. Otuz gün içerisinde ödeme yapılmaması durumunda ise karar genelhükümler dairesinde infaz ve icra olunabilecektir. Bir başka ifadeyle alacaklıkonumunda bulunan kişi kural uyarınca doğrudan icra takibi başlatamayacak; öncelikledavalı idareye banka hesap numarasını bildirerek otuz gün beklemesigerekecektir.
8. Kuralın gerekçesinde mahkemelertarafından hüküm altına alınan alacakların, hemen ilamlı icra takibi yapılmaksuretiyle tahsili yoluna gidildiği, bu suretle hem icra dairelerinin iş yükününgereksiz şekilde arttığı hem de idarelerin icra gideri ödeme külfetiyle karşıkarşıya kaldıkları, düzenleme ile kişilerin icraya başvurmak zorundakalmaksızın alacaklarını tahsil edebilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
B. İtirazın Gerekçesi
9. Başvuru kararında özetle; idariyargıya konu bir uyuşmazlıkta kararın idare aleyhine olması hâlinde alacağıntahsili için uygulanacak hukuki yol ile idare lehine olması durumda uygulanacakhukuki yolun birbirinden farklı olmasının eşitsizliğe sebebiyet verdiği, budurumun idarenin keyfî uygulamalarına neden olacağı belirtilerek kuralınAnayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
C. Anayasa’yaAykırılık Sorunu
10. Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve E.2023/76,K.2023/155 sayılı kararıyla 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu’nun ek 4. maddesinin itiraz konusu kuralla aynı nitelikte düzenlemeleriçeren birinci fıkrasının Anayasa’nın 36. maddesine aykırı olmadığına ve iptalitalebinin reddine karar verilmiştir.
11. Anılan karara konu fıkraya göre söz konusu Kanun uyarıncamahkemelerce hükmedilen bedel, tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri,davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesapnumarasına, bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılacaktır. Busüre içinde ödeme yapılmaması hâlinde ise kararın gereği genel hükümlerdairesinde icra edilebilecektir.
12. Kararda öncelikle idare aleyhine verilmiş bir hükmünicrası için ilgilinin başka bir yola başvurması zorunluluğunun öngörülmesimümkün olmamakla birlikte mahkeme kararının idarece uygulanmaması hâlindeilgilinin, idarenin Anayasa’yı ihlal eden bu fiiline karşı başvurabileceği veyargı kararının icrasını temin edebileceği yolların oluşturulmasınınAnayasa’nın 36. maddesinin bir gereği olduğu ve idare aleyhine verilenkararlara karşı da icra yoluna başvurulabilmesinin bu anayasal gerekliliğinifasını sağlamaya yönelik olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 25).
13. Kararda ayrıca idare tarafından mahkeme kararınınicra takibi başlatılmasına gerek kalmaksızın uygulanmasının lehine kararverilen kişinin alacağına icra takip sürecine göre daha kısa sürede kavuşmasınıtemin edebileceği, bu bağlamda fıkranın da idarenin mahkeme kararını icratakibi başlatılmadan uygulayabilmesi için öngörüldüğü tespit edilmiştir (AYM,E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 26).
14. Son olarak idareye banka hesap numarasınınbildirilmemesi ve ödemeyi gerçekleştirebilmesi için belirli bir sürenintanınmaması durumunda ilke olarak mahkeme kararının cebri icra yolunabaşvurulmadan uygulanması yükümlülüğünün yerine getirilmesinin mümkünolmayacağı gözönünde bulundurulduğunda, kararın uygulanabilmesi için ihtiyaçduyulacak bilginin idareye sunulmasını öngören ve bu kapsamda yapılacakişlemler için idareye makul bir süre tanıyan fıkranın kararın icrası hakkıylaçelişen bir yönünün bulunmadığı değerlendirilmiştir. Bu itibarla fıkranınAnayasa’nın 36. maddesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (AYM,E.2023/76, K.2023/155, 13/9/2023, § 36).
15. İtiraz konusu kural da konusu belli bir miktarparanın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlüdavalarda hükmedilen vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin, davacınınveya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasınabu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılmasına, ödeme yapılmamasıdurumunda kararın genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunmasınailişkindir. Dolayısıyla kuralın Anayasa Mahkemesinin anılan kararına konu fıkraylabenzer nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla kural yönünden AnayasaMahkemesinin söz konusu kararından ayrılmayı gerektirir bir durumbulunmamaktadır (aynı kurala ilişkin benzer bir diğer değerlendirme için bkz. AYM,E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013).
16. Açıklanannedenlerle kural Anayasa’nın 36. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
Kuralın Anayasa’nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
IV. HÜKÜM
6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 28. maddesinin 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanun’un 58.maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI