ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/174
Karar Sayısı : 2024/169
Karar Tarihi : 17/10/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinin ikinci fıkrasındayer alan “…satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini,…” ibaresininAnayasa’nın 13., 17. ve 35. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptalinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: Kanuni önalım hakkına dayanılarak açılan tapu iptal ve tescil davasında itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 734. maddesi şöyledir:
“c. Kullanılması
Madde 734
Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır.
Önalım hakkı sahibi, adına payın tesciline kararverilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hâkimtarafından belirlenen süre içinde hâkimin belirleyeceği yere nakden yatırmaklayükümlüdür.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör ElifÇELİKDEMİR ANKITCI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusukanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleridizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılanfıkranın (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
3. İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a)bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” AnayasaMahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemeningerekçeli kararla itiraz yoluna başvurduğu ancak gönderilen belgeler arasındabaşvuru kararına ilişkin düzenlenen tutanağın onaylı örneğinin bulunmadığıanlaşılmıştır. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucunaulaşılmıştır.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığındanreddi gerekir.
7. Kaldı ki Anayasa’nın “Anayasayaaykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinindördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir.6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusuyapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
8. Anayasa Mahkemesinin 8/11/2023 tarihli ve E.2023/77,K.2023/190 sayılı kararıyla itiraz konusu kuralda yer alan “… satış bedeli…”ibaresinin Anayasa’ya aykırıolmadığına karar verilmiş ve bu karar 12/12/2023 tarihli ve 32397 sayılıResmî Gazete’de yayımlanmıştır. AnayasaMahkemesince itiraz başvurusu üzerine işin esasına girilerek reddedilen anılanibare hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın ResmîGazete’de yayımlandığı 12/12/2023 tarihinden başlayarak geçmesi gereken onyıllık süre de henüz dolmamıştır.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun734. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “...satış bedeli ile alıcıyadüşen tapu giderlerini,...” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 17/10/2024 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI