Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2024/32, K.2024/39 Sayılı Karar - 22/02/2024

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2024/32

Karar Sayısı : 2024/39

Karar Tarihi : 22/2/2024

R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNABAŞVURAN: Sakarya 11. Asliye CezaMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 138. maddesine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Hakaret suçundan açılan ceza davasında itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENENKANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 284. maddesi şöyledir:

“Direnme yasağı

Madde 284 – (1) Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşıdirenilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.

 (2) İtiraz vetemyize ilişkin hükümler saklıdır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğühükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri,Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itirazkonusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın “Anayasayaaykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinindördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz”denilmiştir.

3. 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusuyapılamaz” hükmüne yer verilmiştir.

4. 5271 sayılı Kanun’un 284.maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliye mahkemesikarar ve hükümlerine karşı direnilemez; …” bölümüne yönelik iptaltalebi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılıkararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192 sayılıResmî Gazete’de yayımlanmıştır. AnayasaMahkemesince işin esasına girilerek reddedilen itiraz başvurusuna konu kuralhakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’deyayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık sürehenüz dolmamıştır.

5. Açıklanan nedenle 5271 sayılıKanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “Bölge adliyemahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; …” bölümüneyönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılıKanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.

6. Öte yandan, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde, bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davadauygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda iptali istenenkuralların Anayasa’nın hangi maddelerine aykırı olduklarının açıklanmasıgerektiği belirtilmiş; anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açıkbir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itirazbaşvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizingerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

7. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde deAnayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğutespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizinbaşvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir.

8. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemetarafından 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının“…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.” biçimindekibölümünün hangi nedenlerle Anayasa’nın 138. maddesine aykırı olduğunun ayrıayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır.

9. Buna göre 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan, 5271 sayılıKanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının “…bunlarakarşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.” bölümüne yönelik başvurunun da6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından reddi gerekir.

III. HÜKÜM

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;

A. “Bölgeadliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncüfıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince REDDİNE,

B. Kalan kısmınailişkin başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE,

22/2/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.