ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/31
Karar Sayısı : 2024/37
Karar Tarihi : 22/2/2024
R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Eleşkirt Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 18/2/1965 tarihli ve 538 sayılıKanun’un 114. maddesiyle değiştirilen 278. maddesinin üçüncü fıkrasının9/11/1988 tarihli ve 3494 sayılı Kanun’un 53. maddesiyle değiştirilen (1)numaralı bendinde yer alan “…füru,...” ibaresinin Anayasa’nın 2., 13.,35. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: 2004 sayılıKanun kapsamında açılan tasarrufun iptali davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptaliiçin başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 278. maddesişöyledir:
“İvazsız tasarrufların butlanı:
Madde 278 – (Değişik: 18/2/1965-538/114 md.)
Mütat hediyeler müstesna olmak üzere, hacizden veyahaczedilecek mal bulunmaması sebebiyle acizden yahut iflasın açılmasındanhaczin veya aciz vesikası verilmesinin sebebi olan yahut masaya kabul olunanalacaklardan en eskisinin tesis edilmiş olduğu tarihe kadar geriye doğru olan müddetiçinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar batıldır.
Ancak, bu müddet haciz veya aciz yahut iflastan evvelkiiki seneyi geçemez.
Aşağıdaki tasarruflar bağışlama gibidir.
1. (Değişik : 9/11/1988-3494/53 md.) (İptal ibare:Anayasa Mahkemesi’nin 16/12/2021 tarihli ve E.: 2021/52, K.: 2021/97 sayılıKararı ile.) (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 26/1/2022 tarihli ve E.:2021/9, K.: 2022/4 sayılı Kararı ile.) füru, (İptal ibare: AnayasaMahkemesi’nin 11/7/2018 tarihli ve E.: 2018/9, K.: 2018/84 sayılı Kararı ile.)(…) (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 26/1/2022 tarihli ve E.: 2021/9,K.: 2022/4 sayılı Kararı ile.) evlat edinenle evlatlık arasında yapılan ivazlıtasarruflar,
2. Akdin yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin değerinegöre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği akitler,
3. Borçlunun kendisine yahut üçüncü bir şahıs menfaatinekaydı hayat şartiyle irat ve intifa hakkı tesis ettiği akitler ve ölünceyekadar bakma akitleri,”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma KARAMANODABAŞI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itirazyoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusumaddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davadauygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğibelirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenenkuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçelibaşvuru kararının aslı” Mahkemeyegönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasındaise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itirazbaşvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizingerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Söz konusu İçtüzük’ün 46. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemeningerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin herbirinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrıayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede,başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararınitiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede başvuru kararındaitiraz konusu kuralın Anayasa’nın bazı maddelerine aykırı olduğunun iddiaedilmiş olmasına karşın bu maddelere yönelik herhangi bir aykırılık gerekçesineyer verilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla kuralın hangi nedenlerle Anayasa’nın anılan maddelerine aykırıolduğu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmemiştir.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ ün 46.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılanbaşvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun18/2/1965 tarihli ve 538 sayılı Kanun’un 114. maddesiyle değiştirilen 278.maddesinin üçüncü fıkrasının 9/11/1988 tarihli ve 3494 sayılı Kanun’un 53.maddesiyle değiştirilen (1) numaralı bendinde yer alan “…füru,...”ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından REDDİNE 22/2/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL