ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/105
Karar Sayısı : 2025/95
Karar Tarihi : 22/4/2025
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bozüyük 3. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 31/3/2011tarihli ve 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un18. maddesinin Anayasa’nın 2., 36. ve 40.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Seyirden yasaklama tedbirine uymama suçundan açılan cezadavasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu 18. maddesi şöyledir:
“Seyirdenyasaklanma
MADDE 18 – (1) Kişinin, bu Kanunda tanımlanan veya yollamadabulunulan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı mahkemece kurulan hükümde,hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanmasınakarar verilir. Seyirden yasaklanma ibaresinden kişinin müsabakaları ve antrenmanlarıizlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına girişinin yasaklanmasıanlaşılır. Hükmün kesinleşmesiyle infazına başlanan seyirden yasaklanmayaptırımının süresi cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiylesona erer. Bu güvenlik tedbirine ceza verilmesine yer olmadığı kararı ilebirlikte hükmedilmesi halinde, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yılgeçmesiyle bu güvenlik tedbirinin uygulanmasına son verilir. Güvenlik tedbiriolarak spor müsabakalarını seyirden yasaklama kararı 25/5/2005 tarihli ve 5352sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre kaydedilir. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu fıkradaki biryıllık süreler, ikinci kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğindeüç yıl; üçüncü kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde ise beşyıl olarak uygulanır.
(2) Bu madde hükümleri, taraftar gruplarınca sporalanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içerentezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da uygulanır.
(3) Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturmabaşlatılması halinde şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden yasaklamatedbiri derhal uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı,kovuşturma evresinde mahkeme tarafından bu tedbirin kaldırılmasına kararverilmediği takdirde bu yasağın uygulanmasına koruma tedbiri olarak devamedilir.
(4) Koruma tedbiri olarak uygulanan ve güvenlik tedbiriolarak hükmedilen spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbirine ilişkinbilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde tutulan bu amaca özgü elektronikbilgi bankasına derhal kaydedilir. Bu bilgi bankasına spor kulüplerinin vefederasyonların erişimi sağlanır. Yasaklanan kişilere ilişkin bilgiler, ilgilispor kulüplerine ve yurt dışında yapılacak müsabaka öncesinde müsabakanınyapılacağı ülkenin yetkili mercilerine bildirilir.
(5) Koruma tedbiri olarak uygulanan spor müsabakalarınıseyirden yasaklanma tedbiri;
a) Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafındankaldırılmasına karar verilmesi,
b) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi,
c) Sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi,
halinde derhal kaldırılır. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu kararlarCumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerce işlemi yapan kolluk birimine derhâlbildirilir ve kollukça elektronik bilgi bankasına işlenir.
(6) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine, hükmünaçıklanmasının geri bırakılmasına, hapis cezası yerine seçenek yaptırım olaraktedbire veya hapis cezasının ertelenmesine karar verilmesi halinde, kararınkesinleştiği tarihten itibaren; önödeme halinde ise, önödemede bulunulduğutarihten itibaren, bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklamatedbirinin uygulanmasına devam edilir.
(7) Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisindeolduğu açıkça anlaşılan kişi, müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına alınmaz.Bu şekilde belirtilen alanlara giren ve dışarı çıkmamakta ısrar eden kişi zorkullanılarak dışarı çıkarılır ve bu madde hükümlerine göre bir yıl süreyle spormüsabakalarını seyirden yasaklanır.
(8) Bu madde hükümlerine göre spormüsabakalarını seyirden yasaklanan kişi, yasaklama kararının sebebini oluşturanfiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığıspor müsabakalarının yapılacağı gün, yurt içinde bulunduğu takdirde,müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakıngenel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Buyükümlülüğün takibi amacıyla kolluk birimlerince biyometrik yöntemler dekullanılabilir.
(9) Sekizinci fıkradaki yükümlülüğe aykırı hareket edenkişi, her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezasıile cezalandırılır.
(10) Bu Kanun hükümlerine göre hakkında güvenlik tedbiriolarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma kararı verilen kişi, yasaksüresince spor kulüplerinde ve federasyonlarda ve taraftar derneklerindeyönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarakgörev yapamaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararıve ekleri, Raportör Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk incelemeraporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
2. Anayasa’nın “Anayasayaaykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinindördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren geçmedikçe aynıkanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.”hükmüne yer verilmiştir.
3. 6222sayılı Kanun’un itiraz konusu 18. maddesinin (3) numaralı fıkrasına, (8)numaralı fıkranın birinci cümlesine ve (9) numaralı fıkrasına yönelik iptaltalepleri Anayasa Mahkemesinin 11/9/2014 tarihli ve E.2013/157, K.2014/138sayılı kararıyla esastan incelenerek kuralların Anayasa’ya aykırı olmadıklarınave iptalleri talebinin reddine karar verilmiştir. Bir itiraz başvurusu üzerineverilen söz konusu karar 10/7/2015 tarihli ve 29412 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanmıştır. Belirtilen karardan sonra anılan (8) numaralı fıkraya 4/7/2019 tarihli ve 7182 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle ikinci cümle ve (9) numaralı fıkraya “…her birmüsabaka için…” ibaresi eklenmiştir. Dolayısıyla (3) numaralı fıkra, (8)numaralı fıkranın birinci cümlesi ve (9) numaralı fıkranın “…her bir müsabaka için…” ibaresi dışında kalankısmı bakımından yeni birbaşvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı10/7/2015 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüzdolmamıştır.
4. Buitibarla (3) numaralı fıkraya, (8) numaralı fıkranın birinci cümlesine ve (9)numaralı fıkranın “…her bir müsabaka için…”ibaresi dışında kalan kısmına yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.
5. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleridizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği hükme bağlanmış; söz konusufıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangimaddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” AnayasaMahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4)numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygunolmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
6. Sözkonusu İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itirazyoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları ilerisürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerleaykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesigerektiği düzenlenmiş, 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendindeAnayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerinbulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği belirtilmiştir.
7. Yapılanincelemede itiraz konusu kuralın (1), (2),(4), (5), (6) ve (7) numaralı fıkraları, (8) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi,(9) numaralı fıkrasında yer alan “…her bir müsabaka için…” ibaresi ile (10)numaralı fıkrasına yönelik olarak söz konusufıkraların, cümlenin ve ibarenin hangi nedenlerle Anayasa’ya aykırı olduklarının ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte ortaya konulmaksızın soyut olarak Anayasa’ya aykırılıkiddiasında bulunulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan fıkralara, cümle veibareye yönelik başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
8. Açıklanan nedenle6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ileİçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğuanlaşılan söz konusu fıkralara, cümle ve ibareyeyönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
31/3/2011 tarihli ve 6222 sayılı Sporda Şiddet veDüzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 18. maddesinin;
A. (1) ve (2)numaralı fıkralarına yönelik itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE,
B. (3) numaralı fıkrasına yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinindördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince REDDİNE,
C. (4), (5), (6) ve(7) numaralı fıkralarına yönelik başvurunun6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE,
Ç. 1. (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesine yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncüfıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğinceREDDİNE,
2. (8) numaralıfıkrasına 4/7/2019 tarihli ve 7182 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle eklenen ikincicümleye yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE,
D. 1. (9) numaralıfıkrasında yer alan “…her bir müsabaka için…” ibaresine yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE,
2. (9) numaralıfıkrasının kalan kısmına yönelik başvurununAnayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41.maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,
E. (10) numaralıfıkrasına yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE,
22/4/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI