ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/216
Karar Sayısı : 2024/215
Karar Tarihi : 25/12/2024
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 37. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesinin (2) numaralıfıkrasına 20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanun’un 20. maddesiyleeklenen (c) bendinin Anayasa’nın 2. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Hakaret suçundan açılan davada itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 286. maddesişöyledir:
“Temyiz
Madde 286 – (1) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerininbozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir.
(2) Ancak;
a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya dahaaz hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşıistinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları,
b) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya dahaaz hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları,
c) (Ek:20/7/2017-7035/20 md.) Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlarailişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliyemahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlü kararlar veistinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
d) (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018 tarihli ve E.:2018/71K.:2018/118 sayılı Kararı ile İptal; Yeniden Düzenleme:20/2/2019-7165/7 md.)İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrasıkapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derecemahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıldâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarınailişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları,
e) Adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derecemahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesikararları,
f) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Sadece eşya veyakazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesikararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dairkararları,
g) On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî paracezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararlarıile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,
h) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Davanın düşmesine,ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derecemahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu türkararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
ı) Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmakkoşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren bölgeadliye mahkemesi kararları,
Temyiz edilemez.
(3) (Ek:17/10/2019-7188/29 md.) İkinci fıkradabelirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılansuçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararlarıtemyiz edilebilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra),
2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit(madde 213),
3. Suç işlemeye tahrik (madde 214),
4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215),
5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (madde216),
6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde 217),
7. (Ek:13/10/2022-7418/30 md.) Halkı yanıltıcı bilgiyialenen yayma (madde 217/A),
8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299),
9. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (madde 300),
10. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini,Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301),
11. Silâhlı örgüt (madde 314),
12. Halkı askerlikten soğutma (madde 318),
suçları.
b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci vedördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar.
c) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 incimaddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alansuçlar.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, RaportörMuhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusukanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmaktaolan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına girenbir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3.İtiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından 5271 sayılı Kanun’un 286. maddesinin(2) numaralı fıkrasının (c) bendinin iptali talep edilmiştir. Anılan benttehapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesikararlarıyla ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen seçenekyaptırımlara ilişkin her türlü kararlar ile istinaf başvurusunun esastanreddine dair kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamayacağı düzenlenmiştir.Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesi aşamasında olduğu, itiraz konusukuralın konusunun ise bölge adliye mahkemesince verilen kararlar olduğugözetildiğinde bulunduğu aşama itibarıyla kuralın bakılmakta olan davadauygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
4. Buitibarla kuralın itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 286. maddesinin (2) numaralı fıkrasına 20/7/2017 tarihli ve 7035sayılı Kanun’un 20. maddesiyle eklenen (c) bendinin itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 25/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI