ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı : 2025/159
Karar Sayısı : 2025/144
Karar Tarihi : 10/7/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun;
A. 140. maddesinin (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,
B. 320. maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesindeyer alan “…tutanağın altı hazırbulunan taraflarca imzalanır.”ibaresinin,
Anayasa’nın 2., 5.,13., 36., 40. ve 141. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçilik alacağının tahsili talebiyle açılan davada itirazkonusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu kuralların da yeraldığı;
1. 140. maddesinin (3)numaralı fıkrası şöyledir:
“(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulhveya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıklarıtakdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespitedilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır.Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.”
2. 320. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“(2) Daha önce karar verilemeyen hâllerde mahkeme, ilkduruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımıhakkında tarafları dinler; daha sonra tarafların iddia ve savunmalarıçerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulhe veyaarabuluculuğa teşvik eder. Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadıklarıtakdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanağa yazılır;tutanağın altı hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanakesas alınmak suretiyle yürütülür.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Elif ÇELİKDEMİRANKITCI tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanunhükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, budava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptalitalep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 6100sayılı Kanun’un 140. maddesinin (3) numaralıfıkrasının ikinci cümlesi ile 320. maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesindeyer alan “…tutanağın altı hazırbulunan taraflarca imzalanır.”ibaresinin iptallerini talep etmiştir.
4. Anılan Kanun’un ön incelemeduruşmasını düzenleyen 140. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birincicümlesinde ön incelemeduruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuçalıp almadıklarının, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususlarınnelerden ibaret olduğunun tutanakla tespit edileceği öngörülmüştür. Söz konusufıkranın itiraz konusu ikinci cümlesinde de bu tutanağın altının, duruşmadahazır bulunan taraflarca imzalanacağı hüküm altına alınmıştır.
5. Kanun’un 320. maddesinin (2) numaralıfıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinde daha önce karar verilmeyen hâllerdemahkemenin, ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücüsüre ve zamanaşımı hakkında tarafları dinleyeceği; daha sonra tarafların iddiave savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tektespit edeceği; uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkimin, taraflarısulhe veya arabuluculuğa teşvik edeceği belirtilmiştir. Anılan fıkranın itirazkonusu kuralın da yer aldığı üçüncü cümlesinde de tarafların sulh olupolmadıkları, sulh olmadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerdenibaret olduğunun tutanağa yazılacağı ve tutanağın altının hazır bulunantaraflarca imzalanacağı hükme bağlanmıştır.
6. Bakılmakta olan davanın basityargılama usulüne tabi olduğu, söz konusu usulün uygulandığı davalarda öninceleme ile ilgili olarak Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde yazılı yargılamausulünde ön inceleme ile ilgili hükümlere atıf yapıldığı, basit yargılamausulünün uygulandığı davalarda ön inceleme duruşmasında tutanağın altının hazırbulunan taraflarca imzalanmasına ilişkin hususların ayrıca ve açıkçadüzenlendiği dolayısıyla somut davanın niteliği itibarıyla 6100 sayılı Kanun’un140. maddesinin (3) numaralı fıkrasının itiraz konusu ikinci cümlesinin davadauygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
7. Bunun yanında yargılamada ilkduruşmanın 30/6/2025 tarihinde tarafların yokluğunda yapıldığı, dolayısıylabasit yargılama usulünün uygulandığı davalarda ilk duruşmadan sonra tahkikataşamasına geçildiği gözetildiğinde Kanun’un 320. maddesinin (2) numaralıfıkrasının itiraz konusu üçüncü cümlesinin de davada uygulanma imkânınınbulunmadığı açıktır.
8. Açıklanan nedenlerle başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun;
A. 140. maddesinin(3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,
B. 320. maddesinin(2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “…tutanağın altı hazırbulunan taraflarca imzalanır.” ibaresinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE 10/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI