ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/127
Karar Sayısı : 2025/113
Karar Tarihi : 3/6/2025
R.G. Tarih-Sayı : 8/8/2025 -32980
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği
İTİRAZIN KONUSU: 8/2/2007tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 7. maddesinin2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 62. maddesiyle değiştirilen ikincifıkrasının (d) bendinin “… ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulanyönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere…” bölümünün Anayasa’nın 2., 7., 38., 87. ve 124. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: 5580 sayılıKanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelikte belirtilen hükümlere aykırıfiilde bulunulması nedeniyle verilen idari para cezasının iptali talebiyleaçılan davada itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 7. maddesinin itiraz konusu kuralın da yeraldığı ikinci fıkrası şöyledir:
“(Değişik ikinci fıkra: 2/12/2016-6764/62 md.) Özelöğretim kurumunun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklikyapması,
b) (Değişik:27/6/2019-7180/11 md.) Gerçeğe aykırı veyayanıltıcı reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya dabilgilerini kullanması,
c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izniolmadan kurumda uygulaması,
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğekonulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırıfiillerde bulunması,
e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmamasıveya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim TemelKanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiilleriçin brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brütasgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmikatı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve(g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş katartırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanmasıhâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir,(h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idaripara cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatıiptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makamtarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir.”
II. İLKİNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI,Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Yılmaz AKÇİL, ÖmerÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 3/6/2025 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural ve sınırlama sorularıgörüşülmüştür.
2. Anayasa’nın 152. ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyleuygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri içinAnayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın dao davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
3. 5580 sayılı Kanun’un 7. maddesininikinci fıkrasının (d) bendinde özel öğretim kurumlarının bu Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulanyönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunmasıidari yaptırım uygulanmasını gerektiren durumlar arasında sayılmıştır. Sözkonusu bendin “… ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik veyönergelerde belirtilen hükümlere…” bölümü itiraz konusu kuralıoluşturmaktadır.
4. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olandavanın konusu anılan Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmeliktebelirtilen hükümlere aykırılık nedeniyle uygulanan idari para cezasınailişkindir. Bu itibarla kuralda yer alan “... ve yönergelerde…” ibaresininbakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu ibareye ilişkinbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
5. Kuralda yer alan “… ve bu Kanuna dayanılarakyürürlüğe konulan …” ve “… belirtilen hükümlere…” ibareleriise bakılmakta olan davada uygulanma imkânı olmayan kurallar yönünden degeçerli, ortak kural niteliğindedir. Dolayısıyla bakılmakta olan davanın konusugözetilerek kuralın kalan kısmının esasına ilişkin incelemenin anılan bentteyer alan “…yönetmelik…” ibaresi ile sınırlı olarak yapılması gerekir.
6. Açıklanannedenlerle 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılıÖzel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 7. maddesinin 2/12/2016 tarihli ve 6764sayılı Kanun’un 62. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının (d) bendinde yeralan;
A. “...veyönergelerde…” ibaresinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından bu ibareye yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE,
B. “…vebu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik…” ve “…belirtilenhükümlere…” ibarelerinin esasının incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin anılan bentte yer alan “…yönetmelik…”ibaresi ile sınırlı olarak yapılmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
7. Başvurukararı ve ekleri, Raportör Derya ATAKUL tarafından hazırlanan işin esasınailişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
8. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğermahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında“Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının ResmîGazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasayaaykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir.
9. 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar”başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işinesasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren onyıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itirazbaşvurusu yapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
10. Anayasa Mahkemesi 11/2/2025tarihli ve E.2024/163, K.2025/41 sayılı kararındaitiraz konusu kuralı esastan inceleyerek kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığınave iptali talebinin reddine karar vermiştir. Anılan karar 21/5/2025 tarihli ve 32906 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesinceitiraz başvurusu üzerine işin esasına girilerek reddedilen kural hakkında yenibir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı21/5/2025 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüzdolmamıştır.
11. Açıklanan nedenle başvurunun Anayasa’nın 152.maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereğince reddi gerekir.
IV. HÜKÜM
8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunu’nun 7. maddesinin 2/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 62.maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “…yönetmelik…” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinindördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereğince REDDİNE 3/6/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI