ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı : 2025/162
Karar Sayısı : 2025/156
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinle yer alan “…kesin olarak…” ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 10., 13., 36., 40., 138. ve 141.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçilik alacağı davasında itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 353. maddesi şöyledir:
“Duruşma yapılmadan verilecek kararlar
MADDE 353- (1) Ön inceleme sonunda dosyada eksiklikbulunmadığı anlaşılırsa;
a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esasıincelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yermahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesinolarak karar verir:
1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması.
2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilenhâkimin davaya bakmış olması.
3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmengörevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya dayetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması (…)
4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması.
5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşıdavanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına,(…) karar verilmiş olması.
6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece,uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamışveya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında kararverilmemiş olması.
b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;
1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönündenhukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,
2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanununolaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığıtakdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esashakkında,
3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızıntamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastanreddine veya yeniden esas hakkında,
duruşma yapılmadan karar verilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, budava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte kurallardır.
3. Bakılmakta olan dava işçilik haklarından kaynaklanan alacakdavası olup ilk derece mahkemesinde görülmektedir. Bölge adliye mahkemesinin dosyanınesasını incelemeden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına kesin olarakkarar verdiği durumları düzenleyen itiraz konusu kuralın yargılamanın bulunduğuaşama itibarıyla uygulanma imkânı bulunmamaktadır (benzer yöndekideğerlendirmeler için bkz. AYM, E.2025/71, K.2025/62, 6/3/2025; E.2025/80,K.2025/65, 6/3/2025).
4. Açıklanan nedenle kuralın itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “…kesinolarak…” ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI