ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/107
Karar Sayısı : 2025/96
Karar Tarihi : 22/4/2025
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 36. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk UyuşmazlıklarındaArabuluculuk Kanunu’nun 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birincicümlesinin “mahkemeler” yönünden Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2., 9., 36., 40., 48., 49., 138. ve 141. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.
OLAY: Tespit ve ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin iptali talebiyleaçılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yeraldığı 5. maddesi şöyledir:
“Beyan veya belgelerin kullanılamaması
MADDE 5 – (1) Taraflar, arabulucu veya arabuluculuğakatılanlar da dâhil üçüncü bir kişi, uyuşmazlıkla ilgili olarak hukuk davasıaçıldığında yahut tahkim yoluna başvurulduğunda, aşağıdaki beyan veya belgeleridelil olarak ileri süremez ve bunlar hakkında tanıklık yapamaz:
a) Taraflarca yapılan arabuluculuk daveti veya birtarafın arabuluculuk faaliyetine katılma isteği.
b) Uyuşmazlığın arabuluculuk yolu ile sona erdirilmesiiçin taraflarca ileri sürülen görüşler ve teklifler.
c) Arabuluculuk faaliyeti esnasında, taraflarca ilerisürülen öneriler veya herhangi bir vakıa veya iddianın kabulü.
ç) Sadece arabuluculuk faaliyeti dolayısıyla hazırlananbelgeler.
(2) Birinci fıkra hükmü, beyan veya belgenin şeklinebakılmaksızın uygulanır.
(3) Birinci fıkrada belirtilen bilgilerinaçıklanması mahkeme, hakem veya herhangi bir idari makam tarafından istenemez.Bu beyan veya belgeler, birinci fıkrada öngörülenin aksine, delil olaraksunulmuş olsa dahi hükme esas alınamaz. Ancak, söz konusu bilgiler bir kanunhükmü tarafından emredildiği veya arabuluculuk süreci sonunda varılananlaşmanın uygulanması ve icrası için gerekli olduğu ölçüde açıklanabilir.212/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle, bu fıkrada yeralan “taraflar da” ibaresi “taraflarve görüşmelere katılan diğer kişiler de” şeklinde değiştirilmiştir.
(4) Yukarıdaki fıkralar, arabuluculuğun konusuyla ilgiliolup olmadığına bakılmaksızın, hukuk davası ve tahkimde uygulanır.
(5) Birinci fıkrada belirtilen sınırlamalar saklı kalmakkoşuluyla, hukuk davası ve tahkimde ileri sürülebilen deliller, sadecearabuluculukta sunulmaları sebebiyle kabul edilemeyecek deliller haline gelmez.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, RaportörDerya ATAKUL tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanunhükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecekyöntem belirlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davayabakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bufıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesinegöndereceği kurala bağlanmış, söz konusu fıkranın (a) bendinde de “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekildedayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilkincelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itirazyoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği; (2) numaralı fıkrasında da anılan (b) bendi uyarınca verilen kararınitiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede başvuru kararınıniçeriğinde 6325 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (3)numaralı fıkrasının “Birinci fıkradabelirtilen bilgilerin açıklanması mahkeme, hakem veya herhangi bir idari makamtarafından istenemez.” şeklindeki birinci cümlesine yönelikgerekçelerle Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunulduğu, “KARAR”başlıklı son bölümde ise anılan fıkranın tamamının “mahkemeler” yönündenAnayasa’ya aykırı olduğunun ileri sürüldüğü görülmektedir. Bu hâliyle anılanfıkranın tamamının mı yoksa birinci cümlesinin mi iptalinin talep edildiğibelirsizdir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucunaulaşılmıştır.
6.Kaldı ki itiraz yoluna başvuran Mahkeme, kuralın “mahkemeler” yönündeniptalini talep etmekle birlikte “…mahkeme,…” ibaresinin anılan Kanun’un5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer aldığıgözetildiğinde söz konusu cümlenin “mahkemeler” yönünden iptalinin talepedilmesi yerine doğrudan cümlede yer alan “…mahkeme,…” ibaresininiptalini talep edebileceği de açıktır.
7. Açıklanan nedenle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılanbaşvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk UyuşmazlıklarındaArabuluculuk Kanunu’nun 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birincicümlesinin “mahkemeler” yönünden iptaline karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin(4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 22/4/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI