ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/108
Karar Sayısı : 2025/103
Karar Tarihi : 7/5/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 9/3/2023tarihli ve 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10. maddesinin (28) numaralıfıkrasının Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.
OLAY: Millî EğitimBakanlığı tarafından verilen bursun geri ödenmesi talebiyle açılan davadaitiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptaliiçin başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 10. maddesinin itiraz konusu (28) numaralıfıkrası şöyledir:
“(28) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı EcnebiMemleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun geçici 1 inci maddesininbirinci fıkrası kapsamına girenler ile söz konusu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süre içinde anılanmaddede belirtilen nedenlerle haklarında borç takibi yapılanlar veya yapılmasıgerekenlerin, kendilerine döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafa ilişkinborç tutarları, (daha önce bu borçları ile ilgili olarak yapılandırmadüzenlemelerinden yararlanmış ve ödemeleri devam edenler dâhil) bu Kanununyayımını izleyen üçüncü ayın sonuna kadar Millî Eğitim Bakanlığına başvurmalarıhâlinde, imzaladıkları yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefaletsenedi hükümleri dikkate alınmaksızın ve ilgililere önceden ödedikleri faizleriiade etme sonucu doğurmaksızın bu fıkra hükümlerine göre yeniden hesaplanır vebaşvuru süresi içinde tahsilat işlemi durdurulur. 5/8/1996 tarihinden sonrayüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınanlar hakkında14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncümaddesinin ikinci fıkrası hükümlerine göre bu fıkranın yürürlüğe girdiğitarihten önceki süreler için herhangi bir fer’i alacak hesaplanmaz. Bunlarındaha önce ödemiş oldukları tutar ile mecburi hizmetlerinde değerlendirilensürelere isabet eden tutar, anapara borç tutarından mahsup edilir. Bu fıkrauyarınca vazgeçilen borç tutarına isabet eden vekâlet ücreti de dâhil yargılamagiderleri tahsil edilmez. Hesaplanan borç tutarı, ilgilinin durumu ve ödenmesigereken meblağ dikkate alınarak yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsilkefalet senedi alınması kaydıyla azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Bufıkra kapsamında düzenlenen yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsilkefalet senedi damga vergisi ve noter harcından müstesnadır. Ancak terörörgütlerine veya Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna kararverilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğugerekçesi ile öğrencilikle veya mecburi hizmetle yükümlü bulundukları süreiçerisinde kadrolarıyla ilişiği kesilenler hakkında bu fıkra hükümleriuygulanmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör ŞerminBİRTANE tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntemdüzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır. Söz konusu maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık birşekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularınınAnayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriylereddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede,başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkeme tarafından sadece davalıların Anayasa’ya aykırılık iddiasınınciddi olduğu belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı yönündenbir değerlendirme yapılmaksızın Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulduğu vesöz konusu başvuru kararında kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hanginedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurunun yöntemineuygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılanbaşvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
9/3/2023 tarihli ve 7440 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10.maddesinin (28) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 7/5/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI