ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/202
Karar Sayısı : 2024/192
Karar Tarihi : 4/12/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kızıltepe İcra Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 24/5/1962 tarihli ve 51 sayılıKanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76. maddesinin Anayasa’nın 2., 10., 13., 36., 37. ve 90. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Ödeme emri tebliğine rağmen mal beyanında bulunmayanborçluların hapisle tazyik olunması talebiyle açılan davalarda itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu 76. maddesi şöyledir:
“Hapis ile tazyik:
Madde 76– (Değişik: 24/5/1962-51/ 1md.)
Mal beyanında bulunmıyan borçlu, alacaklının talebiüzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defayamahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, RaportörMuhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusukanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlıklı 41. maddesinin (2)numaralı fıkrasında “İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz konusu kuralınuygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itirazbaşvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır” denilmektedir.Anılan fıkra uyarınca aynı mahkeme tarafından aynı kurala ilişkin birden fazlaitiraz başvurusunda bulunulması mümkün değildir.
3. 6216 sayılı Kanun’un“Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40.maddesinde ise Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurulardaizlenecek yöntem belirtilmiş ve anılan maddenin (4) numaralı fıkrasındayöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esasincelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
4. Söz konusu İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede Mahkemeninitiraz konusu kurala ilişkin ilk başvuruyu yaptıktan sonra bu başvuruyu diğerdava dosyaları için bekletici mesele yapması gerekirken, kuralın uygulanacağı birdenfazla dava dosyası için tek bir başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu hâliylebaşvurunun 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasındabelirtilen yönteme uygun olmadığından incelenme imkânı bulunmamaktadır.
6. Kaldı ki itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından itirazkonusu kuralın Anayasa’nın 2., 10., 13., 36., 37. ve 90. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmekle birlikte söz konusu maddelere hangi nedenlerle aykırıolduğu da ayrı ayrı ve açıkça gösterilmemiştir.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 41.maddesinin (2) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun anılanKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun24/5/1962 tarihli ve 51 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76.maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (2) ve 40. maddesinin (4) numaralıfıkraları gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 4/12/2024 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI